Ctesipho
Ain patrem hinc abisse rus?
Syrus
Iamdudum.
Ctesipho
Dic sodes.
Syrus
Apud villam est.
Nunc cum maxime operis aliquid facere credo.
Ctesipho
Utinam quidem,
Quod cum salute eius fiat, ita se defatigarit velim,
520
Ut triduo hoc perpetuo prorsum e lecto nequeat surgere.
Syrus
Ita fiat, et istoc si quid potis est rectius.
Ctesipho
Ita: nam hunc diem
Misere nimis cupio, ut coepi, perpetuum in laetitia degere:
Et illud rus nulla alia causa tam male odi, nisi quia prope est:
Quod si abesset longius,
525
Prius nox oppressisset illic quam huc reverti posset iterum.
Nunc ubi me illic non videbit iam huc recurret, sat scio.
Rogitabit me ubi fuerim; quem ego hodie toto non vidi die.
Quid dicam?
Syrus
Nihilne in mentem?
Ctesipho
Nunquam quicquam.
Syrus
Tanto nequior.
Cliens, amicus, hospes, nemo est vobis?
Ctesipho
Sunt: quid postea ?
Syrus
530
Potest.
530
Hisce opera ut data sit.
Ctesipho
530
Quae non data sit? non potest fieri.
Interdiu: sed si hic pernocto, causae quid dicam, Syre?
Syrus
Vah, quam vellem etiam noctu amicis operam mos esset dari.
Quin tu otiosus es: ego illius sensum pulchre calleo.
Quum fervit maxime tam placidum quam ovem reddo.
Ctesipho
Quo modo?
Syrus
535
Laudarier te audit libenter: facio te apud illum Deum:
Virtutes narro.
Ctesipho
Meas?
Syrus
Tuas: homini ilico lacrimae cadunt
Quasi puero gaudio. Hem tibi autem.
Ctesipho
Quidnam est?
Syrus
Lupus in fabula.
Ctesipho
Pater est?
Syrus
Ipsus est.
Ctesipho
Syre, quid agimus?
Syrus
Fuge modo intro: ego videro.
Ctesipho
Si quid rogabit, nusquam tu me: audistin?
Syrus
Potin ut desinas?
Demea
540
Nae ego homo sum infelix: primum fratrem nusquam invenio gentium:
Praeterea autem dum illum quaero a villa mercenarium
Vidi: is filium negat esse ruri: nec quid agam scio.
Ctesipho
Syre.
Syrus
Quid est?
Ctesipho
Men quaerit?
Syrus
Verum.
Ctesipho
Perii!
Syrus
Quin tu animo bono es.
Demea
Quid hoc, malum, infelicitatis? nequeo satis decernere;
545
Nisi me credo huic esse natum rei, ferendis miseriis.
Primus sentio mala nostra; primus rescisco omnia;
Primus porro obnuntio: aegre solus si quid fit fero.
Syrus
Rideo hunc: primum ait se scire; is solus nescit omnia.
Demea
Nunc redeo: si forte frater redierit viso.
Ctesipho
Syre,
Syrus
550
Etiam taces?
Ctesipho
550
Obsecro vide ne ille huc prorsus se irruat.
Syrus
Ego cavebo.
Ctesipho
Nunquam hercle hodie ego istuc committam tibi;
Nam me iam in cellam aliquam cum illa concludam: id tutissimum est.
Syrus
Age, tamen ego hunc amovebo.
Demea
Sed eccum sceleratum Syrum.
Syrus
Non hercle hic quidem durare quisquam, si sic fit, potest.
555
Scire equidem volo quot mihi sint domini: quae haec est miseria?
Demea
Quid ille gannit? quid vult? quid ais bone vir? est frater domi?
Syrus
Quid, malum, Bone vir, mihi narras? Equidem perii.
Demea
Quid tibi est?
Syrus
Rogitas? Ctesipho me pugnis miserum et istam psaltriam
Usque occidit.
Demea
Hem, quid narras?
Syrus
Hem! vide, ut discidit labrum.
Demea
560
Quamobrem?
Syrus
560
Me impulsore hanc emtam esse ait.
Demea
560
Non tu eum rus hinc modo
Produxe aibas?
Syrus
Factum: verum venit post insaniens:
Nihil pepercit. Non puduisse verberare hominem senem,
Quem ego modo puerum tantillum in manibus gestavi meis?
Demea
Laudo, Ctesipho; patrissas: abi, virum te iudico.
Syrus
565
Laudas? Nae ille continebit posthac si sapiet manus.
Demea
Fortiter.
Syrus
Perquam! quia miseram mulierem, et me servulum
Qui referire non audebam, vicit: hui, perfortiter!
Demea
Non potuit melius: idem quod ego sensit te esse huic rei caput.
Sed estne frater intus?
Syrus
Non est.
Demea
Ubi illum quaeram cogito.
Syrus
570
Scio ubi sit; verum hodie nunquam monstrabo.
Demea
570
Hem, quid ais?
Syrus
570
Ita.
Demea
Diminuetur tibi quidem iam cerebrum.
Syrus
At nomen nescio
Illius hominis; sed locum novi ubi sit.
Demea
Dic ergo locum.
Syrus
Nostin porticum apud macellum hanc deorsum?
Demea
Quidni noverim?
Syrus
Praeterito hac recta platea sursum: ubi eo veneris,
575
Clivus deorsum versus est: hac te praecipitato: postea
Est ad hanc manum sacellum; ibi angiportum propter est.
Demea
Quonam?
Syrus
Illic ubi etiam caprificus magna est: nostin?
Demea
Novi.
Syrus
Hac pergito.
Demea
Id quidem angiportum non est pervium.
Syrus
Verum hercle. Vah,
Censen hominem me esse? erravi. In porticum rursum redi:
580
Sane hac multo propius ibis, et minor est erratio.
Scin Cratini huius ditis aedes?
Demea
Scio.
Syrus
Ubi eas praeterieris
Ad sinistram hac recta platea: ubi ad Dianae veneris
Ito ad dextram: priusquam ad portam venias apud ipsum lacum
Est pistrilla et exadversum fabrica: ibi est.
Demea
Quid ibi facit?
Syrus
585
Lectulos in sole ilignis pedibus faciendos dedit.
Demea
Ubi potetis vos? Bene sane. Sed cesso ad eum pergere?
Syrus
I sane. Ego te exercebo hodie ut dignus es, silicernium.
Aeschinus odiose cessat: prandium corrumpitur.
Ctesipho autem in amore est totus. Ego iam prospiciam mihi:
590
Nam iam adibo, atque unumquicquid quod quidem erit bellissimum
Carpam; et cyathos sorbilans paulatim hunc producam diem.
Micio
Ego in hac re nihil reperio quamobrem lauder tantopere, Hegio:
Meum officium facio; quod peccatum a nobis ortum est corrigo:
Nisi si me in illo credidisti esse hominum numero qui ita putant,
595
Sibi fieri iniuriam ultro si quam fecere ipsi expostules,
Et ultro accusant: id quia non est a me factum agis gratias?
Hegio
Ah, minime: nunquam te aliter atque es in animum induxi meum.
Sed quaeso ut una mecum ad matrem virginis eas, Micio,
Atque istaec eadem quae mihi dixti tute dicas mulieri;
600
Suspicionem hanc propter fratrem eius esse et illam psaltriam.
Micio
Si ita aequum censes, aut si ita opus est facto, camus.
Hegio
Bene facis;
Nam et illi animum iam relevabis, quae dolore ac miseria
Tabescit; et tuo officio fueris functus: sed si aliter putas,
Egomet narrabo quae mihi dixti.
Micio
Immo ego ibo.
Hegio
Bene facis.
605
Omnes quibus res sunt minus secundae magis sunt nescio quomodo
Suspiciosi; ad contumeliam omnia accipiunt magis;
Propter suam impotentiam se semper credunt negligi;
Quapropter te ipsum purgare ipsis coram placabilius est.
Micio
Et recte et verum dicis.
Hegio
Sequere me ergo hac intro.
Micio
Maxime.
Aeschinus
610
Discrucior animi:
Hocine de improviso mali mihi obiici
Tantum, ut neque quid de me faciam neque quid agam certum siet!
Membra metu debilia sunt; animus timore
Obstipuit: pectore consistere nil consili
615
Quit. Vah! quomodo me ex hac expediam turba? Tanta nunc
Suspicio de me incidit;
Neque ea immerito: Sostrata credit mihi me psaltriam hanc emisse.
Id anus mihi indicium fecit.
Nam ut hinc forte ea ad obstetricem erat missa, ubi eam vidi ilico
620
Accedo, rogito Pamphila quid agat, iam partus adsiet;
Eone obstetricem arcessat. Illa exclamat, Abi, abi iam, Aeschine.
Satis diu dedisti verba; sat adhuc tua nos frustrata est fides.
Hem, quid istuc obsecro, inquam, est? Valeas; habeas illam quae placet.
Sensi ilico id illas suspicari: sed me reprehendi tamen
625
Ne quid de fratre garrulae illi dicerem, ac fieret palam.
Nunc quid faciam? Dicam fratris esse? Id quidem minime est opus
Usquam efferri. Ac mitto: fieri potis est ut ne qua exeat.
Ipsum id metuo ut credant; tot concurrunt verisimilia.
Egomet rapui; ipse egomet solvi argentum; ad me abducta est domum.
630
Haec adeo mea culpa fateor fieri. Non me hanc rem patri
Ut ut erat gesta indicasse? Exorassem ut eam ducerem.
Cessatum usque adhuc est: nunc porro, Aeschine, expergiscere!
Nunc hoc primum est: ad illas ibo ut purgem me; accedam ad fores.
Perii! horresco semper ubi pultare hasce occipio miser.
635
Heus, heus: Aeschinus ego sum: aperite aliquis actutum ostium.
Prodit nescio quis: concedam huc.
Micio
Ita uti dixi, Sostrata,
Facite: ego Aeschinum conveniam, ut quomodo acta haec sint sciat.
Sed quis ostium hoc pultavit?
Aeschinus
Pater hercle est: perii.
Micio
Aeschine.
Aeschinus
Quid huic hic negoti est?
Micio
Tune has pepulisti fores?
640
Tacet. Cur non ludo hunc aliquantisper? Melius est,
Quandoquidem hoc nunquam mihi ipse voluit credere.
Nihil mihi respondes?
Aeschinus
Non equidem istas quod sciam.
Micio
Ita? nam mirabar quid hic negoti esset tibi.
Erubuit: salva res est.
Aeschinus
Dic sodes, pater,
645
Tibi vero quid istic est rei?
Micio
645
Nihil mihi quidem:
Amicus quidam me a foro abduxit modo
Huc advocatum sibi.
Aeschinus
Quid?
Micio
Ego dicam tibi:
Habitant hic quaedam mulieres pauperculae,
Ut opinor; has non nosse te et certo scio;
650
Neque enim diu huc commigrarunt.
Aeschinus
650
Quid tum postea?
Micio
Virgo est cum matre.
Aeschinus
Perge.
Micio
Haec virgo orba est patre:
Hic meus amicus illi genere est proximus:
Huic leges cogunt nubere hanc.
Aeschinus
Perii.
Micio
Quid est?
Aeschinus
Nihil: recte: perge.
Micio
Is venit ut secum avehat;
655
Nam habitat Mileti.
Aeschinus
655
Hem, virginem ut secum avehat?
Micio
Sic est.
Aeschinus
Miletum usque obsecro?
Micio
Ita.
Aeschinus
Animo male est.
Quid ipsae? quid aiunt?
Micio
Quid illas censes? nihil enim.
Commenta mater est esse ex alio viro
Nescio quo puerum natum; neque eum nominat;
660
Priorem esse illum; non oportere huic dari.
Aeschinus
Eho, nonne haec iusta tibi videntur postea?
Micio
Non.
Aeschinus
Obsecro, non? an illam hinc abducet, pater?
Micio
Quid illam ni abducat?
Aeschinus
Factum a vobis duriter
Immisericorditerque; atque etiam, si est, pater,
665
Dicendum magis aperte, illiberaliter.
Micio
Quamobrem?
Aeschinus
Rogas me? quid illi tandem creditis
Fore animi misero quicum illa consuevit prius,
Qui infelix haud scio an illam misere nunc amat,
Quum hanc sibi videbit praesens praesenti eripi,
670
Abduci ab oculis? Facinus indignum, pater.
Micio
Qua ratione istuc? quis despondit? quis dedit?
Cui, quando nupsit? auctor his rebus quis est?
Cur duxit alienam?
Aeschinus
An sedere oportuit
Domi virginem tam grandem, dum cognatus hinc
675
Illinc veniret exspectantem? Haec, mi pater,
Te dicere aequum fuit, et id defendere.
Micio
Ridiculum: adversumne illum causam dicerem
Cui veneram advocatus? sed, quid ista, Aeschine,
Nostra? aut quid nobis cum illis? abeamus. Quid est?
680
Quid lacrimas?
Aeschinus
680
Pater obsecro ausculta.
Micio
680
Aeschine, audivi omnia
Et scio; nam te amo; quo magis quae agis curae sunt mihi.
Aeschinus
Ita velim me promerentem ames dum vivas mi pater,
Ut me hoc delictum admisisse in me id mihi vehementer dolet,
Et me tui pudet.
Micio
Credo hercle; nam ingenium novi tuum
685
Liberale: sed vereor ne indiligens nimium sies.
In qua civitate tandem te arbitrare vivere?
Virginem vitiasti quam te ius non fuerat tangere.
Iam id peccatum primum magnum; magnum, at humanum tamen.
Fecere alii saepe item boni: at postquam id evenit, cedo
690
Numquid circumspexti? aut numquid tute prospexti tibi,
Quid fieret, qua fieret? si te ipsum mihi puduit dicere,
Qua resciscerem? Haec dum dubitas menses abierunt decem.
Prodidisti et te, et illam miseram, et gnatum, quod quidem in te fuit.
Quid? credebas dormienti haec tibi confecturos Deos,
695
Et illam sine tua opera in cubiculum iri deductum domum?
Nolim ceterarum rerum te socordem eodem modo.
Bono animo es: duces uxorem hanc.
Aeschinus
Hem.
Micio
Bono animo es, inquam.
Aeschinus
Pater,
Obsecro, non ludis tu nunc me?
Micio
Ego te? quamobrem?
Aeschinus
Nescio;
Nisi quia tam misere hoc esse cupio verum eo vereor magis.
Micio
700
Abi domum, ac Deos comprecare ut uxorem arcessas: abi.
Aeschinus
Quid? iam uxorem?
Iam?
Micio
Iam, quantum potest.
Aeschinus
Di me, pater,
Micio
Iam.
Aeschinus
Omnes oderint ni magis te quam oculos nunc amo meos.
Micio
Quid? quam illam?
Aeschinus
Aeque.
Micio
Perbenigne.
Aeschinus
Quid? ille ubi est Milesius?
Micio
Abiit; periit; navem adscendit. Sed cur cessas?
Aeschinus
Abi pater:
705
Tu potius Deos comprecare; nam tibi eos certo scio,
Quo vir melior multo es quam ego, obtemperaturos magis.
Micio
Ego eo intro ut quae opus sunt parentur: tu fac ut dixi, si sapis.
Aeschinus
Quid hoc est negoti! Hoc est patrem esse? aut hoc est filium esse?
Si frater aut sodalis esset, qui magis morem gereret?
710
Hic non amandus? hicine non gestandus in sinu est? hem!
Itaque adeo magnam mili iniecit sua commoditate curam
Ne forte imprudens faciam quod nolit: sciens cavebo.
Sed cesso ire intro ne morae meis nuptiis egomet siem?
Demea
Defessus sum ambulando. Ut, Syre, te cum tua
715
Monstratione magnus perdat Iupiter!
Perreptavi usque omne oppidum: ad portam, ad lacum:
Quo non? neque illic fabrica ulla erat, neque fratrem homo
Vidisse se aibat quisquam: nunc vero domi
Certum obsidere est usque donec redierit.
Micio
720
Ibo, illis dicam nullam esse in nobis moram.
Demea
Sed eccum ipsum: te iamdudum quaero, Micio.
Micio
Quidnam?
Demea
Fero alia flagitia ad te ingentia
Boni illius adolescentis.
Micio
Ecce autem!
Demea
Nova;
Capitalia.
Micio
Ohe, iam.
Demea
Nescis qui vir sit.
Micio
Scio.
Demea
725
O stulte, tu de psaltria me somnias
Agere: hoc peccatum in virginem est civem.
Micio
Scio.
Demea
Oho, scis et patere?
Micio
Quidni patiar?
Demea
Dic mihi,
Non clamas? non insanis?
Micio
Non. Malim quidem—
Demea
Puer natus est.
Micio
Di bene vertant!
Demea
Virgo nihil habet.
Micio
730
Audivi.
Demea
730
Et ducenda indotata est?
Micio
730
Scilicet.
Demea
Quid nunc futurum est?
Micio
Id enim quod res ipsa fert:
Illinc huc transferetur virgo.
Demea
O Iupiter!
Istocine pacto oportet?
Micio
Quid faciam amplius?
Demea
Quid facias? Si non ipsa re istuc tibi dolet,
735
Simulare certe est hominis.
Micio
735
Quin iam virginem
Despondi; res composita est; fiunt nuptiae:
Demsi metum omnem: haec magis sunt hominis.
Demea
Caeterum,
Placet tibi factum, Micio?
Micio
Non, si queam
Mutare: nunc, quum non queo, aequo animo fero.
740
Ita vita est hominum quasi quum ludas tesseris:
Si illud quod maxime opus est iactu non cadit,
Illud quod cecidit forte id arte ut corrigas.
Demea
Corrector! Nempe tua arte viginti minae
Pro psaltria periere; quae, quantum potest,
745
Aliquo abiicienda est, si non pretio at gratiis.
Micio
Neque est, neque illam sane studeo vendere.
Demea
Quid igitur facies?
Micio
Domi erit.
Demea
Pro Divum fidem!
Meretrix et materfamilias una in domo?
Micio
Cur non?
Demea
Sanum te credis esse?
Micio
Equidem arbitror.
Demea
750
Ita me Di ament, ut video ego tuam ineptiam,
Facturum credo ut habeas quicum cantites.
Micio
Cur non?
Demea
Et nova nupta eadem haece discet?
Micio
Scilicet.
Demea
Tu inter eas restim ductans saltabis.
Micio
Probe.
Demea
Probe?
Micio
Et tu nobiscum una, si opus sit.
Demea
Hei mihi!
755
Non te haec pudent?
Micio
755
Iam vero omitte, Demea,
Tuam istanc iracundiam; atque ita uti decet
Hilarum ac libentem fac te gnati in nuptiis.
Ego hos conveniam: post huc redeo.
Demea
O Iupiter!
Hancine vitam? hoscine mores? hanc dementiam?
760
Uxor sine dote veniet; intus psaltria est:
Domus sumtuosa; adolescens luxu perditus;
Senex delirans. Ipsa si cupiat Salus
Servare prorsus non potest hanc familiam.
Tap any Latin word to look it up