Third Episode
Θεράπων
630 τέκνα, χαίρετʼ· Ἰόλεως δὲ ποῦ γέρων;
μήτηρ τε πατρὸς τῆσδʼ ἕδρας ἀποστατεῖ;
Ἰόλαος
πάρεσμεν, οἵα δή γʼ ἐμοῦ παρουσία.
Θεράπων
τί χρῆμα κεῖσαι καὶ κατηφὲς ὄμμʼ ἔχεις;
Ἰόλαος
φροντίς τις ἦλθʼ οἰκεῖος, συνειχόμην.
Θεράπων
635 ἔπαιρέ νυν σεαυτόν, ὄρθωσον κάρα.
Ἰόλαος
γέροντές ἐσμεν κοὐδαμῶς ἐρρώμεθα.
Θεράπων
ἥκω γε μέντοι χάρμα σοι φέρων μέγα.
Ἰόλαος
τίς δʼ εἶ σύ; ποῦ σοι συντυχὼν ἀμνημονῶ;
Θεράπων
Ὕλλου πενέστης· οὔ με γιγνώσκεις ὁρῶν;
Ἰόλαος
640 φίλταθʼ, ἥκεις ἆρα σωτὴρ νῷν βλάβης;
Θεράπων
μάλιστα· καὶ πρός γʼ εὐτυχεῖς τὰ νῦν τάδε.
Ἰόλαος
μῆτερ ἐσθλοῦ παιδός, Ἀλκμήνην λέγω,
ἔξελθʼ, ἄκουσον τοῦδε φιλτάτους λόγους.
πάλαι γὰρ ὠδίνουσα τῶν ἀφιγμένων
645 ψυχὴν ἐτήκου νόστος εἰ γενήσεται.
Ἀλκμήνη
τί χρῆμʼ ἀϋτῆς πᾶν τόδʼ ἐπλήσθη στέγος
Ἰόλαε; μῶν τίς σʼ αὖ βιάζεται παρὼν
κῆρυξ ἀπʼ Ἄργους; ἀσθενὴς μὲν γʼ ἐμὴ
ῥώμη, τοσόνδε δʼ εἰδέναι σʼ ἐχρῆν, ξένε,
650 οὐκ ἔστʼ ἄγειν σε τούσδʼ ἐμοῦ ζώσης ποτέ.
τἄρἐκείνου μὴ νομιζοίμην ἐγὼ
μήτηρ ἔτʼ· εἰ δὲ τῶνδε προσθίξῃ χερί,
δυοῖν γερόντοιν οὐ καλῶς ἀγωνιῇ.
Ἰόλαος
θάρσει, γεραιά, μὴ τρέσῃς· οὐκ Ἀργόθεν
655 κῆρυξ ἀφῖκται πολεμίους λόγους ἔχων.
Ἀλκμήνη
τί γὰρ βοὴν ἔστησας ἄγγελον φόβου;
Ἰόλαος
σέ, πρόσθε ναοῦ τοῦδʼ ὅπως βαίης πέλας.
Ἀλκμήνη
οὐκ ἴσμεν ἡμεῖς ταῦτα· τίς γάρ ἐσθʼ ὅδε;
Ἰόλαος
ἥκοντα παῖδα παιδὸς ἀγγέλλει σέθεν.
Ἀλκμήνη
660 χαῖρε καὶ σὺ τοῖσδε τοῖς ἀγγέλμασιν.
ἀτὰρ τί χώρᾳ τῇδε προσβαλὼν πόδα
ποῦ νῦν ἄπεστι; τίς νιν εἶργε συμφορὰ
σὺν σοὶ φανέντα δεῦρʼ ἐμὴν τέρψαι φρένα;
Θεράπων
στρατὸν καθίζει τάσσεταί θʼ ὃν ἦλθʼ ἔχων.
Ἀλκμήνη
665 τοῦδʼ οὐκέθʼ ἡμῖν τοῦ λόγου μέτεστι δή.
Ἰόλαος
μέτεστιν· ἡμῶν δʼ ἔργον ἱστορεῖν τάδε.
Θεράπων
τί δῆτα βούλῃ τῶν πεπραγμένων μαθεῖν;
Ἰόλαος
πόσον τι πλῆθος συμμάχων πάρεστʼ ἔχων;
Θεράπων
πολλούς· ἀριθμὸν δʼ ἄλλον οὐκ ἔχω φράσαι.
Ἰόλαος
670 ἴσασιν, οἶμαι, ταῦτʼ· Ἀθηναίων πρόμοι;
Θεράπων
ἴσασι· καὶ δὴ λαιὸν ἕστηκεν κέρας.
Ἰόλαος
ἤδη γὰρ ὡς ἐς ἔργον ὥπλισται στρατός;
Θεράπων
καὶ δὴ παρῆκται σφάγια τάξεων ἑκάς.
Ἰόλαος
πόσον τι δʼ ἔστʼ ἄπωθεν Ἀργεῖον δόρυ;
Θεράπων
675 ὥστʼ ἐξορᾶσθαι τὸν στρατηγὸν ἐμφανῶς.
Ἰόλαος
τί δρῶντα; μῶν τάσσοντα πολεμίων στίχας;
Θεράπων
ᾐκάζομεν ταῦτʼ· οὐ γὰρ ἐξηκούομεν.
ἀλλʼ εἶμ’· ἐρήμους δεσπότας τοὐμὸν μέρος
οὐκ ἂν θέλοιμι πολεμίοισι συμβαλεῖν.
Ἰόλαος
680 κἄγωγε σὺν σοί· ταὐτὰ γὰρ φροντίζομεν,
φίλοις παρόντες, ὡς ἔοιγμεν, ὠφελεῖν.
Θεράπων
ἥκιστα πρὸς σοῦ μῶρον ἦν εἰπεῖν ἔπος.
Ἰόλαος
καὶ μὴ μετασχεῖν γʼ ἀλκίμου μάχης φίλοις.
Θεράπων
οὐκ ἔστʼ ἐν ὄψει τραῦμα μὴ δρώσης χερός.
Ἰόλαος
685 τί δʼ; οὐ σθένοιμι κἂν ἐγὼ διἀσπίδος;
Θεράπων
σθένοις ἄν, ἀλλὰ πρόσθεν αὐτὸς ἂν πέσοις.
Ἰόλαος
οὐδεὶς ἔμʼ ἐχθρῶν προσβλέπων ἀνέξεται.
Θεράπων
οὐκ ἔστιν, τᾶν, ποτʼ ἦν ῥώμη σέθεν.
Ἰόλαος
ἀλλʼ οὖν μαχοῦνται γʼ ἀριθμὸν οὐκ ἐλάσσοσι.
Θεράπων
690 σμικρὸν τὸ σὸν σήκωμα προστίθης φίλοις.
Ἰόλαος
μή τοί μʼ ἔρυκε δρᾶν παρεσκευασμένον.
Θεράπων
δρᾶν μὲν σύ γʼ οὐχ οἷός τε, βούλεσθαι δʼ ἴσως.
Ἰόλαος
ὡς μὴ μενοῦντα τἄλλα σοι λέγειν πάρα.
Θεράπων
πῶς οὖν ὁπλίταις τευχέων ἄτερ φανῇ;
Ἰόλαος
695 ἔστʼ ἐν δόμοισιν ἔνδον αἰχμάλωθʼ ὅπλα,
τοῖς δʼ οὖσι χρησόμεσθα· κἀποδώσομεν
ζῶντες, θανόντας δʼ οὐκ ἀπαιτήσει θεός.
ἀλλʼ εἴσιθʼ εἴσω κἀπὸ πασσάλων ἑλὼν
ἔνεγχὁπλίτην κόσμον ὡς τάχιστά μοι.
700 αἰσχρὸν γὰρ οἰκούρημα γίγνεται τόδε,
τοὺς μὲν μάχεσθαι, τοὺς δὲ δειλίᾳ μένειν.
Χορός
λῆμα μὲν οὔπω στόρνυσι χρόνος
τὸ σόν, ἀλλʼ ἡβᾷ, σῶμα δὲ φροῦδον.
τί πονεῖς ἄλλως σὲ μὲν βλάψει,
705 σμικρὰ δʼ ὀνήσει πόλιν ἡμετέραν;
χρὴ γνωσιμαχεῖν τὴν ἡλικίαν,
τὰ δʼ ἀμήχανʼ ἐᾶν· οὐκ ἔστιν ὅπως
ἥβην κτήσῃ πάλιν αὖθις.
Ἀλκμήνη
τί χρῆμα μέλλεις σῶν φρενῶν οὐκ ἔνδον ὢν
710 λιπεῖν μʼ ἔρημον σὺν τέκνοις ἐμοῖς;
Ἰόλαος
ἀνδρῶν γὰρ ἀλκή· σοὶ δὲ χρῆν τούτων μέλειν.
Ἀλκμήνη
τί δʼ; ἢν θάνῃς σύ, πῶς ἐγὼ σωθήσομαι;
Ἰόλαος
παιδὸς μελήσει παισὶ τοῖς λελειμμένοις.
Ἀλκμήνη
ἢν δʼ οὖν, μὴ γένοιτο, χρήσωνται τύχῃ;
Ἰόλαος
715 οἵδοὐ προδώσουσίν σε, μὴ τρέσῃς, ξένοι.
Ἀλκμήνη
τοσόνδε γάρ τοι θάρσος, οὐδὲν ἄλλʼ ἔχω.
Ἰόλαος
καὶ Ζηνὶ τῶν σῶν, οἶδʼ ἐγώ, μέλει πόνων.
Ἀλκμήνη
φεῦ·
Ζεὺς ἐξ ἐμοῦ μὲν οὐκ ἀκούσεται κακῶς·
εἰ δʼ ἐστὶν ὅσιος αὐτὸς οἶδεν εἰς ἐμέ.
Θεράπων
720 ὅπλων μὲν ἤδη τήνδʼ ὁρᾷς παντευχίαν,
φθάνοις δʼ ἂν οὐκ ἂν τοῖσδε συγκρύπτων δέμας·
ὡς ἐγγὺς ἁγών, καὶ μάλιστʼ Ἄρης στυγεῖ
μέλλοντας· εἰ δὲ τευχέων φοβῇ βάρος,
νῦν μὲν πορεύου γυμνός, ἐν δὲ τάξεσιν
725 κόσμῳ πυκάζου τῷδʼ· ἐγὼ δʼ οἴσω τέως.
Ἰόλαος
καλῶς ἔλεξας· ἀλλʼ ἐμοὶ πρόχειρʼ ἔχων
τεύχη κόμιζε, χειρὶ δʼ ἔνθες ὀξύην,
λαιόν τʼ ἔπαιρε πῆχυν, εὐθύνων πόδα.
Θεράπων
παιδαγωγεῖν γὰρ τὸν ὁπλίτην χρεών;
Ἰόλαος
730 ὄρνιθος οὕνεκʼ ἀσφαλῶς πορευτέον.
Θεράπων
εἴθʼ ἦσθα δυνατὸς δρᾶν ὅσον πρόθυμος εἶ.
Ἰόλαος
ἔπειγε· λειφθεὶς δεινὰ πείσομαι μάχης.
Θεράπων
σύ τοι βραδύνεις, οὐκ ἐγὼ δοκῶ τι δρᾶν.
Ἰόλαος
οὔκουν ὁρᾷς μου κῶλον ὡς ἐπείγεται;
Θεράπων
735 ὁρῶ δοκοῦντα μᾶλλον σπεύδοντά σε.
Ἰόλαος
οὐ ταῦτα λέξεις, ἡνίκʼ ἂν λεύσσῃς μʼ ἐκεῖ.
Θεράπων
τί δρῶντα; βουλοίμην δʼ ἂν εὐτυχοῦντά γε.
Ἰόλαος
διʼ ἀσπίδος θείνοντα πολεμίων τινά.
Θεράπων
εἰ δή ποθʼ ἥξομέν γε· τοῦτο γὰρ φόβος.
Ἰόλαος
740 φεῦ·
740 εἴθʼ, βραχίων, οἷον ἡβήσαντά σε
μεμνήμεθʼ ἡμεῖς, ἡνίκα ξὺν Ἡρακλεῖ
Σπάρτην ἐπόρθεις, σύμμαχος γένοιό μοι
τοιοῦτος· οἵαν ἂν τροπὴν Εὐρυσθέως
θείμην· ἐπεί τοι καὶ κακὸς μένειν δόρυ.
745 ἔστιν δʼ ἐν ὄλβῳ καὶ τόδʼ οὐκ ὀρθῶς ἔχον,
εὐψυχίας δόκησις· οἰόμεσθα γὰρ
τὸν εὐτυχοῦντα πάντʼ ἐπίστασθαι καλῶς.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1902
OCT
Murray, OCT, 1902 · 1902
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up