Terence Eunuchus
EN Lat Orig
Act 4
Dorias
Ita me Di ament, quantum ego illum vidi, nonnihil timeo misera
615 Ne quam ille hodie insanus turbam faciat, aut vim Thaidi.
Nam postquam iste advenit Chremes adolescens, frater virginis,
Militem rogat ut illum admitti iubeat: ille continuo irasci,
Neque negare audere: Thais porro instare ut hominem invitet.
Id faciebat retinendi illius causa, quia illa quae cupiebat
620 De sorore eius indicare ad eam rem tempus non erat.
Invitat tristis; mansit: ibi illa cum illo sermonem occipit.
Miles vero sibi putare adductum ante oculos aemulum:
Voluit facere contra huic aegre. Heus! inquit, puer, Pamphilam
Arcesse, ut delectet hic nos. Illa exclamat, Minime gentium!
625 In convivium illam? Miles tendere: inde ad iurgium.
Interea aurum sibi clam mulier demit; dat mihi ut auferam.
Hoc est signi; ubi primum poterit se illinc subducet, scio.
Phaedria
Dum rus eo coepi egomet mecum inter vias,
Ita ut fit ubi quid in animo est molestiae,
630 Aliam rem ex alia cogitare, et ea omnia in
Peiorem partem. Quid opus est verbis? dum haec puto
Praeterii imprudens villam: longe iam abieram
Cum sensi: redeo rursum, male vero me habens.
Ubi ad ipsum veni diverticulum, constiti.
635 Occepi mecum cogitare: Hem! biduum hic
Manendum est soli sine illa? quid tum postea?
Nihil est: quid? nihil? si non tangendi copia est,
Eho, ne videndi quidem erit? si illud non licet,
Saltem hoc licebit. Certe extrema linea
640 Amare haud nihil est. Villam praetereo sciens.
Sed quid hoc quod timida subito egreditur Pythias?
Pythias
Ubi ego illum scelerosum misera atque impium inveniam? aut ubi quaeram?
Hocine tam audax facinus facere esse ausum?
Phaedria
Perii! hoc quid sit vereor.
Pythias
Quin etiam insuper scelus, postquam ludificatus est virginem,
645 Vestem omnem miserae discidit; tum ipsam capillo conscidit.
Phaedria
Hem.
Pythias
Qui nunc si detur mihi,
Ut ego unguibus facile illi in oculos involem venefico.
Phaedria
Nescio, quid profecto absente nobis turbatum est domi.
Adibo. Quid istuc? quid festinas? aut quem quaeris, Pythias?
Pythias
650 Ehem, Phaedria, ego quem quaeram? ine hinc quo dignus es cum donis tuis
Tam lepidis?
Phaedria
Quid istuc est rei?
Pythias
Rogas me? Eunuchum quem dedisti nobis quas turbas dedit!
Virginem, herae quam dono dederat miles, vitiavit.
Phaedria
Quid ais?
Pythias
Perii.
Phaedria
Temulenta es.
Pythias
Utinam sic sient qui mihi male volunt.
Dorias
655 Au, obsecro, mea Pythias, quid istuc nam monstri fuit?
Phaedria
Insanis: qui istuc facere eunuchus potuit?
Pythias
Ego illum nescio
Qui fuerit: hoc quod fecit res ipsa indicat.
Virgo ipsa lacrimat, neque cum rogites quid sit, audet dicere.
Ille autem bonus vir nusquam apparet. Etiam hoc misera suspicor,
660 Aliquid domo abeuntem abstulisse.
Phaedria
660 Nequeo mirari satis
Quo ille abire ignavus possit longius; nisi si domum
Forte ad nos rediit.
Pythias
Vise amabo num sit.
Phaedria
Iam faxo scies.
Dorias
Perii! obsecro tam infandum facinus, mea tu, ne audivi quidem.
Pythias
At pol ego amatores mulierum esse audieram eos maximos,
665 Sed nihil potesse; verum miserae non in mentem venerat;
Nam illum aliquo conclusissem, neque illi commisissem virginem.
Phaedria
Exi foras, sceleste: at etiam restitas
Fugitive? prodi, male conciliate.
Dorus
Obsecro.
Phaedria
Oh,
Illud vide, os ut sibi distorsit carnufex.
670 Quid huc tibi reditio est? vestis quid mutatio?
Quid narras? Paulum si cessassem, Pythias,
Domi non offendissem; ita iam ornarat fugam.
Pythias
Habesne hominem amabo?
Phaedria
Quidni habeam?
Pythias
Factum bene!
Dorias
Istuc pol vero bene.
Pythias
Ubi est?
Phaedria
Rogitas? non vides?
Pythias
675 Videam? obsecro quem?
Phaedria
675 Hunc scilicet.
Pythias
675 Quis hic est homo?
Phaedria
Qui ad vos deductus hodie est.
Pythias
Hunc oculis suis
Nostrarum numquam quisquam vidit, Phaedria.
Phaedria
Non vidit?
Pythias
An tu hunc credidisti esse, obsecro,
Ad nos deductum?
Phaedria
Namque alium habui neminem.
Pythias
Au!
680 Ne comparandus hic quidem ad illum est: ille erat
Honesta facie et liberali.
Phaedria
Ita visus est
Dudum, quia varia veste exornatus fuit:
Nunc eo tibi videtur foedus, quia illam non habet.
Pythias
Tace, obsecro; quasi vero paulum intersiet.
685 Ad nos deductus hodie est adolescentulus,
Quem tu videre vero velles, Phaedria.
Hic est vetus, victus, veternosus senex,
Colore mustelino.
Phaedria
Hem, quae haec est fabula?
Eo redigis me ut quid egerim egomet nesciam.
690 Eho tu! emine ego te?
Dorus
690 Emisti.
Pythias
690 Iube, mihi denuo
Respondeat.
Phaedria
Roga.
Pythias
Venistine hodie ad nos? negat.
At ille alter venit, annos natus sedecim,
Quem secum adduxit Parmeno.
Phaedria
Age dum, hoc mihi expedi
Primum: istam quam habes unde habes vestem? taces?
695 Monstrum hominis! non dicturus es?
Dorus
695 Venit Chaerea.
Phaedria
Fraterne?
Dorus
Ita.
Phaedria
Quando?
Quam dudum?
Dorus
Modo.
Hodie.
Phaedria
Quicum?
Dorus
Cum Parmenone.
Phaedria
Norasne eum prius?
Dorus
Non; nec quis esset umquam audieram dicier.
Phaedria
Unde igitur fratrem meum esse scibas?
Dorus
Parmeno
700 Dicebat eum esse: is dedit mihi hanc vestem.
Phaedria
700 Occidi.
Dorus
Meam ipse induit: post una ambo abierunt foras.
Pythias
Iam satis credis sobriam esse me, et nihil mentitam tibi?
Iam satis certum est virginem vitiatam esse?
Phaedria
Age nunc bellua
Credis huic quod dicit?
Pythias
Quid isti credam? res ipsa indicat.
Phaedria
705 Concede istuc paululum: audin? etiam nunc paululum: sat est.
Dicdum hoc rursum: Chaerea tuam vestem detraxit tibi?
Dorus
Factum.
Phaedria
Et ea est indutus?
Dorus
Factum.
Phaedria
Et pro te huc deductus est?
Dorus
Ita.
Phaedria
Iupiter magne, o scelestum atque audacem hominem!
Pythias
Vae mihi!
Etiam nunc non credis indignis nos esse irrisas modis?
Phaedria
710 Mirum ni tu credas quod iste dicit: quid agam nescio.
Heus, negato rursum. Possumne ego hodie ex te exsculpere
Verum? vidistin fratrem Chaeream?
Dorus
Non.
Phaedria
Non potest sine
Malo fateri, video: sequere hac: modo ait, modo negat.
Ora me.
Dorus
Obsecro te vero, Phaedria.
Phaedria
I intro nunc iam.
Dorus
Oi, ei.
Phaedria
715 Alio pacto honeste quo modo hinc abeam nescio.
Actum est, siquidem tu me hic etiam, nebulo, ludificabere.
Pythias
Parmenonis tam scio esse hanc technam quam me vivere.
Dorias
Sic est.
Pythias
Inveniam pol hodie parem ubi referam gratiam.
Sed nunc quid faciendum censes, Dorias?
Dorias
De istac rogas
720 Virgine?
Pythias
720 Ita: utrum taceamne an praedicem? Dor. Tu pol, si sapis,
Quod scis nescis, neque de eunucho, neque de vitio virginis:
Hac re et te omni turba evolves, et illi gratum feceris.
Id odio dic, abisse Dorum.
Ita faciam.
Dorias
Sed videon Chremem?
Thais iam aderit.
Pythias
Quid ita?
Dorias
Quia cum inde abeo, iam tum inceperat
725 Turba inter eos.
Pythias
725 Aufer aurum hoc: ego scibo ex hoc quid siet.
Chremes
At at! data hercle verba mihi sunt: vicit vinum quod bibi.
Ac, dum accubabam, quam videbar mihi esse pulchre sobrius!
Postquam surrexi, neque pes neque mens satis suum officium facit.
Pythias
Chreme!
Chremes
Quis est? ehem Pythias. Vah, quanto nunc formosior
730 Videre mihi quam dudum!
Pythias
730 Certe tu quidem pol et multo hilarior.
Chremes
Verbum hercle hoc verum est; sine Cerere et Libero friget Venus.
Sed Thais multo antevenit?
Pythias
Anne abiit iam a milite?
Chremes
Iamdudum; aetatem: lites sunt inter eos factae maximae.
Pythias
Nihil dixit ut sequerere sese?
Chremes
Nihil, nisi abiens mihi innuit.
Pythias
735 Eho, nonne id sat erat?
Chremes
735 At nescibam id dicere illam; nisi quia
Correxit miles quod intellexi minus: nam me extrusit foras.
Sed eccam ipsam: miror ubi ego huic anteverterim.
Thais
Credo equidem illum iam adfuturum esse, ut illam a me eripiat. Sine veniat.
Atqui si illam digito attigerit uno, oculi ilico effodientur.
740 Usque adeo ego illius ferre possum ineptias et magnifica verba,
Verba dum sint: verum enim si ad rem conferentur, vapulabit.
Chremes
Thais, ego iam dudum hic adsum.
Thais
O mi Chreme, te ipsum exspectabam.
Scin tu turbam hanc propter te esse factam, et adeo ad te attinere hanc
Omnem rem?
Chremes
Ad me? qui, quaeso, istuc?
Thais
Quia, dum tibi sororem studeo
745 Reddere et restituere, haec atque huiusmodi sum multa passa.
Chremes
Ubi ea est?
Thais
Domi apud me.
Chremes
Hem, quid est?
Thais
Educta ita uti teque illaque dignum est.
Chremes
Quid ais?
Thais
Id quod res est.
Hanc tibi dono do, neque repeto pro illa quicquam abs te preti.
Chremes
Et habetur et referetur, Thais, a me ita uti merita es gratia.
Thais
750 At enim cave ne prius quam hanc a me accipias, amittas Chreme;
Nam haec ea est quam miles a me vi nunc ereptum venit.
Abi tu, cistellam, Pythias, domo effer cum monumentis.
Chremes
Viden tu illum, Thais
Pythias
Ubi sita est?
Thais
In risco. Odiosa cessas?—
Chremes
Militem secum ad te quantas copias adducere?
755 Atat.
Thais
755 Num formidolosus obsecro es, mi homo?
Chremes
755 Apage sis:
Egon formidolosus? nemo est hominum qui vivat minus.
Thais
Atque ita opus est.
Chremes
Ah, metuo qualem tu me esse hominem existimes.
Thais
Immo hoc cogitato; quicum res tibi est peregrinus est,
Minus potens quam tu, minus notus, minus amicorum hic habens.
Chremes
760 Scio istuc. Sed tu quod cavere possis stultum admittere est.
Malo ego nos prospicere quam hunc ulcisci accepta iniuria.
Tu abi, atque obsera ostium intus, dum ego hinc transcurro ad forum.
Volo ego adesse hic advocatos nobis in turba hac.
Thais
Mane.
Chremes
Melius est.
Thais
Mane.
Chremes
Omitte; iam adero.
Thais
Nihil opus est istis, Chreme:
765 Hoc modo die, sororem illam tuam esse, et te parvam virginem
Amisisse; nunc cognosse. Signa ostende.
Pythias
Adsunt.
Thais
Cape.
Si vim faciet, in ius ducito hominem: intellextin?
Chremes
Probe.
Thais
Fac animo haec praesenti dicas.
Chremes
Faciam.
Thais
Attolle pallium.
Perii! huic ipsi est opus patrono quem defensorem paro.
Thraso
770 Hancine ego ut contumeliam tam insignem in me accipiam, Gnatho?
Mori me satius est. Simalio, Donax, Syrisce, sequimini.
Primum aedes expugnabo.
Gnatho
Recte.
Thraso
Virginem eripiam.
Gnatho
Probe.
Thraso
Male mulcabo ipsam.
Gnatho
Pulchre.
Thraso
In medium huc agmen cum vecti Donax;
Tu, Simalio in sinistrum cornu; tu Syrisce in dexterum.
775 Cedo alios: ubi centurio est Sanga, et manipulus furum?
Sanga
775 Eccum adest.
Thraso
Quid ignave? peniculon pugnare, qui istuc huc portes, cogitas?
Sanga
Egone? Imperatoris virtutem noveram et vim militum;
Sine sanguine hoc fieri non posse; qui abstergerem vulnera.
Thraso
Ubi alii?
Sanga
Qui, malum, alii? solus Sannio servat domi.
Thraso
780 Tu hosce instrue: hic ego ero post principia: inde omnibus signum dabo.
Gnatho
Illuc est sapere! ut hosce instruxit, ipsus sibi cavit loco.
Thraso
Idem hoc iam Pyrrhus factitavit.
Chremes
Viden tu Thais quam hic rem agit?
Nimirum consilium illud rectum est de occludendis aedibus.
Thais
Sane quod tibi nunc vir videatur esse hic nebulo magnus est.
785 Ne metuas.
Thraso
785 Quid videtur?
Gnatho
785 Fundam tibi nunc nimis vellem dari,
Ut tu illos procul hinc ex occulto caederes: facerent fugam.
Thraso
Sed eccam Thaidem ipsam video.
Gnatho
Quam mox irrimus?
Thraso
Mane.
Omnia prius experiri quam armis sapientem decet.
Qui scis an quae iubeam sine vi faciat?
Gnatho
Di vestram fidem!
790 Quanti est sapere ! numquam accedo quin abs te abeam doctior.
Thraso
Thais, primum hoc mihi responde; cum tibi do istam virginem
Dixtine hos mihi dies soli dare te?
Thais
Quid tum postea?
Thraso
Rogitas, quae mihi ante oculos coram amatorem adduxti tuum?
Thais
Quid cum illo agas?
Thraso
Et cum eo clam te subduxti mihi?
Thais
795 Libuit.
Thraso
795 Pamphilam ergo huc redde, nisi vi mavis eripi.
Chremes
Tibi illam reddat? aut tu illam tangas omnium—?
Gnatho
Ah, quid agis? tace.
Thraso
Quid tu tibi vis? ego non tangam meam?
Chremes
Tuam autem furcifer!
Gnatho
Cave sis; nescis cui nunc male dicas viro.
Chremes
Non tu hinc abis?
Scin tu ut tibi res se habeat? Si quicquam hodie hic turbae coeperis,
800 Faciam ut huius loci, dieique, meique, semper memineris.
Gnatho
Miseret tui me qui hunc tantum hominem facias inimicum tibi.
Chremes
Diminuam ego caput tuum hodie, nisi abis.
Gnatho
Ain vero, canis?
Sicine agis?
Thraso
Quis tu es homo? quid tibi vis? quid cum illa rei tibi est?
Chremes
Scibis: principio eam esse dico liberam.
Thraso
Tem!
Chremes
Civem Atticam.
Thraso
Hui!
Chremes
805 Meam sororem.
Thraso
805 Os durum!
Chremes
805 Miles, nunc adeo edico tibi
Ne vim facias ullam in illam. Thais, ego eo ad Sophronam
Nutricem, ut ean adducam, et signa ostendam haec.
Thraso
Tun me prohibeas
Meam ne tangam?
Chremes
Prohibeo, inquam.
Gnatho
Audin tu? hic furti se alligat.
Satis hoc tibi est.
Thraso
Idem hoc tu ais, Thais?
Thais
Quaere qui respondeat.
Thraso
810 Quid nunc agimus?
Gnatho
810 Quin redimus? Iam haec tibi aderit supplicans
Ultro.
Thraso
Credin?
Gnatho
Immo certe. Novi ingenium mulierum:
Nolunt ubi velis; ubi nolis cupiunt ultro.
Thraso
Bene putas.
Gnatho
Iam dimitto exercitum?
Thraso
Ubi vis.
Gnatho
Sanga, ita uti fortes decet
Milites, domi focique fac vicissim ut memineris.
Sangra
815 Iamdudum animus est in patinis.
Gnatho
815 Frugi es.
Thraso
815 Vos me hac sequimini.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Parry 1857
Parry, Whitaker and Co., 1857 · 1857
The Editor

Milman Parry (1902–1935) was an American classical scholar whose revolutionary theory of oral composition transformed Homeric studies. Parry's doctoral thesis, L'Épithète traditionnelle dans Homère (1928), demonstrated that Homer's formulaic language was the product of oral tradition rather than individual artistic choice. His fieldwork recording South Slavic oral poetry in the 1930s provided comparative evidence for his theory.

About This Edition

Texts associated with Parry reflect the oral-formulaic tradition of Homeric scholarship. Parry's work, continued after his early death by Albert Lord (The Singer of Tales, 1960), established that the Homeric epics are products of a centuries-long oral tradition. This has profound implications for how we read and edit the text — apparent inconsistencies and repetitions are features of oral composition, not scribal errors.

Tap any Latin word to look it up