Third Episode
Καρίων
ὡς ἡδὺ πράττειν ὦνδρές ἐστʼ εὐδαιμόνως,
καὶ ταῦτα μηδὲν ἐξενεγκόντʼ οἴκοθεν.
ἡμῖν γὰρ ἀγαθῶν σωρὸς ἐς τὴν οἰκίαν
805 ἐπεσπέπαικεν οὐδὲν ἠδικηκόσιν.
805 οὕτω τὸ πλουτεῖν ἐστιν ἡδὺ πρᾶγμα δή.
μὲν σιπύη μεστή ʼστι λευκῶν ἀλφίτων,
οἱ δʼ ἀμφορῆς οἴνου μέλανος ἀνθοσμίου.
ἅπαντα δʼ ἡμῖν ἀργυρίου καὶ χρυσίου
τὰ σκευάρια πλήρη ʼστίν, ὥστε θαυμάσαι.
810 τὸ φρέαρ δʼ ἐλαίου μεστόν· αἱ δὲ λήκυθοι
μύρου γέμουσι, τὸ δʼ ὑπερῷον ἰσχάδων.
804–811

to call my comrades, the other husbandmen, that each of them may come here to take his share of the gifts of Plutus.

ὀξὶς δὲ πᾶσα καὶ λοπάδιον καὶ χύτρα
χαλκῆ γέγονε· τοὺς δὲ πινακίσκους τοὺς σαπροὺς
τοὺς ἰχθυηροὺς ἀργυροῦς πάρεσθʼ ὁρᾶν.
815 δʼ ἰπνὸς γέγονʼ ἡμῖν ἐξαπίνης ἐλεφάντινος.
στατῆρσι δʼ οἱ θεράποντες ἀρτιάζομεν
χρυσοῖς· ἀποψώμεσθα δʼ οὐ λίθοις ἔτι,
ἀλλὰ σκοροδίοις ὑπὸ τρυφῆς ἑκάστοτε.
καὶ νῦν δεσπότης μὲν ἔνδον βουθυτεῖ
820 ὗν καὶ τράγον καὶ κριὸν ἐστεφανωμένος·
ἐμὲ δʼ ἐξέπεμψεν καπνός. οὐχ οἷός τε γὰρ
ἔνδον μένειν ἦν. ἔδακνε γὰρ τὰ βλέφαρά μου.
Δίκαιος
ἕπου μετʼ ἐμοῦ παιδάριον, ἵνα πρὸς τὸν θεὸν
ἴωμεν.
ἔα τίς ἔσθʼ προσιὼν οὑτοσί;
825 ἀνὴρ πρότερον μὲν ἄθλιος, νῦν δʼ εὐτυχής.
Καρίων
δῆλον ὅτι τῶν χρηστῶν τις, ὡς ἔοικας, εἶ.
Δίκαιος
μάλιστʼ.
ἔπειτα τοῦ δέει;
πρὸς τὸν θεὸν
ἥκω· μεγάλων γάρ μοὐστὶν ἀγαθῶν αἴτιος.
ἐγὼ γὰρ ἱκανὴν οὐσίαν παρὰ τοῦ πατρὸς
830 λαβὼν ἐπήρκουν τοῖς δεομένοις τῶν φίλων,
εἶναι νομίζων χρήσιμον πρὸς τὸν βίον.
812–831

I'm off. But let someone come from the house to take this morsel of meat.

CHREMYLUS: I'll see to that; you run your hardest. As for you, Plutus, the most excellent of all the gods, come in here with me; this is the house you must fill with riches today, by fair means or foul.

Καρίων
πού σε ταχέως ἐπέλιπεν τὰ χρήματα.
Δίκαιος
κομιδῇ μὲν οὖν.
οὐκοῦν μετὰ ταῦτʼ ἦσθʼ ἄθλιος.
κομιδῇ μὲν οὖν. κἀγὼ μὲν ᾤμην οὓς τέως
835 εὐηργέτησα δεομένους ἕξειν φίλους
ὄντως βεβαίους, εἰ δεηθείην ποτέ·
οἱ δʼ ἐξετρέποντο κοὐκ ἐδόκουν ὁρᾶν μʼ ἔτι.
Καρίων
καὶ κατεγέλων δʼ εὖ οἶδʼ ὅτι.
κομιδῇ μὲν οὖν·
Δίκαιος
αὐχμὸς γὰρ ὢν τῶν σκευαρίων μʼ ἀπώλεσεν.
Καρίων
840 ἀλλʼ οὐχὶ νῦν.
840 ἀνθʼ ὧν ἐγὼ πρὸς τὸν θεὸν
Δίκαιος
προσευξόμενος ἥκω δικαίως ἐνθάδε.
Καρίων
τὸ τριβώνιον δὲ τί δύναται πρὸς τῶν θεῶν,
φέρει μετὰ σοῦ τὸ παιδάριον τουτί; φράσον.
Δίκαιος
καὶ τοῦτʼ ἀναθήσων ἔρχομαι πρὸς τὸν θεόν.
Καρίων
845 μῶν οὖν ἐμυήθης δῆτʼ ἐν αὐτῷ τὰ μεγάλα;
Δίκαιος
οὐκ ἀλλʼ ἐνερρίγωσʼ ἔτη τριακαίδεκα.
Καρίων
τὰ δʼ ἐμβάδια;
καὶ ταῦτα συνεχειμάζετο.
καὶ ταῦτʼ ἀναθήσων ἔφερες οὖν;
νὴ τὸν Δία.
χαρίεντά γʼ ἥκεις δῶρα τῷ θεῷ φέρων.
Συκοφάντης
850 οἴμοι κακοδαίμων, ὡς ἀπόλωλα δείλαιος,
καὶ κακοδαίμων καὶ τετράκις καὶ πεντάκις
καὶ δωδεκάκις καὶ μυριάκις· ἰοὺ ἰού.
οὕτω πολυφόρῳ συγκέκραμαι δαίμονι.
Καρίων
Ἄπολλον ἀποτρόπαιε καὶ θεοὶ φίλοι,
855 τί ποτʼ ἐστὶν τι πέπονθεν ἅνθρωπος κακόν;
Συκοφάντης
οὐ γὰρ σχέτλια πέπονθα νυνὶ πράγματα,
ἀπολωλεκὼς ἅπαντα τἀκ τῆς οἰκίας
διὰ τὸν θεὸν τοῦτον, τὸν ἐσόμενον τυφλὸν
πάλιν αὖθις, ἤνπερ μὴ ʼλλίπωσιν αἱ δίκαι;
Δίκαιος
860 ἐγὼ σχεδὸν τὸ πρᾶγμα γιγνώσκειν δοκῶ.
προσέρχεται γάρ τις κακῶς πράττων ἀνήρ,
ἔοικε δʼ εἶναι τοῦ πονηροῦ κόμματος.
832–862

I don't like at all going into other folks' houses in this manner; I have never got any good from it. If I got inside a miser's house, straightway he would bury me deep underground; if some honest fellow among his friends came to ask him for the smallest coin, he would deny ever having seen me. Then if I went to a fool's house, he would sacrifice me as a prey to gaming and to girls, and very soon I should be completely stripped and pitched out of doors.

Καρίων
νὴ Δία καλῶς τοίνυν ποιῶν ἀπόλλυται.
Συκοφάντης
ποῦ ποῦ ʼσθʼ μόνος ἅπαντας ἡμᾶς πλουσίους
865 ὑποσχόμενος οὗτος ποιήσειν εὐθέως,
εἰ πάλιν ἀναβλέψειεν ἐξ ἀρχῆς; δὲ
πολὺ μᾶλλον ἐνίους ἐστὶν ἐξολωλεκώς.
Καρίων
καὶ τίνα δέδρακε δῆτα τοῦτʼ;
ἐμὲ τουτονί.
τῶν πονηρῶν ἦσθα καὶ τοιχωρύχων;
Συκοφάντης
870 μὰ Δίʼ οὐ μὲν οὖν ἔσθʼ ὑγιὲς ὑμῶν οὐδενός,
κοὐκ ἔσθʼ ὅπως οὐκ ἔχετέ μου τὰ χρήματα.
Καρίων
ὡς σοβαρὸς Δάματερ εἰσελήλυθεν
συκοφάντης. δῆλον ὅτι βουλιμιᾷ.
Συκοφάντης
σὺ μὲν εἰς ἀγορὰν ἰὼν ταχέως οὐκ ἂν φθάνοις·
875 ἐπὶ τοῦ τροχοῦ γὰρ δεῖ σʼ ἐκεῖ στρεβλούμενον
εἰπεῖν πεπανούργηκας.
οἰμώξἄρα σύ.
Δίκαιος
νὴ τὸν Δία τὸν σωτῆρα πολλοῦ γʼ ἄξιος
ἅπασι τοῖς Ἕλλησιν θεός ἐσθʼ ὅτι
τοὺς συκοφάντας ἐξολεῖ κακοὺς κακῶς.
Συκοφάντης
880 οἴμοι τάλας· μῶν καὶ σὺ μετέχων καταγελᾷς;
ἐπεὶ πόθεν θοἰμάτιον εἴληφας τοδί;
ἐχθὲς δʼ ἔχοντʼ εἶδόν σʼ ἐγὼ τριβώνιον.
Δίκαιος
οὐδὲν προτιμῶ σου. φορῶ γὰρ πριάμενος
τὸν δακτύλιον τονδὶ παρʼ Εὐδάμου δραχμῆς.
863–884

That's because you have never met a man who knew how to avoid the two extremes; moderation is the strong point in my character. I love saving as much as anybody, and I know how to spend, when 'tis needed. But let us go in; I want to make you known to my wife and to my only son, whom I love most of all after yourself.

Καρίων
885 ἀλλʼ οὐκ ἔνεστι συκοφάντου δήγματος.†
Συκοφάντης
ἆρʼ οὐχ ὕβρις ταῦτʼ ἐστὶ πολλή; σκώπτετον,
τι δὲ ποιεῖτον ἐνθάδʼ οὐκ εἰρήκατον.
οὐκ ἐπʼ ἀγαθῷ γὰρ ἐνθάδʼ ἐστὸν οὐδενί.
Δίκαιος
μὰ τὸν Δίʼ οὔκουν τῷ γε σῷ, σάφʼ ἴσθʼ ὅτι.
Συκοφάντης
890 ἀπὸ τῶν ἐμῶν γὰρ ναὶ μὰ Δία δειπνήσετον.
Καρίων
ὡς δὴ ʼπʼ ἀληθείᾳ σὺ μετὰ τοῦ μάρτυρος
διαρραγείης μηδενός γʼ ἐμπλήμενος.
Συκοφάντης
ἀρνεῖσθον; ἔνδον ἐστὶν μιαρωτάτω
πολὺ χρῆμα τεμαχῶν καὶ κρεῶν ὠπτημένων.
895 .
Καρίων
κακόδαιμον ὀσφραίνει τι;
τοῦ ψύχους γʼ ἴσως
Δίκαιος
ἐπεὶ τοιοῦτόν γʼ ἀμπέχεται τριβώνιον.
Συκοφάντης
ταῦτʼ οὖν ἀνασχέτʼ ἐστὶν Ζεῦ καὶ θεοί,
τούτους ὑβρίζειν εἰς ἔμʼ; οἴμʼ ὡς ἄχθομαι
900 ὅτι χρηστὸς ὢν καὶ φιλόπολις πάσχω κακῶς.
Δίκαιος
σὺ φιλόπολις καὶ χρηστός;
ὡς οὐδείς γʼ ἀνήρ.
καὶ μὴν ἐπερωτηθεὶς ἀπόκριναί μοι.
τὸ τί;
γεωργὸς εἶ;
μελαγχολᾶν μʼ οὕτως οἴει;
ἀλλʼ ἔμπορος;
ναί, σκήπτομαί γʼ, ὅταν τύχω.
905 τί δαί; τέχνην τινʼ ἔμαθες;
905 οὐ μὰ τὸν Δία.
πῶς οὖν διέζης πόθεν μηδὲν ποιῶν;
Συκοφάντης
τῶν τῆς πόλεώς εἰμʼ ἐπιμελητὴς πραγμάτων
καὶ τῶν ἰδίων πάντων.
σύ; τί μαθών;
βούλομαι.
Δίκαιος
πῶς οὖν ἂν εἴης χρηστὸς τοιχωρύχε,
910 εἴ σοι προσῆκον μηδὲν εἶτʼ ἀπεχθάνει;
Συκοφάντης
οὐ γὰρ προσήκει τὴν ἐμαυτοῦ μοι πόλιν
885–911

Aye, after myself, I'm very sure of that.

CHREMYLUS: Why should I hide the truth from you?

CARIO: Come, you active workers, who, like my master, eat nothing but garlic and the poorest food, you who are his friends and his neighbours, hasten your steps, hurry yourselves; there's not a moment to lose; this is the critical hour, when your presence and your support is needed by him.

εὐεργετεῖν κέπφε καθʼ ὅσον ἂν σθένω;
Δίκαιος
εὐεργετεῖν οὖν ἐστι τὸ πολυπραγμονεῖν;
Συκοφάντης
τὸ μὲν οὖν βοηθεῖν τοῖς νόμοις τοῖς κειμένοις
915 καὶ μὴ ʼπιτρέπειν ἐάν τις ἐξαμαρτάνῃ.
Δίκαιος
οὔκουν δικαστὰς ἐξεπίτηδες πόλις
ἄρχειν καθίστησιν;
κατηγορεῖ δὲ τίς;
βουλόμενος.
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμʼ ἐγώ,
Συκοφάντης
ὥστʼ εἰς ἔμʼ ἥκει τῆς πόλεως τὰ πράγματα.
Δίκαιος
920 νὴ Δία πονηρόν γʼ ἆρα προστάτην ἔχει.
ἐκεῖνο δʼ οὐ βούλοιʼ ἄν, ἡσυχίαν ἔχων
ζῆν ἀργός;
ἀλλὰ προβατίου βίον λέγεις,
Συκοφάντης
εἰ μὴ φανεῖται διατριβή τις τῷ βίῳ.
Δίκαιος
οὐδʼ ἂν μεταμάθοις;
912–924

Why, don't you see we are speeding as fast as men can, who are already enfeebled by age? But do you deem it fitting to make us run like this before ever telling us why your master has called us?

οὐδʼ ἂν εἰ δοίης γέ μοι
Συκοφάντης
925 τὸν Πλοῦτον αὐτὸν καὶ τὸ Βάττου σίλφιον.
Δίκαιος
κατάθου ταχέως θοἰμάτιον.
οὗτος, σοὶ λέγει.
ἔπειθʼ ὑπόλυσαι.
ταῦτα πάντα σοὶ λέγει.
Συκοφάντης
καὶ μὴν προσελθέτω πρὸς ἔμʼ ὑμῶν ἐνθαδὶ
βουλόμενος.
οὐκοῦν ἐκεῖνός εἰμʼ ἐγώ.
930 οἴμοι τάλας ἀποδύομαι μεθʼ ἡμέραν.
Καρίων
σὺ γὰρ ἀξιοῖς τἀλλότρια πράττων ἐσθίειν.
Συκοφάντης
ὁρᾷς ποιεῖς; ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.
Δίκαιος
ἀλλʼ οἴχεται φεύγων ὃν ἦγες μάρτυρα.
Συκοφάντης
οἴμοι περιείλημμαι μόνος.
νυνὶ βοᾷς;
935 οἴμοι μάλʼ αὖθις.
935 δὸς σύ μοι τὸ τριβώνιον,
Καρίων
ἵνʼ ἀμφιέσω τὸν συκοφάντην τουτονί.
Δίκαιος
μὴ δῆθʼ· ἱερὸν γάρ ἐστι τοῦ Πλούτου πάλαι.
925–937

I've grown hoarse with the telling, but you won't listen. My master is going to drag you all out of the stupid, sapless life you are leading and ensure you one full of all delights.

Καρίων
ἔπειτα ποῦ κάλλιον ἀνατεθήσεται
περὶ πονηρὸν ἄνδρα καὶ τοιχωρύχον;
940 Πλοῦτον δὲ κοσμεῖν ἱματίοις σεμνοῖς πρέπει.
Δίκαιος
τοῖς δʼ ἐμβαδίοις τί χρήσεταί τις; εἰπέ μοι.
Καρίων
καὶ ταῦτα πρὸς τὸ μέτωπον αὐτίκα δὴ μάλα
ὥσπερ κοτίνῳ προσπατταλεύσω τουτῳί.
Συκοφάντης
ἄπειμι· γιγνώσκω γὰρ ἥττων ὢν πολὺ
945 ὑμῶν· ἐὰν δὲ σύζυγον λάβω τινὰ
καὶ σύκινον, τοῦτον τὸν ἰσχυρὸν θεὸν
ἐγὼ ποιήσω τήμερον δοῦναι δίκην,
ὁτιὴ καταλύει περιφανῶς εἶς ὢν μόνος
τὴν δημοκρατίαν, οὔτε τὴν βουλὴν πιθὼν
950 τὴν τῶν πολιτῶν οὔτε τὴν ἐκκλησίαν.
Δίκαιος
καὶ μὴν ἐπειδὴ τὴν πανοπλίαν τὴν ἐμὴν
ἔχων βαδίζεις, ἐς τὸ βαλανεῖον τρέχε·
ἔπειτʼ ἐκεῖ κορυφαῖος ἑστηκὼς θέρου.
κἀγὼ γὰρ εἶχον τὴν στάσιν ταύτην ποτέ.
938–954

And how is he going to manage that?

CARIO: My poor friends, he has brought with him a disgusting old fellow, all bent and wrinkled, with a most pitiful appearance, bald and toothless; upon my word, I even believe he is circumcised like some vile barbarian.

Καρίων
955 ἀλλʼ βαλανεὺς ἕλξει θύραζʼ αὐτὸν λαβὼν
τῶν ὀρχιπέδων· ἰδὼν γὰρ αὐτὸν γνώσεται
ὅτι ἔστʼ ἐκείνου τοῦ πονηροῦ κόμματος.
νὼ δʼ εἰσίωμεν, ἵνα προσεύξῃ τὸν θεόν.
955–964

These are news worth their weight in gold! What are you saying? Repeat it to me; no doubt it means he is bringing back a heap of wealth.

The Athenian Society, "The Eleven Comedies" (1912)
Tap any Greek word to look it up · Tap a line to reveal the English translation
An open-access project
Hall 1907
OCT
Hall & Geldart, OCT, 1907 · 1907
The Editor

Frederick William Hall (1865–1948) was a classical scholar and Fellow of St John's College, Oxford. Together with William Martin Geldart, he produced the Oxford Classical Text of several authors. Hall was a careful editor known for his thorough collation of manuscripts and his conservative approach to textual criticism.

About This Edition

The Hall–Geldart editions in the Oxford Classical Texts series provide reliable critical texts with selective apparatus criticus. The OCT series, established in 1894 as the Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, aims to present the best available Greek and Latin texts in a format suitable for both scholarly use and teaching. Each volume provides a clean text with the most significant manuscript variants recorded at the foot of each page.

Tap any Greek word to look it up