Third Episode
Ἄγγελος
γυναῖκες, ἥκω πόλλʼ ἔχων λέγειν φίλα,
635 αὐτός τε σωθείς· ᾑρέθην γὰρ ἐν μάχῃ,
ἣν οἱ θανόντων ἑπτὰ δεσποτῶν λόχοι
ἠγωνίσαντο ῥεῦμα Διρκαῖον πάρα·
νίκην τε Θησέως ἀγγελῶν. λόγου δέ σε
μακροῦ ἀποπαύσω· Καπανέως γὰρ λάτρις,
640 ὃν Ζεὺς κεραυνῷ πυρπόλῳ καταιθαλοῖ.
Χορός
φίλτατʼ, εὖ μὲν νόστον ἀγγέλλεις σέθεν
τήν τʼ ἀμφὶ Θησέως βάξιν· εἰ δὲ καὶ στρατὸς
σῶς ἐστʼ Ἀθηνῶν, πάντʼ ἂν ἀγγέλλοις φίλα.
Ἄγγελος
σῶς, καὶ πέπραγεν ὡς Ἄδραστος ὤφελεν
645 πρᾶξαι ξὺν Ἀργείοισιν, οὓς ἀπʼ Ἰνάχου
στείλας ἐπεστράτευσε Καδμείων πόλιν.
Χορός
πῶς γὰρ τροπαῖα Ζηνὸς Αἰγέως τόκος
ἔστησεν οἵ τε συμμετασχόντες δορός;
λέξον· παρὼν γὰρ οὐ παρόντας εὐφρανεῖς.
Ἄγγελος
650 λαμπρὰ μὲν ἀκτὶς ἡλίου, κανὼν σαφής,
ἔβαλλε γαῖαν· ἀμφὶ δʼ Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατὴς πύργον εὐαγῆ λαβών.
ὁρῶ δὲ φῦλα τρία τριῶν στρατευμάτων·
τευχεσφόρον μὲν λαὸν ἐκτείνοντʼ ἄνω
655 Ἰσμήνιον πρὸς ὄχθον, ὡς μὲν ἦν λόγος,
αὐτόν τʼ ἄνακτα, παῖδα κλεινὸν Αἰγέως,
καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, δεξιὸν τεταγμένους
κέρας, παλαιᾶς Κεκροπίας τʼ οἰκήτορας,
αὐτόν τε Πάραλον ἐστολισμένον δορὶ
660 κρήνην παρʼ αὐτὴν Ἄρεος· ἱππότην δʼ ὄχλον
πρὸς κρασπέδοισι στρατοπέδου τεταγμένον.
ἴσους ἀριθμόν· ἁρμάτων δʼ ὀχήματα
ἔνερθε σεμνῶν μνημάτων Ἀμφίονος.
Κάδμου δὲ λαὸς ἧστο πρόσθε τειχέων,
665 νεκροὺς ὄπισθεν θέμενος, ὧν ἔκειτʼ ἀγών,
ἱππεῦσι δʼ ἱππῆς ἦσαν ἀνθωπλισμένοι
τετραόροισί τʼ ἀντίʼ ἅρμαθʼ ἅρμασιν.
κῆρυξ δὲ Θησέως εἶπεν ἐς πάντας τάδε·
Σιγᾶτε, λαοί· σῖγα, Καδμείων στίχες,
670 ἀκούσαθʼ· ἡμεῖς ἥκομεν νεκροὺς μέτα,
θάψαι θέλοντες, τὸν Πανελλήνων νόμον
σῴζοντες, οὐδὲν δεόμενοι τεῖναι φόνον.
κοὐδὲν Κρέων τοῖσδʼ ἀντεκήρυξεν λόγοις,
ἀλλʼ ἧστʼ ἐφʼ ὅπλοις σῖγα. ποιμένες δʼ ὄχων
675 τετραόρων κατῆρχον ἐντεῦθεν μάχης·
πέραν δὲ διελάσαντες ἀλλήλων ὄχους,
παραιβάτας ἔστησαν ἐς τάξιν δορός.
χοἳ μὲν σιδήρῳ διεμάχονθʼ, οἳ δʼ ἔστρεφον
πώλους ἐς ἀλκὴν αὖθις ἐς παραιβάτας.
680 ἰδὼν δὲ Φόρβας, ὃς μοναμπύκων ἄναξ
ἦν τοῖς Ἐρεχθείδαισιν, ἁρμάτων ὄχλον,
οἵ τʼ αὖ τὸ Κάδμου διεφύλασσον ἱππικόν,
συνῆψαν ἀλκὴν κἀκράτουν ἡσσῶντό τε.
λεύσσων δὲ ταῦτα κοὐ κλύωνἐκεῖ γὰρ
685 ἔνθʼ ἅρματʼ ἠγωνίζεθʼ οἵ τʼ ἐπεμβάται
τἀκεῖ παρόντα πολλὰ πήματʼ, οὐκ ἔχω
τί πρῶτον εἴπω, πότερα τὴν ἐς οὐρανὸν
κόνιν προσαντέλλουσαν, ὡς πολλὴ παρῆν,
τοὺς ἄνω τε καὶ κάτω φορουμένους
690 ἱμᾶσιν, αἵματός τε φοινίου ῥοάς,
τῶν μὲν πιτνόντων, τῶν δὲ θραυσθέντων δίφρων
ἐς κρᾶτα πρὸς γῆν ἐκκυβιστώντων βίᾳ
πρὸς ἁρμάτων τʼ ἀγαῖσι λειπόντων βίον;
νικῶντα δʼ ἵπποις ὡς ὑπείδετο στρατὸν
695 Κρέων τὸν ἐνθένδʼ, ἰτέαν λαβὼν χερὶ
χωρεῖ, πρὶν ἐλθεῖν ξυμμάχοις δυσθυμίαν.
καὶ μὴν τὰ Θησέως γʼ οὐκ ὄκνῳ διεφθάρη,
ἀλλʼ ἵετʼ εὐθὺς λάμπρʼ ἀναρπάσας ὅπλα·
καὶ συμπατάξαντες μέσον πάντα στρατὸν
700 ἔκτεινον ἐκτείνοντο, καὶ παρηγγύων
κελευσμὸν ἀλλήλοισι σὺν πολλῇ βοῇ·
Θεῖνʼ· ἀντέρειδε τοῖς Ἐρεχθείδαις δόρυ.
λόχος δʼ ὀδόντων ὄφεος ἐξηνδρωμένος
δεινὸς παλαιστὴς ἦν· ἔκλινε γὰρ κέρας
705 τὸ λαιὸν ἡμῶν· δεξιοῦ δʼ ἡσσώμενον
φεύγει τὸ κείνων· ἦν δʼ ἀγὼν ἰσόρροπος.
κἀν τῷδε τὸν στρατηγὸν αἰνέσαι παρῆν·
οὐ γὰρ τὸ νικῶν τοῦτʼ ἐκέρδαινεν μόνον,
ἀλλʼ ᾤχετʼ ἐς τὸ κάμνον οἰκείου στρατοῦ.
710 ἔρρηξε δʼ αὐδήν, ὥσθʼ ὑπηχῆσαι χθόνα·
παῖδες, εἰ μὴ σχήσετε στερρὸν δόρυ
σπαρτῶν τόδʼ ἀνδρῶν, οἴχεται τὰ Παλλάδος.
θάρσος δʼ ἐνῶρσε παντὶ Κραναϊδῶν στρατῷ.
αὐτός θʼ ὅπλισμα τοὐπιδαύριον λαβὼν
715 δεινῆς κορύνης διαφέρων ἐσφενδόνα
ὁμοῦ τραχήλους κἀπικείμενον κάρα,
κυνέας θερίζων κἀποκαυλίζων ξύλῳ.
μόλις δέ πως ἔτρεψαν ἐς φυγὴν πόδα.
ἐγὼ δʼ ἀνηλάλαξα κἀνωρχησάμην
720 κἄκρουσα χεῖρας. οἳ δʼ ἔτεινον ἐς πύλας.
βοὴ δὲ καὶ κωκυτὸς ἦν ἀνὰ πτόλιν
νέων γερόντων, ἱερά τʼ ἐξεπίμπλασαν
φόβῳ. παρὸν δὲ τειχέων ἔσω μολεῖν,
Θησεὺς ἐπέσχεν· οὐ γὰρ ὡς πέρσων πόλιν
725 μολεῖν ἔφασκεν, ἀλλʼ ἀπαιτήσων νεκρούς.
τοιόνδε τὸν στρατηγὸν αἱρεῖσθαι χρεών,
ὃς ἔν τε τοῖς δεινοῖσίν ἐστιν ἄλκιμος
μισεῖ θʼ ὑβριστὴν λαόν, ὃς πράσσων καλῶς
ἐς ἄκρα βῆναι κλιμάκων ἐνήλατα
730 ζητῶν ἀπώλεσʼ ὄλβον χρῆσθαι παρῆν.
Χορός
νῦν τήνδʼ ἄελπτον ἡμέραν ἰδοῦσʼ ἐγὼ
θεοὺς νομίζω, καὶ δοκῶ τῆς συμφορᾶς
ἔχειν ἔλασσον, τῶνδε τεισάντων δίκην.
Ἄδραστος
Ζεῦ, τί δῆτα τοὺς ταλαιπώρους βροτοὺς
735 φρονεῖν λέγουσι; σοῦ γὰρ ἐξηρτήμεθα
δρῶμέν τε τοιαῦθʼ ἃν σὺ τυγχάνῃς θέλων.
ἡμῖν γὰρ ἦν τό τʼ Ἄργος οὐχ ὑποστατόν,
αὐτοί τε πολλοὶ καὶ νέοι βραχίοσιν·
Ἐτεοκλέους τε σύμβασιν ποιουμένου,
740 μέτρια θέλοντος, οὐκ ἐχρῄζομεν λαβεῖν,
κἄπειτʼ ἀπωλόμεσθα. δʼ αὖ τότʼ εὐτυχής,
λαβὼν πένης ὣς ἀρτίπλουτα χρήματα,
ὕβριζʼ, ὑβρίζων τʼ αὖθις ἀνταπώλετο
Κάδμου κακόφρων λαός. καιροῦ πέρα
745 τὸ τόξον ἐντείνοντες· κενοὶ βροτῶν,
καὶ πρὸς δίκης γε πολλὰ πάσχοντες κακά,
φίλοις μὲν οὐ πείθεσθε, τοῖς δὲ πράγμασιν·
πόλεις τʼ, ἔχουσαι διὰ λόγου κάμψαι κακά,
φόνῳ καθαιρεῖσθʼ, οὐ λόγῳ, τὰ πράγματα.
750 ἀτὰρ τί ταῦτα; κεῖνο βούλομαι μαθεῖν,
πῶς ἐξεσώθης· εἶτα τἄλλʼ ἐρήσομαι.
Ἄγγελος
ἐπεὶ ταραγμὸς πόλιν ἐκίνησεν δορί,
πύλας διῆλθον, ᾗπερ εἰσῄει στρατός.
Ἄδραστος
ὧν δʼ οὕνεχʼ ἁγὼν ἦν, νεκροὺς κομίζετε;
Ἄγγελος
755 ὅσοι γε κλεινοῖς ἕπτʼ ἐφέστασαν δόμοις.
Ἄδραστος
πῶς φῄς; δʼ ἄλλος ποῦ κεκμηκότων ὄχλος;
Ἄγγελος
τάφῳ δέδονται πρὸς Κιθαιρῶνος πτυχαῖς.
Ἄδραστος
τοὐκεῖθεν τοὐνθένδε; τίς δʼ ἔθαψέ νιν;
Ἄγγελος
Θησεύς, σκιώδης ἔνθʼ Ἐλευθερὶς πέτρα.
Ἄδραστος
760 οὓς δʼ οὐκ ἔθαψε ποῦ νεκροὺς ἥκεις λιπών;
Ἄγγελος
ἐγγύς· πέλας γὰρ πᾶν τι σπουδάζεται.
Ἄδραστος
που πικρῶς νιν θέραπες ἦγον ἐκ φόνου;
Ἄγγελος
οὐδεὶς ἐπέστη τῷδε δοῦλος ὢν πόνῳ.
φαίης ἄν, εἰ παρῆσθʼ ὅτʼ ἠγάπα νεκρούς.
Ἄδραστος
765 ἔνιψεν αὐτὸς τῶν ταλαιπώρων σφαγάς;
Ἄγγελος
κἄστρωσέ γʼ εὐνὰς κἀκάλυψε σώματα.
Ἄδραστος
δεινὸν μὲν ἦν βάσταγμα κᾀσχύνην ἔχον.
Ἄγγελος
τί δʼ αἰσχρὸν ἀνθρώποισι τἀλλήλων κακά;
Ἄδραστος
οἴμοι· πόσῳ σφιν συνθανεῖν ἂν ἤθελον.
Ἄγγελος
770 ἄκραντʼ ὀδύρῃ ταῖσδέ τʼ ἐξάγεις δάκρυ.
Ἄδραστος
δοκῶ μέν, αὐταί γʼ εἰσὶν αἱ διδάσκαλοι.
ἀλλʼ εἶἑν· αἴρω χεῖρʼ ἀπαντήσας νεκροῖς
Ἅιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους,
φίλους προσαυδῶν, ὧν λελειμμένος τάλας
775 ἔρημα κλαίω· τοῦτο γὰρ μόνον βροτοῖς
οὐκ ἔστι τἀνάλωμʼ ἀναλωθὲν λαβεῖν,
ψυχὴν βροτείαν· χρημάτων δʼ εἰσὶν πόροι.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up