Aesopus auctor quam materiam repperit,
Ad rivum eundem lupus et agnus venerant
Athenae cum florerent aequis legibus,
Ne gloriari libeat alienis bonis
Amittit merito proprium qui alienum adpetit.
Numquam est fidelis cum potente societas:
Vicini furis celebres vidit nuptias
Personam tragicam forte vulpes viderat:
Qui pretium meriti ab improbis desiderat,
Sibi non cavere et aliis consilium dare
Quicumque turpi fraude semel innotuit,
Virtutis expers, verbis iactans gloriam,
Laudatis utiliora quae contempseris
Qui se laudari gaudet verbis subdolis,
Malus cum sutor inopia deperditus
In principatu commutando saepius
Fraudator homines cum advocat sponsum improbos,
Solent mendaces luere poenas malefici.
Nemo libenter recolit qui laesit locum.
Habent insidias hominis blanditiae mali:
Stultum consilium non modo effectu caret,
Quicumque amisit dignitatem pristinam,
Mustela ab homine prensa cum instantem necem
Repente liberalis stultis gratus est,
Inops, potentem dum vult imitari, perit.
Consilia qui dant prava cautis hominibus,
Nulli nocendum: si quis vero laeserit,
Haec res avaris esse conveniens potest
Quamvis sublimes debent humiles metuere,
Plerumque stulti risum dum captant levem,
Humiles laborant ubi potentes dissident.
Qui se committit homini tutandum improbo,
Hanc ego polivi versibus senariis.
Siti compulsi; superior stabat lupus
Procax libertas civitatem miscuit
Suoque potius habitu vitam degere,
Canis per flumen carnem cum ferret natans,
Testatur haec fabella propositum meum.
Aesopus et continuo narrare incipit:
O quanta species, inquit, cerebrum non habet!
Bis peccat: primum quoniam indignos adiuvat;
Stultum esse paucis ostendemus versibus.
Etiam si verum dicit, amittit fidem.
Ignotos fallit, notis est derisui.
Saepe inveniri haec asserit narratio.
Fere dat poenas turpi paenitentia.
Medicinam ignoto facere coepisset loco
Nil praeter domini mores mutant pauperes.
Non rem expedire, sed mala videre expetit.
Calumniator ab ove cum peteret canis,
Instante partu mulier actis mensibus
Quas ut vitemus versus subiecti monent.
Sed ad perniciem quoque mortalis devocat.
Ignavis etiam iocus est in casu gravi.
Effugere vellet: Parce, quaeso inquit mihi,
Verum peritis irritos tendit dolos.
In prato quondam rana conspexit bovem
Et perdunt operam et deridentur turpiter.
Multandum simili iure fabella admonet.
Et qui humiles nati dici locupletes student.
Vindicta docili quia patet sollertiae.
Gravi destringunt alios contumelia
Rana in palude pugnam taurorum intuens:
Auxilia dum requirit, exitium invenit.
Duplex libelli dos est: quod risum movet
Longeque inferior agnus. Tunc fauce improba
Frenumque solvit pristinum licentia.
Aesopus nobis hoc exemplum prodidit.
Lympharum in speculo vidit simulacrum suum,
Vacca et capella et patiens ovis iniuriae
Uxorem quondam Sol cum vellet ducere,
Hoc illis dictum est, quibus honorem et gloriam
Impune abire deinde quia iam non potest.
Oppressum ab aquila, fletus edentem graves,
Hoc attestatur brevis Aesopi fabula.
Venari asello comite cum vellet leo,
Ad fontem cervus, cum bibisset, restitit
Cum de fenestra corvus raptum caseum
Et venditaret falso antidotum nomine,
Id esse verum parva haec fabella indicat.
Ovem rogabat cervus modium tritici
Quem commendasse panem se contenderet,
Humi iacebat flebilis gemitus ciens.
Canis parturiens cum rogasset alteram,
Corium depressum in fluvio viderunt canes.
Defectus annis et desertus viribus
Quae tibi molestis muribus purgo domum.
Nocturnus cum fur panem misisset cani,
Et tacta invidia tantae magnitudinis
Canes currentes bibere in Nilo flumine,
Vulpes ad cenam dicitur ciconiam
Humana effodiens ossa thesaurum canis
Vulpinos catulos aquila quondam sustulit
Et sibi nocivum concitant periculum.
Heu quanta nobis instat pernicies! ait.
Columbae saepe cum fugissent miluum
Et quod prudenti vitam consilio monet.
Latro incitatus iurgii causam intulit.
Hic conspiratis factionum partibus
Tumens inani graculus superbia,
Aliamque praedam ab altero ferri putans
Socii fuere cum leone in saltibus.
Clamorem ranae sustulere ad sidera.
Fortuna tribuit, sensum communem abstulit.
Os devoratum fauce cum haereret lupi,
Leporem obiurgabat passer: Ubi pernicitas
Lupus arguebat vulpem furti crimine;
Contexit illum frutice et admonuit simul,
Et in liquore vidit effigiem suam.
Comesse vellet, celsa residens arbore,
Verbosis acquisivit sibi famam strophis.
Asellum in prato timidus pascebat senex.
Lupo sponsore. At illa praemetuens dolum:
Lupus citatus testis non unum modo
Vir est hortatus, corpus lecto reciperet,
Ut fetum in eius tugurio deponeret,
Id ut comesse extractum possent facilius,
Leo cum iaceret spiritum extremum trahens,
Respondit ille: Faceres si causa mea,
Obiecto temptans an cibo posset capi:
Rugosam inflavit pellem: tum natos suos
A corcodilis ne rapiantur, traditum est.
Prior invitasse et illi in patina liquidam
Invenit, et violarat quia Manes deos,
Nidoque posuit pullis, escam ut carperent.
Asellus apro cum fuisset obvius:
Interrogata ab alia cur hoc diceret,
Et celeritate pennae vitassent necem,
5
Calumniari si quis autem voluerit,
5
Cur, inquit, turbulentam fecisti mihi
5
Arcem tyrannus occupat Pisistratus.
5
Pennas pavoni quae deciderant sustulit
5
Eripere voluit; verum decepta aviditas
5
Hi cum cepissent cervum vasti corporis,
5
Convicio permotus quaerit Iuppiter
5
Magno dolore victus coepit singulos
5
Nota inquit illa est? Quid ita cessarunt pedes?
5
Negabat illa se esse culpae proximam.
5
Ut insueta voce terreret feras,
5
Ibi dum ramosa mirans laudat cornua
5
Vulpes hunc vidit, deinde sic coepit loqui:
5
Hic cum iaceret morbo confectus gravi
5
Is hostium clamore subito territus
5
Rapere atque abire semper assuevit lupus,
5
Deberi dixit, verum affirmavit decem.
5
Onus naturae melius quo deponeret.
5
Facile impetravit: dein reposcenti locum
5
Aquam coepere ebibere: sed rupti prius
5
Aper fulmineis venit ad eum dentibus
5
Gratum esset et dedissem veniam supplici.
5
Heus inquit linguam vis meam praecludere,
5
Interrogavit, an bove esset latior.
5
Igitur cum currens bibere coepisset canis,
5
Posuisse sorbitionem, quam nullo modo
5
Iniecta est illi divitiarum cupiditas,
5
Hanc persecuta mater orare incipit,
5
Salve inquit frater. Ille indignans repudiat
5
De principatu cum illi certarent gregis
5
Consilium raptor vertit ad fallaciam
Quod arbores loquantur, non tantum ferae,
Aquam bibenti? Laniger contra timens:
Cum tristem servitutem flerent Attici,
Seque exornavit. Deinde contemnens suos
Et quem tenebat ore dimisit cibum,
Sic est locutus, partibus factis, leo:
Causam querelae. Quaedam tum stagni incola:
Illicere pretio, ut illud extraherent malum.
Dum loquitur, ipsum accipiter necopinum rapit
Tunc iudex inter illos sedit simius.
Fugientes ipse exciperet. Hic auritulus
Crurumque nimiam tenuitatem vituperat,
O qui tuarum, corve, pennarum est nitor!
Rex urbis, eius experiendi gratia
Suadebat asino fugere, ne possent capi.
Tu de conspectu fugere veloci impetu;
Ovis damnata falso testimonio
Minime, inquit, illo posse confido loco
Preces admovit, tempus exorans breve,
Periere quam quod petierant contingerent.
Et vindicavit ictu veterem iniuriam.
Nunc quia laboras ut fruaris reliquiis,
Ne latrem pro re domini? Multum falleris.
Illi negarunt. Rursus intendit cutem
Sic corcodilus: Quamlibet lambe otio;
Gustare esuriens potuerit ciconia.
Poenas ut sanctae Religioni penderet.
Ne tantum miserae luctum importaret sibi.
Officium et quaerit, cur sic mentiri velit.
Longeque ab ipsis degerent vitam boves:
Et genus inerme tali decepit dolo:
Fictis iocari nos meminerit fabulis.
Qui possum, quaeso, facere, quod quereris, lupe?
(Non quia crudelis ille, sed quoniam gravis
Se inmiscuit pavonum formoso gregi.
Nec quem petebat potuit adeo adtingere.
Ego primam tollo, †nominor quia leo;
Nunc inquit omnes unus exurit lacus
Tandem persuasa est iure iurando gruis,
Questuque vano clamitantem interficit.
Uterque causam cum perorassent suam,
Clamorem subito totis tollit viribus
Venantum subito vocibus conterritus
Quantum decoris corpore et vultu geris!
Scyphum poposcit: fusa dein simulans aqua
At ille lentus: Quaeso, num binas mihi
Ubi vos requiram cum dies advenerit?
Quod non debebat solvit. Post paucos dies
Malum finiri, quo conceptum est initio.
Dum firmiores posset catulos ducere.
Infestis taurus mox confodit cornibus
Quas sunt rosuri, simul et ipsos devores,
Namque ista subita me iubet benignitas
Maiore nisu et simili quaesivit modo,
Noli vereri. At ille: Facerem mehercule,
Quae vulpem cum revocasset, intrito cibo
Itaque, aurum dum custodit oblitus cibi,
Contempsit illa, tuta quippe ipso loco.
Asinus demisso pene: Similem si negas
Est statio separata ac diversum genus;
Quare sollicitum potius aevum ducitis,
A te decurrit ad meos haustus liquor.
Omnino insuetis), onus et coepissent queri,
Illi inpudenti pennas eripiunt avi
Secundam, quia sum fortis, tribuetis mihi;
Cogitque miseras arida sede emori.
Gulaeque credens colli longitudinem,
Lepus semianimus mortis in solacio:
Dixisse fertur simius sententiam:
Novoque turbat bestias miraculo.
Per campum fugere coepit et cursu levi
Si vocem haberes, nulla prior ales foret.
Miscere illius antidoto se toxicum,
Clitellas impositurum victorem putas?
Bidens iacentem in fovea conspexit lupum:
Hoc quoque consumpto flagitari validius
Hostile corpus. Asinus, ut vidit ferum
Noli imputare vanum beneficium mihi.
Vigilare, facias ne mea culpa lucrum.
Quis maior esset. Illi dixerunt bovem.
Nisi esse scirem carnis te cupidum meae.
Plenam lagonam posuit: huic rostrum inserens
Fame est consumptus; quem stans vulturius super
Vulpes ab ara rapuit ardentem facem
Tibi me esse, certe simile est hoc rostro tuo.
Expulsus regno nemoris qui profugerit,
Quam regem me creatis icto foedere,
Repulsus ille veritatis viribus:
Aesopus talem tum fabellam rettulit.
Fugantque rostris. Male mulcatus graculus
Tum, quia plus valeo, me sequetur tertia;
Quidnam futurum est, si crearit liberos?
Periculosam fecit medicinam lupo.
Qui modo securus nostra irridebas mala,
Tu non videris perdidisse quod petis;
Quae dum paventes exitus notos petunt,
Canes elusit. Silva tum excepit ferum,
At ille stultus, dum vult vocem ostendere,
Ebibere iussit ipsum posito praemio.
Senex negavit. Ergo quid refert mea
Haec inquit merces fraudis a superis datur.
Cubile coepit. Si mihi et turbae meae
Impune laedi, calcibus frontem extudit.
Atque ita locutus improbam leto dedit.
Novissime indignata dum vult validius
Satiatur ipsa et torquet convivam fame.
Fertur locutus: O canis, merito iaces,
Totamque flammis arborem circumdedit,
Aper, cum vellet facere generosum impetum,
Paludis in secreta veniet latibula
Qui vos ab omni tutas praestem iniuria?
10
Ante hos sex menses male, ait, dixisti mihi.
10
Ranae vagantes liberis paludibus
10
Redire maerens coepit ad proprium genus;
10
Malo afficietur si quis quartam tetigerit.
10
Pro quo cum pactum flagitaret praemium:
10
Simili querela fata deploras tua.
10
Te credo surripuisse quod pulchre negas.
10
Leonis affliguntur horrendo impetu.
10
In qua retentis impeditus cornibus
10
Emisit ore caseum, quem celeriter
10
Timore mortis ille tum confessus est
10
Cui serviam clitellas cum portem meas?
10
Par inquit esse potueris, cedam loco.
10
At ille exspirans: Fortis indigne tuli
10
Hoc in se dictum debent illi agnoscere,
10
Inflare sese, rupto iacuit corpore.
10
Quae cum lagonae collum frustra lamberet,
10
Qui concupisti subito regales opes,
10
Hosti dolorem damno miscens sanguinis.
10
Repressit iram et: Facilis vindicta est mihi,
10
Et proculcatas obteret duro pede.
10
Illae credentes tradunt sese miluo;
Respondit agnus: Equidem natus non eram.
Clamore magno regem petiere a Iove,
A quo repulsus tristem sustinuit notam.
Sic totam praedam sola improbitas abstulit.
Ingrata es inquit ore quae nostro caput
Qui postquam caede fessus est, asinum evocat
Lacerari coepit morsibus saevis canum.
Dolosa vulpes avidis rapuit dentibus.
Non artis ulla medicum se prudentia,
Mihi insultare: te, naturae dedecus,
Quorum privata servit utilitas sibi,
Peregrinam sic locutam volucrem accepimus:
Trivio conceptus, educatus stercore.
Aquila ut periclo mortis eriperet suos
Sed inquinari nolo ignavo sanguine.
Ita caput ad nostrum furor illorum pertinet.
Qui regnum adeptus coepit vesci singulas
Pater hercle tuus, ille inquit, male dixit mihi.
Qui dissolutos mores vi compesceret.
Tum quidam ex illis, quos prius despexerat:
Incolume abstuleris et mercedem postules.
Iubetque vocem premere. Tunc ille insolens:
Tunc moriens edidisse vocem hanc dicitur:
Tunc demum ingemuit corvi deceptus stupor.
Verum stupore vulgi factum nobilem.
Quod ferre certe cogor bis videor mori.
Et meritum inane iactant imprudentibus.
Sua quisque exempla debet aequo animo pati.
Incolumes natos supplex vulpi tradidit.
Et exercere imperium saevis unguibus.
Atque ita correptum lacerat iniusta nece.
Pater deorum risit atque illis dedit
Contentus nostris si fuisses sedibus
Qualis videtur opera tibi vocis meae?
O me infelicem! qui nunc demum intellego
Hac re probatur quantum ingenium valet;
Rex advocata contione haec addidit:
Tunc de reliquis una: Merito plectimur.
Haec propter illos scripta est homines fabula,
Parvum tigillum, missum quod subito vadi
Et quod natura dederat voluisses pati,
Insignis inquit sic ut, nisi nossem tuum
Utilia mihi quam fuerint quae despexeram,
Virtute semper praevalet sapientia.
Quantae putatis esse vos dementiae,
15
Qui fictis causis innocentes opprimunt.
15
Motu sonoque terruit pavidum genus.
15
Nec illam expertus esses contumeliam
15
Animum genusque, simili fugissem metu.
15
Et quae laudaram quantum luctus habuerint.
15
Qui capita vestra non dubitatis credere,
Hoc mersum limo cum iaceret diutius,
Nec hanc repulsam tua sentiret calamitas.
Cui calceandos nemo commisit pedes?
Forte una tacite profert e stagno caput
Hoc pertinere vere ad illos dixerim,
Et explorato rege cunctas evocat.
Quorum stultitia quaestus impudentiae est.
Illae timore posito certatim adnatant
20
Lignumque supera turba petulans insilit.
Quod cum inquinassent omni contumelia,
Alium rogantes regem misere ad Iovem,
Inutilis quoniam esset qui fuerat datus.
Tum misit illis hydrum, qui dente aspero
25
Corripere coepit singulas. Frustra necem
Fugitant inertes, vocem praecludit metus.
Furtim igitur dant Mercurio mandata ad Iovem,
Afflictis ut succurrat. Tunc contra deus:
Quia noluistis vestrum ferre inquit bonum,
30
Malum perferte. — Vos quoque, o cives, ait,
Hoc sustinete, maius ne veniat malum.
Tap any Latin word to look it up