Third Stasimon
ἔα ἔα, ἄπεχε, φεῦ·
οὔποτʼ οὔποτʼ ηὔχουν ὧδε ξένους
μολεῖσθαι λόγους εἰς ἀκοὰν ἐμάν,
690 οὐδʼ ὧδε δυσθέατα καὶ δύσοιστα
πήματα, λύματα, δείματα ἀμ-
φάκει κέντρῳ τύψειν ψυχὰν ἐμάν.
ἰὼ ἰὼ μοῖρα μοῖρα,
695 πέφρικʼ εἰσιδοῦσα πρᾶξιν Ἰοῦς.
πρῴ γε στενάζεις καὶ φόβου πλέα τις εἶ·
ἐπίσχες ἔστʼ ἂν καὶ τὰ λοιπὰ προσμάθῃς.
λέγʼ, ἐκδίδασκε· τοῖς νοσοῦσί τοι γλυκὺ
τὸ λοιπὸν ἄλγος προυξεπίστασθαι τορῶς.
700 τὴν πρίν γε χρείαν ἠνύσασθʼ ἐμοῦ πάρα
κούφως· μαθεῖν γὰρ τῆσδε πρῶτʼ ἐχρῄζετε
τὸν ἀμφʼ ἑαυτῆς ἆθλον ἐξηγουμένης·
τὰ λοιπὰ νῦν ἀκούσαθʼ, οἷα χρὴ πάθη
τλῆναι πρὸς Ἥρας τήνδε τὴν νεάνιδα.
705 σύ τʼ Ἰνάχειον σπέρμα, τοὺς ἐμοὺς λόγους
θυμῷ βάλʼ, ὡς ἂν τέρματʼ ἐκμάθῃς ὁδοῦ.
πρῶτον μὲν ἐνθένδʼ ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
στρέψασα σαυτὴν στεῖχʼ ἀνηρότους γύας·
Σκύθας δʼ ἀφίξῃ νομάδας, οἳ πλεκτὰς στέγας
710 πεδάρσιοι ναίουσʼ ἐπʼ εὐκύκλοις ὄχοις
ἑκηβόλοις τόξοισιν ἐξηρτυμένοι·
οἷς μὴ πελάζειν, ἀλλʼ ἁλιστόνοις πόδας
χρίμπτουσα ῥαχίαισιν ἐκπερᾶν χθόνα.
λαιᾶς δὲ χειρὸς οἱ σιδηροτέκτονες
715 οἰκοῦσι Χάλυβες, οὓς φυλάξασθαί σε χρή.
ἀνήμεροι γὰρ οὐδὲ πρόσπλατοι ξένοις.
ἥξεις δʼ Ὑβριστὴν ποταμὸν οὐ ψευδώνυμον,
ὃν μὴ περάσῃς, οὐ γὰρ εὔβατος περᾶν,
πρὶν ἂν πρὸς αὐτὸν Καύκασον μόλῃς, ὀρῶν
720 ὕψιστον, ἔνθα ποταμὸς ἐκφυσᾷ μένος
κροτάφων ἀπʼ αὐτῶν. ἀστρογείτονας δὲ χρὴ
κορυφὰς ὑπερβάλλουσαν ἐς μεσημβρινὴν
βῆναι κέλευθον, ἔνθʼ, Ἀμαζόνων στρατὸν
ἥξεις στυγάνορʼ, αἳ Θεμίσκυράν ποτε
725 κατοικιοῦσιν ἀμφὶ Θερμώδονθʼ, ἵνα
τραχεῖα πόντου Σαλμυδησσία γνάθος
ἐχθρόξενος ναύταισι, μητρυιὰ νεῶν·
αὗταί σʼ ὁδηγήσουσι καὶ μάλʼ ἀσμένως.
ἰσθμὸν δʼ ἐπʼ αὐταῖς στενοπόροις λίμνης πύλαις
730 Κιμμερικὸν ἥξεις, ὃν θρασυσπλάγχνως σε χρὴ
λιποῦσαν αὐλῶνʼ ἐκπερᾶν Μαιωτικόν·
ἔσται δὲ θνητοῖς εἰσαεὶ λόγος μέγας
τῆς σῆς πορείας, Βόσπορος δʼ ἐπώνυμος
κεκλήσεται. λιποῦσα δʼ Εὐρώπης πέδον
735 ἤπειρον ἥξεις Ἀσιάδʼ·. ἆρʼ, ὑμῖν δοκεῖ
τῶν θεῶν τύραννος ἐς τὰ πάνθʼ ὁμῶς
βίαιος εἶναι; τῇδε γὰρ θνητῇ θεὸς
χρῄζων μιγῆναι τάσδʼ ἐπέρριψεν πλάνας.
πικροῦ δʼ ἔκυρσας, κόρη, τῶν σῶν γάμων
740 μνηστῆρος. οὓς γὰρ νῦν ἀκήκοας λόγους,
εἶναι δόκει σοι μηδέπω ʼν προοιμίοις.
ἰώ μοί μοι, .
σὺ δʼ αὖ κέκραγας κἀναμυχθίζῃ; τί που
δράσεις, ὅταν τὰ λοιπὰ πυνθάνῃ κακά;
745 γάρ τι λοιπὸν τῇδε πημάτων ἐρεῖς;
δυσχείμερόν γε πέλαγος ἀτηρᾶς δύης.
τί δῆτʼ ἐμοὶ ζῆν κέρδος, ἀλλʼ οὐκ ἐν τάχει
ἔρριψʼ ἐμαυτὴν τῆσδʼ ἀπὸ στύφλου πέτρας,
ὅπως πέδοι σκήψασα τῶν πάντων πόνων
750 ἀπηλλάγην; κρεῖσσον γὰρ εἰσάπαξ θανεῖν
τὰς ἁπάσας ἡμέρας πάσχειν κακῶς.
δυσπετῶς ἂν τοὺς ἐμοὺς ἄθλους φέροις,
ὅτῳ θανεῖν μέν ἐστιν οὐ πεπρωμένον·
αὕτη γὰρ ἦν ἂν πημάτων ἀπαλλαγή·
755 νῦν δʼ οὐδέν ἐστι τέρμα μοι προκείμενον
μόχθων, πρὶν ἂν Ζεὺς ἐκπέσῃ τυραννίδος.
γάρ ποτʼ ἔστιν ἐκπεσεῖν ἀρχῆς Δία;
ἥδοιʼ ἄν, οἶμαι, τήνδʼ ἰδοῦσα συμφοράν.
πῶς δʼ οὐκ ἄν, ἥτις ἐκ Διὸς πάσχω κακῶς;
760 ὡς τοίνυν ὄντων τῶνδέ σοι μαθεῖν πάρα.
πρὸς τοῦ τύραννα σκῆπτρα συληθήσεται;
πρὸς αὐτὸς αὑτοῦ κενοφρόνων βουλευμάτων.
ποίῳ τρόπῳ; σήμηνον, εἰ μή τις βλάβη.
γαμεῖ γάμον τοιοῦτον ποτʼ ἀσχαλᾷ.
765 θέορτον, βρότειον; εἰ ῥητόν, φράσον.
τί δʼ ὅντινʼ·; οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε.
πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων;
τέξεταί γε παῖδα φέρτερον πατρός.
οὐδʼ ἔστιν αὐτῷ τῆσδʼ ἀποστροφὴ τύχης;
770 οὐ δῆτα, πλὴν ἔγωγʼ ἂν ἐκ δεσμῶν λυθείς.
τίς οὖν λύσων ἐστὶν ἄκοντος Διός;
τῶν σῶν τινʼ αὐτὸν ἐγγόνων εἶναι χρεών.
πῶς εἶπας; ʼμὸς παῖς σʼ ἀπαλλάξει κακῶν;
τρίτος γε γένναν πρὸς δέκʼ ἄλλαισιν γοναῖς.
775 ἥδʼ οὐκέτʼ εὐξύμβλητος χρησμῳδία.
καὶ μηδὲ σαυτῆς ἐκμαθεῖν ζήτει πόνους.
μή μοι προτείνων κέρδος εἶτʼ ἀποστέρει.
δυοῖν λόγοιν σε θατέρῳ δωρήσομαι.
ποίοιν; πρόδειξον, αἵρεσίν τʼ ἐμοὶ δίδου.
780 δίδωμʼ· ἑλοῦ γάρ, πόνων τὰ λοιπά σοι
φράσω σαφηνῶς, τὸν ἐκλύσοντʼ ἐμέ.
τούτων σὺ τὴν μὲν τῇδε, τὴν δʼ ἐμοὶ χάριν
θέσθαι θέλησον, μηδʼ ἀτιμάσῃς λόγου·
καὶ τῇδε μὲν γέγωνε τὴν λοιπὴν πλάνην,
785 ἐμοὶ δὲ τὸν λύσοντα· τοῦτο γὰρ ποθῶ.
ἐπεὶ προθυμεῖσθʼ, οὐκ ἐναντιώσομαι
τὸ μὴ οὐ γεγωνεῖν πᾶν ὅσον προσχρῄζετε.
σοὶ πρῶτον, Ἰοῖ, πολύδονον πλάνην φράσω,
ἣν ἐγγράφου σὺ μνήμοσιν δέλτοις φρενῶν.
790 ὅταν περάσῃς ῥεῖθρον ἠπείροιν ὅρον,
πρὸς ἀντολὰς φλογῶπας ἡλιοστιβεῖς
πόντου περῶσα φλοῖσβον, ἔστʼ ἂν ἐξίκῃ
πρὸς Γοργόνεια πεδία Κισθήνης, ἵνα
795 αἱ Φορκίδες ναίουσι δηναιαὶ κόραι
795 τρεῖς κυκνόμορφοι, κοινὸν ὄμμʼ ἐκτημέναι,
μονόδοντες, ἃς οὔθʼ ἥλιος προσδέρκεται
ἀκτῖσιν οὔθʼ νύκτερος μήνη ποτέ.
πέλας δʼ ἀδελφαὶ τῶνδε τρεῖς κατάπτεροι,
δρακοντόμαλλοι Γοργόνες βροτοστυγεῖς,
800 ἃς θνητὸς οὐδεὶς εἰσιδὼν ἕξει πνοάς.
τοιοῦτο μέν σοι τοῦτο φρούριον λέγω·
ἄλλην δʼ ἄκουσον δυσχερῆ θεωρίαν·
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας
γρῦπας φύλαξαι, τόν τε μουνῶπα στρατὸν
805 Ἀριμασπὸν ἱπποβάμονʼ, οἳ χρυσόρρυτον
οἰκοῦσιν ἀμφὶ νᾶμα Πλούτωνος πόρου·
τούτοις σὺ μὴ πέλαζε. τηλουρὸν δὲ γῆν
ἥξεις, κελαινὸν φῦλον, οἳ πρὸς ἡλίου
ναίουσι πηγαῖς, ἔνθα ποταμὸς Αἰθίοψ.
810 τούτου παρʼ ὄχθας ἕρφʼ, ἕως ἂν ἐξίκῃ
καταβασμόν, ἔνθα Βιβλίνων ὀρῶν ἄπο
ἵησι σεπτὸν Νεῖλος εὔποτον ῥέος.
οὗτός σʼ ὁδώσει τὴν τρίγωνον ἐς χθόνα
Νειλῶτιν, οὗ δὴ τὴν μακρὰν ἀποικίαν,
815 Ἰοῖ, πέπρωται σοί τε καὶ τέκνοις κτίσαι.
τῶν δʼ εἴ τί σοι ψελλόν τε καὶ δυσεύρετον,
ἐπανδίπλαζε καὶ σαφῶς ἐκμάνθανε·
σχολὴ δὲ πλείων θέλω πάρεστί μοι.
εἰ μέν τι τῇδε λοιπὸν παρειμένον
820 ἔχεις γεγωνεῖν τῆς πολυφθόρου πλάνης,
λέγʼ· εἰ δὲ πάντʼ εἴρηκας, ἡμῖν αὖ χάριν
δὸς ἥνπερ αἰτούμεσθα, μέμνησαι δέ που.
τὸ πᾶν πορείας ἥδε τέρμʼ ἀκήκοεν.
ὅπως δʼ ἂν εἰδῇ μὴ μάτην κλύουσά μου,
825 πρὶν μολεῖν δεῦρʼ ἐκμεμόχθηκεν φράσω,
τεκμήριον τοῦτʼ αὐτὸ δοὺς μύθων ἐμῶν.
ὄχλον μὲν οὖν τὸν πλεῖστον ἐκλείψω λόγων,
πρὸς αὐτὸ δʼ εἶμι τέρμα σῶν πλανημάτων.
ἐπεὶ γὰρ ἦλθες πρὸς Μολοσσὰ γάπεδα,
830 τὴν αἰπύνωτόν τʼ ἀμφὶ Δωδώνην, ἵνα
μαντεῖα θᾶκός τʼ ἐστὶ Θεσπρωτοῦ Διός,
τέρας τʼ ἄπιστον, αἱ προσήγοροι δρύες,
ὑφʼ ὧν σὺ λαμπρῶς κοὐδὲν αἰνικτηρίως
προσηγορεύθης Διὸς κλεινὴ δάμαρ
835 μέλλουσʼ ἔσεσθαι. τῶνδε προσσαίνει σέ τι ;
ἐντεῦθεν οἰστρήσασα τὴν παρακτίαν
κέλευθον ᾖξας πρὸς μέγαν κόλπον Ῥέας,
ἀφʼ οὗ παλιμπλάγκτοισι χειμάζῃ δρόμοις·
χρόνον δὲ τὸν μέλλοντα πόντιος μυχός,
840 σαφῶς ἐπίστασʼ, Ἰόνιος κεκλήσεται,.
τῆς σῆς πορείας μνῆμα τοῖς πᾶσιν βροτοῖς.
σημεῖά σοι τάδʼ ἐστὶ τῆς ἐμῆς φρενός,
ὡς δέρκεται πλέον τι τοῦ πεφασμένου.
τὰ λοιπὰ δʼ ὑμῖν τῇδέ τʼ ἐς κοινὸν φράσω,
845 ἐς ταὐτὸν ἐλθὼν τῶν πάλαι λόγων ἴχνος.
ἔστιν πόλις Κάνωβος ἐσχάτη χθονός,
Νείλου πρὸς αὐτῷ στόματι καὶ προσχώματι·
ἐνταῦθα δή σε Ζεὺς τίθησιν ἔμφρονα
ἐπαφῶν ἀταρβεῖ χειρὶ καὶ θιγὼν μόνον.
850 ἐπώνυμον δὲ τῶν Διὸς γεννημάτων
τέξεις κελαινὸν Ἔπαφον, ὃς καρπώσεται
ὅσην πλατύρρους Νεῖλος ἀρδεύει χθόνα·
πέμπτη δʼ ἀπʼ αὐτοῦ γέννα πεντηκοντάπαις
πάλιν πρὸς Ἄργος οὐχ ἑκοῦσʼ ἐλεύσεται
855 θηλύσπορος, φεύγουσα συγγενῆ γάμον
ἀνεψιῶν· οἱ δʼ ἐπτοημένοι φρένας,
κίρκοι πελειῶν οὐ μακρὰν λελειμμένοι,
ἥξουσι θηρεύοντες οὐ θηρασίμους
γάμους, φθόνον δὲ σωμάτων ἕξει θεός·
860 Πελασγία δὲ δέξεται θηλυκτόνῳ
Ἄρει, δαμέντων νυκτιφρουρήτῳ θράσει.
γυνὴ γὰρ ἄνδρʼ ἕκαστον αἰῶνος στερεῖ,
δίθηκτον ἐν σφαγαῖσι βάψασα ξίφος·
τοιάδʼ ἐπʼ ἐχθροὺς τοὺς ἐμοὺς ἔλθοι Κύπρις.
865 μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ
κτεῖναι σύνευνον, ἀλλʼ ἀπαμβλυνθήσεται
γνώμην· δυοῖν δὲ θάτερον βουλήσεται,
κλύειν ἄναλκις μᾶλλον μιαιφόνος·
αὕτη κατʼ Ἄργος βασιλικὸν τέξει γένος.
870 μακροῦ λόγου δεῖ ταῦτʼ ἐπεξελθεῖν τορῶς.
σπορᾶς γε μὴν ἐκ τῆσδε φύσεται θρασὺς
τόξοισι κλεινός, ὃς πόνων ἐκ τῶνδʼ ἐμὲ
λύσει. τοιόνδε χρησμὸν παλαιγενὴς
μήτηρ ἐμοὶ διῆλθε Τιτανὶς Θέμις·
875 ὅπως δὲ χὤπη, ταῦτα δεῖ μακροῦ λόγου
εἰπεῖν, σύ τʼ οὐδὲν ἐκμαθοῦσα κερδανεῖς.
ἐλελεῦ ἐλελεῦ,
ὑπό μʼ αὖ σφάκελος καὶ φρενοπληγεῖς
μανίαι θάλπουσʼ, οἴστρου δʼ ἄρδις
880 χρίει μʼ ἄπυρος·
κραδία δὲ φόβῳ φρένα λακτίζει.
τροχοδινεῖται δʼ ὄμμαθʼ ἑλίγδην,
ἔξω δὲ δρόμου φέρομαι λύσσης
πνεύματι μάργῳ, γλώσσης ἀκρατής·
885 θολεροὶ δὲ λόγοι παίουσʼ εἰκῆ
στυγνῆς πρὸς κύμασιν ἄτης.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Smyth 1922
Loeb
Smyth (eclectic), 1922 · 1922
The Editor

Herbert Weir Smyth (1857–1937) was Eliot Professor of Greek at Harvard University. Best known for his Greek Grammar (1920), which remains the standard reference grammar for students of ancient Greek, Smyth also produced the Loeb Classical Library edition of Aeschylus (2 volumes, 1922–1926). His combination of linguistic expertise and literary sensitivity made his Aeschylus edition particularly valuable.

About This Edition

Smyth's Loeb Aeschylus presents the Greek text with facing English translation. Following Loeb convention, the text is based on established critical editions. For a critical text of Aeschylus, the OCT by D. L. Page (1972) and M. L. West's Teubner (1990, revised 1998) are now the standard references. Smyth's translations, while sometimes dated in style, remain useful for their accuracy and his notes address many of the textual difficulties that make Aeschylus the most challenging of the three great tragedians.

Translator

Herbert Weir Smyth (Loeb Classical Library)

Text Basis

Smyth's own eclectic text, based on the manuscript tradition and Wilamowitz. Smyth was both editor and translator.

Tap any Greek word to look it up