Phaedri libellos legere si desideras,
Anus iacere vidit epotam amphoram,
Solet a despectis par referri gratia.
Usu peritus hariolo vel doctior
Pendere ad lanium quidam vidit simium,
Successus ad perniciem multos devocat.
Musca in temone sedit et mulam increpans:
Quam dulcis sit libertas, breviter proloquar.
Praecepto monitus saepe te considera.
Vulgare amici nomen, sed rara est fides.
Periculosum est credere et non credere.
Eunuchus litigabat cum quodam improbo,
In sterquilino pullus gallinaceus
Apes in alta fecerant quercu favos:
Puerorum in turba quidam ludentem Atticus
Inter capellas agno balanti canis:
Humanitati qui se non accommodat,
Olim quas vellent esse in tutela sua,
Pavo ad Iunonem venit, indigne ferens
Aesopus domino solus cum esset familia,
Supersunt mihi quae scribam, sed parco sciens,
Vaces oportet, Eutyche, a negotiis,
Adhuc Falerna faece ex testa nobili
Panthera imprudens olim in foveam decidit.
Vulgo esse fertur, causa sed non dicitur,
Inter reliquas merces atque obsonia;
Aesopo quidam petulans lapidem impegerat.
Quam tarda es! inquit non vis citius progredi?
Cani perpasto macie confectus lupus
Habebat quidam filiam turpissimam
Cum parvas aedes sibi fundasset Socrates,
Utriusque exemplum breviter exponam rei.
Qui super obscena dicta et petulans iurgium
Dum quaerit escam, margaritam repperit.
Hos fuci inertes esse dicebant suos.
Aesopum nucibus cum vidisset, restitit
Stulte, inquit erras; non est hic mater tua;
Plerumque poenas oppetit superbiae.
Divi legerunt arbores. Quercus Iovi
Cantus luscinii quod sibi non tribuerit;
Parare cenam iussus est maturius.
Primum ne videar esse tibi molestior,
Ut liber animus sentiat vim carminis.
Odorem quae iucundum late spargeret.
Videre agrestes: alii fustes congerunt,
Notescet quae nunc primum fabella mea.
Quaesivit quidnam saperet. Tum lanius iocans:
Tanto inquit melior! Assem deinde illi dedit,
Vide ne dolone collum compungam tibi.
Forte occucurrit. Dein salutati invicem
Idemque insignem pulchra facie filium.
(Cuius non fugio mortem, si famam assequar,
Hippolytus obiit, quia novercae creditum est;
Damnum insectatus est amissi corporis.
Iaces indigno quanta res inquit loco!
Lis ad forum deducta est, vespa iudice.
Et quasi delirum risit. Quod sensit simul
Ovesque segregatas ostendit procul.
Cicada acerbum noctuae convicium
Et myrtus Veneri placuit, Phoebo laurea,
Illum esse cunctis avibus admirabilem,
Ignem ergo quaerens aliquot lustravit domus,
Distringit quem multarum rerum varietas;
Verum inquis tanti non est ingenium tuum,
Hunc postquam totis avida traxit naribus:
Alii onerant saxis; quidam contra miseriti
Habenti cuidam pecora pepererunt oves
Quale inquit caput est, talis praestatur sapor.
Sic prosecutus: Plus non habeo mehercules,
Respondit illa: Verbis non moveor tuis;
Ut restiterunt: Unde sic, quaeso, nites?
Hi, speculum in cathedra matris ut positum fuit,
Et cedo invidiae, dummodo absolvar cinis),
Cassandrae quia non creditum, ruit Ilium.
En ait hoc unum est, cur laborem validius,
Hoc si quis pretii cupidus vidisset tui,
Quae genus utrumque nosset cum pulcherrime,
Derisor potius quam deridendus senex,
Non illam quaero, quae, cum libitum est, concipit,
Faciebat, solitae victum in tenebris quaerere
Pinus Cybebae, populus celsa Herculi.
Se derideri simul ac vocem miserit.
Tandemque invenit ubi lucernam accenderet.
Dein si quis eadem forte conari velit,
5
Momentum ut horae pereat officiis meis.
5
O suavis anima! quale te dicam bonum
5
Periturae quippe, quamvis nemo laederet,
5
Agnos humano capite. Monstro territus
5
Ridicule magis hoc dictum quam vere aestimo;
5
Sed unde accipere possis monstrabo tibi.
5
Sed istum timeo sella qui prima sedens
5
Aut quo cibo fecisti tantum corporis?
5
Pueriliter ludentes forte inspexerunt.
5
Ex populo sic nescio quis, ut fieri solet:
5
Ergo exploranda est veritas multum, prius
5
Integritatis testes quia desunt mihi.
5
Olim redisses ad splendorem pristinum.
5
Legem duabus hanc proposuit partibus:
5
Arcum retensum posuit in media via:
5
Dein portat onus ignotum certis mensibus,
5
Cavoque ramo capere somnum interdiu.
5
Minerva admirans, quare steriles sumerent
5
Tunc consolandi gratia dixit dea:
5
Tum circumeunti fuerat quod iter longius
5
Habere ut possit aliquid operis residui:
Non ergo causa est manibus id tangi tuis,
Antehac fuisse, tales cum sint reliquiae?
Misere panem ut sustineret spiritum.
Ad consulendos currit maerens hariolos.
Quando et formosos saepe inveni pessimos,
Venit ecce dives et potens: huic similiter
Iugum flagello temperat lento meum
Ego, qui sum longe fortior, pereo fame.
Hic se formosum iactat: illa irascitur
Quaeso, tam angustam talis vir ponis domum?
Quam stulta prave iudicet sententia.
Sed quid fortunae, stulte, delictum arguis?
Ego quod te inveni, potior cui multo est cibus,
Non inconveniens corpus et par est color,
Heus! inquit sapiens, expedi quid fecerim.
Novissime prolapsam effundit sarcinam;
Rogata est ut taceret. Multo validius
Interrogavit. Causam dixit Iuppiter:
Sed forma vincis, vincis magnitudine;
Effecit brevius: namque recta per forum
Quamvis materiae tanta abundet copia,
Quod occupatis auribus non convenit.
Hoc quo pertineat, dicet qui me noverit.
Nox insecuta est: abeunt securi domum,
Hic pertinere ad domini respondet caput
Et turpi facie multos cognovi optimos.
Impinge lapidem et dignum accipies praemium.
Et ora frenis continet spumantibus.
Canis simpliciter: Eadem est condicio tibi,
Nec gloriantis sustinet fratris iocos,
Utinam inquit veris hanc amicis impleam!.
Sed fabulosa ne vetustate elevem,
Id demum est homini turpe, quod meruit pati.
Nec tibi prodesse nec mihi quicquam potest.
In dubium plane res ut merito venerit.
Concurrit populus. Ille se torquet diu
Verum illam, quae me nutrit admoto ubere
Clamare occepit. Rursus admota prece
Honorem fructu ne videamur vendere.
Nitor smaragdi collo praefulget tuo
Coepit redire. Et quidam e turba garrulus:
Labori faber ut desit, non fabro labor.
Fortasse dices: Aliquae venient feriae,
Quasi inventuri mortuam postridie.
Et avertendum victima periculum.
Persuasus ille fecit quod monitus fuit;
Quapropter aufer frivolam insolentiam;
Praestare domino si par officium potes.
Accipiens, quid enim? cuncta in contumeliam.
Narrabo tibi memoria quod factum est mea.
Hoc illis narro, qui me non intellegunt.
Sed ne religio peccet imprudens mea,
Nec quaestionis positae causam intellegit.
Fraudatque natos lacte, ne desit mihi.
Accensa magis est. Noctua ut vidit sibi
At mehercules narrabit quod quis voluerit,
Pictisque plumis gemmeam caudam explicas.
Aesope, medio sole quid cum lumine?
Brevitati nostrae praemium ut reddas peto
Quae me soluto pectore ad studium vocent.
At illa, vires ut refecit languidas,
Ille autem affirmat coniugem esse adulteram
Sed spes fefellit impudentem audaciam:
Nam et ubi tricandum et ubi sit currendum scio.
Quod? inquit ille. Custos ut sis liminis,
Ergo ad patrem decurrit laesura invicem
Maritus quidam cum diligeret coniugem
Alvos accipite et ceris opus infundite,
Novissime succumbit. Tum victor sophus:
Tamen illa est potior quae te peperit. Non ita est.
Nullum esse auxilium et verba contemni sua,
Oliva nobis propter fructum est gratior.
Quo mi inquit mutam speciem, si vincor sono?
Hominem inquit quaero, et abiit festinans domum.
Quod es pollicitus: exhibe vocis fidem.
10
Legesne, quaeso, potius viles nenias,
10
Veloci saltu fovea sese liberat
10
Et insitivos significari liberos,
10
Comprensus namque poenas persolvit cruce.
10
Hac derideri fabula merito potest,
10
A furibus tuearis et noctu domum.
10
Magnaque invidia criminatur filium,
10
Togamque puram iam pararet filio,
10
Ut ex sapore mellis et forma favi,
10
Cito rumpes arcum semper si tensum habueris;
10
Unde illa scivit niger an albus nascerer?
10
Hac est aggressa garrulam fallacia:
10
Tunc sic deorum genitor atque hominum sator:
10
Fatorum arbitrio partes sunt vobis datae:
10
Hoc si molestus ille ad animum rettulit,
10
Nam vita morti propior est cotidie,
Impendas curam quam rei domesticae,
Et in cubile concito properat gradu.
Sed expiari posse maiore hostia.
Qui sine virtute vanas exercet minas.
Ego vero sum paratus: nunc patior nives
Vir natus quod rem feminarum tetigerit.
Seductus in secretum a liberto est suo,
De quis nunc agitur, auctor horum appareat.
At si laxaris, cum voles erit utilis.
Age porro: parere si voluisset feminam,
Dormire quia me non sinunt cantus tui,
O nata, merito sapiens dicere omnibus!
Tibi forma, vires aquilae, luscinio melos,
Sensit profecto se hominem non visum seni,
Et hoc minus perveniet ad me muneris,
Reddas amicis tempora, uxori vaces,
Paucis diebus interpositis provolat,
Quid multa? Variis dissident sententiis
Imbresque in silvis asperam vitam trahens:
Amplexus ille utrumque et carpens oscula
Sperante heredem suffici se proximum.
Fuci recusant: apibus condicio placet.
Sic lusus animo debent aliquando dari,
Quid profecisset, cum crearer masculus?
Sonare citharam quos putes Apollinis,
Nisi utile est quod facimus, stulta est gloria.
Augurium corvo, laeva cornici omina,
Intempestive qui occupato alluserit.
Quo plus consumet temporis dilatio.
Animum relaxes, otium des corpori,
Pecus trucidat, ipsos pastores necat,
Hominisque curam cura maiore aggravant.
Quanto est facilius mihi sub tecto vivere,
Dulcemque in ambos caritatem partiens:
Qui cum de puero multa mentitus foret
Tunc illa talem protulit sententiam:
Ad cogitandum melior ut redeat tibi.
Beneficium sane magnum natali dedit,
Potare est animus nectar, quod Pallas mihi
Nihil agere quod non prosit fabella admonet.
Omnesque propriis sunt contentae dotibus.
Si cito rem perages, usus fiet longior:
Ut assuetam fortius praestes vicem?
Et cuncta vastans saevit irato impetu.
Aesopus ibi stans, naris emunctae senex,
Et otiosum largo satiari cibo?
Cotidie inquit speculo vos uti volo:
Et plura de flagitiis castae mulieris,
Apertum est quis non possit et quis fecerit.
Ut exspectarem lanium in horas singulas!
Nuper donavit; si non fastidis, veni;
Noli affectare quod tibi non est datum,
Fruar diutius, si celerius coepero.
15
Mutandum tibi propositum est ut vitae genus,
15
Tum sibi timentes, qui ferae pepercerant,
15
Natura numquam verba cui potuit dare:
15
Veni ergo mecum. Dum procedunt, aspicit
15
Tu formam ne corrumpas nequitiae malis;
15
Adiecit id, quod sentiebat maxime
15
Quapropter apibus fructum restituo suum.
15
Cuius potestas nulla in gignendo fuit,
15
Una bibamus. Illa, quae arebat siti,
15
Delusa ne spes ad querelam reccidat.
15
Languentis aevi dum sunt aliquae reliquiae,
Intrare si Musarum limen cogitas.
Damnum haud recusant, tantum pro vita rogant.
Si procurare vis ostentum, rustice,
Lupus a catena collum detritum cani.
Tu faciem ut istam moribus vincas bonis.
Doliturum amanti, ventitare adulterum
Hanc praeterissem fabulam silentio,
Cur hac sit potior quae iacentis miserita est
Simul cognovit vocem laudari suam,
Auxilio locus est: olim senio debilem
Ego, quem Pierio mater enixa est iugo,
At illa: Memini qui me saxo petierit,
Uxores inquit da tuis pastoribus.
Unde hoc, amice? Nihil est. Dic sodes tamen.
Stuproque turpi pollui famam domus.
Si pactam fuci non recusassent fidem.
Dulcemque sponte praestat benevolentiam?
Cupide advolavit. Noctua egressa e cavo
Frustra adiuvare bonitas nitetur tua,
In quo tonanti sancta Mnemosyne Iovi
Qui panem dederit; vos timere absistite;
Quia videor acer, alligant me interdiu,
Incensus ille falso uxoris crimine
Facit parentes bonitas, non necessitas.
Trepidantem consectata est et leto dedit.
Cum iam desierit esse beneficium utile
Fecunda novies artium peperit chorum,
Illis revertor hostis, qui me laeserunt.
Luce ut quiescam et vigilem, nox cum venerit:
Simulavit iter ad villam clamque in oppido
His demonstrare voluit auctor versibus
Sic viva quod negarat tribuit mortua.
Et mors vicina flagitabit debitum.
20
Quamvis in ipsa paene natus sim schola
20
Crepusculo solutus, qua visum est, vagor.
20
Subsedit: deinde noctu subito ianuam
20
Obsistere homines legibus, meritis capi.
20
Stultum admovere tibi preces existimo,
Curamque habendi penitus corde eraserim
Affertur ultro panis; de mensa sua
Intravit, recta cubiculum uxoris petens,
Proclivis ultro cum sit misericordia.
Et laude invicta vitam in hanc incubuerim,
Dat ossa dominus; frusta iactat familia
In quo dormire mater natum iusserat,
Saepe impetravit veniam confessus reus:
Fastidiose tamen in coetum recipior.
Et, quod fastidit quisque, pulmentarium.
Aetatem adultam servans diligentius.
Quanto innocenti iustius debet dari?
Quid credis illi accidere, qui magnas opes
Sic sine labore venter impletur meus.
Dum quaerunt lumen, dum concursant familia,
Tuae sunt partes; fuerunt aliorum prius,
25
Exaggerare quaerit omni vigilia,
25
Age, si quo abire est animus, est licentia?
25
Irae furentis impetum non sustinens
25
Dein simili gyro venient aliorum vices.
Docto labori dulce praeponens lucrum?
Non plane est inquit. Fruere, quae laudas, canis:
Ad lectum vadit, temptat in tenebris caput.
Decerne quod religio, quod patitur fides,
Sed iam quodcumque fuerit, ut dixit Sinon,
Regnare nolo, liber ut non sim mihi.
Ut sentit tonsum, gladio pectus transigit,
Et graviter me tutare iudicio tuo.
Ad regem cum Dardaniae perductus foret,
Nihil respiciens, dum dolorem vindicet.
Excedit animus quem proposuit terminum;
Librum exarabo tertium Aesopi stilo,
Lucerna allata, simul aspexit filium
Sed difficulter continetur spiritus,
30
Honori et meritis dedicans illum tuis.
30
Sanctamque uxorem dormientem cubiculo,
30
Integritatis qui sincerae conscius
Quem si leges, laetabor; sin autem minus,
Sopita primo quae nil somno senserat;
A noxiorum premitur insolentiis.
Habebunt certe quo se oblectent posteri.
Repraesentavit in se poenam facinoris
Qui sint, requires; apparebunt tempore.
Nunc fabularum cur sit inventum genus,
Et ferro incubuit, quod credulitas strinxerat.
Ego, quondam legi quam puer sententiam,
Brevi docebo. Servitus obnoxia,
Accusatores postularunt mulierem
Palam muttire plebeio piaculum est,
35
Quia quae volebat non audebat dicere,
35
Romamque pertraxerunt ad centumviros.
35
Dum sanitas constabit, pulchre meminero.
Affectus proprios in fabellas transtulit
Maligna insontem deprimit suspicio,
Calumniamque fictis elusit iocis.
Quod bona possideat. Stant patroni fortiter
Ego porro illius semita feci viam,
Causam tuentes innocentis feminae.
Et cogitavi plura quam reliquerat,
A Divo Augusto tunc petierunt iudices,
40
In calamitatem deligens quaedam meam.
40
Ut adiuvaret iuris iurandi fidem,
Quod si accusator alius Seiano foret,
Quod ipsos error implicuisset criminis.
Si testis alius, iudex alius denique,
Qui postquam tenebras dispulit calumniae
Dignum faterer esse me tantis malis,
Certumque fontem veritatis repperit:
Nec his dolorem delenirem remediis.
Luat inquit poenas causa libertus mali;
45
Suspicione si quis errabit sua
45
Namque orbam nato simul et privatam viro
Et rapiet ad se quod erit commune omnium,
Miserandam potius quam damnandam existimo.
Stulte nudabit animi conscientiam.
Quod si delata perscrutatus crimina
Huic excusatum me velim nihilo minus:
Paterfamilias esset, si mendacium
Neque enim notare singulos mens est mihi,
Subtiliter limasset, a radicibus
50
Verum ipsam vitam et mores hominum ostendere.
50
Non evertisset scelere funesto domum.
Rem me professum dicet fors aliquis gravem.
Nil spernat auris, nec tamen credat statim.
Si Phryx Aesopus potuit, Anacharsis Scytha
Quandoquidem et illi peccant, quos minime putes,
Aeternam famam condere ingenio suo:
Et qui non peccant, impugnantur fraudibus.
Ego, litteratae qui sum propior Graeciae,
Hoc admonere simplices etiam potest,
55
Cur somno inerti deseram patriae decus?
55
Opinione alterius ne quid ponderent:
Threissa cum gens numeret auctores suos,
Ambitio namque dissidens mortalium
Linoque Apollo sit parens, Musa Orpheo,
Aut gratiae subscribit aut odio suo.
Qui saxa cantu movit et domuit feras
Erit ille notus quem per te cognoveris.
Hebrique tenuit impetus dulci mora.
Haec exsecutus sum propterea pluribus
60
Ergo hinc abesto, livor, ne frustra gemas,
60
Brevitate nimia quoniam quosdam offendimus.
Quoniam mihi sollemnis debetur gloria.
Induxi te ad legendum; sincerum mihi
Candore noto reddas iudicium peto.
Tap any Latin word to look it up