Second Episode
Ἰάσων
οὐ νῦν κατεῖδον πρῶτον ἀλλὰ πολλάκις
τραχεῖαν ὀργὴν ὡς ἀμήχανον κακόν.
σοὶ γὰρ παρὸν γῆν τήνδε καὶ δόμους ἔχειν
κούφως φερούσῃ κρεισσόνων βουλεύματα,
450 λόγων ματαίων οὕνεκἐκπεσῇ χθονός.
κἀμοὶ μὲν οὐδὲν πρᾶγμα· μὴ παύσῃ ποτὲ
λέγουσἸάσονὡς κάκιστός ἐστἀνήρ·
δἐς τυράννους ἐστί σοι λελεγμένα,
πᾶν κέρδος ἡγοῦ ζημιουμένη φυγῇ.
455 κἀγὼ μὲν αἰεὶ βασιλέων θυμουμένων
ὀργὰς ἀφῄρουν καί σἐβουλόμην μένειν·
σὺ δοὐκ ἀνίεις μωρίας, λέγουσἀεὶ
κακῶς τυράννους· τοιγὰρ ἐκπεσῇ χθονός.
ὅμως δὲ κἀκ τῶνδοὐκ ἀπειρηκὼς φίλοις
460 ἥκω, τὸ σὸν δὲ προσκοπούμενος, γύναι,
ὡς μήτἀχρήμων σὺν τέκνοισιν ἐκπέσῃς
μήτἐνδεής του· πόλλἐφέλκεται φυγὴ
κακὰ ξὺν αὑτῇ. καὶ γὰρ εἰ σύ με στυγεῖς,
οὐκ ἂν δυναίμην σοὶ κακῶς φρονεῖν ποτε.
Μήδεια
465 παγκάκιστε, τοῦτο γάρ σεἰπεῖν ἔχω,
γλώσσῃ μέγιστον εἰς ἀνανδρίαν κακόν·
ἦλθες πρὸς ἡμᾶς, ἦλθες ἔχθιστος γεγώς;
θεοῖς τε κἀμοὶ παντί τἀνθρώπων γένει;
οὔτοι θράσος τόδἐστὶν οὐδεὐτολμία,
470 φίλους κακῶς δράσαντἐναντίον βλέπειν,
ἀλλ μεγίστη τῶν ἐν ἀνθρώποις νόσων
πασῶν, ἀναίδει’· εὖ δἐποίησας μολών·
ἐγώ τε γὰρ λέξασα κουφισθήσομαι
ψυχὴν κακῶς σε καὶ σὺ λυπήσῃ κλύων.
475 ἐκ τῶν δὲ πρώτων πρῶτον ἄρξομαι λέγειν.
ἔσῳσά σ’, ὡς ἴσασιν Ἑλλήνων ὅσοι
ταὐτὸν συνεισέβησαν Ἀργῷον σκάφος,
πεμφθέντα ταύρων πυρπνόων ἐπιστάτην
ζεύγλῃσι καὶ σπεροῦντα θανάσιμον γύην·
480 δράκοντά θ’, ὃς πάγχρυσον ἀμπέχων δέρας
σπείραις ἔσῳζε πολυπλόκοις ἄυπνος ὤν,
κτείνασἀνέσχον σοὶ φάος σωτήριον.
αὐτὴ δὲ πατέρα καὶ δόμους προδοῦσἐμοὺς
τὴν Πηλιῶτιν εἰς Ἰωλκὸν ἱκόμην
485 σὺν σοί, πρόθυμος μᾶλλον σοφωτέρα·
Πελίαν τἀπέκτειν’, ὥσπερ ἄλγιστον θανεῖν,
παίδων ὑπαὐτοῦ, πάντα τἐξεῖλον δόμον.
καὶ ταῦθὑφἡμῶν, κάκιστἀνδρῶν, παθὼν
προύδωκας ἡμᾶς, καινὰ δἐκτήσω λέχη
490 παίδων γεγώτων· εἰ γὰρ ἦσθἄπαις ἔτι,
συγγνώστἂν ἦν σοι τοῦδἐρασθῆναι λέχους.
ὅρκων δὲ φρούδη πίστις, οὐδἔχω μαθεῖν
θεοὺς νομίζεις τοὺς τότοὐκ ἄρχειν ἔτι,
καινὰ κεῖσθαι θέσμιἀνθρώποις τὰ νῦν,
495 ἐπεὶ σύνοισθά γεἰς ἔμοὐκ εὔορκος ὤν.
φεῦ δεξιὰ χείρ, ἧς σὺ πόλλἐλαμβάνου,
καὶ τῶνδε γονάτων, ὡς μάτην κεχρῴσμεθα
κακοῦ πρὸς ἀνδρός, ἐλπίδων δἡμάρτομεν.
ἄγ’· ὡς φίλῳ γὰρ ὄντι σοι κοινώσομαι
500 δοκοῦσα μὲν τί πρός γε σοῦ πράξειν καλῶς;
ὅμως δ’· ἐρωτηθεὶς γὰρ αἰσχίων φανῇ
νῦν ποῖ τράπωμαι; πότερα πρὸς πατρὸς δόμους,
οὓς σοὶ προδοῦσα καὶ πάτραν ἀφικόμην;
πρὸς ταλαίνας Πελιάδας; καλῶς γἂν οὖν
505 δέξαιντό μοἴκοις ὧν πατέρα κατέκτανον.
ἔχει γὰρ οὕτω· τοῖς μὲν οἴκοθεν φίλοις
ἐχθρὰ καθέστηχ’, οὓς δέ μοὐκ ἐχρῆν κακῶς
δρᾶν, σοὶ χάριν φέρουσα πολεμίους ἔχω.
τοιγάρ με πολλαῖς μακαρίαν Ἑλληνίδων
510 ἔθηκας ἀντὶ τῶνδε· θαυμαστὸν δέ σε
ἔχω πόσιν καὶ πιστὸν τάλαινἐγώ,
εἰ φεύξομαί γε γαῖαν ἐκβεβλημένη,
φίλων ἔρημος, σὺν τέκνοις μόνη μόνοις
καλόν γὄνειδος τῷ νεωστὶ νυμφίῳ,
515 πτωχοὺς ἀλᾶσθαι παῖδας τἔσῳσά σε.
Ζεῦ, τί δὴ χρυσοῦ μὲν ὃς κίβδηλος
τεκμήριἀνθρώποισιν ὤπασας σαφῆ,
ἀνδρῶν δὅτῳ χρὴ τὸν κακὸν διειδέναι,
οὐδεὶς χαρακτὴρ ἐμπέφυκε σώματι;
Χορός
520 δεινή τις ὀργὴ καὶ δυσίατος πέλει,
ὅταν φίλοι φίλοισι συμβάλωσἔριν.
Ἰάσων
δεῖ μ’, ὡς ἔοικε, μὴ κακὸν φῦναι λέγειν,
ἀλλὥστε ναὸς κεδνὸν οἰακοστρόφον
ἄκροισι λαίφους κρασπέδοις ὑπεκδραμεῖν
525 τὴν σὴν στόμαργον, γύναι, γλωσσαλγίαν.
ἐγὼ δ’, ἐπειδὴ καὶ λίαν πυργοῖς χάριν,
Κύπριν νομίζω τῆς ἐμῆς ναυκληρίας
σώτειραν εἶναι θεῶν τε κἀνθρώπων μόνην.
σοὶ δἔστι μὲν νοῦς λεπτόςἀλλἐπίφθονος
530 λόγος διελθεῖν, ὡς Ἔρως σἠνάγκασε
τόξοις ἀφύκτοις τοὐμὸν ἐκσῷσαι δέμας.
ἀλλοὐκ ἀκριβῶς αὐτὸ θήσομαι λίαν·
ὅπῃ γὰρ οὖν ὤνησας, οὐ κακῶς ἔχει.
μείζω γε μέντοι τῆς ἐμῆς σωτηρίας
535 εἴληφας δέδωκας, ὡς ἐγὼ φράσω.
πρῶτον μὲν Ἑλλάδἀντὶ βαρβάρου χθονὸς
γαῖαν κατοικεῖς καὶ δίκην ἐπίστασαι
νόμοις τε χρῆσθαι μὴ πρὸς ἰσχύος χάριν·
πάντες δέ σᾔσθοντοὖσαν Ἕλληνες σοφὴν
540 καὶ δόξαν ἔσχες· εἰ δὲ γῆς ἐπἐσχάτοις
ὅροισιν ᾤκεις, οὐκ ἂν ἦν λόγος σέθεν.
εἴη δἔμοιγε μήτε χρυσὸς ἐν δόμοις
μήτὈρφέως κάλλιον ὑμνῆσαι μέλος,
εἰ μὴπίσημος τύχη γένοιτό μοι.
545 τοσαῦτα μέν σοι τῶν ἐμῶν πόνων πέρι
ἔλεξ’· ἅμιλλαν γὰρ σὺ προύθηκας λόγων.
δἐς γάμους μοι βασιλικοὺς ὠνείδισας,
ἐν τῷδε δείξω πρῶτα μὲν σοφὸς γεγώς,
ἔπειτα σώφρων, εἶτα σοὶ μέγας φίλος
550 καὶ παισὶ τοῖς ἐμοῖσινἀλλἔχἥσυχος.
ἐπεὶ μετέστην δεῦρἸωλκίας χθονὸς
πολλὰς ἐφέλκων συμφορὰς ἀμηχάνους,
τί τοῦδἂν εὕρημηὗρον εὐτυχέστερον
παῖδα γῆμαι βασιλέως φυγὰς γεγώς;
555 οὐχ, σὺ κνίζῃ, σὸν μὲν ἐχθαίρων λέχος,
καινῆς δὲ νύμφης ἱμέρῳ πεπληγμένος,
οὐδεἰς ἅμιλλαν πολύτεκνον σπουδὴν ἔχων·
ἅλις γὰρ οἱ γεγῶτες οὐδὲ μέμφομαι·
ἀλλὡς, τὸ μὲν μέγιστον, οἰκοῖμεν καλῶς
560 καὶ μὴ σπανιζοίμεσθα, γιγνώσκων ὅτι
πένητα φεύγει πᾶς τις ἐκποδὼν φίλος,
παῖδας δὲ θρέψαιμἀξίως δόμων ἐμῶν
σπείρας τἀδελφοὺς τοῖσιν ἐκ σέθεν τέκνοις
ἐς ταὐτὸ θείην, καὶ ξυναρτήσας γένος
565 εὐδαιμονοῖμεν. σοί τε γὰρ παίδων τί δεῖ;
ἐμοί τε λύει τοῖσι μέλλουσιν τέκνοις
τὰ ζῶντὀνῆσαι. μῶν βεβούλευμαι κακῶς;
οὐδἂν σὺ φαίης, εἴ σε μὴ κνίζοι λέχος.
ἀλλἐς τοσοῦτον ἥκεθὥστὀρθουμένης
570 εὐνῆς γυναῖκες πάντἔχειν νομίζετε,
ἢν δαὖ γένηται ξυμφορά τις ἐς λέχος,
τὰ λῷστα καὶ κάλλιστα πολεμιώτατα
τίθεσθε. χρῆν γὰρ ἄλλοθέν ποθεν βροτοὺς
παῖδας τεκνοῦσθαι, θῆλυ δοὐκ εἶναι γένος·
575 χοὕτως ἂν οὐκ ἦν οὐδὲν ἀνθρώποις κακόν.
Χορός
Ἰᾶσον, εὖ μὲν τούσδἐκόσμησας λόγους·
ὅμως δἔμοιγε, κεἰ παρὰ γνώμην ἐρῶ,
δοκεῖς προδοὺς σὴν ἄλοχον οὐ δίκαια δρᾶν.
Μήδεια
πολλὰ πολλοῖς εἰμι διάφορος βροτῶν.
580 ἐμοὶ γὰρ ὅστις ἄδικος ὢν σοφὸς λέγειν
πέφυκε, πλείστην ζημίαν ὀφλισκάνει·
γλώσσῃ γὰρ αὐχῶν τἄδικεὖ περιστελεῖν,
τολμᾷ πανουργεῖν· ἔστι δοὐκ ἄγαν σοφός.
ὡς καὶ σὺ μή νυν εἰς ἔμεὐσχήμων γένῃ
585 λέγειν τε δεινός. ἓν γὰρ ἐκτενεῖ σἔπος·
χρῆν σ’, εἴπερ ἦσθα μὴ κακός, πείσαντά με
γαμεῖν γάμον τόνδ’, ἀλλὰ μὴ σιγῇ φίλων.
Ἰάσων
καλῶς γἄν, οἶμαι, τῷδὑπηρέτεις λόγῳ,
εἴ σοι γάμον κατεῖπον, ἥτις οὐδὲ νῦν
590 τολμᾷς μεθεῖναι καρδίας μέγαν χόλον.
Μήδεια
οὐ τοῦτό σεἶχεν, ἀλλὰ βάρβαρον λέχος
πρὸς γῆρας οὐκ εὔδοξον ἐξέβαινέ σοι.
Ἰάσων
εὖ νῦν τόδἴσθι, μὴ γυναικὸς οὕνεκα
γῆμαί με λέκτρα βασιλέων νῦν ἔχω,
595 ἀλλ’, ὥσπερ εἶπον καὶ πάρος, σῷσαι θέλων
σέ, καὶ τέκνοισι τοῖς ἐμοῖς ὁμοσπόρους
φῦσαι τυράννους παῖδας, ἔρυμα δώμασι.
Μήδεια
μή μοι γένοιτο λυπρὸς εὐδαίμων βίος
μηδὄλβος ὅστις τὴν ἐμὴν κνίζοι φρένα.
Ἰάσων
600 οἶσθὡς μέτευξαι, καὶ σοφωτέρα φανῇ;
τὰ χρηστὰ μή σοι λυπρὰ φαίνεσθαι ποτέ,
μηδεὐτυχοῦσα δυστυχὴς εἶναι δοκεῖν.
Μήδεια
ὕβριζ’, ἐπειδὴ σοὶ μὲν ἔστἀποστροφή,
ἐγὼ δἔρημος τήνδε φευξοῦμαι χθόνα.
Ἰάσων
605 αὐτὴ τάδεἵλου· μηδένἄλλον αἰτιῶ.
Μήδεια
τί δρῶσα; μῶν γαμοῦσα καὶ προδοῦσά σε;
Ἰάσων
ἀρὰς τυράννοις ἀνοσίους ἀρωμένη.
Μήδεια
καὶ σοῖς ἀραία γοὖσα τυγχάνω δόμοις.
Ἰάσων
ὡς οὐ κρινοῦμαι τῶνδέ σοι τὰ πλείονα.
610 ἀλλ’, εἴ τι βούλῃ παισὶν σαυτῆς φυγῇ
προσωφέλημα χρημάτων ἐμῶν λαβεῖν,
λέγ’· ὡς ἕτοιμος ἀφθόνῳ δοῦναι χερὶ
ξένοις τε πέμπειν σύμβολ’, οἳ δράσουσί σεὖ.
καὶ ταῦτα μὴ θέλουσα μωρανεῖς, γύναι·
615 λήξασα δὀργῆς κερδανεῖς ἀμείνονα.
Μήδεια
οὔτἂν ξένοισι τοῖσι σοῖς χρησαίμεθἄν,
οὔτἄν τι δεξαίμεσθα, μηδἡμῖν δίδου·
κακοῦ γὰρ ἀνδρὸς δῶρὄνησιν οὐκ ἔχει.
Ἰάσων
ἀλλοὖν ἐγὼ μὲν δαίμονας μαρτύρομαι,
620 ὡς πάνθὑπουργεῖν σοί τε καὶ τέκνοις θέλω· 
σοὶ δοὐκ ἀρέσκει τἀγάθ’, ἀλλαὐθαδίᾳ
φίλους ἀπωθῇ· τοιγὰρ ἀλγυνῇ πλέον.
Μήδεια
χώρει· πόθῳ γὰρ τῆς νεοδμήτου κόρης
αἱρῇ χρονίζων δωμάτων ἐξώπιος.
625 νύμφευ’· ἴσως γάρσὺν θεῷ δεἰρήσεται
γαμεῖς τοιοῦτον ὥστε σἀρνεῖσθαι γάμον.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1902
OCT
Murray, OCT, 1902 · 1902
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up