The Kommos
δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,
85 ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ
πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι·
τί φῶ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;
πῶς εὔφρονʼ εἴπω, πῶς κατεύξομαι πατρί;
πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν
90 γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;
τῶνδʼ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδʼ ἔχω τί φῶ,
χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.
τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,
ἔσθλʼ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε
95 στέφη, δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν;
σῖγʼ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο
πατήρ, τάδʼ ἐκχέασα, γάποτον χύσιν,
στείχω καθάρμαθʼ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν
δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;
100 τῆσδʼ ἐστὲ βουλῆς, φίλαι, μεταίτιαι·
κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.
μὴ κεύθετʼ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.
τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τʼ ἐλεύθερον μένει
καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.
105 λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδʼ ἔχοις ὑπέρτερον.
αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς
λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.
λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.
φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.
110 τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.
ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;
αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.
τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;
115 μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως.
εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.
τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη
τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.
ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ βροτῶν τινα
120 πότερα δικαστὴν δικηφόρον λέγεις;
ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.
καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;
πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;
κῆρυξ μέγιστε τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,
ἄρηξον, Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοὶ
125 τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς
εὐχάς, πατρῴων δωμάτων ἐπισκόπους,
καὶ Γαῖαν αὐτήν, τὰ πάντα τίκτεται,
θρέψασά τʼ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει·
κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς
130 λέγω καλοῦσα πατέρʼ, ἐποίκτιρόν τʼ ἐμὲ
φίλον τʼ Ὀρέστην· πῶς ἀνάξομεν δόμοις;
πεπραμένοι γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα
πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δʼ ἀντηλλάξατο
Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.
135 κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος· ἐκ δὲ χρημάτων
φεύγων Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δʼ ὑπερκόπως
ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα.
ἐλθεῖν δʼ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ
κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ·
140 αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ
μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τʼ εὐσεβεστέραν.
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δʼ ἐναντίοις
λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,
καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.
145 ταῦτʼ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς ἀρᾶς,
κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν·
ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,
σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.
τοιαῖσδʼ ἐπʼ εὐχαῖς τάσδʼ ἐπισπένδω χοάς.
150 ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,
παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.
ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον
ὀλομένῳ δεσπότᾳ
πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τʼ
155 ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον
κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε, σέ-
βας δέσποτʼ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.
ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,
ἴτω τις δορυ-
160 σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,
Σκυθικά τʼ ἐν χεροῖν παλίντονʼ
ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης
σχέδιά τʼ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.
ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ·
165 νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε·
λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.
ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.
τίνος ποτʼ ἀνδρός, βαθυζώνου κόρης;
170 εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.
οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.
ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.
καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος
175 ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.
μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;
μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.
καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;
180 ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός.
οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,
εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.
κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον
χολῆς, ἐπαίσθην δʼ ὡς διανταίῳ βέλει·
185 ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι
σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,
πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε· πῶς γὰρ ἐλπίσω
ἀστῶν τινʼ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;
ἀλλʼ οὐδὲ μήν νιν κτανοῦσʼ ἐκείρατο,
190 ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον
φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.
ἐγὼ δʼ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδʼ αἰνέσω,
εἶναι τόδʼ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου
βροτῶν Ὀρέστουσαίνομαι δʼ ὑπʼ ἐλπίδος.
195 φεῦ.
195 εἴθʼ εἶχε φωνὴν εὔφρονʼ ἀγγέλου δίκην,
ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ʼκινυσσόμην,
ἀλλʼ εὖ ʼσαφήνει τόνδʼ ἀποπτύσαι πλόκον,
εἴπερ γʼ ἀπʼ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,
ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ
200 ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.
ἀλλʼ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,
οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην
στροβούμεθʼ· εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,
σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.
205 καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
ποδῶν ὅμοιοι τοῖς τʼ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖς
καὶ γὰρ δύʼ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,
αὐτοῦ τʼ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινός.
πτέρναι τενόντων θʼ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι
210 εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.
πάρεστι δʼ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.
εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους
εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.
ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;
215 εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου πάλαι.
καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;
σύνοιδʼ Ὀρέστην πολλά σʼ ἐκπαγλουμένην.
καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;
ὅδʼ εἰμί· μὴ μάτευʼ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.
220 ἀλλʼ δόλον τινʼ, ξένʼ, ἀμφί μοι πλέκεις;
αὐτὸς καθʼ αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ.
ἀλλʼ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.
κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρʼ, εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς
ὡς ὄντʼ Ὀρέστην τάδε σʼ ἐγὼ προσεννέπω;
225 αὐτὸν μὲν οὖν ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ·
κουρὰν δʼ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς
ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.
ἰχνοσκοποῦσά τʼ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς
σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ.
230 σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς
ἰδοῦ δʼ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,
σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν.
ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ʼκπλαγῇς φρένας·
τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.
235 φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,
δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,
ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμʼ ἀνακτήσῃ πατρός.
τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον
ἐμοί· προσαυδᾶν δʼ ἐστʼ ἀναγκαίως ἔχον
240 πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει
στέργηθρον· δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται·
καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου·
πιστὸς δʼ ἀδελφὸς ἦσθʼ, ἐμοὶ σέβας φέρων
μόνος· Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ
245 πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.
Ζεῦ Ζεῦ, θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων γενοῦ·
ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν αἰετοῦ πατρός,
θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν
δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δʼ ἀπωρφανισμένους
250 νῆστις πιέζει λιμός· οὐ γὰρ ἐντελεῖς
θήραν πατρῴαν προσφέρειν σκηνήμασιν.
οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τʼ, Ἠλέκτραν λέγω,
ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,
ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.
255 καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα
πατρὸς νεοσσοὺς τούσδʼ ἀποφθείρας πόθεν
ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας;
οὔτʼ αἰετοῦ γένεθλʼ ἀποφθείρας, πάλιν
πέμπειν ἔχοις ἂν σήματʼ εὐπιθῆ βροτοῖς·
260 οὔτʼ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδʼ αὐανθεὶς πυθμὴν
βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.
κόμιζʼ, ἀπὸ σμικροῦ δʼ ἂν ἄρειας μέγαν
δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.
παῖδες, σωτῆρες ἑστίας πατρός,
265 σιγᾶθʼ, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, τέκνα,
γλώσσης χάριν δὲ πάντʼ ἀπαγγείλῃ τάδε
πρὸς τοὺς κρατοῦντας· οὓς ἴδοιμʼ ἐγώ ποτε
θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.
οὔτοι προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς
270 χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,
κἀξορθιάζων πολλὰ καὶ δυσχειμέρους
ἄτας ὑφʼ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,
εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους·
τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,
275 ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον·
αὐτὸν δʼ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε
τείσειν μʼ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.
τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα
βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δʼ αἰνῶν νόσους,
280 σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις
λειχῆνας ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν·
λευκὰς δὲ κόρσας τῇδʼ ἐπαντέλλειν νόσῳ·
ἄλλας τʼ ἐφώνει προσβολάς Ἐρινύων
ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας·
285 τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος
ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,
καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος
ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντʼ ὀφρὺν
κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως
290 χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.
καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος μέρος
εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,
βωμῶν τʼ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς
μῆνιν· δέχεσθαι δʼ οὔτε συλλύειν τινά.
295 πάντων δʼ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ
κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.
τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι;
κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστʼ ἐργαστέον.
πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν ἵμεροι,
300 θεοῦ τʼ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,
καὶ πρὸς πιέζει χρημάτων ἀχηνία,
τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,
Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,
δυοῖν γυναικοῖν ὧδʼ ὑπηκόους πέλειν.
305 θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχʼ εἴσεται.
ἀλλʼ μεγάλαι Μοῖραι, Διόθεν
τῇδε τελευτᾶν,
τὸ δίκαιον μεταβαίνει.
ἀντὶ μὲν ἐχθρᾶς γλώσσης ἐχθρὰ
310 γλῶσσα τελείσθω· τοὐφειλόμενον
πράσσουσα Δίκη μέγʼ ἀυτεῖ·
ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν
πληγὴν τινέτω. δράσαντι παθεῖν,
τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Smyth 1926
Loeb
Smyth (eclectic), 1926 · 1926
The Editor

Herbert Weir Smyth (1857–1937) was Eliot Professor of Greek at Harvard University. Best known for his Greek Grammar (1920), which remains the standard reference grammar for students of ancient Greek, Smyth also produced the Loeb Classical Library edition of Aeschylus (2 volumes, 1922–1926). His combination of linguistic expertise and literary sensitivity made his Aeschylus edition particularly valuable.

About This Edition

Smyth's Loeb Aeschylus presents the Greek text with facing English translation. Following Loeb convention, the text is based on established critical editions. For a critical text of Aeschylus, the OCT by D. L. Page (1972) and M. L. West's Teubner (1990, revised 1998) are now the standard references. Smyth's translations, while sometimes dated in style, remain useful for their accuracy and his notes address many of the textual difficulties that make Aeschylus the most challenging of the three great tragedians.

Translator

Herbert Weir Smyth (Loeb Classical Library)

Text Basis

Smyth's own eclectic text, based on the manuscript tradition and Wilamowitz. Smyth was both editor and translator.

Tap any Greek word to look it up