Sostrata
Nisi me animus fallit, hic profecto est annulus quem ego suspicor
615
Is quicum exposita est gnata.
Chremes
615
Quid volt sibi, Syre, haec oratio?
Sostrata
Quid est? isne tibi videtur?
Nutrix
Dixi equidem ubi mihi ostendisti ilico
Eum esse.
Sostrata
At ut satis contemplata modo sis, mea nutrix.
Nutrix
Satis.
Sostrata
Abi iam nunc intro, atque illa si iam laverit mihi nuntia:
Hic ego virum interea opperibor.
Syrus
Te vult: videas, quid velit.
620
Nescio quid tristis est: non temere est: metuo quid sit.
Chremes
620
Quid siet?
Nae, ista hercle magno iam conatu magnas nugas dixerit.
Sostrata
Ehem mi vir.
Chremes
Ehem mea uxor.
Sostrata
Te ipsum quaero.
Chremes
Loquere quid velis.
Sostrata
Primum hoc te oro ne quid credas me adversum edictum tuum
Facere esse ausam.
Chremes
Vin me istuc tibi, etsi incredibile est, credere?
625
Credo.
Syrus
625
Nescio quid peccati portet haec purgatio.
Sostrata
Meministin me esse gravidam, et mihi te maximopere dicere,
Si puellam parerem nolle tolli?
Chremes
Scio quid feceris:
Sustulisti.
Syrus
Sic est factum, domina, ergo herus damno auctus est.
Sostrata
Minime: sed erat hic Corinthia anus haud impura: ei dedi
630
Exponendam.
Chremes
630
O Iupiter, tantamne esse in animo inscitiam!
Sostrata
Perii: quid ego feci?
Chremes
Rogitas?
Sostrata
Si peccavi, mi Chreme,
Insciens feci.
Chremes
Id equidem ego si tu neges, certo scio
Te inscientem atque imprudentem dicere ac facere omnia:
Tot peccata in hac re ostendis: nam iam primum, si meum
635
Imperium exsequi voluisses, interemtam oportuit;
Non simulare mortem verbis, re ipsa spem vitae dare.
At id omitto: misericordia, animus maternus: sino.
Quam bene vero abs te prospectum est! quid voluisti? cogita.
Nempe anui illi prodita abs te filia est planissime,
640
Per te vel uti quaestum faceret, vel uti veniret palam.
Credo id cogitasti: Quidvis satis est dum vivat modo.
Quid cum illis agas, qui neque ius, neque bonum atque aequum sciunt?
Melius, peius; prosit, obsit; nihil vident, nisi quod libet.
Sostrata
Mi Chreme, peccavi, fateor: vincor: nunc hoc te obsecro,
645
Quanto tuus est animus natu gravior, ignoscentior,
Ut meae stultitiae in iustitia tua sit aliquid praesidi.
Chremes
Scilicet equidem istuc factum ignoscam: verum, Sostrata,
Male docet te mea facilitas multa. Sed istuc, quicquid est,
Qua hoc occeptum est causa loquere.
Sostrata
Ut stultae et misere omnes sumus
650
Religiosae, quum exponendam do illi, de digito annulum
Detraho; et eum edico ut una cum puella exponeret;
Si moreretur, ne expers partis esset de nostris bonis.
Chremes
Istuc recte: conservasti te atque illam.
Sostrata
Is hic est annulus.
Chremes
Unde habes?
Sostrata
Quam Bacchis secum adduxit adolescentulam.
Syrus
Hem!
Chremes
655
Quid ea narrat?
Sostrata
655
Ea lavatum dum it servandum mihi dedit.
Animum non adverti primum; sed postquam aspexi, ilico
Cognovi: ad te exsilui.
Chremes
Quid nunc suspicare, aut invenis
De illa?
Sostrata
Nescio; nisi ut ex ipsa quaeras unde hunc habuerit,
Si potis est reperiri.
Syrus
Interii: plus spei video quam volo.
660
Nostra est, si ita est.
Chremes
660
Vivitne illa cui tu dederas?
Sostrata
660
Nescio.
Chremes
Quid renuntiavit olim?
Sostrata
Fecisse id quod iusseram.
Chremes
Nomen mulieris cedo quod sit, ut quaeratur.
Sostrata
Philtere.
Syrus
Ipsa est: mirum ni illa salva est, et ego perii.
Chremes
Sostrata,
Sequere me intro hac.
Sostrata
Ut praeter spem evenit. Quam timui male
665
Ne nunc animo ita esses duro ut olim in tollenda, Chreme!
Chremes
Non licet hominem esse saepe ita ut volt, si res non sinit.
Nunc ita tempus est mihi ut cupiam filiam; olim nihil minus.
Syrus
Nisi me animus fallit, haud permultum a me aberit infortunium:
Ita hac re in angustum oppido nunc meae coguntur copiae;
670
Nisi aliquid video ne esse amicam hanc gnati resciscat senex.
Nam quod de argento sperem, aut posse postulem me fallere,
Nihil est: triumpho si licet me latere tecto abscedere.
Crucior, bolum tantum mihi ereptum tam de subito e faucibus.
Quid agam? aut quid comminiscar? ratio de integro ineunda est mihi.
675
Nihil tam difficile est quin quaerendo investigari possiet.
Quid si hoc nunc sic incipiam? Nihil est. Quid si sic? Tantundem egero.
At sic opinor. Non potest. Immo optime. Euge, habeo optimam.
Retraham hercle opinor ad me idem illud fugitivum argentum tamen.
Clinia
Nulla mihi res posthac potest iam intervenire tanta
680
Quae mihi aegritudinem afferat: tanta haec laetitia oborta est.
Dedo patri me nunc iam ut frugalior sim quam vult.
Syrus
Nihil me fefellit: cognita est, quantum audio huius verba.
Istuc tibi ex sententia tua obtigisse laetor.
Quidni, qui usque una adfuerim?
Clinia
O mi Syre, audistine obsecro?
685
Cuiquam aeque audisti commodius quicquam evenisse?
Syrus
685
Nulli.
Clinia
Atque ita me Di ament ut ego nunc non tam meapte causa
Laetor quam illius quam ego scio esse honore quovis dignam.
Syrus
Ita credo: sed nunc, Clinia, age, da te mihi vicissim:
Nam amici quoque res est videnda in tuto ut collocetur;
690
Ne quid de amica nunc senex.
Clinia
690
O Iupiter!
Syrus
690
Quiesce.
Clinia
Antiphila mea nubet mihi.
Syrus
Sicine mihi interloquere?
Clinia
Quid faciam, Syre mi? gaudeo: fer me.
Syrus
Fero hercle vero.
Clinia
Deorum vitam apti sumus.
Syrus
Frustra operam, opinor, sumo.
Clinia
Loquere; audio.
Syrus
At iam hoc non ages.
Clinia
Agam.
Syrus
Videndum est, inquam,
695
Amici quoque res, Clinia, tui in tuto ut collocetur:
Nam si nunc a nobis abis, et Bacchidem hic relinquis,
Noster resciscet ilico esse amicam hanc Clitiphonis:
Si abduxeris, celabitur itidem ut celata adhuc est.
Clinia
At enim istoc nihil est magis, Syre, meis nuptiis adversum:
700
Nam quo ore appellabo patrem? Tenes quid dicam?
Syrus
700
Quidni?
Clinia
Quid dicam? quam causam afferam?
Syrus
Quin nolo mentiare.
Aperte ita ut res sese habet narrato.
Clinia
Quid ais?
Syrus
Iubeo;
Illam te amare et velle uxorem: hanc esse Clitiphonis.
Clinia
Bonam atque iustam rem oppido imperas, et factu facilem;
705
Et scilicet iam me hoc voles patrem exorare ut celet
Senem vestrum.
Syrus
Immo, ut recta via rem narret ordine omnem.
Clinia
Hem,
Satin sanus es, aut sobrius? tu quidem illum plane prodis.
Nam qui ille poterit esse in tuto? dic mihi.
Syrus
Huic equidem consilio palmam do: hic me magnifice effero,
710
Qui vim tantam in me et potestatem habeam tantae astutiae,
Vera dicendo ut eos ambos fallam; ut quum narret senex
Vester nostro istam esse amicam gnati, non credat tamen.
Clinia
At enim spem istoc pacto rursum nuptiarum omnem eripis:
Nam, dum amicam hanc meam esse credet, non committet filiam.
715
Tu fortasse quid me fiat parvi pendis dum illi consulas.
Syrus
Quid, malum, me aetatem censes velle id assimularier?
Unus est dies, dum argentum eripio: pax: nihil amplius.
Clinia
Tantum sat habes? quid tum, quaeso, si hoc pater resciverit?
Syrus
Quid si redeo ad illos qui aiunt, Quid si nunc coelum ruat?
Clinia
720
Metuo quid agam.
Syrus
720
Metuis? quasi non ea potestas sit tua,
Quo velis in tempore ut te exsolvas, rem facias palam.
Clinia
Age, age, traducatur Bacchis.
Syrus
Optime ipsa exit foras.
Bacchis
Satis pol proterve me Syri promissa huc induxerunt;
Decem minas quas mihi dare pollicitus est. Quod si is nunc
725
Me deceperit, saepe obsecrans me ut veniam frustra veniet.
Aut quum venturam dixero et constituero; quum is certo
Renuntiarit; Clitipho cum in spe pendebit animi;
Decipiam, ac non veniam: Syrus mihi tergo poenas pendet.
Clinia
Satis scite promittit tibi.
Syrus
Atqui tu hanc iocari credis?
730
Faciet, nisi caveo.
Bacchis
730
Dormiunt: ego pol istos commovebo.
Mea Phrygia, audisti modo iste homo quam villam demonstravit
Charini?
Phrygia
Audivi.
Bacchis
Proximam esse huic fundo ad dextram?
Phrygia
Memini.
Bacchis
Curriculo percurre: apud eum miles Dionysia agitat.
Syrus
Quid inceptat?
Bacchis
Dic me hic oppido esse invitam, atque asservari;
735
Verum aliquo pacto verba me his daturam esse, et venturam.
Syrus
Perii hercle. Bacchis, mane, mane: quo mittis istanc quaeso?
Iube maneat.
Bacchis
I.
Syrus
Quin est paratum argentum.
Bacchis
Quin ego maneo.
Syrus
Atqui iam dabitur.
Bacchis
Ut libet: num ego insto?
Syrus
At scin quid, sodes?
Bacchis
Quid?
Syrus
Transeundum nunc tibi ad Menedemum est, et tua pompa
740
Eo traducenda est.
Bacchis
740
Quam rem agis, scelus?
Syrus
740
Egone? argentum cudo
Quod tibi dem.
Bacchis
Dignam me putas quam illudas?
Syrus
Non est temere.
Bacchis
Etiamne tecum res hic mihi est?
Syrus
Minime: tuum tibi reddo.
Bacchis
Eatur.
Syrus
Sequere hac. Heus, Dromo.
Dromo
Quis me vult?
Syrus
Syrus.
Dromo
Quid est rei?
Syrus
Ancillas omnes Bacchidis traduce huc ad vos propere.
Dromo
745
Quamobrem?
Syrus
745
Ne quaeras: efferant quae secum huc attulerunt.
Sperabit sumtum tibi senex levatum esse harum abitu.
Nae ille haud scit paullum lucri quantum ei damni apportet.
Tu nescis id quod scis, Dromo, si sapies.
Dromo
Mutum dices.
Chremes
Ita me Di amabunt ut nunc Menedemi vicem
750
Miseret me tantum devenisse ad eum mali.
Hancine mulierem alere cum illa familia?
Etsi scio hosce aliquot dies non sentiet;
Ita magno desiderio fuit ei filius:
Verum ubi videbit tantos sibi sumtus domi
755
Quotidiano fieri, nec fieri modum,
Optabit rursum ut abeat ab se filius.
Syrum optime eccum!
Syrus
Cesso hunc adoriri?
Chremes
Syre.
Syrus
Hem.
Chremes
Quid est?
Syrus
Te mihi ipsum iam dudum optabam dari.
Chremes
Videre egisse iam nescio quid cum sene.
Syrus
760
De illo quod dudum? dictum ac factum reddidi.
Chremes
Bonane fide?
Syrus
Bona hercle.
Chremes
Non possum pati
Quin tibi caput demulceam. Accede huc, Syre:
Faciam boni tibi aliquid pro ista re, ac libens.
Syrus
At si scias, quam scite in mentem venerit.
Chremes
765
Vah, gloriare evenisse ex sententia?
Syrus
Non hercle vero : verum dico.
Chremes
Dic, quid est?
Syrus
Tui Clitiphonis esse amicam hanc Bacchidem
Menedemo dixit Clinia; et ea gratia
Secum adduxisse, ne tu id persentisceres.
Chremes
770
Probe.
Syrus
770
Dic sodes.
Chremes
770
Nimium, inquam.
Syrus
770
Immo sic satis.
Sed porro ausculta quod superest fallaciae.
Sese ipse dicet tuam vidisse filiam;
Eius sibi complacitam formam, postquam aspexerit;
Hanc cupere uxorem.
Chremes
Modone quae inventa est?
Syrus
Eam.
775
Et quidem iubebit posci.
Chremes
775
Quamobrem istuc, Syre?
Nam prorsum nihil intelligo.
Syrus
Hui! tardus es.
Chremes
Fortasse.
Syrus
Argentum dabitur ei ad nuptias,
Aurum, atque vestem, qui,—tenesne?
Chremes
Comparet?
Syrus
Id ipsum.
Chremes
At ego illi neque do, neque despondeo.
Syrus
780
Non? quamobrem?
Chremes
780
Quamobrem? me rogas? Homini fugitivo dabo?
Syrus
Non ego dicebam in perpetuum illam illi ut dares;
Verum ut simulares.
Chremes
Non mea est simulatio.
Ita tu istaec tua misceto ne me admisceas.
Ego cui daturus non sum ut ei despondeam?
Syrus
785
Credebam.
Chremes
785
Minime.
Syrus
785
Scite poterat fieri.
Et ego hoc, quia dudum tu tantopere iusseras,
Eo coepi.
Chremes
Credo.
Syrus
Caeterum equidem istuc, Chreme,
Aequi bonique facio.
Chremes
Atqui cummaxime
Volo te dare operam ut fiat, verum alia via.
Syrus
790
Fiat: quaeratur aliud: sed illud quod tibi
Dixi de argento, quod ista debet Bacchidi,
Id nunc reddendum est illi: neque tu scilicet
Eo nunc confugies: Quid mea? num datum mihi est?
Num iussi? num illa oppignerare filiam
795
Meam, me invito, potuit? Verum illud, Chreme,
Dicunt, Ius summum saepe summa malitia est.
Chremes
Haud faciam.
Syrus
Immo aliis si licet, tibi non licet.
Omnes te in lauta et bene acta parte putant.
Chremes
Quin egomet iam ad eam deferam.
Syrus
Immo filium
800
Iube potius.
Chremes
800
Quamobrem?
Syrus
800
Quia enim in hunc suspicio est
Translata amoris.
Chremes
Quid tum?
Syrus
Quia videbitur
Magis verisimile id esse, quum hic illi dabit:
Simul et conficiam facilius ego, quod volo.
Ipse adeo adest: abi, effer argentum.
Chremes
Effero.
Clitipho
805
Nulla est tam facilis res quin difficilis siet,
Quam invitus facias. Vel me haec deambulatio,
Quam non laboriosa, ad languorem dedit.
Nec quicquam magis nunc metuo quam ne denuo
Miser aliquo extrudar hinc, ne accedam ad Bacchidem.
810
Ut te quidem omnes Dii Deaeque, quantum est, Syre,
Cum tuo istoc invento, cumque incepto perduint.
Huiusmodi res semper comminiscere,
Ubi me excarnifices.
Syrus
I tu hinc quo dignus es.
Quam pene tua me perdidit protervitas !
Clitipho
815
Vellem hercle factum: ita meritus es.
Syrus
815
Meritus? quomodo?
Nae me istuc ex te prius audivisse gaudeo
Quam argentum haberes, quod daturus iam fui.
Clitipho
Quid igitur dicam tibi vis? abiisti, mihi
Amicam adduxti, quam non liceat tangere.
Syrus
820
Iam non sum iratus: sed scin ubi nunc sit tibi
Tua Bacchis?
Clitipho
Apud nos.
Syrus
Non.
Clitipho
Ubi ergo?
Syrus
Apud Cliniam.
Clitipho
Perii.
Syrus
Bono animo es: iam argentum ad eam deferes
Quod ei es pollicitus.
Clitipho
Garris: unde?
Syrus
A tuo patre.
Clitipho
Ludis fortasse me.
Syrus
Ipsa re experibere.
Clitipho
825
Nae ego fortunatus homo sum: deamo te, Syre.
Syrus
Sed pater egreditur: cave quicquam admiratus sies
Qua causa id fiat: obsecundato in loco.
Quod imperabit facito; loquitor paucula.
Chremes
Ubi Clitipho nunc est?
Syrus
Eccum me, inque.
Clitipho
Eccum hic tibi.
Chremes
830
Quid rei esset dixti huic?
Syrus
830
Dixi pleraque omnia.
Chremes
Cape hoc argentum ac defer.
Syrus
Hei, quid stas? lapis?
Quin accipis?
Clitipho
Cedo sane.
Syrus
Sequere hac me ocius.
Tu hic nos dum eximus interea opperibere;
Nam nihil est illic quod moremur diutius.
Chremes
835
Minas quidem iam decem habet a me filia,
Quas pro alimentis esse nunc duco datas:
Hasce ornamentis consequentur alterae.
Porro haec talenta dotis adposcent duo.
Quam multa iniusta ac prava fiunt moribus!
840
Mihi nunc, relictis rebus, inveniendus est
Aliquis labore inventa mea cui dem bona.
Menedemus
Multo omnium nunc me fortunatissimum
Factum puto esse, gnate, quum te intelligo
Resipisse.
Chremes
Ut errat.
Menedemus
Te ipsum quaerebam, Chreme.
845
Serva, quod in te est, filium et me et familiam.
Chremes
Cedo quid vis faciam?
Menedemus
Invenisti hodie filiam.
Chremes
Quid tum?
Menedemus
Hanc sibi uxorem dari vult Clinia.
Chremes
Quaeso quid tu hominis es?
Menedemus
Quid est?
Chremes
Iamne oblitus es
Inter nos quid sit dictum de fallacia,
850
Ut ea via abs te argentum auferretur?
Menedemus
850
Scio.
Chremes
Ea res nunc agitur ipsa.
Menedemus
Quid dixti, Chreme?
Immo haec quidem, quae apud me est, Clitiphonis est
Amica.
Chremes
Ita aiunt: et tu credis omnia:
Et illum aiunt velle uxorem, ut, quum desponderim,
855
Des qui aurum ac vestem atque alia quae opus sunt comparet.
Menedemus
Id est profecto: id amicae dabitur.
Chremes
Scilicet
Daturum.
Menedemus
Vah, frustra sum igitur gavisus miser.
Quidvis tamen iam malo quam hunc amittere.
Quid nunc renuntiem abs te responsum, Chreme,
860
Ne sentiat me sensisse, atque aegre ferat?
Chremes
Aegre? nimium illi, Menedeme, indulges.
Menedemus
Sine.
Inceptum est: perfice hoc mihi perpetuo, Chreme.
Chremes
Dic convenisse; egisse te de nuptiis.
Menedemus
Dicam: quid deinde?
Chremes
Me facturum esse omnia;
865
Generum placere: postremo etiam, si voles,
Desponsam quoque esse dicito.
Menedemus
Hem, istuc volueram.
Chremes
Tanto ocius te ut poscat, et tu id quod cupis
Quam ocissime ut des.
Menedemus
Cupio.
Chremes
Nae tu propediem,
Ut istam rem video, istius obsaturabere.
870
Sed haec ut ut sunt, cautim et paulatim dabis,
Si sapies.
Menedemus
Faciam.
Chremes
Abi intro; vide quid postulet.
Ego domi ero, si quid me voles.
Menedemus
Sane volo:
Nam te sciente faciam, quicquid egero.
Tap any Latin word to look it up