stoa0001 — Panegyricus — Gadsden Classics

Auspicio et numero fasces, Auguste, secundos

erige et effulgens trabealis mole metalli

annum pande novum consul vetus ac sine fastu

scribere bis fastis; quamquam diademate crinem

5 fastigatus eas umerosque ex more priorum

includat Sarrana chlamys, te picta togarum

purpura plus capiat, quia res est semper ab aevo

rara frequens consul, tuque o cui laurea, Iane,

annua debetur, religa torpore soluto

10 quavis fronde comas, subita nec luce pavescas

principis aut rerum credas elementa moveri,

nil natura novat: sol hic quoque venit ab ortu.

Hic est, o proceres, petiit quem Romula virtus

et quem vester amor; cui se ceu victa procellis

15 atque carens rectore ratis respublica fractam

intulit, ut digno melius flectenda magistro,

ne tempestates, ne te, pirata, timeret.

te prece ruricola expetiit, te foedere iunctus

adsensu, te castra tubis, te curia plausu,

20 te punctis scripsere tribus collegaque misit

te nobis regnumque tibi; suffragia tot sunt

quanta legit mundus, fateor, trepidavimus omnes,

ne vellet collega pius permittere voto

publica vota tuo. credet ventura propago?

25 in nos ut possint, princeps, sic cuncta licere,

de te non totum licuit tibi. facta priorum

exsuperas, Auguste Leo; nam regna superstat

qui regnare iubet: melius respublica vestra

nunc erit una magis, quae sic est facta duorum.

30 Salve, sceptrorum columen, regina Orientis,

orbis Roma tui, rerum mihi principe misso

iam non Eoo solum veneranda Quiriti,

imperii sedes, sed plus pretiosa quod exstas

imperii genetrix. Rhodopen quae portat et Haemum,

35 Thracum terra tua est, heroum fertilis ora.

excipit hic natos glacies et matris ab alvo

artus infantum molles nix civica durat.

pectore vix alitur quisquam, sed ab ubere tractus

plus potat per vulnus equum; sic lacte relicto

40 virtutem gens tota bibit, crevere parumper:

mox pugnam ludunt iaculis; hos suggerit illis

nutrix plaga iocos, pueri venatibus apti

lustra feris vacuant, rapto ditata iuventus

iura colit gladii, consummatamque senectam

45 non ferro finire pudet: tali ordine vitae

cives Martis agunt, at tu circumflua ponto

Europae atque Asiae commissam carpis utrimque

temperiem; nam Bistonios Aquilonis hiatus

proxima Calchidici sensim tuba temperat Euri.

50 interea te Susa tremunt ac supplice cultu

flectit Achaemenius lunatum Persa tiaram.

Indus odorifero crinem madefactus amomo

in tua lucra feris exarmat guttur alumnis,

ut pandum dependat ebur; sic trunca reportat

55 Bosphoreis elephas inglorius ora tributis.

porrigis ingentem spatiosis moenibus urbem,

quam tamen angustam populus facit; itur in aequor

molibus et veteres tellus nova contrahit undas;

namque Dicarcheae translatus pulvis harenae

60 intratis solidatur aquis durataque massa

sustinet advectos peregrino in gurgite campos,

sic te dispositam spectantemque undique portus,

vallatam pelago terrarum commoda cingunt.

fortunata sat es Romae partita triumphos,

65 et iam non querimur: valeat divisio regni.

concordant lancis partes; dum pondera nostra

suscipis, aequasti. Tali tu civis ab urbe

Procopio genitore micas, cui prisca propago

Augustis venit a proavis; quem dicere digno

70 non datur eloquio, nec si modo surgat Averno

qui cantu flexit scopulos digitisque canoris

compulit auritas ad plectrum currere silvas,

cum starent Hebri latices cursuque ligato

fluminis attoniti carmen magis unda sitiret.

75 Huic quondam iuveni reparatio credita pacis

Assyriae; stupuit primis se Parthus in annis

consilium non ferre senis; conterritus haesit

quisque sedet sub rege satraps: ita vinxerat omnes

legati genius, tremuerunt Medica rura,

80 quaeque draconigenae portas non clauserat hosti,

tum demum Babylon nimis est sibi visa patere,

partibus at postquam statuit nova formula foedus

Procopio dictante magis, iuratur ab illis

ignis et unda deus, nec non rata pacta futura

85 hic divos testatur avos. Chaldaeus in extis

pontificum de more senex arcana peregit

murmura; gemmantem pateram rex ipse retentans

fudit turicremis carchesia cernuus aris.

suscipit hinc reducem duplicati culmen honoris:

90 patricius nec non peditumque equitumque magister

praeficitur castris, ubi Tauri claustra cohercens

Aethiopasque vagos belli terrore relegans

gurgite pacato famulum spectaret Orontem.

Huic socer Anthemius, praefectus, consul et idem,

95 iudiciis populos atque annum nomine rexit.

purpureos Fortuna viros cum murice semper

prosequitur; solum hoc tantum mutatur in illis,

ut regnet qui consul erat. sed omittimus omnes:

iam tu ad plectra veni, tritus cui casside crinis

100 ad diadema venit, rutilum cui Caesaris ostrum

deposito thorace datur sceptroque replenda

mucrone est vacuata manus, cunabula vestra

imperii fulsere notis et praescia tellus

aurea converso promisit saecula fetu.

105 te nascente ferunt exorto flumina melle

dulcatis cunctata vadis oleique liquores

isse per attonitas baca pendente trapetas.

protulit undantem segetem sine semine campus

et sine se natis invidit pampinus uvis.

110 hibernae rubuere rosae spretoque rigore

lilia permixtis insultavere pruinis.

tale puerperium quotiens Lucina resolvit,

mos elementorum cedit regnique futuri

fit rerum novitate fides, venisse beatos

115 sic loquitur natura deos: constantis Iuli

lambebant teneros incendia blanda capillos;

Astyages Cyro pellendus forte nepoti

inguinis expavit diffusum vite racemum;

praebuit intrepido mammas lupa feta Quirino;

120 Iulius in lucem venit dum laurea flagrat;

magnus Alexander nec non Augustus habentur

concepti serpente deo Phoebumque Iovemque

divisere sibi: namque horum quaesiit unus

Cinyphia sub Syrte patrem; maculis genetricis

125 alter Phoebigenam sese gaudebat haberi,

Paeonii iactans Epidauria signa draconis.

multos cinxerunt aquilae subitumque per orbem

lusit venturas famulatrix penna coronas.

ast hunc, egregii proceres, ad sceptra vocari

130 iam tum nosse datum est, laribus cum forte paternis

protulit excisus iam non sua germina palmes.

imperii ver illud erat; sub imagine frondis

dextra per arentem florebant omina virgam,

at postquam primos infans exegerat annos,

135 reptabat super arma patris, quamque arta terebat

lammina cervicem gemina complexus ab ulna

livida laxatis intrabat ad oscula cristis,

ludus erat puero raptas ex hoste sagittas

festina tractare manu captosque per arcus

140 flexa reluctantes in cornua trudere nervos,

nunc tremulum tenero iaculum torquere lacerto

inque frementis equi dorsum cum pondere conti

indutas Chalybum saltu transferre catenas,

inventas agitare feras et fronde latentes

145 quaerere, deprensas modo claudere cassibus artis,

nunc torto penetrare veru: tum saepe fragore

laudari comitum, frendens cum belua ferrum

ferret et intratos exirent arma per armos,

conde Pelethronios, alacer puer et venator,

150 Aeacida, titulos, quamquam subiecta magistri

terga premens et ob hoc securus lustra pererrans

tu potius regereris equo. non principe nostro

spicula direxit melius Pythona superstans

Paean, cum vacua turbatus paene pharetra

155 figeret innumeris numerosa volumina telis.

Nec minus haec inter veteres audire sopbistas:

Mileto quod crete Thales vadimonia culpas;

Lindie quod Cleobule canis modus optimus esto;

ex Ephyra totum meditaris quod Periander;

160 Attice quodve Solon finem bene respicis aevi;

Prienaee Bia, quod plus tibi turba malorum est;

noscere quod tempus, Lesbo sate Pittace, suades;

quod se nosse omnes vis, ex Lacedaemone Chilon.

praeterea didicit varias, nova dogmata, sectas:

165 quidquid laudavit Scythicis Anacharsis in arvis;

quidquid legifero profecit Sparta Lycurgo;

quidquid Erechtheis Cynicorum turba volutat

gymnasiis, imitata tuos, Epicure, sodales;

quidquid nil verum statuens Academia duplex

170 personat; arroso quidquid sapit ungue Cleanthes;

quidquid Pythagoras, Democritus, Heraclitus

deflevit, risit, tacuit; quodcumque Platonis

ingenium, quod in arce fuit, docet ordine temo,

quae vel Aristoteles, partitus membra loquendi,

175 argumentosis dat retia syllogismis;

quidquid Anaximenes, Euclides, Archyta, Zenon,

Arcesilas, Chrysippus Anaxagorasque dederunt,

Socraticusque animus post fatum in Phaedone vivus,

despiciens vastas tenuato in crure catenas,

180 cum tremeret mors ipsa reum ferretque venenum

pallida securo lictoris dextra magistro.

praeterea quidquid Latialibus indere libris

prisca aetas studuit, totum percurrere suetus:

Mantua quas acies pelagique pericula lusit

185 Zmyrnaeas imitata tubas, quamcumque loquendi

Arpinas dat consul opem, sine fine secutus

fabro progenitum, spreto cui patre polita

eloquiis plus lingua fuit, vel quidquid in aevum

mittunt Euganeis Patavina volumina chartis;

190 qua Crispus brevitate placet, quo pondere Varro,

quo genio Plautus, quo fulmine Quintilianus,

qua pompa Tacitus numquam sine laude loquendus.

His hunc formatum studiis, natalibus ortum,

moribus imbutum princeps cui mundus ab Euro

195 ad Zephyrum tunc sceptra dabat, cui nubilis atque

unica purpureos debebat nata nepotes,

elegit generum; sed non ut deside luxu

fortuna soceri contentus et otia captans

nil sibi deberet; comitis sed iure recepto

200 Danuvii ripas et tractum limitis ampli

circuit, hortatur, disponit, discutit, armat,

sic sub patre Pius moderatus castra parentis,

sic Marcus vivente Pio, post iura daturi,

innumerabilibus legionibus imperitabant.

205 hinc reduci datur omnis honos, et utrique magister

militiae consulque micat, coniuncta potestas

patricii, celerique gradu privata cucurrit

culmina conscenditque senum puer ipse curulem,

sedit et emerito iuvenis veteranus in auro.

210 Iamque parens divos: sed vobis nulla cupido

imperii; longam diademata passa repulsam

insignem legere virum, quem deinde legentem

spernere non posses: soli tibi contulit uni

hoc Fortuna decus, quamquam te posceret ordo,

215 ut lectus princeps mage quam videare relictus.

post socerum Augustum regnas, sed non tibi venit

purpura per thalamos, et coniunx regia regno

laus potius quam causa fuit; nam iuris habenis

non generum legit respublica, sed generosum.

220 fallor, bis gemino nisi cardine rem probat orbis:

ambit te Zephyrus rectorem, destinat Eurus,

ad Boream pugnas et formidaris ad Austrum.

Ante tamen quam te socium collega crearet,

perstrinxisse libet quos Illyris ora triumphos

225 viderit, excisam quae se Valameris ab armis

forte ducis nostri vitio deserta gemebat.

haud aliter, caesus quondam cum Caepio robur

dedidit Ausonium, subita cogente ruina

electura ducem post guttura fracta Iugurthae

230 ultum Arpinatem Calpurnia foedera lixam

opposuit rabido respublica territa Cimbro.

hic primum ut vestras aquilas provincia vidit,

desiit hostiles confestim horrere dracones.

ilicet edomiti bello praedaque carentes

235 mox ipsi tua praeda iacent. Sed omittimus istos

ut populatores: belli magis acta revolvo;

quod bellum non parva manus /nec carcere fracto

ad gladiaturam tu Spartace vincte parasti,

sed Scythicae vaga turba plagae, feritatis abundans,

240 dira, rapax, vehemens, ipsis quoque gentibus illic

barbara barbaricis, cuius dux Hormidac atque

civis erat. quis tale solum est moresque genusque:

Albus Hyperboreis Tanais qua vallibus actus

Riphaea de caute cadit, iacet axe sub Vrsae

245 gens animis membrisque minax: ita vultibus ipsis

infantum suus horror inest, consurgit in artum

massa rotunda caput; geminis sub fronte cavernis

visus adest oculis absentibus; acta cerebri

in cameram vix ad refugos lux pervenit orbes,

250 non tamen et clausos; nam fornice non spatioso

magna vident spatia, et maioris luminis usum

perspicua in puteis compensant puncta profundis.

tum, ne per malas excrescat fistula duplex,

obtundit teneras circumdata fascia nares,

255 ut galeis cedant: sic propter proelia natos

maternus deformat amor, quia tensa genarum

non interiecto fit latior area naso.

cetera pars est pulchra viris: stant pectora vasta,

insignes umeri, succincta sub ilibus alvus.

260 forma quidem pediti media est, procera sed exstat

si cernas equites: sic longi saepe putantur

si sedeant, vix matre carens ut constitit infans,

mox praebet dorsum sonipes; cognata reare

membra viris: ita semper equo ceu fixus adhaeret

265 rector; cornipedum tergo gens altera fertur,

haec habitat, teretes arcus et spicula cordi,

terribiles certaeque manus iaculisque ferendae

mortis fixa fides et non peccante sub ictu

edoctus peccare furor, gens ista repente

270 erumpens solidumque rotis transvecta per Histrum

venerat et siccas inciderat orbita lymphas.

hanc tu directus per Dacica rura vagantem contra

is, aggrederis, superas, includis; et ut te

metato spatio castrorum Serdica vidit,

275 obsidione premis, quae te sic tempore multo

in vallo positum stupuit, quod miles in agros

nec licitis nec furtivis excursibus ibat.

cui deesset cum saepe Ceres semperque Lyaeus,

disciplina tamen non defuit; inde propinquo

280 hoste magis timuere ducem, sic denique factum est

ut socius tum forte tuus, mox proditor, illis

frustra terga daret commissae tempore pugnae.

qui iam cum fugeret flexo pede cornua nudans,

tu stabas acies solus, te sparsa fugaci

285 expetiit ductore manus, te Marte pedestri

sudantem repetebat eques, tua signa secutus

non se desertum sensit certamine miles.

I nunc et veteris profer praeconia Tulli,

aetas cana patrum, quod pulchro hortamine mendax

290 occuluit refugi nutantia foedera Metti!

nil simile est fallique tuum tibi non placet hostem,

tunc vicit miles, dum se putat esse iuvandum:

hic vicit postquam se comperit esse relictum,

dux fugit: insequens; renovat certamina: vineis;

295 clauditur: expugnas; elabitur: obruis atque

Sarmaticae paci pretium sua funera ponis,

paretur; iussum subiit iam transfuga letum

atque peregrino cecidit tua victima ferro,

ecce iterum, si forte placet, conflige, vetustas!

300 Hannibal ille ferox ad poenam forte petitus,

etsi non habuit ius vitae fine supremo,

certe habuit mortis: quem caecus carcer et uncus

et quem exspectabat fracturus guttura lictor,

hausit Bebrycio constantior hospite virus;

305 nam te qui fugit, mandata morte peremptus,

non tam victoris periit quam iudicis ore.

Nunc ades, o Paean, lauro cui grypas obuncos

docta lupata ligant quotiens per frondea lora

flectis penniferos hederis bicoloribus armos;

310 huc converte chelyn: non est modo dicere tempus

Pythona exstinctum nec bis septena sonare

vulnera Tantalidum, quorum tibi funera servat

cantus et aeterno vivunt in carmine mortes,

vos quoque, Castalides, paucis, quo numine nobis

315 venerit Anthemius gemini cum foedere regni,

pandite: pax rerum misit qui bella gubernet.

Auxerat Augustus naturae lege Severus

divorum numerum, quem mox Oenotria casum

vidit ut aerei de rupibus Appennini,

320 pergit caerulei vitreas ad Thybridis aedes,

non galea conclusa genas (nec sutilis illi

circulus inpactis loricam texuit hamis),

sed nudata caput; pro crine racemifer exit

plurima per frontem constringens oppida palmes,

325 perque umeros teretes, rutilantes perque lacertos

pendula gemmiferae mordebant suppara bullae,

segnior incedit senio venerandaque membra

viticomam retinens baculi vice nectit ad ulmum.

sed tamen Vbertas sequitur: quacumque propinquat,

330 incessu fecundat iter; comitataque gressum

laeta per impressas rorat Vindemia plantas. I

licet ingreditur Tiberini gurgitis antrum,

currebat fluvius residens et harundinis altae

concolor in viridi fluitabat silva capillo;

335 dat sonitum mento unda cadens, licet hispida saetis

suppositis multum sedaret barba fragorem;

pectore ructabat latices lapsuque citato

sulcabat madidam iam torrens alveus alvum,

terretur veniente dea manibusque remissis

340 remus et urna cadunt, veniae tum verba paranti

illa prior: venio viduatam praesule nostro

per te, si placeat, lacrimis inflectere Romam:

expetat Aurorae partes fastuque remoto

hoc unum praestet, iam plus dignetur amari,

345 instrue quas quaerat vires orbique iacenti

quo poscat dic orbe caput, quemcumque creavit

axe meo natum, confestim fregit in illo

imperii Fortuna rotas, hinc Vandalus hostis

urget et in nostrum numerosa classe quotannis

350 militat excidium, conversoque ordine fati

torrida Caucaseos infert mihi Byrsa furores,

praeterea invictus Ricimer, quem publica fata

respiciunt, proprio solus vix Marte repellit

piratam per rura vagum, qui proelia vitans

355 victorem fugitivus agit. quis sufferat hostem

qui pacem pugnamque negat? nam foedera nulla

cum Ricimere iacit, quem cur nimis oderit audi.

incertum crepat ille patrem, cum serva sit illi

certa parens; nunc, ut regis sit filius, effert

360 matris adulterium, tum livet quod Ricimerem

in regnum duo regna vocant; nam patre Suebus,

a genetrice Getes. simul et reminiscitur illud,

quod Tartesiacis avus huius Vallia terris

Vandalicas turmas et iuncti Martis Halanos

365 stravit et occiduam texere cadavera Calpen.

quid veteres narrare fugas, quid damna priorum?

Agrigentini recolit dispendia campi,

inde furit, quod se docuit satis iste nepotem

illius esse viri quo viso, Vandale, semper

370 terga dabas, nam non Siculis inlustrior arvis

tu, Marcelle, redis, per quem tellure marique

nostra Syracusios presserunt arma penates;

nec tu cui currum Curii superare, Metelle,

contigit, ostentans nobis elephanta frequentem,

375 grex niger albentes tegeret cum mole iugales

auctoremque suum celaret pompa triumphi.

Noricus Ostrogothum quod continet, iste timetur;

Gallia quod Rheni Martem ligat, iste pavori est;

quod consanguineo me Vandalus hostis Halano

380 diripuit radente, suis hic ultus ab armis.

sed tamen unus homo est nec tanta pericula solus

tollere, sed differe potest: modo principe nobis

est opus armato, veterum qui more parentum

non mandet sed bella gerat, quem signa moventem

385 terra vel unda tremant, ut tandem iure recepto

Romula desuetas moderentur classica classes.

Audiit illa pater, simul annuit. itur in urbem,

continuo videt ipse deam, summissus adorat,

pectus et exsertam tetigerunt cornua mammam;

390 mandatas fert inde preces; quas diva secuta

apparat ire viam. laxatos torva capillos

stringit et inclusae latuerunt casside turres;

infula laurus erat. bullis hostilibus asper

applicat a laeva surgentem balteus ensem,

395 inseritur clipeo victrix manus; illius orbem

Martigenae, lupa, Thybris, Amor, Mars, Ilia complent.

fibula mordaci refugas a pectore vestes

dente capit, micat hasta minax, quercusque tropaeis

curva tremit placitoque deam sub fasce fatigat.

400 perpetuo stat planta solo, sed fascia primos

sistitur ad digitos, retinacula bina cothurnis

mittit in adversum vincto de fomite pollex,

quae stringant crepidas et concurrentibus ansis

vinclorum pandas texant per crura catenas.

405 ergo sicut erat liquidam transvecta per aethram

nascentis petiit tepidos Hyperionis ortus.

Est locus Oceani, longinquis proximus Indis,

axe sub Eoo, Nabataeum tensus in Eurum:

ver ibi continuum est, interpellata nec ullis

410 frigoribus pallescit humus, sed flore perenni

picta peregrinos ignorant arva rigores;

halant rura rosis, indiscriptosque per agros

fragrat odor; violam, cytisum, serpylla, ligustrum,

lilia, narcissos, casiam, colocasia, caltas,

415 costum, malobathrum, myrrhas, opobalsama, tura

parturiunt campi; nec non pulsante senecta

hinc rediviva petit vicinus cinnama Phoenix.

hic domus Aurorae rutilo crustante metallo

bacarum praefert leves asprata lapillos.

420 diripiunt diversa oculos et ab arte magistra

hoc vincit, quodcumque vides; sed conditur omnis

sub domina praesente decor, nimioque rubore

gemmarum varios perdit quia possidet ignes.

fundebat coma pexa crocos flexoque lacerto

425 lutea depressus comebat tempora pecten.

fundebant oculi radios; color igneus illis,

non tamen ardor erat, quamvis de nocte recussa

excepti soleant sudorem fingere rores.

pectora bis cingunt zonae, parvisque papillis

430 invidiam facit ipse sinus; pars extima pepli

perfert puniceas ad crura rubentia rugas.

sic regina sedet solio; sceptri vice dextram

lampadis hasta replet; Nox adstat proxima divae,

iam refugos conversa pedes, ac pone tribunal

435 promit Lux summum vix intellecta cacumen.

hinc Romam liquido venientem tramite cernens

exsiluit propere et blandis prior orsa loquellis

quid, caput o mundi, dixit, mea regna revisis?

quidve iubes? paulum illa silens atque aspera miscens

440 mitibus haec coepit: venio (desiste moveri

nec multum trepida), non ut mihi pressus Araxes

imposito sub ponte fluat nec ut ordine prisco

Indicus Ausonia potetur casside Ganges,

aut ut tigriferi pharetrata per arva Niphatis

445 depopuletur ovans Artaxata Caspia consul.

non Pori modo regna precor nec ut hisce lacertis

frangat Hydaspeas aries inpactus Erythras.

non in Bactra feror nec committentia pugnas

nostra Semiramiae rident ad classica portae.

450 Arsacias non quaero domus nec tessera castris

in Ctesiphonta datur, totum hunc tibi cessimus axem:

et nec sic mereor nostram ut tueare senectam?

omne quod Euphraten Tigrimque interiacet olim

sola tenes: res empta mihi est de sanguine Crassi,

455 ad Carrhas pretium scripsi; nec inulta remansi

aut periit sic emptus ager; si fallo, probasti,

Ventidio mactate Sapor, nec sufficit istud:

Armenias Pontumque dedi, quo Marte petitum

dicat Sulla tibi; forsan non creditur uni:

460 consule Lucullum. taceo iam Cycladas omnes:

adquisita meo servit tibi Creta Metello,

transcripsi Cilicas: hos Magnus fuderat olim.

adieci Syriae, quos nunc moderans, Isauros:

hos quoque sub nostris domuit Servilius annis.

465 concessi Aetolos veteres Acheloiaque arva,

transfudi Attalicum male credula testamentum;

Epirum retines: tu scis cui debeat illam

Pyrrhus, in Illyricum specto te mittere iura

ac Macetum terras: et habes tu, Paule, nepotes.

470 Aegypti frumenta dedi: mihi vicerat olim

Leucadiis Agrippa fretis. Iudaea tenetur

sub dicione tua, tamquam tu miseris illuc

insignem cum patre Titum, tibi Cypria merces

fertur: pugnaces ego pauper laudo Catones.

475 Dorica te tellus et Achaica rura tremiscunt,

tendis et in bimarem felicia regna Corinthon:

dic, Byzantinus quis rem tibi Mummius egit?

Sed si forte placet veteres sopire querellas,

Anthemium concede mihi. sit partibus istis

480 Augustus longumque Leo; mea iura gubernet

quem petii; patrio vestiri murice natam

gaudeat Euphemiam sidus divale parentis.

adice praeterea privatum ad publica foedus:

sit socer Augustus genero Ricimere beatus;

485 nobilitate micant: est vobis regia virgo,

regius ille mihi. si concors annuis istud,

mox Libyam sperare dabis, circumspice taedas

antiquas: par nulla tibi sic copula praesto est.

proferat hic veterum thalamos discrimine partos

490 Graecia, ni pudor est: reparatis Pisa quadrigis

suscitet Oenomaum, natae quem fraude cadentem

cerea destituit resolutis axibus obex;

procedat Colchis prius agnita virgo marito

crimine quam sexu; spectet de carcere circi

495 pallentes Atalanta procos et poma decori

Hippomenis iam non pro solo colligat auro;

Deianira, tuas Achelous gymnade pinguis

inlustret taedas et ab Hercule pressus anhelo

lassatum foveat rivis rivalibus hostem:

500 quantumvis repetam veteris conubia saecli,

transcendunt hic heroas, heroidas illa.

hos thalamos, Ricimer, Virtus tibi pronuba poscit

atque Dionaeam dat Martia laurea myrtum.

ergo age, trade virum non otia pigra foventem

505 deliciisque gravem, sed quem modo nauticus urit

aestus Abydenique sinus et Sestias ora

Hellespontiacis circumclamata procellis;

quas pelagi fauces non sic tenuisse vel illum

crediderim cui ruptus Athos, cui remige Medo

510 turgida silvosam currebant vela per Alpem;

nec Lucullanis sic haec freta cincta carinis,

segnis ad insignem sedit cum Cyzicon hostis,

qui cogente fame cognata cadavera mandens

vixit morte sua. sed quid mea vota retardo?

515 trade magis.

Tum pauca refert Tithonia coniunx: duc age, sancta parens, quamquam mihi maximus usus

invicti summique ducis, dum mitior exstes

et non disiunctas melius moderemur habenas.

nam si forte placet veterum meminisse laborum,

520 et qui pro patria vestri pugnaret Iuli,

ut nil plus dicam, prior hinc ego Memnona misi.

Finierant; geminas iunxit Concordia partes,

electo tandem potitur quod principe Roma.

nunc aliquos voto simili vel amore, vetustas,

525 te legisse crepa, numquam non invida summis

emeritisque viris. Brenni contra arma Camillum

profer ab exilio Cincinnatoque secures

expulso Caesone refer flentemque parentem

a rastris ad rostra roga, miseroque tumultu

530 pelle prius, quos victa petas; si ruperit Alpes

Poenus, ad adflictos condemnatosque recurre;

improbus ut rubeat Barcina clade Metaurus,

multatus tibi consul agat, qui milia fundens

Hasdrubalis, rutilum sibi cum fabricaverit ensem,

535 concretum gerat ipse caput, longe altera nostri

gratia iudicii est: scit se non laesus amari.

Sed mea iam nimii propellunt carbasa flatus;

siste, Camena, modos tenues, portumque petenti

iam placido sedeat mihi carminis ancora fundo,

540 at tamen, o princeps, quae nunc tibi classis et arma

tractentur, quam magna geras quam tempore parvo,

si mea vota deus produxerit, ordine recto

aut genero bis mox aut te ter consule dicam.

nam modo nos iam festa vocant, et ad Vlpia poscunt

545 te fora, donabis quos libertate, Quirites,

quorum gaudentes exceptant verbera malae.

perge, pater patriae, felix atque omine fausto

captivos vincture novos absolve vetustos.