Exodos
Χορός
δʼ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων
1040 ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ
πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθʼ ὅδε.
Ἀμφιτρύων
Καδμεῖοι γέροντες, οὐ σῖγα σῖ-
γα τὸν ὕπνῳ παρειμένον ἐάσετʼ ἐκ-
λαθέσθαι κακῶν;
Χορός
1045 κατὰ σὲ δακρύοις στένω, πρέσβυ, καὶ
τέκεα καὶ τὸ καλλίνικον κάρα.
Ἀμφιτρύων
ἑκαστέρω πρόβατε, μὴ
κτυπεῖτε, μὴ βοᾶτε, μὴ
τὸν εὔδιʼ ἰαύονθʼ
ὑπνώδεά τʼ εὐνᾶς
1050 ἐγείρετε.
1050 οἴμοι.
Χορός
φόνος ὅσος ὅδʼ
,
Ἀμφιτρύων
διά μʼ ὀλεῖτε.
κεχυμένος ἐπαντέλλει.
οὐκ ἀτρεμαῖα θρῆνον αἰ-
άξετʼ, γέροντες;
1055 δέσμʼ ἀνεγειρόμενος χαλάσας ἀπολεῖ πόλιν,
ἀπὸ δὲ πατέρα, μέλαθρά τε καταράξει.
Χορός
ἀδύνατʼ ἀδύνατά μοι.
σῖγα, πνοὰς μάθω·
Ἀμφιτρύων
1060 φέρε πρὸς οὖς βάλω.
1060 εὕδει;
1060 ναί, εὕδει
ὕπνον γʼ ἄυπνον ὀλόμενον, ὃς ἔκανεν ἄλοχον,
ἔκανε δὲ τέκεα, τοξήρει ψαλμῷ τοξεύσας.
Χορός
1065 στέναζέ νυν
1065 στενάζω.
ὤμοι.
τέκνων ὄλεθρον
σέθεν τε παιδὸς
αἰαῖ.
πρέσβυ
σῖγα σῖγα·
Ἀμφιτρύων
παλίντροπος ἐξεγειρόμενος στρέφεται· φέρε,
1070 ἀπόκρυφον δέμας ὑπὸ μέλαθρον κρύψω.
Χορός
θάρσει· νὺξ ἔχει βλέφαρα παιδὶ σῷ.
Ἀμφιτρύων
ὁρᾶθʼ ὁρᾶτε. τὸ φάος ἐκ-
λιπεῖν μὲν ἐπὶ κακοῖσιν οὐ
φεύγω τάλας, ἀλλʼ εἴ με κανεῖ πατέρʼ ὄντα,
1075 πρὸς δὲ κακοῖς κακὰ μήσεται
πρὸς Ἐρινύσι θʼ αἷμα σύγγονον ἕξει.
Χορός
τότε θανεῖν σʼ ἐχρῆν, ὅτε δάμαρτι σᾷ
φόνον ὁμοσπόρων ἔμολες ἐκπράξας
1080 Ταφίων περίκλυστον ἄστυ πέρσας.
Ἀμφιτρύων
φυγὰν φυγάν, γέροντες, ἀποπρὸ δωμάτων
διώκετε· φεύγετε μάργον
ἄνδρʼ ἐπεγειρόμενον.
τάχα φόνον ἕτερον ἐπὶ φόνῳ βαλὼν
1085 ἀνʼ αὖ βακχεύσει Καδμείων πόλιν.
Χορός
Ζεῦ, τί παῖδʼ ἤχθηρας ὧδʼ ὑπερκότως
τὸν σόν, κακῶν δὲ πέλαγος ἐς τόδʼ ἤγαγες;
Ἡρακλῆς
ἔα·
ἔμπνους μέν εἰμι καὶ δέδορχʼ ἅπερ με δεῖ,
1090 αἰθέρα τε καὶ γῆν τόξα θʼ Ἡλίου τάδε
ὡς ἐν κλύδωνι καὶ φρενῶν ταράγματι
πέπτωκα δεινῷ καὶ πνοὰς θερμὰς πνέω
μετάρσιʼ, οὐ βέβαια, πνευμόνων ἄπο.
ἰδού, τί δεσμοῖς ναῦς ὅπως ὡρμισμένος
1095 νεανίαν θώρακα καὶ βραχίονα,
πρὸς ἡμιθραύστῳ λαΐνῳ τυκίσματι
ἧμαι, νεκροῖσι γείτονας θάκους ἔχων;
πτερωτά τʼ ἔγχη· τόξα δʼ ἔσπαρται πέδῳ,
πρὶν παρασπίζοντʼ ἐμοῖς βραχίοσιν
1100 ἔσῳζε πλευρὰς ἐξ ἐμοῦ τʼ ἐσῴζετο.
οὔ που κατῆλθον αὖθις εἰς Ἅιδου πάλιν,
Εὐρυσθέως δίαυλον; εἰς Ἅιδου; πόθεν;
ἀλλʼ οὔτε Σισύφειον εἰσορῶ πέτρον
Πλούτωνά τʼ, οὐδὲ σκῆπτρα Δήμητρος κόρης.
1105 ἔκ τοι πέπληγμαι· ποῦ ποτʼ ὢν ἀμηχανῶ;
ὠή, τίς ἐγγὺς πρόσω φίλων ἐμῶν,
δύσγνοιαν ὅστις τὴν ἐμὴν ἰάσεται;
σαφῶς γὰρ οὐδὲν οἶδα τῶν εἰωθότων.
Ἀμφιτρύων
γέροντες, ἔλθω τῶν ἐμῶν κακῶν πέλας;
Χορός
1110 κἀγώ γε σὺν σοί, μὴ προδοὺς τὰς συμφοράς.
Ἡρακλῆς
πάτερ, τί κλαίεις καὶ συναμπίσχῃ κόρας,
τοῦ φιλτάτου σοι τηλόθεν παιδὸς βεβώς;
Ἀμφιτρύων
τέκνον· εἶ γὰρ καὶ κακῶς πράσσων ἐμός.
Ἡρακλῆς
πράσσω δʼ ἐγὼ τί λυπρόν, οὗ δακρυρροεῖς;
Ἀμφιτρύων
1115 κἂν θεῶν τις, εἰ μάθοι, καταστένοι.
Ἡρακλῆς
μέγας γʼ κόμπος, τὴν τύχην δʼ οὔπω λέγεις.
Ἀμφιτρύων
ὁρᾷς γὰρ αὐτός, εἰ φρονῶν ἤδη κυρεῖς.
Ἡρακλῆς
εἴπʼ, εἴ τι καινὸν ὑπογράφῃ τὠμῷ βίῳ.
Ἀμφιτρύων
εἰ μηκέθʼ Ἅιδου βάκχος εἶ, φράσαιμεν ἄν.
Ἡρακλῆς
1120 παπαῖ, τόδʼ ὡς ὕποπτον ᾐνίξω πάλιν.
Ἀμφιτρύων
καί σʼ εἰ βεβαίως εὖ φρονεῖς ἤδη σκοπῶ.
Ἡρακλῆς
οὐ γάρ τι βακχεύσας γε μέμνημαι φρένας.
Ἀμφιτρύων
λύσω, γέροντες, δεσμὰ παιδός; τί δρῶ;
Ἡρακλῆς
καὶ τόν γε δήσαντʼ εἴπʼ· ἀναινόμεσθα γάρ.
Ἀμφιτρύων
1125 τοσοῦτον ἴσθι τῶν κακῶν· τὰ δʼ ἄλλʼ ἔα.
Ἡρακλῆς
ἀρκεῖ σιωπὴ γὰρ μαθεῖν βούλομαι;
Ἀμφιτρύων
Ζεῦ, παρʼ Ἥρας ἆρʼ ὁρᾷς θρόνων τάδε;
Ἡρακλῆς
ἀλλʼ τι κεῖθεν πολέμιον πεπόνθαμεν;
Ἀμφιτρύων
τὴν θεὸν ἐάσας τὰ σὰ περιστέλλου κακά.
Ἡρακλῆς
1130 ἀπωλόμεσθα· συμφορὰν λέξεις τινά.
Ἀμφιτρύων
ἰδού, θέασαι τάδε τέκνων πεσήματα.
Ἡρακλῆς
οἴμοι· τίνʼ ὄψιν τήνδε δέρκομαι τάλας;
Ἀμφιτρύων
ἀπόλεμον, παῖ, πόλεμον ἔσπευσας τέκνοις.
Ἡρακλῆς
τί πόλεμον εἶπας; τούσδε τίς διώλεσε;
Ἀμφιτρύων
1135 σὺ καὶ σὰ τόξα καὶ θεῶν ὃς αἴτιος.
Ἡρακλῆς
τί φῄς; τί δράσας; κάκʼ ἀγγέλλων πάτερ.
Ἀμφιτρύων
μανείς· ἐρωτᾷς δʼ ἄθλιʼ ἑρμηνεύματα.
Ἡρακλῆς
καὶ δάμαρτός εἰμʼ ἐγὼ φονεὺς ἐμῆς;
Ἀμφιτρύων
μιᾶς ἅπαντα χειρὸς ἔργα σῆς τάδε.
Ἡρακλῆς
1140 αἰαῖ· στεναγμῶν γάρ με περιβάλλει νέφος.
Ἀμφιτρύων
τούτων ἕκατι σὰς καταστένω τύχας.
Ἡρακλῆς
γὰρ συνήραξʼ οἶκον βάκχευσʼ ἐμόν;
Ἀμφιτρύων
οὐκ οἶδα πλὴν ἕν· πάντα δυστυχεῖ τὰ σά.
Ἡρακλῆς
ποῦ δʼ οἶστρος ἡμᾶς ἔλαβε; ποῦ διώλεσεν;
Ἀμφιτρύων
1145 ὅτʼ ἀμφὶ βωμὸν χεῖρας ἡγνίζου πυρί.
Ἡρακλῆς
οἴμοι· τί δῆτα φείδομαι ψυχῆς ἐμῆς
τῶν φιλτάτων μοι γενόμενος παίδων φονεύς;
κοὐκ εἶμι πέτρας λισσάδος πρὸς ἅλματα
φάσγανον πρὸς ἧπαρ ἐξακοντίσας
1150 τέκνοις δικαστὴς αἵματος γενήσομαι;
σάρκα τὴν ἔμηνεν ἐμπρήσας πυρί,
δύσκλειαν μένει μʼ ἀπώσομαι βίου;
ἀλλʼ ἐμποδών μοι θανασίμων βουλευμάτων
Θησεὺς ὅδʼ ἕρπει συγγενὴς φίλος τʼ ἐμός.
1155 ὀφθησόμεσθα, καὶ τεκνοκτόνον μύσος
ἐς ὄμμαθʼ ἥξει φιλτάτῳ ξένων ἐμῶν.
οἴμοι, τί δράσω; ποῖ κακῶν ἐρημίαν
εὕρω, πτερωτὸς κατὰ χθονὸς μολών;
φέρʼ ἄν τι κρατὶ περιβάλω σκότον.
1160 αἰσχύνομαι γὰρ τοῖς δεδραμένοις κακοῖς·
καὶ τῶνδε προστρόπαιον αἷμα προσλαβὼν
οὐδὲν κακῶσαι τοὺς ἀναιτίους θέλω.
Θησεύς
ἥκω σὺν ἄλλοις, οἳ παρʼ Ἀσωποῦ ῥοὰς
μένουσιν, ἔνοπλοι γῆς Ἀθηναίων κόροι,
1165 σῷ παιδί, πρέσβυ, σύμμαχον φέρων δόρυ.
κληδὼν γὰρ ἦλθεν εἰς Ἐρεχθειδῶν πόλιν
ὡς σκῆπτρα χώρας τῆσδʼ ἀναρπάσας Λύκος
ἐς πόλεμον ὑμῖν καὶ μάχην καθίσταται.
τίνων δʼ ἀμοιβὰς ὧν ὑπῆρξεν Ἡρακλῆς
1170 σῴσας με νέρθεν, ἦλθον, εἴ τι δεῖ, γέρον,
χειρὸς ὑμᾶς τῆς ἐμῆς συμμάχων.
ἔα·
τί νεκρῶν τῶνδε πληθύει πέδον;
οὔ που λέλειμμαι καὶ νεωτέρων κακῶν
ὕστερος ἀφῖγμαι; τίς τάδʼ ἔκτεινεν τέκνα;
1175 τίνος γεγῶσαν τήνδʼ ὁρῶ ξυνάορον;
οὐ γὰρ δορός γε παῖδες ἵστανται πέλας,
ἀλλʼ ἄλλο πού τι καινὸν εὑρίσκω κακόν.
Ἀμφιτρύων
τὸν ἐλαιοφόρον ὄχθον ἔχων ἄναξ
Θησεύς
τί χρῆμά μʼ οἰκτροῖς ἐκάλεσας προοιμίοις;
Ἀμφιτρύων
1180 ἐπάθομεν πάθεα μέλεα πρὸς θεῶν.
Θησεύς
οἱ παῖδες οἵδε τίνες, ἐφʼ οἷς δακρυρροεῖς;
Ἀμφιτρύων
ἔτεκε μέν νιν οὑμὸς ἶνις τάλας,
τεκόμενος δʼ ἔκανε, φόνιον αἷμα τλάς.
Θησεύς
εὔφημα φώνει.
Ἀμφιτρύων
1185 βουλομένοισιν ἐπαγγέλλῃ.
Θησεύς
δεινὰ λέξας.
Ἀμφιτρύων
οἰχόμεθʼ οἰχόμεθα πτανοί.
Θησεύς
τί φῄς; τί δράσας;
Ἀμφιτρύων
μαινομένῳ πιτύλῳ πλαγχθεὶς
1190 ἑκατογκεφάλου τε βαφαῖς ὕδρας.
Θησεύς
Ἥρας ὅδʼ ἁγών· τίς δʼ ὅδʼ οὑν νεκροῖς, γέρον;
Ἀμφιτρύων
ἐμὸς ἐμὸς ὅδε γόνος πολύπονος, ὃς ἐπὶ
δόρυ γιγαντοφόνον ἦλθεν σὺν θεοῖ-
σι Φλεγραῖον ἐς πεδίον ἀσπιστάς.
Θησεύς
1195 φεῦ φεῦ· τίς ἀνδρῶν ὧδε δυσδαίμων ἔφυ;
Ἀμφιτρύων
οὐκ ἂν εἰδείης ἕτερον
πολυμοχθότερον πολυπλαγκτότερόν
τε θνατῶν.
Θησεύς
τί γὰρ πέπλοισιν ἄθλιον κρύπτει κάρα;
Ἀμφιτρύων
αἰδόμενος τὸ σὸν ὄμμα
1200 καὶ φιλίαν ὁμόφυλον
αἷμά τε παιδοφόνον.
Θησεύς
ἀλλʼ, εἰ συναλγῶν γʼ ἦλθον, ἐκκάλυπτέ νιν.
Ἀμφιτρύων
τέκνον· πάρες ἀπʼ ὀμμάτων
1205 πέπλον, ἀπόδικε, ῥέθος ἀελίῳ δεῖξον.
βάρος ἀντίπαλον, δακρύοις συναμιλλαταί,
ἱκετεύομεν ἀμφὶ γενειάδα καὶ
γόνυ καὶ χέρα σὰν προπίτνων, πολιόν τε
1210 δάκρυον ἐκβάλλων· ἰὼ παῖ, κατά-
σχεθε λέοντος ἀγρίου θυμόν, ὡς
βρόμον ἐπὶ φόνιον ἀνόσιον ἐξάγῃ,
κακὰ θέλων κακοῖς συνάψαι, τέκνον.
Θησεύς
εἶἑν· σὲ τὸν θάσσοντα δυστήνους ἕδρας
1215 αὐδῶ, φίλοισιν ὄμμα δεικνύναι τὸ σόν.
οὐδεὶς σκότος γὰρ ὧδʼ ἔχει μέλαν νέφος,
ὅστις κακῶν σῶν συμφορὰν κρύψειεν ἄν.
τί μοι προσείων χεῖρα σημαίνεις φόνον;
ὡς μὴ μύσος με σῶν βάλῃ προσφθεγμάτων;
1220 οὐδὲν μέλει μοι σύν γε σοὶ πράσσειν κακῶς·
καὶ γάρ ποτʼ εὐτύχησα. ἐκεῖσʼ ἀνοιστέον,
ὅτʼ ἐξέσῳσάς μʼ ἐς φάος νεκρῶν πάρα.
χάριν δὲ γηράσκουσαν ἐχθαίρω φίλων,
καὶ τῶν καλῶν μὲν ὅστις ἀπολαύειν θέλει,
1225 συμπλεῖν δὲ τοῖς φίλοισι δυστυχοῦσιν οὔ.
ἀνίστασʼ, ἐκκάλυψον ἄθλιον κάρα,
βλέψον πρὸς ἡμᾶς. ὅστις εὐγενὴς βροτῶν,
φέρει τά γʼ ἐκ θεῶν πτώματʼ οὐδʼ ἀναίνεται.
Ἡρακλῆς
Θησεῦ, δέδορκας τόνδʼ ἀγῶνʼ ἐμῶν τέκνων;
Θησεύς
1230 ἤκουσα, καὶ βλέποντι σημαίνεις κακά.
Ἡρακλῆς
τί δῆτά μου κρᾶτʼ ἀνεκάλυψας ἡλίῳ;
Θησεύς
τί δʼ; οὐ μιαίνεις θνητὸς ὢν τὰ τῶν θεῶν.
Ἡρακλῆς
φεῦγʼ, ταλαίπωρʼ, ἀνόσιον μίασμʼ ἐμόν.
Θησεύς
οὐδεὶς ἀλάστωρ τοῖς φίλοις ἐκ τῶν φίλων.
Ἡρακλῆς
1235 ἐπῄνεσʼ· εὖ δράσας δέ σʼ οὐκ ἀναίνομαι.
Θησεύς
ἐγὼ δὲ πάσχων εὖ τότʼ οἰκτίρω σε νῦν.
Ἡρακλῆς
οἰκτρὸς γάρ εἰμι τἄμʼ ἀποκτείνας τέκνα.
Θησεύς
κλαίω χάριν σὴν ἐφʼ ἑτέραισι συμφοραῖς.
Ἡρακλῆς
ηὗρες δέ γʼ ἄλλους ἐν κακοῖσι μείζοσιν;
Θησεύς
1240 ἅπτῃ κάτωθεν οὐρανοῦ δυσπραξίᾳ.
Ἡρακλῆς
τοιγὰρ παρεσκευάσμεθʼ ὥστε κατθανεῖν.
Θησεύς
δοκεῖς ἀπειλῶν σῶν μέλειν τι δαίμοσιν;
Ἡρακλῆς
αὔθαδες θεός, πρὸς δὲ τοὺς θεοὺς ἐγώ.
Θησεύς
ἴσχε στόμʼ, ὡς μὴ μέγα λέγων μεῖζον πάθῃς.
Ἡρακλῆς
1245 γέμω κακῶν δή, κοὐκέτʼ ἔσθʼ ὅπῃ τεθῇ.
Θησεύς
δράσεις δὲ δὴ τί; ποῖ φέρῃ θυμούμενος;
Ἡρακλῆς
θανών, ὅθενπερ ἦλθον, εἶμι γῆς ὕπο.
Θησεύς
εἴρηκας ἐπιτυχόντος ἀνθρώπου λόγους.
Ἡρακλῆς
σὺ δʼ ἐκτὸς ὤν γε συμφορᾶς με νουθετεῖς.
Θησεύς
1250 πολλὰ δὴ τλὰς Ἡρακλῆς λέγει τάδε;
Ἡρακλῆς
οὐκ οὖν τοσαῦτά γʼ, εἰ μέτρῳ μοχθητέον.
Θησεύς
εὐεργέτης βροτοῖσι καὶ μέγας φίλος;
Ἡρακλῆς
οἱ δʼ οὐδὲν ὠφελοῦσί μʼ, ἀλλʼ Ἥρα κρατεῖ.
Θησεύς
οὐκ ἄν σʼ ἀνάσχοιθʼ Ἑλλὰς ἀμαθίᾳ θανεῖν.
Ἡρακλῆς
1255 ἄκουε δή νυν, ὡς ἁμιλληθῶ λόγοις
πρὸς νουθετήσεις σάς· ἀναπτύξω δέ σοι
ἀβίωτον ἡμῖν νῦν τε καὶ πάροιθεν ὄν.
πρῶτον μὲν ἐκ τοῦδʼ ἐγενόμην, ὅστις κτανὼν
μητρὸς γεραιὸν πατέρα προστρόπαιος ὢν
1260 ἔγημε τὴν τεκοῦσαν Ἀλκμήνην ἐμέ.
ὅταν δὲ κρηπὶς μὴ καταβληθῇ γένους
ὀρθῶς, ἀνάγκη δυστυχεῖν τοὺς ἐκγόνους.
Ζεὺς δʼ — ὅστις Ζεύςπολέμιόν μʼ ἐγείνατο
Ἥρᾳσὺ μέντοι μηδὲν ἀχθεσθῇς, γέρον·
1265 πατέρα γὰρ ἀντὶ Ζηνὸς ἡγοῦμαι σὲ ἐγώ·
ἔτʼ ἐν γάλακτί τʼ ὄντι γοργωποὺς ὄφεις
ἐπεισέφρησε σπαργάνοισι τοῖς ἐμοῖς
τοῦ Διὸς σύλλεκτρος, ὡς ὀλοίμεθα.
ἐπεὶ δὲ σαρκὸς περιβόλαιʼ ἐκτησάμην
1270 ἡβῶντα, μόχθους οὓς ἔτλην τί δεῖ λέγειν;
ποίους ποτʼ λέοντας τρισωμάτους
Τυφῶνας Γίγαντας τετρασκελῆ
κενταυροπληθῆ πόλεμον οὐκ ἐξήνυσα;
τήν τʼ ἀμφίκρανον καὶ παλιμβλαστῆ κύνα
1275 ὕδραν φονεύσας μυρίων τʼ ἄλλων πόνων
διῆλθον ἀγέλας κἀς νεκροὺς ἀφικόμην,
Ἅιδου πυλωρὸν κύνα τρίκρανον ἐς φάος
ὅπως πορεύσαιμʼ ἐντολαῖς Εὐρυσθέως.
τὸν λοίσθιον δὲ τόνδʼ ἔτλην τάλας πόνον,
1280 παιδοκτονήσας δῶμα θριγκῶσαι κακοῖς.
ἥκω δʼ ἀνάγκης ἐς τόδʼ· οὔτʼ ἐμαῖς φίλαις
Θήβαις ἐνοικεῖν ὅσιον· ἢν δὲ καὶ μένω,
ἐς ποῖον ἱερὸν πανήγυριν φίλων
εἶμʼ; οὐ γὰρ ἄτας εὐπροσηγόρους ἔχω.
1285 ἀλλʼ Ἄργος ἔλθω; πῶς, ἐπεὶ φεύγω πάτραν;
φέρʼ ἀλλʼ ἐς ἄλλην δή τινʼ ὁρμήσω πόλιν;
κἄπειθʼ ὑποβλεπώμεθʼ ὡς ἐγνωσμένοι,
γλώσσης πικροῖς κέντροισι κλῃδουχούμενοι·
Οὐχ οὗτος Διός, ὃς τέκνʼ ἔκτεινέν ποτε
1290 δάμαρτά τʼ; οὐ γῆς τῆσδʼ ἀποφθαρήσεται;
κεκλημένῳ δὲ φωτὶ μακαρίῳ ποτὲ
αἱ μεταβολαὶ λυπηρόν· δʼ ἀεὶ κακῶς
ἔστʼ, οὐδὲν ἀλγεῖ συγγενῶς δύστηνος ὤν.
ἐς τοῦτο δʼ ἥξειν συμφορᾶς οἶμαί ποτε·
1295 φωνὴν γὰρ ἥσει χθὼν ἀπεννέπουσά με
μὴ θιγγάνειν γῆς καὶ θάλασσα μὴ περᾶν
πηγαί τε ποταμῶν, καὶ τὸν ἁρματήλατον
Ἰξίονʼ ἐν δεσμοῖσιν ἐκμιμήσομαι.
καὶ ταῦτʼ ἄριστα μηδένʼ Ἑλλήνων μʼ ὁρᾶν,
1300 ἐν οἷσιν εὐτυχοῦντες ἦμεν ὄλβιοι.
τί δῆτά με ζῆν δεῖ; τί κέρδος ἕξομεν
βίον γʼ ἀχρεῖον ἀνόσιον κεκτημένοι;
χορευέτω δὴ Ζηνὸς κλεινὴ δάμαρ
κρόουσʼ Ὀλυμπίου Ζηνὸς ἀρβύλῃ πόδα.
1305 ἔπραξε γὰρ βούλησιν ἣν ἐβούλετο,
ἄνδρʼ Ἑλλάδος τὸν πρῶτον αὐτοῖσιν βάθροις
ἄνω κάτω στρέψασα. — τοιαύτῃ θεῷ
τίς ἂν προσεύχοιθʼ; γυναικὸς οὕνεκα
λέκτρων φθονοῦσα Ζηνὶ τοὺς εὐεργέτας
1310 Ἑλλάδος ἀπώλεσʼ οὐδὲν ὄντας αἰτίους.
Χορός
οὐκ ἔστιν ἄλλου δαιμόνων ἀγὼν ὅδε
τῆς Διὸς δάμαρτος· εὖ τόδʼ αἰσθάνῃ.
Θησεύς
παραινέσαιμʼ ἂν μᾶλλον πάσχειν κακῶς.
οὐδεὶς δὲ θνητῶν ταῖς τύχαις ἀκήρατος,
1315 οὐ θεῶν, ἀοιδῶν εἴπερ οὐ ψευδεῖς λόγοι.
οὐ λέκτρʼ ἐν ἀλλήλοισιν, ὧν οὐδεὶς νόμος,
συνῆψαν; οὐ δεσμοῖσι διὰ τυραννίδας
πατέρας ἐκηλίδωσαν; ἀλλʼ οἰκοῦσʼ ὅμως
Ὄλυμπον ἠνέσχοντό θʼ ἡμαρτηκότες.
1320 καίτοι τί φήσεις, εἰ σὺ μὲν θνητὸς γεγὼς
φέρεις ὑπέρφευ τὰς τύχας, θεοὶ δὲ μή;
Θήβας μὲν οὖν ἔκλειπε τοῦ νόμου χάριν,
ἕπου δʼ ἅμʼ ἡμῖν πρὸς πόλισμα Παλλάδος.
ἐκεῖ χέρας σὰς ἁγνίσας μιάσματος,
1325 δόμους τε δώσω χρημάτων τʼ ἐμῶν μέρος.
δʼ ἐκ πολιτῶν δῶρʼ ἔχω σώσας κόρους
δὶς ἑπτά, ταῦρον Κνώσιον κατακτανών,
σοὶ ταῦτα δώσω. πανταχοῦ δέ μοι χθονὸς
τεμένη δέδασται· ταῦτʼ ἐπωνομασμένα
1330 σέθεν τὸ λοιπὸν ἐκ βροτῶν κεκλήσεται
ζῶντος· θανόντα δʼ, εὖτʼ ἂν εἰς Ἅιδου μόλῃς,
θυσίαισι λαΐνοισί τʼ ἐξογκώμασι
τίμιον ἀνάξει πᾶσʼ Ἀθηναίων πόλις.
καλὸς γὰρ ἀστοῖς στέφανος Ἑλλήνων ὕπο
1335 ἄνδρʼ ἐσθλὸν ὠφελοῦντας εὐκλείας τυχεῖν.
κἀγὼ χάριν σοι τῆς ἐμῆς σωτηρίας
τήνδʼ ἀντιδώσω· νῦν γὰρ εἶ χρεῖος φίλων.
θεοὶ δʼ ὅταν τιμῶσιν, οὐδὲν δεῖ φίλων·
ἅλις γὰρ θεὸς ὠφελῶν, ὅταν θέλῃ.
Ἡρακλῆς
1340 οἴμοι· πάρεργα μὲν τάδʼ ἔστʼ ἐμῶν κακῶν,
ἐγὼ δὲ τοὺς θεοὺς οὔτε λέκτρʼ μὴ θέμις
στέργειν νομίζω, δεσμά τʼ ἐξάπτειν χεροῖν
οὔτʼ ἠξίωσα πώποτʼ οὔτε πείσομαι,
οὐδʼ ἄλλον ἄλλου δεσπότην πεφυκέναι.
1345 δεῖται γὰρ θεός, εἴπερ ἔστʼ ὀρθῶς θεός,
οὐδενός· ἀοιδῶν οἵδε δύστηνοι λόγοι.
ἐσκεψάμην δὲ καίπερ ἐν κακοῖσιν ὤν,
μὴ δειλίαν ὄφλω τινʼ ἐκλιπὼν φάος·
ταῖς συμφοραῖς γὰρ ὅστις οὐχ ὑφίσταται,
1350 οὐδʼ ἀνδρὸς ἂν δύναιθʼ ὑποστῆναι βέλος.
ἐγκαρτερήσω βίοτον· εἶμι δʼ ἐς πόλιν
τὴν σήν, χάριν τε μυρίων δώρων ἔχω.
ἀτὰρ πόνων δὴ μυρίων ἐγευσάμην·
ὧν οὔτʼ ἀπεῖπον οὐδένʼ οὔτʼ ἀπʼ ὀμμάτων
1355 ἔσταξα πηγάς, οὐδʼ ἂν ᾠόμην ποτὲ
ἐς τοῦθʼ ἱκέσθαι, δάκρυʼ ἀπʼ ὀμμάτων βαλεῖν·
νῦν δʼ, ὡς ἔοικε, τῇ τύχῃ δουλευτέον.
εἶἑν· γεραιέ, τὰς ἐμὰς φυγὰς ὁρᾷς,
ὁρᾷς δὲ παίδων ὄντα μʼ αὐθέντην ἐμῶν·
1360 δὸς τούσδε τύμβῳ καὶ περίστειλον νεκροὺς
δακρύοισι τιμῶνἐμὲ γὰρ οὐκ ἐᾷ νόμος
πρὸς στέρνʼ ἐρείσας μητρὶ δούς τʼ ἐς ἀγκάλας,
κοινωνίαν δύστηνον, ἣν ἐγὼ τάλας
διώλεσʼ ἄκων. γῇ δʼ ἐπὴν κρύψῃς νεκρούς,
1365 οἴκει πόλιν τήνδʼ, ἀθλίως μέν, ἀλλʼ ὅμως
ψυχὴν βιάζου τἀμὰ συμφέρειν κακά.
τέκνʼ, φύσας καὶ τεκὼν ὑμᾶς πατὴρ
ἀπώλεσʼ, οὐδʼ ὤνασθε τῶν ἐμῶν καλῶν,
ἁγὼ παρεσκεύαζον ἐκμοχθῶν βίᾳ
1370 εὔκλειαν ὑμῖν, πατρὸς ἀπόλαυσιν καλήν.
σέ τʼ οὐχ ὁμοίως, τάλαινʼ, ἀπώλεσα
ὥσπερ σὺ τἀμὰ λέκτρʼ ἔσῳζες ἀσφαλῶς,
μακρὰς διαντλοῦσʼ ἐν δόμοις οἰκουρίας.
οἴμοι δάμαρτος καὶ τέκνων, οἴμοι δʼ ἐμοῦ,
1375 ὡς ἀθλίως πέπραγα κἀποζεύγνυμαι
τέκνων γυναικός τʼ· λυγραὶ φιλημάτων
τέρψεις, λυγραὶ δὲ τῶνδʼ ὅπλων κοινωνίαι.
ἀμηχανῶ γὰρ πότερʼ ἔχω τάδʼ μεθῶ,
πλευρὰ τἀμὰ προσπίτνοντʼ ἐρεῖ τάδε·
1380 Ἡμῖν τέκνʼ εἷλες καὶ δάμαρθʼ· ἡμᾶς ἔχεις
παιδοκτόνους σούς. εἶτʼ ἐγὼ τάδʼ ὠλέναις
οἴσω; τί φάσκων; ἀλλὰ γυμνωθεὶς ὅπλων,
ξὺν οἷς τὰ κάλλιστʼ ἐξέπραξʼ ἐν Ἑλλάδι,
ἐχθροῖς ἐμαυτὸν ὑποβαλὼν αἰσχρῶς θάνω;
1385 οὐ λειπτέον τάδʼ, ἀθλίως δὲ σῳστέον.
ἕν μοί τι, Θησεῦ, σύγκαμʼ· ἀθλίου κυνὸς
κόμιστρʼ ἐς Ἄργος συγκατάστησον μολών,
λύπῃ τι παίδων μὴ πάθω μονούμενος.
γαῖα Κάδμου πᾶς τε Θηβαῖος λεώς,
1390 κείρασθε, συμπενθήσατʼ, ἔλθετʼ ἐς τάφον
παίδων· ἅπαντας δʼ ἑνὶ λόγῳ πενθήσετε
νεκρούς τε κἀμέ· πάντες ἐξολώλαμεν
Ἥρας μιᾷ πληγέντες ἄθλιοι τύχῃ.
Θησεύς
ἀνίστασʼ, δύστηνε· δακρύων δʼ ἅλις.
Ἡρακλῆς
1395 οὐκ ἂν δυναίμην· ἄρθρα γὰρ πέπηγέ μου.
Θησεύς
καὶ τοὺς σθένοντας γὰρ καθαιροῦσιν τύχαι.
Ἡρακλῆς
αὐτοῦ γενοίμην πέτρος ἀμνήμων κακῶν.
φεῦ·
Θησεύς
παῦσαι· δίδου δὲ χεῖρʼ ὑπηρέτῃ φίλῳ.
Ἡρακλῆς
ἀλλʼ αἷμα μὴ σοῖς ἐξομόρξωμαι πέπλοις.
Θησεύς
1400 ἔκμασσε, φείδου μηδέν· οὐκ ἀναίνομαι.
Ἡρακλῆς
παίδων στερηθεὶς παῖδʼ ὅπως ἔχω σʼ ἐμόν.
Θησεύς
δίδου δέρῃ σὴν χεῖρʼ, ὁδηγήσω δʼ ἐγώ.
Ἡρακλῆς
ζεῦγός γε φίλιον· ἅτερος δὲ δυστυχής.
πρέσβυ, τοιόνδʼ ἄνδρα χρὴ κτᾶσθαι φίλον.
Ἀμφιτρύων
1405 γὰρ τεκοῦσα τόνδε πατρὶς εὔτεκνος.
Ἡρακλῆς
Θησεῦ, πάλιν με στρέψον, ὡς ἴδω τέκνα.
Θησεύς
ὡς δὴ τί; φίλτρον τοῦτʼ ἔχων ῥᾴων ἔσῃ;
Ἡρακλῆς
ποθῶ· πατρός τε στέρνα προσθέσθαι θέλω.
Ἀμφιτρύων
ἰδοὺ τάδʼ, παῖ· τἀμὰ γὰρ σπεύδεις φίλα.
Θησεύς
1410 οὕτως πόνων σῶν οὐκέτι μνήμην ἔχεις;
Ἡρακλῆς
ἅπαντʼ ἐλάσσω κεῖνα τῶνδʼ ἔτλην κακά.
Θησεύς
εἴ σʼ ὄψεταί τις θῆλυν ὄντʼ, οὐκ αἰνέσει.
Ἡρακλῆς
ζῶ σοι ταπεινός; ἀλλὰ πρόσθεν οὐ δοκῶ.
Θησεύς
ἄγαν γʼ· κλεινὸς Ἡρακλῆς οὐκ εἶ νοσῶν.
Ἡρακλῆς
1415 σὺ ποῖος ἦσθα νέρθεν ἐν κακοῖσιν ὤν;
Θησεύς
ὡς ἐς τὸ λῆμα παντὸς ἦν ἥσσων ἀνήρ.
Ἡρακλῆς
πῶς οὖν ἔτʼ εἴπης ὅτι συνέσταλμαι κακοῖς;
Θησεύς
πρόβαινε.
χαῖρʼ, πρέσβυ.
καὶ σύ μοι, τέκνον.
Ἡρακλῆς
θάφθʼ ὥσπερ εἶπον παῖδας.
ἐμὲ δὲ τίς, τέκνον;
1420 ἐγώ.
1420 πότʼ ἐλθών;
1420 ἡνίκʼ ἂν θάψῃς τέκνα.
Ἀμφιτρύων
πῶς;
εἰς Ἀθήνας πέμψομαι Θηβῶν ἄπο.
Ἡρακλῆς
ἀλλʼ ἐσκόμιζε τέκνα δυσκόμιστα γῇ·
ἡμεῖς δʼ ἀναλώσαντες αἰσχύναις δόμον,
Θησεῖ πανώλεις ἑψόμεσθʼ ἐφολκίδες.
1425 ὅστις δὲ πλοῦτον σθένος μᾶλλον φίλων
ἀγαθῶν πεπᾶσθαι βούλεται, κακῶς φρονεῖ.
Χορός
στείχομεν οἰκτροὶ καὶ πολύκλαυτοι,
τὰ μέγιστα φίλων ὀλέσαντες.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up