Fourth Episode
Γραῦς
ἆρʼ φίλοι γέροντες ἐπὶ τὴν οἰκίαν
960 ἀφίγμεθʼ ὄντως τοῦ νέου τούτου θεοῦ,
τῆς ὁδοῦ τὸ παράπαν ἡμαρτήκαμεν;
Χορός
ἀλλʼ ἴσθʼ ἐπʼ αὐτὰς τὰς θύρας ἀφιγμένη
μειρακίσκη· πυνθάνει γὰρ ὡρικῶς.
Γραῦς
φέρε νυν ἐγὼ τῶν ἔνδοθεν καλέσω τινά.
Χρεμύλος
965 μὴ δῆτʼ· ἐγὼ γὰρ αὐτὸς ἐξελήλυθα.
ἀλλʼ τι μάλιστʼ ἐλήλυθας λέγειν σʼ ἐχρῆν.
Γραῦς
πέπονθα δεινὰ καὶ παράνομʼ φίλτατε·
ἀφʼ οὗ γὰρ θεὸς οὗτος ἤρξατο βλέπειν,
ἀβίωτον εἶναί μοι πεποίηκε τὸν βίον.
Χρεμύλος
970 τί δʼ ἔστιν; που καὶ σὺ συκοφάντρια
εν ταῖς γυναιξὶν ἦσθα;
μὰ Δίʼ ἐγὼ μὲν οὔ.
ἀλλʼ οὐ λαχοῦσʼ ἔπινες ἐν τῷ γράμματι;
Γραῦς
σκώπτεις· ἐγὼ δὲ κατακέκνισμαι δειλάκρα.
965–973

No, but a heap of all the infirmities attendant on old age.

CHORUS: If you are tricking us, you shall pay us for it. Beware of our sticks!

Χρεμύλος
οὔκουν ἐρεῖς ἀνύσασα τὸν κνισμὸν τίνα;
Γραῦς
975 ἄκουέ νυν. ἦν μοί τι μειράκιον φίλον,
πενιχρὸν μέν, ἄλλως δʼ εὐπρόσωπον καὶ καλὸν
καὶ χρηστόν· εἰ γάρ του δεηθείην ἐγώ,
ἅπαντʼ ἐποίει κοσμίως μοι καὶ καλῶς·
ἐγὼ δʼ ἐκείνῳ πάντα ταῦθʼ ὑπηρέτουν.
Χρεμύλος
980 τί δʼ ἦν τι σου μάλιστʼ ἐδεῖθʼ ἑκάστοτε;
Γραῦς
οὐ πολλά· καὶ γὰρ ἐκνομίως μʼ ᾐσχύνετο.
ἀλλʼ ἀργυρίου δραχμὰς ἂν ᾔτησʼ εἴκοσιν
εἰς ἱμάτιον, ὀκτὼ δʼ ἂν εἰς ὑποδήματα·
καὶ ταῖς ἀδελφαῖς ἀγοράσαι χιτώνιον
985 ἐκέλευσεν ἂν τῇ μητρί θʼ ἱματίδιον·
πυρῶν τʼ ἂν ἐδεήθη μεδίμνων τεττάρων.
Χρεμύλος
οὐ πολλὰ τοίνυν μὰ τὸν Ἀπόλλω ταῦτά γε
974–987

Do you deem me so brazen as all that, and my words mere lies?

CHORUS: What serious airs the rascal puts on! Look! his legs are already shrieking, "oh! oh!" they are asking for the shackles and wedges.

εἴρηκας, ἀλλὰ δῆλον ὅτι σʼ ᾐσχύνετο.
Γραῦς
καὶ ταῦτα τοίνυν οὐχ ἕνεκα μισητίας
990 αἰτεῖν μʼ ἔφασκεν, ἀλλὰ φιλίας οὕνεκα,
ἵνα τοὐμὸν ἱμάτιον φορῶν μεμνῇτό μου.
Χρεμύλος
λέγεις ἐρῶντʼ ἄνθρωπον ἐκνομιώτατα.
Γραῦς
ἀλλʼ οὐχὶ νῦν βδελυρὸς ἔτι τὸν νοῦν ἔχει
τὸν αὐτόν, ἀλλὰ πολὺ μεθέστηκεν πάνυ.
995 ἐμοῦ γὰρ αὐτῷ τὸν πλακοῦντα τουτονὶ
καὶ τἄλλα τἀπὶ τοῦ πίνακος τραγήματα
ἐπόντα πεμψάσης ὑπειπούσης θʼ ὅτι
εἰς ἑσπέραν ἥξοιμι
τί σʼ ἔδρασʼ; εἰπέ μοι.
ἄμητα προσαπέπεμψεν ἡμῖν τουτονί,
1000 ἐφʼ τʼ ἐκεῖσε μηδέποτέ μʼ ἐλθεῖν ἔτι,
καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις εἶπεν ἀποπέμπων ὅτι
πάλαι ποτʼ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι.
Χρεμύλος
δῆλον ὅτι τοὺς τρόπους τις οὐ μοχθηρὸς ἦν,
ἔπειτα πλουτῶν οὐκέθʼ ἥδεται φακῇ·
1005 πρὸ τοῦ δʼ ὑπὸ τῆς πενίας ἅπανθʼ ὑπήσθιεν.
Γραῦς
καὶ μὴν πρὸ τοῦ γʼ ὁσημέραι νὴ τὼ θεὼ
ἐπὶ τὴν θύραν ἐβάδιζεν ἀεὶ τὴν ἐμήν.
Χρεμύλος
ἐπʼ ἐκφοράν;
μὰ Δίʼ ἀλλὰ τῆς φωνῆς μόνον
Γραῦς
ἐρῶν ἀκοῦσαι.
τοῦ λαβεῖν μὲν οὖν χάριν.
1010 καὶ νὴ Δίʼ εἰ λυπουμένην γʼ αἴσθοιτό με,
νηττάριον ἂν καὶ φάττιον ὑπεκορίζετο.
Χρεμύλος
ἔπειτʼ ἴσως ᾔτει σʼ ἂν εἰς ὑποδήματα.
Γραῦς
μυστηρίοις δὲ τοῖς μεγάλοις ὀχουμένην
ἐπὶ τῆς ἁμάξης ὅτι προσέβλεψέν μέ τις,
988–1014

'Tis in the tomb that 'tis your lot to judge. Why don't you go there? Charon has given you your ticket.

CHORUS: Plague take you! you cursed rascal, who rail at us and have not even the heart to tell us why your master has made us come. We were pressed for time and tired out, yet we came with all haste, and in our hurry we have passed by lots of wild onions without even gathering them.

1015 ἐτυπτόμην διὰ τοῦθʼ ὅλην τὴν ἡμέραν.
οὕτω σφόδρα ζηλότυπος νεανίσκος ἦν.
Χρεμύλος
μόνος γὰρ ἥδεθʼ, ὡς ἔοικεν, ἐσθίων.
Γραῦς
καὶ τάς γε χεῖρας παγκάλας ἔχειν μʼ ἔθη.
Χρεμύλος
ὁπότε προτείνοιέν γε δραχμὰς εἴκοσιν.
Γραῦς
1020 ὄζειν τε τῆς χρόας ἔφασκεν ἡδύ μου.
Χρεμύλος
εἰ Θάσιον ἐνέχεις, εἰκότως γε νὴ Δία.
Γραῦς
τὸ βλέμμα θʼ ὡς ἔχοιμι μαλακὸν καὶ καλόν.
1015–1022

I will no longer conceal the truth from you. Friends, 'tis Plutus whom my master brings, Plutus, who will give you riches.

Χρεμύλος
οὐ σκαιὸς ἦν ἄνθρωπος, ἀλλʼ ἠπίστατο
γραὸς καπρώσης τἀφόδια κατεσθίειν.
Γραῦς
1025 ταῦτʼ οὖν θεὸς φίλʼ ἄνερ οὐκ ὀρθῶς ποιεῖ,
φάσκων βοηθεῖν τοῖς ἀδικουμένοις ἀεί.
Χρεμύλος
τί γὰρ ποιήσει; φράζε, καὶ πεπράξεται.
Γραῦς
ἀναγκάσαι δίκαιόν ἐστι νὴ Δία
τὸν εὖ παθόνθʼ ὑπʼ ἐμοῦ πάλιν μʼ ἀντευποιεῖν,
1030 μηδʼ ὁτιοῦν ἀγαθὸν δίκαιόν ἐστʼ ἔχειν.
Χρεμύλος
οὔκουν καθʼ ἑκάστην ἀπεδίδου τὴν νύκτα σοι;
1023–1031

What! we shall really all become rich!

CARIO: Aye, certainly; you will then be Midases, provided you grow ass's ears.

Γραῦς
ἀλλʼ οὐδέποτέ με ζῶσαν ἀπολείψειν ἔφη.
Χρεμύλος
ὀρθῶς γε· νῦν δέ γʼ οὐκέτι ζῆν σʼ οἴεται.
Γραῦς
ὑπὸ τοῦ γὰρ ἄλγους κατατέτηκʼ φίλτατε.
Χρεμύλος
1035 οὐκ ἀλλὰ κατασέσηπας, ὥς γʼ ἐμοὶ δοκεῖς.
Γραῦς
διὰ δακτυλίου μὲν οὖν ἔμεγʼ ἂν διελκύσαις.
Χρεμύλος
εἰ τυγχάνοι γʼ δακτύλιος ὢν τηλία.
Γραῦς
καὶ μὴν τὸ μειράκιον τοδὶ προσέρχεται,
οὗπερ πάλαι κατηγοροῦσα τυγχάνω·
1040 ἔοικε δʼ ἐπὶ κῶμον βαδίζειν.
1040 φαίνεται.
Χρεμύλος
στέφανόν γέ τοι καὶ δᾷδʼ ἔχων πορεύεται.
Νεανίας
ἀσπάζομαί σε.
τί φησιν;
ἀρχαία φίλη,
πολιὰ γεγένησαι ταχύ γε νὴ τὸν οὐρανόν.
Γραῦς
τάλαινʼ ἐγὼ τῆς ὕβρεος ἧς ὑβρίζομαι.
Χρεμύλος
1045 ἔοικε διὰ πολλοῦ χρόνου σʼ ἑορακέναι.
Γραῦς
ποίου χρόνου ταλάνταθʼ, ὃς παρʼ ἐμοὶ χθὲς ἦν;
Χρεμύλος
τοὐναντίον πέπονθε τοῖς πολλοῖς ἄρα·
μεθύων γάρ, ὡς ἔικεν, ὀξύτερον βλέπει.
Γραῦς
οὔκ, ἀλλʼ ἀκόλαστός ἐστιν ἀεὶ τοὺς τρόπους.
Νεανίας
1050 Ποντοπόσειδον καὶ θεοὶ πρεσβυτικοί,
ἐν τῷ προσώπῳ τῶν ῥυτίδων ὅσας ἔχει.
Γραῦς
,
τὴν δᾷδα μή μοι πρόσφερʼ.
εὖ μέντοι λέγει.
Χρεμύλος
ἐὰν γὰρ αὐτὴν εἷς μόνος σπινθὴρ λάβῃ
ὥσπερ παλαιὰν εἰρεσιώνην καύσεται.
Νεανίας
1055 βούλει διὰ χρόνου πρός με παῖσαι;
1055 ποῖ τάλαν;
αὐτοῦ, λαβοῦσα κάρυα.
παιδιὰν τίνα;
πόσους ἔχεις ὀδόντας.
1032–1057

What joy, what happiness! If what you tell me is true, I long to dance with delight.

CARIO: And I too, threttanello! I want to imitate Cyclops and lead your troop by stamping like this. Do you, my dear little ones, cry, aye, cry again and bleat forth the plaintive song of the sheep and of the stinking goats; follow me with erected organs like lascivious goats ready for action.

ἀλλὰ γνώσομαι
Χρεμύλος
κἄγωγʼ· ἔχει γὰρ τρεῖς ἴσως τέτταρας.
Νεανίας
ἀπότεισον· ἕνα γὰρ γόμφιον μόνον φορεῖ.
Γραῦς
1060 ταλάντατʼ ἀνδρῶν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς,
πλυνόν με ποιῶν ἐν τοσούτοις ἀνδράσιν.
Νεανίας
ὄναιο μέντἄν, εἴ τις ἐκπλύνειέ σε.
Χρεμύλος
οὐ δῆτʼ, ἐπεὶ νῦν μὲν καπηλικῶς ἔχει,
εἰ δʼ ἐκπλυνεῖται τοῦτο τὸ ψιμύθιον,
1065 ὄψει κατάδηλα τοῦ προσώπου τὰ ῥάκη.
Γραῦς
γέρων ἀνὴρ ὢν οὐχ ὑγιαίνειν μοι δοκεῖς.
Νεανίας
πειρᾷ μὲν οὖν ἴσως σε καὶ τῶν τιτθίων
ἐφάπτεταί σου λανθάνειν δοκῶν ἐμέ.
Γραῦς
μὰ τὴν Ἀφροδίτην οὐκ ἐμοῦ γʼ βδελυρὲ σύ.
Χρεμύλος
1070 μὰ τὴν Ἑκάτην οὐ δῆτα· μαινοίμην γὰρ ἄν.
ἀλλʼ νεανίσκʼ οὐκ ἐῶ τὴν μείρακα
μισεῖν σε ταύτην.
ἀλλʼ ἔγωγʼ ὑπερφιλῶ.
καὶ μὴν κατηγορεῖ γέ σου.
τί κατηγορεῖ;
εἶναί σʼ ὑβριστήν φησι καὶ λέγειν ὅτι
1075 πάλαι ποτʼ ἦσαν ἄλκιμοι Μιλήσιοι.
Νεανίας
ἐγὼ περὶ ταύτης οὐ μαχοῦμαί σοι.
1058–1076

As for us, threttanello! we will seek you, dear Cyclops, bleating, and if we find you with your wallet full of fresh herbs, all disgusting in your filth, sodden with wine and sleeping in the midst of your sheep, we will seize a great flaming stake and burn out your eye.

τὸ τί;
αἰσχυνόμενος τὴν ἡλικίαν τὴν σήν, ἐπεὶ
οὐκ ἄν ποτʼ ἄλλῳ τοῦτʼ ἐπέτρεψʼ ἐγὼ ποιεῖν·
νῦν δʼ ἄπιθι χαίρων συλλαβὼν τὴν μείρακα.
Χρεμύλος
1080 οἶδʼ οἶδα τὸν νοῦν· οὐκέτʼ ἀξιοῖς ἴσως
εἶναι μετʼ αὐτῆς.
δʼ ἐπιτρέψων ἐστὶ τίς;
Νεανίας
οὐκ ἂν διαλεχθείην διεσπλεκωμένῃ
ὑπὸ μυρίων ἐτῶν γε καὶ τρισχιλίων.
Χρεμύλος
ὅμως δʼ ἐπειδὴ καὶ τὸν οἶνον ἠξίους
1085 πίνειν, συνεκποτέʼ ἐστί σοι καὶ τὴν τρύγα.
Νεανίας
ἀλλʼ ἔστι κομιδῇ τρὺξ παλαιὰ καὶ σαπρά.
Χρεμύλος
οὐκοῦν τρύγοιπος ταῦτα πάντʼ ἰάσεται.
Νεανίας
ἀλλʼ εἴσιθʼ εἴσω· τῷ θεῷ γὰρ βούλομαι
ἐλθὼν ἀναθεῖναι τοὺς στεφάνους τούσδʼ οὓς ἔχω.
Γραῦς
1090 ἐγὼ δέ γʼ αὐτῷ καὶ φράσαι τι βούλομαι.
Νεανίας
ἐγὼ δέ γʼ οὐκ εἴσειμι.
θάρρει, μὴ φοβοῦ.
Χρεμύλος
οὐ γὰρ βιάσεται.
πάνυ καλῶς τοίνυν λέγεις.
Νεανίας
ἱκανὸν γὰρ αὐτὴν πρότερον ὑπεπίττουν χρόνον.
Γραῦς
βάδιζʼ· ἐγὼ δέ σου κατόπιν εἰσέρχομαι.
1077–1094

I will copy that Circé of Corinth, whose potent philtres compelled the companions of Philonides to swallow balls of dung, which she herself had kneaded with her hands, as if they were swine; and do you too grunt with joy and follow your mother, my little pigs.

Χρεμύλος
1095 ὡς εὐτόνως Ζεῦ βασιλεῦ τὸ γρᾴδιον
ὥσπερ λεπὰς τῷ μειρακίῳ προσείχετο.
1095–1116

Oh! Circé with the potent philtres, who besmear your companions so filthily, what pleasure I shall have in imitating the son of Laertes! I will hang you up by your testicles, I will rub your nose with dung like a goat, and like Aristyllus you shall say through your half-opened lips, "Follow your mother, my little pigs."

The Athenian Society, "The Eleven Comedies" (1912)
Tap any Greek word to look it up · Tap a line to reveal the English translation
An open-access project
Hall 1907
OCT
Hall & Geldart, OCT, 1907 · 1907
The Editor

Frederick William Hall (1865–1948) was a classical scholar and Fellow of St John's College, Oxford. Together with William Martin Geldart, he produced the Oxford Classical Text of several authors. Hall was a careful editor known for his thorough collation of manuscripts and his conservative approach to textual criticism.

About This Edition

The Hall–Geldart editions in the Oxford Classical Texts series provide reliable critical texts with selective apparatus criticus. The OCT series, established in 1894 as the Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, aims to present the best available Greek and Latin texts in a format suitable for both scholarly use and teaching. Each volume provides a clean text with the most significant manuscript variants recorded at the foot of each page.

Tap any Greek word to look it up