Iphigenia's Farewell
Ἰφιγένεια
τεκοῦσα μῆτερ, ἀνδρῶν ὄχλον εἰσορῶ πέλας.
Κλυταιμήστρα
τόν τε τῆς θεᾶς παῖδα, τέκνον, σὺ δεῦρʼ ἐλήλυθας.
Ἰφιγένεια
1340 διαχαλᾶτέ μοι μέλαθρα, δμῶες, ὡς κρύψω δέμας.
Κλυταιμήστρα
τί δὲ τέκνον, φεύγεις;
Ἀχιλλέα τόνδʼ ἰδεῖν αἰσχύνομαι.
ὡς τί δή;
τὸ δυστυχές μοι τῶν γάμων αἰδῶ φέρει.
οὐκ ἐν ἁβρότητι κεῖσαι πρὸς τὰ νῦν πεπτωκότα.
ἀλλὰ μίμνʼ· οὐ σεμνότητος ἔργον, ἢν ὀνώμεθα.
Ἀχιλλεύς
1345 γύναι τάλαινα, Λήδας θύγατερ
1345 οὐ ψευδῆ θροεῖς.
δείνʼ ἐν Ἀργείοις βοᾶται
τίνα βοήν; σήμαινέ μοι.
ἀμφὶ σῆς παιδός
πονηρὸν εἶπας οἰωνὸν λόγον.
ὡς χρεὼν σφάξαι νιν.
οὐδεὶς τοῖσδʼ ἐναντίον λέγει;
ἐς θόρυβον ἐγώ τι καὐτὸς ἤλυθον
τίνʼ, ξένε;
1350 σῶμα λευσθῆναι πέτροισι.
1350 μῶν κόρην σῴζων ἐμήν;
αὐτὸ τοῦτο.
τίς δʼ ἂν ἔτλη τοῦ σώματος τοῦ σοῦ θιγεῖν;
πάντες Ἕλληνες.
στρατὸς δὲ Μυρμιδὼν οὔ σοι παρῆν;
πρῶτος ἦν ἐκεῖνος ἐχθρός.
διʼ ἄρʼ ὀλώλαμεν, τέκνον.
οἵ με τὸν γάμων ἀπεκάλουν ἥσσονα.
ἀπεκρίνω δὲ τί;
1355 τὴν ἐμὴν μέλλουσαν εὐνὴν μὴ κτανεῖν
1355 δίκαια γάρ.
ἣν ἐφήμισεν πατήρ μοι.
καὶ Ἀργόθεν γʼ ἐπέμψατο.
ἀλλʼ ἐνικώμην κεκραγμοῦ.
τὸ πολὺ γὰρ δεινὸν κακόν.
ἀλλʼ ὅμως ἀρήξομέν σοι.
καὶ μαχῇ πολλοῖσιν εἷς;
εἰσορᾷς τεύχη φέροντας τούσδε;
ὄναιο τῶν φρενῶν.
1360 ἀλλʼ ὀνησόμεσθα.
1360 παῖς ἄρʼ οὐκέτι σφαγήσεται;
οὔκ, ἐμοῦ γʼ ἑκόντος.
ἥξει δʼ ὅστις ἅψεται κόρης;
μυρίοι γʼ, ἄξει δʼ Ὀδυσσεύς.
ἆρʼ Σισύφου γόνος;
αὐτὸς οὗτος.
ἴδια πράσσων, στρατοῦ ταχθεὶς ὕπο;
αἱρεθεὶς ἑκών.
πονηράν γʼ αἵρεσιν, μιαιφονεῖν.
1365 ἀλλʼ ἐγὼ σχήσω νιν.
1365 ἄξει δʼ οὐχ ἑκοῦσαν ἁρπάσας;
δηλαδὴ ξανθῆς ἐθείρας.
ἐμὲ δὲ δρᾶν τί χρὴ τότε;
ἀντέχου θυγατρός.
ὡς τοῦδʼ εἵνεκʼ οὐ σφαγήσεται.
ἀλλὰ μὴν ἐς τοῦτό γʼ ἥξει.
μῆτερ, εἰσακούσατε
Ἰφιγένεια
τῶν ἐμῶν λόγων· μάτην γάρ σʼ εἰσορῶ θυμουμένην
1370 σῷ πόσει· τὰ δʼ ἀδύναθʼ ἡμῖν καρτερεῖν οὐ ῥᾴδιον.
τὸν μὲν οὖν ξένον δίκαιον αἰνέσαι προθυμίας·
ἀλλὰ καὶ σὲ τοῦθʼ ὁρᾶν χρή, μὴ διαβληθῇ στρατῷ,
καὶ πλέον πράξωμεν οὐδέν, ὅδε δὲ συμφορᾶς τύχῃ.
οἷα δʼ εἰσῆλθέν μʼ, ἄκουσον, μῆτερ, ἐννοουμένην·
1375 κατθανεῖν μέν μοι δέδοκται· τοῦτο δʼ αὐτὸ βούλομαι
εὐκλεῶς πρᾶξαι, παρεῖσά γʼ ἐκποδὼν τὸ δυσγενές.
δεῦρο δὴ σκέψαι μεθʼ ἡμῶν, μῆτερ, ὡς καλῶς λέγω·
εἰς ἔμʼ Ἑλλὰς μεγίστη πᾶσα νῦν ἀποβλέπει,
κἀν ἐμοὶ πορθμός τε ναῶν καὶ Φρυγῶν κατασκαφαὶ
1380 τάς τε μελλούσας γυναῖκας, ἤν τι δρῶσι βάρβαροι,
μηκέθʼ ἁρπάζειν ἐᾶν τούσδʼ ὀλβίας ἐξ Ἑλλάδος,
τὸν Ἑλένης τείσαντας ὄλεθρον, ἣν ἀνήρπασεν Πάρις.
ταῦτα πάντα κατθανοῦσα ῥύσομαι, καί μου κλέος,
Ἑλλάδʼ ὡς ἠλευθέρωσα, μακάριον γενήσεται.
1385 καὶ γὰρ οὐδέ τοί τι λίαν ἐμὲ φιλοψυχεῖν χρεών·
πᾶσι γάρ μʼ Ἕλλησι κοινὸν ἔτεκες, οὐχὶ σοὶ μόνῃ.
ἀλλὰ μυρίοι μὲν ἄνδρες ἀσπίσιν πεφραγμένοι,
μυρίοι δʼ ἐρέτμʼ ἔχοντες, πατρίδος ἠδικημένης,
δρᾶν τι τολμήσουσιν ἐχθροὺς χὑπὲρ Ἑλλάδος θανεῖν,
1390 δʼ ἐμὴ ψυχὴ μίʼ οὖσα πάντα κωλύσει τάδε;
τί τὸ δίκαιον τοῦτό γε; ἆρʼ ἔχοιμʼ ἂν ἀντειπεῖν ἔπος;
κἀπʼ ἐκεῖνʼ ἔλθωμεν· οὐ δεῖ τόνδε διὰ μάχης μολεῖν
πᾶσιν Ἀργείοις γυναικὸς εἵνεκʼ οὐδὲ κατθανεῖν.
εἷς γʼ ἀνὴρ κρείσσων γυναικῶν μυρίων ὁρᾶν φάος.
1395 εἰ βεβούληται δὲ σῶμα τοὐμὸν Ἄρτεμις λαβεῖν,
ἐμποδὼν γενήσομαι ʼγὼ θνητὸς οὖσα τῇ θεῷ;
ἀλλʼ ἀμήχανον· δίδωμι σῶμα τοὐμὸν Ἑλλάδι.
θύετʼ, ἐκπορθεῖτε Τροίαν. ταῦτα γὰρ μνημεῖά μου
διὰ μακροῦ, καὶ παῖδες οὗτοι καὶ γάμοι καὶ δόξʼ ἐμή.
1400 βαρβάρων δʼ Ἕλληνας ἄρχειν εἰκός, ἀλλʼ οὐ βαρβάρους,
μῆτερ, Ἑλλήνων· τὸ μὲν γὰρ δοῦλον, οἳ δʼ ἐλεύθεροι.
Χορός
τὸ μὲν σόν, νεᾶνι, γενναίως ἔχει·
τὸ τῆς τύχης δὲ καὶ τὸ τῆς θεοῦ νοσεῖ.
Ἀχιλλεύς
Ἀγαμέμνονος παῖ, μακάριόν μέ τις θεῶν
1405 ἔμελλε θήσειν, εἰ τύχοιμι σῶν γάμων.
ζηλῶ δὲ σοῦ μὲν Ἑλλάδʼ, Ἑλλάδος δὲ σέ.
εὖ γὰρ τόδʼ εἶπας ἀξίως τε πατρίδος·
τὸ θεομαχεῖν γὰρ ἀπολιποῦσʼ, σου κρατεῖ,
ἐξελογίσω τὰ χρηστὰ τἀναγκαῖά τε.
1410 μᾶλλον δὲ λέκτρων σῶν πόθος μʼ ἐσέρχεται
ἐς τὴν φύσιν βλέψαντα· γενναία γὰρ εἶ.
ὅρα δʼ· ἐγὼ γὰρ βούλομαί σʼ εὐεργετεῖν
λαβεῖν τʼ ἐς οἴκους· ἄχθομαί τʼ, ἴστω Θέτις,
εἰ μή σε σώσω Δαναΐδαισι διὰ μάχης
1415 ἐλθών. ἄθρησον· θάνατος δεινὸν κακόν.
Ἰφιγένεια
λέγω τάδʼ οὐδὲν οὐδένʼ εὐλαβουμένη.
Τυνδαρὶς παῖς διὰ τὸ σῶμʼ ἀρκεῖ μάχας
ἀνδρῶν τιθεῖσα καὶ φόνους· σὺ δʼ, ξένε,
μὴ θνῇσκε διʼ ἐμὲ μηδʼ ἀποκτείνῃς τινά,
1420 ἔα δὲ σῷσαί μʼ Ἑλλάδʼ, ἢν δυνώμεθα.
Ἀχιλλεύς
λῆμʼ ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτʼ ἔτι
λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ· γενναῖα γὰρ
φρονεῖς· τί γὰρ τἀληθὲς οὐκ εἴποι τις ἄν;
ὅμως δʼ, ἴσως γὰρ κἂν μεταγνοίης τάδε,
1425 ὡς οὖν ἂν εἰδῇς τἀπʼ ἐμοῦ λελεγμένα,
ἐλθὼν τάδʼ ὅπλα θήσομαι βωμοῦ πέλας,
ὡς οὐκ ἐάσων σʼ ἀλλὰ κωλύσων θανεῖν.
χρήσῃ δὲ καὶ σὺ τοῖς ἐμοῖς λόγοις τάχα,
ὅταν πέλας σῆς φάσγανον δέρης ἴδῃς.
1430 οὔκουν ἐάσω σʼ ἀφροσύνῃ τῇ σῇ θανεῖν·
ἐλθὼν δὲ σὺν ὅπλοις τοῖσδε πρὸς ναὸν θεᾶς
καραδοκήσω σὴν ἐκεῖ παρουσίαν.
Ἰφιγένεια
μῆτερ, τί σιγῇ δακρύοις τέγγεις κόρας;
Κλυταιμήστρα
ἔχω τάλαινα πρόφασιν ὥστʼ ἀλγεῖν φρένα.
Ἰφιγένεια
1435 παῦσαι· ʼμὲ μὴ κάκιζε· τάδε δέ μοι πιθοῦ.
Κλυταιμήστρα
λέγʼ· ὡς παρʼ ἡμῶν οὐδὲν ἀδικήσῃ, τέκνον.
Ἰφιγένεια
μήτʼ οὖν γε τὸν σὸν πλόκαμον ἐκτέμῃς τριχός,
μήτʼ ἀμφὶ σῶμα μέλανας ἀμπίσχῃ πέπλους.
Κλυταιμήστρα
τί δὴ τόδʼ εἶπας, τέκνον; ἀπολέσασά σε;
Ἰφιγένεια
1440 οὐ σύ γε· σέσῳσμαι, κατʼ ἐμὲ δʼ εὐκλεὴς ἔσῃ.
Κλυταιμήστρα
πῶς εἶπας; οὐ πενθεῖν με σὴν ψυχὴν χρεών;
Ἰφιγένεια
ἥκιστʼ, ἐπεί μοι τύμβος οὐ χωσθήσεται.
Κλυταιμήστρα
τί δαί; τὸ θνῄσκειν, οὐ τάφος, νομίζεται.
Ἰφιγένεια
βωμὸς θεᾶς μοι μνῆμα τῆς Διὸς κόρης.
Κλυταιμήστρα
1445 ἀλλʼ, τέκνον, σοὶ πείσομαι· λέγεις γὰρ εὖ.
Ἰφιγένεια
ὡς εὐτυχοῦσά γʼ Ἑλλάδος τʼ εὐεργέτις.
Κλυταιμήστρα
τί δὴ κασιγνήταισιν ἀγγελῶ σέθεν;
Ἰφιγένεια
μηδʼ ἀμφὶ κείναις μέλανας ἐξάψῃ πέπλους.
Κλυταιμήστρα
εἴπω δὲ παρὰ σοῦ φίλον ἔπος τι παρθένοις;
Ἰφιγένεια
1450 χαίρειν γε. Ὀρέστην τʼ ἔκτρεφʼ ἄνδρα τόνδε μοι.
Κλυταιμήστρα
προσέλκυσαί νιν ὕστατον θεωμένη.
Ἰφιγένεια
φίλτατʼ, ἐπεκούρησας ὅσον εἶχες φίλοις.
Κλυταιμήστρα
ἔσθʼ τι κατʼ Ἄργος δρῶσά σοι χάριν φέρω;
Ἰφιγένεια
πατέρα τὸν ἀμὸν μὴ στύγει, πόσιν γε σόν.
Κλυταιμήστρα
1455 δεινοὺς ἀγῶνας διὰ σὲ δεῖ κεῖνον δραμεῖν.
Ἰφιγένεια
ἄκων μʼ ὑπὲρ γῆς Ἑλλάδος διώλεσεν.
Κλυταιμήστρα
δόλῳ δʼ, ἀγεννῶς Ἀτρέως τʼ οὐκ ἀξίως.
Ἰφιγένεια
τίς μʼ εἶσιν ἄξων πρὶν σπαράσσεσθαι κόμης;
Κλυταιμήστρα
ἐγώ, μετά γε σοῦ
μὴ σύ γʼ· οὐ καλῶς λέγεις.
1460 πέπλων ἐχομένη σῶν.
1460 ἐμοί, μῆτερ, πιθοῦ·
Ἰφιγένεια
μένʼ· ὡς ἐμοί τε σοί τε κάλλιον τόδε.
πατρὸς δʼ ὀπαδῶν τῶνδέ τίς με πεμπέτω
Ἀρτέμιδος ἐς λειμῶνʼ, ὅπου σφαγήσομαι.
Κλυταιμήστρα
τέκνον, οἴχῃ;
καὶ πάλιν γʼ οὐ μὴ μόλω.
1465 λιποῦσα μητέρα;
1465 ὡς ὁρᾷς γʼ, οὐκ ἀξίως.
σχές, μή με προλίπῃς.
οὐκ ἐῶ στάζειν δάκρυ.
Ἰφιγένεια
ὑμεῖς δʼ ἐπευφημήσατʼ, νεάνιδες,
παιᾶνα τἠμῇ συμφορᾷ Διὸς κόρην
Ἄρτεμιν· ἴτω δὲ Δαναΐδαις εὐφημία.
1470 κανᾶ δʼ ἐναρχέσθω τις, αἰθέσθω δὲ πῦρ
προχύταις καθαρσίοισι, καὶ πατὴρ ἐμὸς
ἐνδεξιούσθω βωμόν· ὡς σωτηρίαν
Ἕλλησι δώσουσʼ ἔρχομαι νικηφόρον.
1475 ἄγετέ με τὰν Ἰλίου
καὶ Φρυγῶν ἑλέπτολιν.
στέφεα περίβολα δίδοτε, φέρετε
πλόκαμος ὅδε καταστέφειν
χερνίβων τε παγάς.
1480 ἑλίσσετʼ ἀμφὶ ναὸν
ἀμφὶ βωμὸν Ἄρτεμιν,
τὰν ἄνασσαν Ἄρτεμιν,
τὰν μάκαιραν· ὡς ἐμοῖσιν, εἰ χρεών,
1485 αἵμασι θύμασί τε
θέσφατʼ ἐξαλείψω.
πότνια πότνια μᾶτερ, οὐ δάκρυά γέ σοι
δώσομεν ἁμέτερα·
1490 παρʼ ἱεροῖς γὰρ οὐ πρέπει.
ἰὼ ἰὼ νεάνιδες,
συνεπαείδετʼ Ἄρτεμιν
Χαλκίδος ἀντίπορον,
1495 ἵνα τε δόρατα μέμονε δάϊʼ
ὄνομα διʼ ἐμὸν τᾶσδʼ Αὐλίδος
στενοπόροις ἐν ὅρμοις.
ἰὼ γᾶ μᾶτερ Πελασγία,
Μυκηναῖαί τʼ ἐμαὶ θεράπναι
Χορός
1500 καλεῖς πόλισμα Περσέως,
Κυκλωπίων πόνον χερῶν;
Ἰφιγένεια
ἐθρέψαθʼ Ἑλλάδι με φάος·
θανοῦσα δʼ οὐκ ἀναίνομαι.
Χορός
κλέος γὰρ οὔ σε μὴ λίπῃ.
Ἰφιγένεια
1505 ἰὼ ἰώ.
λαμπαδοῦχος ἁμέρα
Διός τε φέγγος, ἕτερον ἕτερον
αἰῶνα καὶ μοῖραν οἰκήσομεν.
χαῖρέ μοι, φίλον φάος.
Χορός
1510 ἰὼ ἰώ.
1510 ἴδεσθε τὰν Ἰλίου
καὶ Φρυγῶν ἑλέπτολιν
στείχουσαν, ἐπὶ κάρα στέφη
βαλουμέναν χερνίβων τε παγάς,
βωμόν γε δαίμονος θεᾶς
1515 ῥανίσιν αἱματορρύτοις
χρανοῦσαν εὐφυῆ τε σώματος δέρην
σφαγεῖσαν. εὔδροσοι παγαὶ
πατρῷαι μένουσι χέρνιβές τέ σε
στρατός τʼ Ἀχαιῶν θέλων
1520 Ἰλίου πόλιν μολεῖν.
ἀλλὰ τὰν Διὸς κόραν
κλῄσωμεν Ἄρτεμιν,
θεῶν ἄνασσαν, ὡς ἐπʼ εὐτυχεῖ πότμῳ.
πότνια, πότνια, θύμασιν βροτησίοις
1525 χαρεῖσα, πέμψον ἐς Φρυγῶν
γαῖαν Ἑλλάνων στρατὸν
καὶ δολόεντα Τροίας ἕδη,
Ἀγαμέμνονά τε λόγχαις
Ἑλλάδι κλεινότατον στέφανον
1530 δὸς ἀμφὶ κάρα ἑὸν
κλέος ἀείμνηστον ἀμφιθεῖναι.
Ἄγγελος
Τυνδαρεία παῖ, Κλυταιμήστρα, δόμων
ἔξω πέρασον, ὡς κλύῃς ἐμῶν λόγων.
Κλυταιμήστρα
φθογγῆς κλύουσα δεῦρο σῆς ἀφικόμην,
1535 ταρβοῦσα τλήμων κἀκπεπληγμένη φόβῳ·
μή μοί τινʼ ἄλλην ξυμφορὰν ἥκεις φέρων
πρὸς τῇ παρούσῃ;
σῆς μὲν οὖν παιδὸς πέρι
Ἄγγελος
θαυμαστά σοι καὶ δεινὰ σημῆναι θέλω.
Κλυταιμήστρα
μὴ μέλλε τοίνυν, ἀλλὰ φράζʼ ὅσον τάχος.
Ἄγγελος
1540 ἀλλʼ, φίλη δέσποινα, πᾶν πεύσῃ σαφῶς.
λέξω δʼ ἀπʼ ἀρχῆς, ἤν τι μὴ σφαλεῖσά μου
γνώμη ταράξῃ γλῶσσαν ἐν λόγοις ἐμήν.
ἐπεὶ γὰρ ἱκόμεσθα τῆς Διὸς κόρης
Ἀρτέμιδος ἄλσος λείμακάς τʼ ἀνθεσφόρους,
1545 ἵνʼ ἦν Ἀχαιῶν σύλλογος στρατεύματος,
σὴν παῖδʼ ἄγοντες, εὐθὺς Ἀργείων ὄχλος
ἠθροίζεθʼ. ὡς δʼ ἐσεῖδεν Ἀγαμέμνων ἄναξ
ἐπὶ σφαγὰς στείχουσαν εἰς ἄλσος κόρην,
ἀνεστέναξε, κἄμπαλιν στρέψας κάρα
1550 δάκρυε, πρόσθεν ὀμμάτων πέπλον προθείς.
δὲ σταθεῖσα τῷ τεκόντι πλησίον
ἔλεξε τοιάδʼ· πάτερ, πάρειμί σοι·
τοὐμὸν δὲ σῶμα τῆς ἐμῆς ὑπὲρ πάτρας
καὶ τῆς ἁπάσης Ἑλλάδος γαίας ὕπερ
1555 θῦσαι δίδωμʼ ἑκοῦσα πρὸς βωμὸν θεᾶς
ἄγοντας, εἴπερ ἐστὶ θέσφατον τόδε.
καὶ τοὐπʼ ἔμʼ εὐτυχεῖτε· καὶ νικηφόρου
δώρου τύχοιτε πατρίδα τʼ ἐξίκοισθε γῆν.
πρὸς ταῦτα μὴ ψαύσῃ τις Ἀργείων ἐμοῦ·
1560 σιγῇ παρέξω γὰρ δέρην εὐκαρδίως.
τοσαῦτʼ ἔλεξε· πᾶς δʼ ἐθάμβησεν κλύων
εὐψυχίαν τε κἀρετὴν τῆς παρθένου.
στὰς δʼ ἐν μέσῳ Ταλθύβιος, τόδʼ ἦν μέλον,
εὐφημίαν ἀνεῖπε καὶ σιγὴν στρατῷ·
1565 Κάλχας δʼ μάντις ἐς κανοῦν χρυσήλατον
ἔθηκεν ὀξὺ χειρὶ φάσγανον σπάσας
κολεῶν ἔσωθεν, κρᾶτά τʼ ἔστεψεν κόρης.
παῖς δʼ Πηλέως ἐν κύκλῳ βωμὸν θεᾶς
λαβὼν κανοῦν ἔβρεξε χέρνιβάς θʼ ὁμοῦ,
1570 ἔλεξε δʼ· παῖ Ζηνός, θηροκτόνε,
τὸ λαμπρὸν εἱλίσσουσʼ ἐν εὐφρόνῃ φάος,
δέξαι τὸ θῦμα τόδʼ γέ σοι δωρούμεθα
στρατός τʼ Ἀχαιῶν Ἀγαμέμνων ἄναξ θʼ ὁμοῦ,
ἄχραντον αἷμα καλλιπαρθένου δέρης,
1575 καὶ δὸς γενέσθαι πλοῦν νεῶν ἀπήμονα
Τροίας τε πέργαμʼ ἐξελεῖν ἡμᾶς δορί.
ἐς γῆν δʼ Ἀτρεῖδαι πᾶς στρατός τʼ ἔστη βλέπων.
ἱερεὺς δὲ φάσγανον λαβὼν ἐπεύξατο,
λαιμόν τʼ ἐπεσκοπεῖθʼ, ἵνα πλήξειεν ἄν·
1580 ἐμοὶ δέ τʼ ἄλγος οὐ μικρὸν εἰσῄει φρενί,
κἄστην νενευκώς· θαῦμα δʼ ἦν αἴφνης ὁρᾶν.
πληγῆς κτύπον γὰρ πᾶς τις ᾔσθετʼ ἂν σαφῶς,
τὴν παρθένον δʼ οὐκ εἶδεν οὗ γῆς εἰσέδυ.
βοᾷ δʼ ἱερεύς, ἅπας δʼ ἐπήχησε στρατός,
1585 ἄελπτον εἰσιδόντες ἐκ θεῶν τινος
φάσμʼ, οὗ γε μηδʼ ὁρωμένου πίστις παρῆν·
ἔλαφος γὰρ ἀσπαίρουσʼ ἔκειτʼ ἐπὶ χθονὶ
ἰδεῖν μεγίστη διαπρεπής τε τὴν θέαν,
ἧς αἵματι βωμὸς ἐραίνετʼ ἄρδην τῆς θεοῦ.
1590 κἀν τῷδε Κάλχας πῶς δοκεῖς χαίρων ἔφη·
τοῦδʼ Ἀχαιῶν κοίρανοι κοινοῦ στρατοῦ,
ὁρᾶτε τήνδε θυσίαν, ἣν θεὸς
προύθηκε βωμίαν, ἔλαφον ὀρειδρόμον;
ταύτην μάλιστα τῆς κόρης ἀσπάζεται,
1595 ὡς μὴ μιάνῃ βωμὸν εὐγενεῖ φόνῳ.
ἡδέως τε τοῦτʼ ἐδέξατο, καὶ πλοῦν οὔριον
δίδωσιν ἡμῖν Ἰλίου τʼ ἐπιδρομάς.
πρὸς ταῦτα πᾶς τις θάρσος αἶρε ναυβάτης,
χώρει τε πρὸς ναῦν· ὡς ἡμέρᾳ τῇδε δεῖ
1600 λιπόντας ἡμᾶς Αὐλίδος κοίλους μυχοὺς
Αἴγαιον οἶδμα διαπερᾶν.
ἐπεὶ δʼ ἅπαν
κατηνθρακώθη θῦμʼ ἐν Ἡφαίστου φλογί,
τὰ πρόσφορʼ ηὔξαθʼ, ὡς τύχοι νόστου στρατός.
πέμπει δʼ Ἀγαμέμνων μʼ ὥστε σοι φράσαι τάδε,
1605 λέγειν θʼ ὁποίας ἐκ θεῶν μοίρας κυρεῖ
καὶ δόξαν ἔσχεν ἄφθιτον καθʼ Ἑλλάδα.
ἐγὼ παρὼν δὲ καὶ τὸ πρᾶγμʼ ὁρῶν λέγω·
παῖς σαφῶς σοι πρὸς θεοὺς ἀφίπτατο.
λύπης δʼ ἀφαίρει καὶ πόσει πάρες χόλον·
1610 ἀπροσδόκητα δὲ βροτοῖς τὰ τῶν θεῶν,
σώζουσί θʼ οὓς φιλοῦσιν. ἦμαρ γὰρ τόδε
θανοῦσαν εἶδε καὶ βλέπουσαν παῖδα σήν.
Χορός
ὡς ἥδομαί τοι ταῦτʼ ἀκούσασʼ ἀγγέλου·
ζῶν δʼ ἐν θεοῖσι σὸν μένειν φράζει τέκος.
Κλυταιμήστρα
1615 παῖ, θεῶν τοῦ κλέμμα γέγονας;
πῶς σε προσείπω; πῶς δʼ οὐ φῶ
παραμυθεῖσθαι τούσδε μάτην μύθους,
ὥς σου πένθους λυγροῦ παυσαίμαν;
Χορός
καὶ μὴν Ἀγαμέμνων ἄναξ στείχει,
1620 τούσδʼ αὐτοὺς ἔχων σοι φράζειν μύθους.
Ἀγαμέμνων
γύναι, θυγατρὸς ἕνεκʼ ὄλβιοι γενοίμεθʼ ἄν·
ἔχει γὰρ ὄντως ἐν θεοῖς ὁμιλίαν.
χρὴ δέ σε λαβοῦσαν τόνδε μόσχον νεαγενῆ
στείχειν πρὸς οἴκους· ὡς στρατὸς πρὸς πλοῦν ὁρᾷ.
1625 καὶ χαῖρε· χρόνια γε τἀμά σοι προσφθέγματα
Τροίηθεν ἔσται. καὶ γένοιτό σοι καλῶς.
Χορός
χαίρων, Ἀτρείδη, γῆν ἱκοῦ Φρυγίαν,
χαίρων δʼ ἐπάνηκε,
κάλλιστά μοι σκῦλʼ ἀπὸ Τροίας ἑλών.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up