First Episode
Χορός
καὶ μὴν ὅδʼ ἀκτὰς ἐκλιπὼν θαλασσίους
βουφορβὸς ἥκει σημανῶν τί σοι νέον.
Βουκόλος
Ἀγαμέμνονός τε καὶ Κλυταιμήστρας τέκνον,
ἄκουε καινῶν ἐξ ἐμοῦ κηρυγμάτων.
Ἰφιγένεια
240 τί δʼ ἔστι τοῦ παρόντος ἐκπλῆσσον λόγου;
Βουκόλος
ἥκουσιν ἐς γῆν, κυανέαν Συμπληγάδα
πλάτῃ φυγόντες, δίπτυχοι νεανίαι,
θεᾷ φίλον πρόσφαγμα καὶ θυτήριον
Ἀρτέμιδι. χέρνιβας δὲ καὶ κατάργματα
245 οὐκ ἂν φθάνοις ἂν εὐτρεπῆ ποιουμένη.
Ἰφιγένεια
ποδαποί; τίνος γῆς σχῆμʼ ἔχουσιν οἱ ξένοι;
Βουκόλος
Ἕλληνες· ἓν τοῦτʼ οἶδα κοὐ περαιτέρω.
Ἰφιγένεια
οὐδʼ ὄνομʼ ἀκούσας οἶσθα τῶν ξένων φράσαι;
Βουκόλος
Πυλάδης ἐκλῄζεθʼ ἅτερος πρὸς θατέρου.
Ἰφιγένεια
250 τοῦ ξυζύγου δὲ τοῦ ξένου τί τοὔνομʼ ἦν;
Βουκόλος
οὐδεὶς τόδʼ οἶδεν· οὐ γὰρ εἰσηκούσαμεν.
Ἰφιγένεια
πῶς δʼ εἴδετʼ αὐτοὺς κἀντυχόντες εἵλετε;
Βουκόλος
ἄκραις ἐπὶ ῥηγμῖσιν ἀξένου πόρου
Ἰφιγένεια
καὶ τίς θαλάσσης βουκόλοις κοινωνία;
Βουκόλος
255 βοῦς ἤλθομεν νίψοντες ἐναλίᾳ δρόσῳ.
Ἰφιγένεια
ἐκεῖσε δὴ ʼπάνελθε, πῶς νιν εἵλετε
τρόπῳ θʼ ὁποίῳ· τοῦτο γὰρ μαθεῖν θέλω.
χρόνιοι γὰρ ἥκουσʼ· οὐδέ πω βωμὸς θεᾶς
Ἑλληνικαῖσιν ἐξεφοινίχθη ῥοαῖς.
Βουκόλος
260 ἐπεὶ τὸν ἐσρέοντα διὰ Συμπληγάδων
βοῦς ὑλοφορβοὺς πόντον εἰσεβάλλομεν,
ἦν τις διαρρὼξ κυμάτων πολλῷ σάλῳ
κοιλωπὸς ἀγμός, πορφυρευτικαὶ στέγαι.
ἐνταῦθα δισσοὺς εἶδέ τις νεανίας
265 βουφορβὸς ἡμῶν, κἀπεχώρησεν πάλιν
ἄκροισι δακτύλοισι πορθμεύων ἴχνος.
ἔλεξε δʼ· Οὐχ ὁρᾶτε; δαίμονές τινες
θάσσουσιν οἵδε. — θεοσεβὴς δʼ ἡμῶν τις ὢν
ἀνέσχε χεῖρα καὶ προσηύξατʼ εἰσιδών·
270 ποντίας παῖ Λευκοθέας, νεῶν φύλαξ,
δέσποτα Παλαῖμον, ἵλεως ἡμῖν γενοῦ,
εἴτʼ οὖν ἐπʼ ἀκταῖς θάσσετον Διοσκόρω,
Νηρέως ἀγάλμαθʼ, ὃς τὸν εὐγενῆ
ἔτικτε πεντήκοντα Νηρῄδων χορόν.
275 ἄλλος δέ τις μάταιος, ἀνομίᾳ θρασύς,
ἐγέλασεν εὐχαῖς, ναυτίλους δʼ ἐφθαρμένους
θάσσειν φάραγγʼ ἔφασκε τοῦ νόμου φόβῳ,
κλύοντας ὡς θύοιμεν ἐνθάδε ξένους.
ἔδοξε δʼ ἡμῶν εὖ λέγειν τοῖς πλείοσι,
280 θηρᾶν τε τῇ θεῷ σφάγια τἀπιχώρια.
κἀν τῷδε πέτραν ἅτερος λιπὼν ξένοιν
ἔστη κάρα τε διετίναξʼ ἄνω κάτω
κἀπεστέναξεν ὠλένας τρέμων ἄκρας,
μανίαις ἀλαίνων, καὶ βοᾷ κυναγὸς ὥς·
285 Πυλάδη, δέδορκας τήνδε; τήνδε δʼ οὐχ ὁρᾷς
Ἅιδου δράκαιναν, ὥς με βούλεται κτανεῖν
δειναῖς ἐχίδναις εἰς ἔμʼ ἐστομωμένη;
δʼ ἐκ χιτώνων πῦρ πνέουσα καὶ φόνον
πτεροῖς ἐρέσσει, μητέρʼ ἀγκάλαις ἐμὴν
290 ἔχουσαπέτρινον ὄχθον, ὡς ἐπεμβάλῃ.
οἴμοι, κτενεῖ με· ποῖ φύγω;
παρῆν δʼ ὁρᾶν
οὐ ταῦτα μορφῆς σχήματʼ, ἀλλʼ ἠλλάσσετο
φθογγάς τε μόσχων καὶ κυνῶν ὑλάγματα,
ἃς φᾶσʼ Ἐρινῦς ἱέναι μιμήματα.
295 ἡμεῖς δὲ συσταλέντες, ὡς θαμβούμενοι,
σιγῇ καθήμεθʼ· δὲ χερὶ σπάσας ξίφος,
μόσχους ὀρούσας ἐς μέσας λέων ὅπως,
παίει σιδήρῳ λαγόνας ἐς πλευράς θʼ ἱείς,
δοκῶν Ἐρινῦς θεὰς ἀμύνεσθαι τάδε,
300 ὡς αἱματηρὸν πέλαγος ἐξανθεῖν ἁλός.
κἀν τῷδε πᾶς τις, ὡς ὁρᾷ βουφόρβια
πίπτοντα καὶ πορθούμενʼ, ἐξωπλίζετο,
κόχλους τε φυσῶν συλλέγων τʼ ἐγχωρίους·
πρὸς εὐτραφεῖς γὰρ καὶ νεανίας ξένους
305 φαύλους μάχεσθαι βουκόλους ἡγούμεθα.
πολλοὶ δʼ ἐπληρώθημεν ἐν μακρῷ χρόνῳ.
πίπτει δὲ μανίας πίτυλον ξένος μεθείς,
στάζων ἀφρῷ γένειον· ὡς δʼ ἐσείδομεν
προύργου πεσόντα, πᾶς ἀνὴρ ἔσχεν πόνον
310 βάλλων ἀράσσων. ἅτερος δὲ τοῖν ξένοιν
ἀφρόν τʼ ἀπέψη σώματός τʼ ἐτημέλει
πέπλων τε προυκάλυπτεν εὐπήνους ὑφάς,
καραδοκῶν μὲν τἀπιόντα τραύματα,
φίλον δὲ θεραπείαισιν ἄνδρʼ εὐεργετῶν.
315 ἔμφρων δʼ ἀνᾴξας ξένος πεσήματος
ἔγνω κλύδωνα πολεμίων προσκείμενον
καὶ τὴν παροῦσαν συμφορὰν αὐτοῖν πέλας,
ᾤμωξέ θʼ· ἡμεῖς δʼ οὐκ ἀνίεμεν πέτροις
βάλλοντες, ἄλλος ἄλλοθεν προσκείμενοι.
320 οὗ δὴ τὸ δεινὸν παρακέλευσμʼ ἠκούσαμεν·
Πυλάδη, θανούμεθʼ, ἀλλʼ ὅπως θανούμεθα
κάλλισθʼ· ἕπου μοι, φάσγανον σπάσας χερί. —
ὡς δʼ εἴδομεν δίπαλτα πολεμίων ξίφη,
φυγῇ λεπαίας ἐξεπίμπλαμεν νάπας.
325 ἀλλʼ, εἰ φύγοι τις, ἅτεροι προσκείμενοι
ἔβαλλον αὐτούς· εἰ δὲ τούσδʼ ὠσαίατο,
αὖθις τὸ νῦν ὑπεῖκον ἤρασσεν πέτροις.
ἀλλʼ ἦν ἄπιστον· μυρίων γὰρ ἐκ χερῶν
οὐδεὶς τὰ τῆς θεοῦ θύματʼ εὐτύχει βαλών.
330 μόλις δέ νιν τόλμῃ μὲν οὐ χειρούμεθα,
κύκλῳ δὲ περιβαλόντες ἐξεκλέψαμεν
πέτροισι χειρῶν φάσγανʼ, ἐς δὲ γῆν γόνυ
καμάτῳ καθεῖσαν. πρὸς δʼ ἄνακτα τῆσδε γῆς
κομίζομέν νιν. δʼ ἐσιδὼν ὅσον τάχος
335 ἐς χέρνιβάς τε καὶ σφαγεῖʼ ἔπεμπέ σοι.
ηὔχου δὲ τοιάδʼ, νεᾶνί, σοι ξένων
σφάγια παρεῖναι· κἂν ἀναλίσκῃς ξένους
τοιούσδε, τὸν σὸν Ἑλλὰς ἀποτείσει φόνον
δίκας τίνουσα τῆς ἐν Αὐλίδι σφαγῆς.
Χορός
340 θαυμάστʼ ἔλεξας τὸν μανένθʼ, ὅστις ποτὲ
Ἕλληνος ἐκ γῆς πόντον ἦλθεν ἄξενον.
Ἰφιγένεια
εἶἑν· σὺ μὲν κόμιζε τοὺς ξένους μολών,
τὰ δʼ ἐνθάδʼ ἡμεῖς ὅσια φροντιούμεθα
καρδία τάλαινα, πρὶν μὲν ἐς ξένους
345 γαληνὸς ἦσθα καὶ φιλοικτίρμων ἀεί,
ἐς θοὑμόφυλον ἀναμετρουμένη δάκρυ,
Ἕλληνας ἄνδρας ἡνίκʼ ἐς χέρας λάβοις.
νῦν δʼ ἐξ ὀνείρων οἷσιν ἠγριώμεθα,
δοκοῦσʼ Ὀρέστην μηκέθʼ ἥλιον βλέπειν,
350 δύσνουν με λήψεσθʼ, οἵτινές ποθʼ ἥκετε.
καὶ τοῦτʼ ἄρʼ ἦν ἀληθές, ᾐσθόμην, φίλαι·
οἱ δυστυχεῖς γὰρ τοῖσι δυστυχεστέροις
αὐτοὶ κακῶς πράξαντες οὐ φρονοῦσιν εὖ.
ἀλλʼ οὔτε πνεῦμα Διόθεν ἦλθε πώποτε,
355 οὐ πορθμίς, ἥτις διὰ πέτρας Συμπληγάδας
Ἑλένην ἀπήγαγʼ ἐνθάδʼ, μʼ ἀπώλεσεν,
Μενέλεών θʼ, ἵνʼ αὐτοὺς ἀντετιμωρησάμην,
τὴν ἐνθάδʼ Αὖλιν ἀντιθεῖσα τῆς ἐκεῖ,
οὗ μʼ ὥστε μόσχον Δαναΐδαι χειρούμενοι
360 ἔσφαζον, ἱερεὺς δʼ ἦν γεννήσας πατήρ.
οἴμοικακῶν γὰρ τῶν τότʼ οὐκ ἀμνημονῶ
ὅσας γενείου χεῖρας ἐξηκόντισα
γονάτων τε τοῦ τεκόντος, ἐξαρτωμένη,
λέγουσα τοιάδʼ· πάτερ, νυμφεύομαι
365 νυμφεύματʼ αἰσχρὰ πρὸς σέθεν· μήτηρ δʼ ἐμὲ
σέθεν κατακτείνοντος Ἀργεῖαί τε νῦν
ὑμνοῦσιν ὑμεναίοισιν, αὐλεῖται δὲ πᾶν
μέλαθρον· ἡμεῖς δʼ ὀλλύμεσθα πρὸς σέθεν.
Ἅιδης Ἀχιλλεὺς ἦν ἄρʼ, οὐχ Πηλέως,
370 ὅν μοι προσείσας πόσιν, ἐν ἁρμάτων ὄχοις
ἐς αἱματηρὸν γάμον ἐπόρθμευσας δόλῳ.
ἐγὼ δὲ λεπτῶν ὄμμα διὰ καλυμμάτων
ἔχουσʼ, ἀδελφόν τʼ οὐκ ἀνειλόμην χεροῖν,
ὃς νῦν ὄλωλενοὐ κασιγνήτῃ στόμα
375 συνῆψʼ ὑπʼ αἰδοῦς, ὡς ἰοῦσʼ ἐς Πηλέως
μέλαθρα· πολλὰ δʼ ἀπεθέμην ἀσπάσματα
ἐς αὖθις, ὡς ἥξουσʼ ἐς Ἄργος αὖ πάλιν.
τλῆμον, εἰ τέθνηκας, ἐξ οἵων καλῶν
ἔρρεις, Ὀρέστα, καὶ πατρὸς ζηλωμάτων
380 τὰ τῆς θεοῦ δὲ μέμφομαι σοφίσματα,
ἥτις βροτῶν μὲν ἤν τις ἅψηται φόνου,
καὶ λοχείας νεκροῦ θίγῃ χεροῖν,
βωμῶν ἀπείργει, μυσαρὸν ὡς ἡγουμένη,
αὐτὴ δὲ θυσίαις ἥδεται βροτοκτόνοις.
385 οὐκ ἔσθʼ ὅπως ἔτεκεν ἂν Διὸς δάμαρ
Λητὼ τοσαύτην ἀμαθίαν. ἐγὼ μὲν οὖν
τὰ Ταντάλου θεοῖσιν ἑστιάματα
ἄπιστα κρίνω, παιδὸς ἡσθῆναι βορᾷ,
τοὺς δʼ ἐνθάδʼ, αὐτοὺς ὄντας ἀνθρωποκτόνους,
390 ἐς τὴν θεὸν τὸ φαῦλον ἀναφέρειν δοκῶ·
οὐδένα γὰρ οἶμαι δαιμόνων εἶναι κακόν.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up