Silvae — Book 2 — Gadsden Classics

Quod tibi praerepti. Melior, solamen alumni,

Est inter notos Sirenum nomine muros

Stat, quae perspicuas nitidi Melioris opacet

Psittace, dux volucrum, domini facunda voluptas,

Quid tibi nunc strata mansuescere profuit ira?

Saeve nimis, lacrimis quisquis discrimina ponis

Lucani proprium diem frequentet,

improbus ante rogos et adhuc vivente favilla

saxaque Tyrrhenae templis onerata Minervae

arbor aquas complexa lacus, quae robore ab imo

humanae sollers imitator, psittace, linguae,

quid scelus humanasque animo dediscere caedes

lugendique modos, miserum est primaeva parenti

quisquis collibus Isthmiae Diones

ordiar ': abruptis etiam nunc flebile venis

celsa Dicarchei speculatrix villa profundi,

incurvata vadis redit inde cacumine recto

quis tua tam subito praeclusit murmura fato?

imperiumque pati et domino parere minori?

pignora surgentesque—nefas!—accendere natos;

docto pectora concitatus oestro

vulnus hiat, magnaeque patet via lubrica plagae,

qua Bromio dilectus ager. collesque per altos

ardua, ceu mediis iterum nascatur ab undis

hesternas, miserande, dapes moriturus inisti

quid? quod abire domo rursusque in claustra reverti

durum et deserti praerepta coniuge partem

pendentis bibit ungulae liquorem.

5 cum iam egomet cantus et verba medentia saevus

5 uritur et prelis non invidet uva Falernis.

5 atque habitet vitreum tacitis radicibus amnem.

5 nobiscum, et gratae carpentem munera mensae

5 suetus et a capta iam sponte recedere praeda

5 conclamare tori, maesta et lamenta sororum

5 ipsi, quos penes est honor canendi,

consero. tu planctus lamentaque fortia mavis

huc me post patrii laetum quinquennia lustri,

quid Phoebum tam parva rogem? vos dicite causas,

errantemque toris mediae plus tempore noctis

insertasque manus laxo dimittere morsu?

et fratrum gemitus: alte tamen ac procul intrat

vocalis citharae repertor Arcas

odistique chelyn surdaque averteris aure.

cum stadio iam pigra quies canusque sederet

Naides. et faciles, satis est, date carmina Fauni.

vidimus, adfatus etiam meditataque verba

occidis, altarum vastator docte ferarum,

altius in sensus maioraque vulnera vincit

et tu Bassaridum rotator Euhan

intempesta cano: citius me tigris abactis

pulvis ad Ambracias conversa gymnade frondes,

Nympharum tenerae fugiebant Pana catervae;

reddideras. at nunc aeterna silentia Lethes

non grege Massylo curvaque indagine clausus,

plaga minor, famulum—quia rerum nomina caeca

et Paean et Hyantiae sorores,

fetibus orbatique velint audire leones,

trans gentile fretum placidi facundia Polli

ille quidem it, cunctas tamquam velit, et tamen unam

ille canorus habes, cedat Phaethontia vulgi

non formidato supra venabula saltu

sic miscet Fortuna manu nec pectora novit—,

laetae purpureas novate vittas,

10 nec si tergeminum Sicula de virgine carmen

10 detulit et nitidae iuvenilis gratia Pollae.

10 in Pholoen. silvis haec fluminibusque sequentis

10 fabula: non soli celebrant sua funera cygni.

10 incitus aut caeco foveae deceptus hiatu,

10 sed famulum gemis, Urse, pium, sed amore fideque

10 crinem comite, candidamque vestem

affluat aut silvis chelys intellecta ferisque,

flectere iam cupidum gressus, qua limite noto

nunc hirtos gressus, nunc improba cornua vitat,

At tibi quanta domus rutila testudine fulgens,

sed victus fugiente fera. stat cardine aperto

has meritum lacrimas, cui maior stemmate iuncto

perfundant hederae recentiores.

mulceat insanos gemitus, stat pectore demens

Appia longarum teritur regina viarum.

iamque et belligerum Iani nemus atraque Caci

conexusque ebori virgarum argenteus ordo,

infelix cavea et clausas circum undique portas

libertas ex mente fuit. ne comprime fletus,

docti largius evagentur amnes,

luctus et admoto latrant praecordia tactu.

Sed iuvere morae, placido lunata recessi!

rura Quirinalesque fuga suspensa per agros

argutumque tuo stridentia limina cornu,

hoc licuisse nefas placidi tumuere leones,

ne pudeat; rumpat frenos dolor iste diesque,

et plus Aoniae virete silvae,

Nemo vetat: satiare malis aegrumque dolorem

hinc atque hinc curvas perrumpunt aequora rupes,

Caelica tesca subit; ibi demum victa labore,

et, querulae iam sponte, fores! vacat ille beatus

tum cunctis cecidere iubae, puduitque relatum

si tam dura placent—hominem gemis—heu mihi! subdo

et, si qua patet aut diem recepit,

15 libertate doma. iam flendi expleta voluptas

15 dat natura locum montique intervenit unum

15 fessa metu, qua nunc placidi Melioris aperti

15 carcer et augusti nusquam convicia tecti!

15 aspicere, et totas duxere in lumina frontes.

15 ipse faces—, hominem, Urse, tuum, cui dulce volenti

15 sertis mollibus expleatur umbra.

iamque preces fessus non indignans amicas?

litus et in terras scopulis pendentibus exit.

stant sine fraude lares, flavos collegit amictus

Huc doctae stipentur aves, quis nobile fandi

at non te primo fusum novus obruit ictu

servitium, cui triste nihil, qui sponte sibique

centum Thespiacis odora lucis

iamne canam? lacrimis en et mea carmina in ipso

gratia prima loci, gemina testudine fumant

artius et niveae posuit se margine ripae,

ius Natura dedit: plangat Phoebeius ales

ille pudor: mansere animi, virtusque cadenti

imperiosus erat. quisnam haec in funera missos

stent altaria victimaeque centum,

ore natant tristesque cadunt in verba liturae.

balnea, et e terris occurrit dulcis amaro

insequitur velox pecorum deus et sua credit

auditasque memor penitus dimittere voces

a media iam morte redit, nec protinus omnes

castiget luctus? gemit inter bella peremptum

quas Dirce lavat aut alit Cithaeron:

ipse etenim tecum nigrae solemnia pompae

nympha mari. levis hic Phorci chorus udaque crines

conubia; ardenti ianuam suspiria librat

sturnus et Aonio versae certamine picae,

terga dedere minae, sicut sibi conscius alti

Parthus equum, fidosque canes flevere Molossi,

Lucanum canimus, favete linguis,

20 spectatumque Urbi scelus et puerile feretrum

20 Cymodoce viridisque cupit Galatea lavari.

20 pectore, iam praedae levis imminet, ecce citatos

20 quique refert iungens iterata vocabula perdix,

20 vulneris adversum moriens it miles in hostem

20 et volucres habuere rogum cervusque Maronem.

20 vestra est ista dies, favete, Musae,

produxi, saevos damnati turis acervos

ante domum tumidae moderator caerulus undae

advertit Diana gradus, dum per iuga septem

et quae Bistonio queritur soror orba cubili:

attollitque manum et ferro labente minatur:

quid, si nec famulus? vidi ipse habitusque notavi

dum qui vos geminas tulit per artes,

plorantemque animam supra sua funera vidi,

excubat, innocui custos laris: huius amico

errat Aventinaeque legit vestigia cervae.

ferte simul gemitus cognataque ducite flammis

sic piger ille gradu solitoque exutus honore

te tantum cupientis erum; sed maior in ore

et vinctae pede vocis et solutae.

teque patrum gemitus superantem et brachia matrum

spumant templa salo. felicia rura tuetur

paenituit vidisse deam. conversaque fidas

funera et hoc cunctae miserandum addiscite carmen:

firmat hians oculos animamque hostemque requirit.

spiritus et tenero manifesti in sanguine mores.

Romani colitur chori sacerdos.

complexumque rogos ignemque haurire parantem

Alcides; gaudet gemino sub numine portus:

ad comites: ‘numquamne avidis arcebo rapinis

‘Occidit aeriae celeberrima gloria gentis

Magna tamen subiti tecum solacia leti,

optarent multum Graiae cuperentque Latinae

Felix—heu nimis!—et beata tellus,

25 vix tenui similis comes offendique tenendo.

25 hic servat terras, hic saevis fluctibus obstat.

25 hoc petulans foedumque pecus, semperque pudici

25 psittacus, ille plagae viridis regnator Eoae;

25 victe. feres, quod te maesti populusque patresque,

25 sic peperisse nurus, non talem Cressa superbum

25 quae pronos Hyperionis meatus

et nunc, heu, vittis et frontis honore soluto

mira quies pelagi: ponunt hic lassa furorem

decrescet mihi turba chori?’ sic deinde locuta

quem non gemmata volucris Iunonia cauda

ceu notus caderes tristi gladiator harena,

callida sollicito revocavit Thesea filo,

summis Oceani vides in undis

infaustus vates versa mea pectora tecum

aequora, et insani spirant clementius austri,

depromit pharetra telum breve, quod neque flexis

vinceret aspectu, gelidi non Phasidis ales,

ingemuere mori; magni quod Caesaris ora

nec Paris Oebalios talis visurus amores

stridoremque rotae cadentis audis,

plango lyra, sed tu comitem sociumque doloris,

hic praeceps minus audet hiems, nulloque tumultu

cornibus aut solito torquet stridore, sed una

nec quas umenti Numidae rapuere sub austro,

inter tot Scythicas Libycasque, et litore Rheni

rusticus invitas deiecit in aequora pinus.

quae Tritonidi fertiles Athenas

si merui luctusque tui consortia sensi,

stagna modesta iacent dominique imitantia mores.

emisit contenta manu laevamque soporae

ille salutator regum nomenque locutus

et Pharia de gente feras, quas perdere vile est,

non fallo aut cantus adsueta licentia ducit:

unctis, Baetica, provocas trapetis:

30 iam lenis patiare precor, me fulmine in ipso

30 Inde per obliquas erepit porticus arces,

30 Naidos aversa fertur tetigisse sagitta.

30 Caesareum et queruli quondam vice functus amici,

30 unius amissi tetigit iactura leonis.

30 vidi et adhuc video, qualem nec bella canentem

30 Lucanum potes imputare terris!

audivere patres, ego iuxta busta profusis

urbis opus, longoque domat saxa aspera dorso,

illa diem pariter surgens hostemque protervum

nunc conviva levis monstrataque reddere verba

litore virgineo Thetis occultavit Achillen,

hoc plus quam Senecam dedisse mundo

matribus atque piis cecini solacia natis

qua prius obscuro permixti pulvere soles

vidit et in fontem, niveos ne panderet artus,

tam facilis! quo tu, Melior dilecte, recluso

nec circum saevi fugientem moenia Phoebi

aut dulcem generasse Gallionem.

et mihi, cum proprios gemerem defectus ad ignes—

et feritas inamoena viae, nunc ire voluptas:

sic tota cum veste ruit. stagnisque sub altis

numquam solus eras. at non inglorius umbris

Troilon Haemoniae deprendit lancea dextrae.

attollat refluos in astra fontes

quem, Natura!—patrem, nec te lugere severus

qualis, si subeas Ephyres Baccheidos altum

Pana sequi credens ima latus implicat alga.

mittitur: Assyrio cineres adolentur amomo

qualis eras! procul en cunctis puerisque virisque

Graio nobilior Melcte Baetis 2;

35 arceo, sed confer gemitus pariterque fleamus.

35 culmen, ab Inoo fert semita tecta Lechaeo.

35 quid faceret subito deceptus praedo? nec altis

35 et tenues Arabum respirant gramine plumae

35 pulchrior et tantum domino minor! illius unus

35 Baetim, Mantua, provocare noli.

Iamdudum dignos aditus laudumque tuarum,

Non, mihi si cunctos Helicon indulgeat amnes

credere corpus aquis hirtae sibi conscius audet

Sicaniisque crocis; senio nec fessus inerti

ante decor, quantum praecedit clara minores

Natum protinus atque humum per ipsam

o merito dilecte puer, primordia quaerens

et superet Pimplea sitim largeque volantis

pellis et a tenero nandi rudis: omnia questus,

scandet odoratos Phoenix felicior ignes.’

luna faces quantumque alios premit. Hesperos ignes.

primo murmure dulce vagientem

distrahor. hinc anni stantes in limine vitae,

ungula sedet equi reseretque arcana pudicos

immitem Bromium, stagna invida et invida tela,

non tibi femineum vultu decus oraque supra

blando Calliope sinu recepit,

hinc me forma rapit, rapit inde modestia praecox

Phemonoe fontes vel quos meus auspice Phoebo

primaevam visu platanum, cui longa propago

mollis honos, quales dubiae post crimina formae

tum primum posito remissa luctu

40 et pudor et tenero probitas maturior aevo.

40 altius immersa turbavit Pollius urna,

40 innumeraeque manus et iturus in aethera vertex,

40 de sexu transire iubent, torvoque virilis

40 longos Orpheos exuit dolores

o ubi purpureo suffusus sanguine candor

innumeras valeam species cultusque locorum

deposuit iuxta vivamque adgessit harenam

gratia; nec petulans acies blandique severo

et dixit: ‘puer o dicate Musis,

sidereique orbes radiataque lumina caelo

Pieriis aequare modis, vix ordine longo

optatisque aspergit aquis et talia mandat:

igne oculi, qualis, bellus iam casside, visu

longaevos cito transiture vates,

et castigatae collecta modestia frontis

suffecere oculi, vix, dum per singula ducor,

‘vive diu nostri pignus memorabile voti,

Parthenopaeus erat; simplexque horrore decoro

non tu flumina nec greges ferarum

ingenuique super crines mediisque decorae

suffecere gradus, quae rerum turba! locine

arbor, et haec durae latebrosa cubilia nymphae

crinis, et obsessae nondum primoque micantes

nec plectro Getieas movebis ornos,

45 margo comae? blandis ubinam ora arguta querelis

45 ingenium an domini mirer prius? haec domus ortus

45 tu saltem declinis ama, preme frondibus undam.

45 flore genae: talem Ledaeo gurgite pubem

45 sed septem iuga Martiumque Thybrim

osculaque impliciti vernos redolentia flores

aspicit et Phoebi tenerum iubar; illa cadentem

illa quidem meruit, sed ne, precor, igne superno

educat Eurotas, teneri sic integer aevi

et doctos equites et eloquente

et mixtae risu lacrimae penitusque loquentis

detinet exactamque negat dimittere lucem,

aestuet aut dura feriatur grandine; tantum

Elin adit primosque Iovi puer adprobat annos,

cantu purpureum trabes senatum,

Hyblaeis vox mixta favis? cui sibila serpens

cum iam fessa dies et in aequora montis opaci

spargere tu laticem et foliis turbare memento.

nam pudor unde novae menti tranquillaque morum

nocturnas alii Phrygum ruinas

poneret et saevae vellent servire novercae.

umbra cadit vitreoque natant praetoria ponto,

tunc ego teque diu recolam dominamque benignae

temperies teneroque animus maturior aevo,

et tardi reducis vias Ulixis

50 nil veris adfingo bonis, heu lactea colla!

50 haec pelagi clamore fremunt, haec tecta sonoros

50 sedis et inlaesa tutabor utramque senecta,

50 carmine quo repetisse queam? saepe ille volentem

50 et puppem temerariam Minervae,

brachia, quo numquam domini sine pondere cervix!

ignorant fluctus terraeque silentia malunt.

ut Iovis, ut Phoebi frondes, ut discolor umbra

castigabat enim studioque altisque iuvabat

trita vatibus orbita, sequantur:

o ubi venturae spes non longinqua iuventae

his favit natura locis, hic victa colenti

populus et nostrae stupeant tua germina pinus.’

consiliis; tecum tristisque hilarisque nec umquam

tu carus Latio memorque gentis

atque genis optatus honos iurataque multum

cessit et ignotos docilis mansuevit in usus.

sic ait. illa dei veteres animata calores

ille suus vultumque tuo sumebat ab ore:

carmen fortior exseris togatum.

barba tibi? cuncta in cineres gravis intulit hora

mons erat hic, ubi plana vides; et lustra fuerunt,

uberibus stagnis obliquo pendula trunco

dignus et Haemonium Pyladen praecedere fama

ac primum teneris adhuc in annis

55 hostilisque dies: nobis meminisse relictum.

55 quae nunc tecta subis; ubi nunc nemora ardua cernis,

55 incubat atque umbris scrutatur amantibus undas,

55 Cecropiamque fidem, sed laudum terminus esto,

55 hides Hectora Thessalosque currus

quis tua colloquiis hilaris mulcebit amatis pectora?

hic nec terra fuit: domuit possessor, et illum

sperat et amplexus, sed aquarum spiritus arcet

quem fortuna sinit: non mente fidelior aegra

et supplex Priami potentis aurum,

quis curas mentisque arcana remittet?

formantem rupes expugnantemque secuta

nec patitur tactus, tandem eluctata sub auras

speravit tardi reditus Eumaeus Ulixis.

et sedes reserabis inferorum,

accensum quis bile fera famulisque tumentem

gaudet humus, nunc cerne iugum discentia saxa

libratur fundo rursusque enode cacumen

Quis deus aut quisnam tam tristia vulnera casus

ingratus Nero dulcibus theatris

leniet ardentique in se deflectet ab ira?

intrantesque domos iussumque recedere montem,

ingeniosa levat, veluti descendat in imos

eligit? unde manus Fatis tam certa nocendi?

et noster tibi proferetur Orpheus.

60 inceptas quis ab ore dapes libataque vina

60 iam Methymnaei vatis manus et chelys una

60 stirpe lacus alia. iam nec Phoebeia Nais

60 o quam divitiis censuque exutus opinio

60 dices culminibus Remi vagantis

auferet et dulci turbabit cuncta rapina?

Thebais et Getici cedat tibi gloria plectri:

odit et exclusos invitat gurgite ramos

fortior, Urse, fores! si vel fumante ruina

infandos domini nocentis ignes.

quis matutinos abrumpet murmure somnos

et tu saxa moves, et te nemora alta sequuntur.

Haec tibi parva quidem genitali luce paramus

ructassent dites Vesuvina incendia Locroe

hinc castae titulum decusque Pollae-

impositus stratis abitusque morabitur artis

Quid referam veteres ceraeque aerisque figuras,

dona, sed ingenti forsan victura sub aevo.

seu Pollentinos mersissent flumina saltus

iocunda dabis adlocutione.

nexibus atque ipso revocabit ad oscula poste 3?

si quid Apellei gaudent animasse colores,

tu, cuius placido posuere in pectore sedem

seu Lucanus Acir seu Thybridis impetus altas

mox coepta generosior iuventa

65 obvius intranti rursus quis in ora manusque

65 si quid adhuc vacua, tamen admirabile, Pisa

65 blandus honos hilarisque tamen cum pondere virtus,

65 in dextrum torsisset aquas, paterere serena

65 albos ossibus Italis Philippos

prosiliet brevibusque umeros circumdabit ulnis?

Phidiacae rasere manus, quod ab arte Myronis

cui nec pigra quies nec iniqua potentia nec spes

fronte deos; sive alma fidem messesque negasset

et Pharsalica bella detonabis,

muta domus, fateor, desolatique penates,

aut Polycliteo iussum est quod vivere caelo,

improba, sed medius per honesta et dulcia limes,

Cretaque Cyreneque et qua tibi cumque beato

convulsum ducis inter arma divi,

et situs in thalamis et maesta silentia mensis!

aeraque ab Isthmiacis auro potiora favillis,

incorrupte fidem nullosque experte tumultus

larga redit Fortuna sinu. sed gnara dolorum

libertate gravem pia Catonem

Quid mirum, tanto si te pius altor honorat

ora ducum ac vatum sapientumque ora priorum,

et secrete, palam quom digeris ordine vitam,

Invidia infelix animi vitalia vidit

et gratum popularitate Magnum.

70 funere? tu domino requies portusque senectae,

70 quos tibi cura sequi, quos toto pectore sentis,

70 idem auri facilis contemptor et optimus idem

70 laedendique vias. vitae modo cardine adultae

70 tu Pelusiaci scelus Canopi

tu modo deliciae, dulces modo pectore curae,

expers curarum atque animum virtute quieta

comere divitias opibusque immittere lucem:

nectere temptabat iuvenum pulcherrimus ille

deflebis pius et Pharo cruenta

non te barbaricae versabat turbo catastae,

compositus semperque tuus? quid mille revolvam

hac longum florens animi morumque iuventa

cum tribus Eleis unam trieterida lustris.

Pompeio dabis altius sepulcrum.

nec mixtus Phariis venalis mercibus infans

culmina visendique vices? sua cuique voluptas

Iliacos aequare senes et vincere persta,

attendit torvo tristis Rhamnusia vultu,

haec primo iuvenis canes sub aevo,

compositosque sales meditataque verba locutus

atque omni proprium thalamo mare, transque iacentem

quos pater Elysium, genetrix quos detulit annos:

ac primum implevitque toros oculisque nitorem

ante annos Culicis Maroniani.

75 quaesisti lascivus enim tardeque parasti.

75 Nerea diversis servit sua terra fenestris:

75 hoc illi duras exoravere sorores,

75 addidit ac solito sublimius ora levavit,

75 cedet Musa rudis ferocis Enni

hic domus, hinc ortus, dominique penatibus olim

haec videt Inarimen, illinc Prochyta aspera paret;

hoc, quae te sub teste situm fugitura tacentem

heu! misero letale favens. seseque videndo

et docti furor arduus Lucreti,

carus uterque parens atque in tua gaudia liber,

armiger hac magni patet Hectoris, inde malignum

ardua magnanimi revirescet gloria Blaesi.

torsit et invidia mortemque amplexa iacenti

et qui per freta duxit Argonautas,

ne quererere genus, raptum sed protinus alvo

aera respirat pelago circumflua Nesis;

iniecit nexu carpsitque immitis adunca

et qui corpora prima transfigurat.

sustulit exsultans ac prima lucida voce

inde vagis omen felix Euploea carinis

ora verenda manu. quinto vix Phosphoros ortu

quid maius loquar? ipsa te Latinis

80 astra salutantem dominus sibi mente dicavit,

80 quaeque ferit curvos exserta Megalia fluctus,

80 rorantem sternebat equum: iam litora duri

80 Aeneis venerabitur canentem.

amplexusqne sinu tulit et genuisse putavit,

angitur et domino contra recubante proculque

saeva. Philete. senis, durumque Acheronta videbas,

nec solum dabo carminum nitorem,

fas mihi sanctorum venia dixisse parentum,

Surrentina tuus spectat praetoria Limon.

quo domini clamate sono! non saevius atros

sed taedis genialibus dicabo

tuque, oro, Natura, sinas, cui prima per orbem

una tamen cunctis, procul eminet una diaetis,

nigrasset planctu genetrix tibi salva lacertos,

doctam atque ingenio tuo decoram,

iura animis sancire datum: non omnia sanguis

quae tibi Parthenopen derecto limite ponti

nec pater; et certe qui vidit funera frater

qualem blanda Venus daretque Iuno

85 proximus aut serie generis demissa propago

85 ingerit: hic Grais penitus delecta metallis

85 erubuit vinci, sed nec servilis adempto

85 forma, simplicitate, comitate,

alligat; interius nova saepe adscitaque serpunt

saxa; quod Eoae respergit vena Syenes,

ignis: odoriferos exhausit flamma Sabaeos

censu, sanguine, gratia, decore,

pignora conexis. natos genuisse necesse est,

Synnade quod maesta Phrygiae fodere secures

et Cilicum messes, Phariaeque exempta volucri

et vestros hymenaeon ante postes

elegisse iuvat, tenero sic blandus Achilli

per Cybeles lugentis agros, ubi marmore picto

cinnama et Assyrio manantes gramine sucos

festis cantibus ipsa personabo.

semifer Haemonium vincebat Pelea Chiron,

candida purpureo distinguitur area gyro;

et domini fletus: hos tantum hausere favillae,

o saevae nimium gravesque Parcae!

90 nec senior Peleus natum comitatus in arma

90 hic et Amyclaei caesum de monte Lycurgi

90 hos bibit usque rogus; nec quod tibi Setia canos

90 o numquam data longa fata summis!

Troica, sed claro Phoenix haerebat alumno.

quod viret et molles imitatur rupibus herbas,

restinxit cineres, gremio nec lubricus ossa

cur plus, ardua, casibus patetis?

optabat longe reditus Pallantis ovantis

hic Nomadum lucent flaventia saxa Thasosque

quod vallavit onyx, miseris acceptius umbris

cur saeva vice magna non senescunt?

Evander, fidus pugnas spectabat Acoetes.

et Chios et gaudens fluctus spectare Carystos:

quam gemitus, sed et ipse iuvat 1? quid terga dolori,

sic natum Nasamonii Tonantis

cumque procul nitidis genitor cessaret ab astris,

omnia Chalcidicas turres obversa salutant,

Urse, damus? quid damna foves et pectore iniquo

post ortus obitusque fulminatos

95 fluctivagus volucrem comebat Persea Dictys.

95 macte animo, quod Graia probas, quod Graia frequentas

95 vulnus amas? ubi nota reis facundia raptis?

95 angusto Babylon premit sepulcro.

quid referam altricum victas pietate parentes?

arva: nec invideant quae te genuere Dicarchi

quid caram crucias tam saevis luctibus umbram?

sic fixum Paridis manu frementis

quid te post cineres deceptaque funera matris

moenia! nos docto melius potiemur alumno.

eximius licet ille animi meritusque doleri:

Peliden Thetis horruit cadentem.

tutius Inoo reptantem pectore, Baeche?

Quid nunc ruris opes pontoque novalia dicam

solvisti, subit ille pios carpitque quietem

sic ripis ego murmurantis Hebri

iam secura patris Tuscis regnabat in undis

iniecta et madidas Baccheo nectare rupes?

Elysiam clarosque illic fortasse parentes

non mutum caput Orpheos sequebar.

100 Ilia. portantem lassabat Romulus Accam.

100 saepe per autumnum iam pubescente Lyaeo

100 invenit; aut illi per amoena silentia Lethes

100 sic et tu—rabidi nefas tyranni!—iussus

vidi ego transertos alieno in robore ramos

conscendit scopulos noctisque occulta sub umbra

forsan Avernales adludunt undique mixtae

praecipitem subire Lethen,

altius ire suis. et te iam fecerat illi

palmite maturo rorantia lumina tersit

Naides, obliquoque notat Proserpina vultu.

dum pugnas canis arduaque voce

mens animusque patrem, necdum moresve decorve:

Nereis et dulces rapuit de collibus uvas.

pone, precor, questus; alium tibi Fata Phileton,

das solacia grandibus sepulcris,

tu tamen et iunctas etiam nunc murmure voces

saepe et vicino sparsa est vindemia fluctu,

forsan et ipse dabit moresque habitusque decoros

—o dirum scelus! o scelus!—tacebis.’

105 vagitumque rudem fletusque infantis amabas.

105 et Satyri cecidere vadis, nudamque per undas

105 monstrabit gaudens similemque docebit amorem.

105 sic fata est leviterque decidentes

Ille, velut primos exspiraturus ad austros

Dorida montani cupierunt prendere Panes.

abrasit lacrimas nitente plectro.

mollibus in pratis alte flos improbus exstat,

Sis felix, tellus, dominis ambobus in annos

At tu, seu rapidum poli per axem

sic tener ante diem vultu gressuque superbo

Mygdonii Pyliique senis nec nobile mutes

Famae curribus arduis levatus,

vicerat aequales multumque reliquerat annos,

servitium, nec te cultu Tirynthia vincat

qua surgunt animae potentiores,

110 sive catenatis curvatus membra palaestris

110 aula Dicarcheique sinus, nec saepius isti

110 terras despicis et sepulcra rides;

staret: Amyclaea conceptum matre putares,

blanda Therapnaei placent vineta Galaesi.

seu pacis merito nemus reclusi

Oebaliden illo praeceps mutaret Apollo,

hic ubi Pierias exercet Pollius artes,

felix Elysii tenes in oris,

Alcides pensaret Hylan: seu Graius amictu

seu volvit monitus, quos dat Gargettius auctor,

quo Pharsalica turba congregatio,

Attica facundi decurreret orsa Menandri:

seu nostram quatit ille chelyn seu dissona nectit

et te nobile carmen insonantem

115 laudaret gavisa sonum crinemque decorum

115 carmina sive minax ultorem stringit iambon:

115 Pompei comitantur et Catones,

fregisset rosea lasciva Thalia corona;

hinc levis e scopulis meliora ad carmina Siren

seu magna sacer et superbus umbra

Maeonium sive ille senem Troiaeque labores

advolat, hinc motis audit Tritonia cristis.

noscis Tartaron et procul noeentum

diceret aut casus tarde remeantis Ulixis:

tune rapidi ponunt flatus, maria ipsa vetantur

audis verbera pallidumque visa

ipse pater sensus, ipsi stupuere magistri,

obstrepere, emergunt pelago doctamque trahuntur

matris lampade respicis Neronem,

120 scilicet infausta Lachesis cunabula dextra

120 ad chelyn et blandi scopulis delphines aderrant.

120 adsis lucidus et vocante Polla

attigit, et gremio puerum complexa fovebat

Vive, Midae gazis et Lydo ditior auro,

unum, quaeso, diem deos silentum

Invidia: illa genas et adultum comere crinem,

Troica et Euphratae supra diademata felix,

exores: solet hoc patere limen

haec monstrare artes et verba infigere, quae nunc

quem non ambigui fasces, non mobile vulgus,

ad nuptas redeuntibus maritis.

plangimus. Herculeos annis aequare labores

non leges, non castra ferent, qui pectore magno

haec te non thiasis procax dolosis

125 coeperat adsurgens, sed adhuc infantia iuxta;

125 spemque metumque domas voto sublimior omni,

125 falsi numinis induit figura,

iam tamen et validi gressus mensuraque maior

exemptus fatis indignantemque refellens

ipsum sed colit et frequentat ipsum

cultibus et visae puero decrescere vestes,

Fortunam; dubio quem non in turbine rerum

imis altius insitum medullis,

cum tibi quas vestes, quae non gestamina mitis

deprendet suprema dies, sed abire paratum

ac solacia vana subministrat

festinabat erus! brevibus non stringere laenis

ac plenum vita. nos. vilis turba, caducis

vultus, qui simili notatus auro

130 pectora et angustante alas artare lacerna;

130 deservire bonis semperque optare parati,

130 stratis praenitet incubatque somno

enormes non ille sinus, sed semper ad annos

spargimur in casus: celsa tu mentis ab arce

securae. procul hinc abite, Mortes:

texta legens modo puniceo velabat amictu,

despicis errantes humanaque gaudia rides,

haec vitae genialis est origo.

nunc herbas imitante sinu, nunc dulce rubenti

tempus erat. eum te geminae suffragia terrae

cedat luctus atrox genisque manent

murice, nunc vivis digitos incendere gemmis

diriperent celsusque duas veherere per urbes,

iam dulces lacrimae dolorque festus,

135 gaudebat: non turba comes, non munera cessant:

135 inde Dicarcheis multum venerande colonis,

135 quicquid fleverat ante, nunc adoret.

sola verecundo deerat praetexta decori.

hine adscite meis, pariterque his largus et illis

Haec fortuna domus, subitas inimica levavit

ac iuvenile calens plectrique errore superbus,

Parca manus, quo, diva, feros gravis exseris ungues?

at nunc discussa rerum caligine verum

non te forma movet, non te lacrimabilis aetas?

aspicis—illo alii rursus iactantur in alto—,

140 hunc nec saeva viro potuisset carpere Procne,

140 et tua securos portus placidamque quietem

nec fera crudeles Colchis durasset in iras,

intravit non quassa ratis, sic perge nec umquam

editus Aeolia nec si foret iste Creusa:

emeritam in nostras puppem dimitte procellas.

torvus ab hoc Athamas insanos flecteret arcus,

discite securi, quorum de pectore mixtae

hunc quamquam Hectoreos cineres Troiamque perosus

in longum coiere faces sanetusque pudicae

145 turribus e Phrygiis flesset missurus Ulixes

145 servat amicitiae leges amor. ite per annos

septima lux, et iam frigentia lumina torpent,

saeculaque et priscae titulos praecedite famae.

iam complexa manu crinem tenet infera Iuno.

tuque, nurus inter longe praedocta Latinas

ille tamen, Parcis fragiles urgentibus annos,

parque viro mentem, cui non praecordia curae,

te vultu moriente videt linguaque cadente

non frontem vertere minae, sed candida semper

150 murmurat: in te omnes vacui iam pectoris efflat

150 gaudia et in vultu curarum ignara voluptas;

reliquias., solum meminit solumque vocantem

non tibi sepositas infelix strangulat arca

exaudit tibique ora movet, tibi verba relinquit

divitias avidique animum dispendia torquent

et prohibet gemitus consolaturque dolentem.

fenoris: expositi census et docta fruendi

gratum est, Fata. tamen, quod non mors lenta iacentis

temperies. non ulla deo meliore cohaerent

155 exedit puerile decus, manesque subivit

155 pectora, non alias docuit Concordia mentes.

integer et nullo temeratus corpora damno,

qualis erat.Quid ego exsequias et prodiga flammis

dona loquar maestoque ardentia funera luxu?

quod tibi purpureo tristis rogus aggere crevit.

160 quod Cilicum flores, quod munera graminis Indi,

quodque Arabes Phariique Palaestinique liquores

arsuram lavere comam? cupit omnia ferre

prodigus et totos Melior succendere census,

desertas exosus opes: sed non capit ignis

165 invidus, atque artae desunt in munera flammae.

horror habet sensus, qualem te funere summo

atque rogum iuxta, Melior placidissime quondam,

extimui! tune ille hilaris comisque videri?

unde animi saevaeque manus et barbarus horror,

170 dum modo fusus humi lucem aversaris iniquam,

nunc torvus pariter vestes et pectora rumpis

dilectosque premis visus et frigida lambis

oscula? erant illic genitor materque iacentis

maesta, sed attoniti te spectavere parentes.

175 quid mirum .' plebs cuncta nefas et praevia flerunt

agmina, Flaminio quae limite Molvius agger

transvehit, immeritus flammis dum tristibus infans

traditur, et gemitum formaque aevoque meretur:

talis in Isthmiaeos probatus ab aequore portus

180 naufragus imposita iacuit sub matre Palaemon;

sic et in anguiferae ludentem gramine Lernae

rescissum squamis avidus bibit ignis Ophelten.

Pone metus Letique minas desiste vereri:

illum nec temo latrabit Cerberus ore,

185 nulla soror flammis, nulla adsurgentibus hydris

terrebit; quin ipse avidae trux navita cumbae

interius steriles ripas et adusta subibit

litora, ne puero dura ascendisse facultas.

Quid mihi gaudenti proles Cyllenia virga

190 nuntiat? estne aliquid tam saevo in tempore laetum?

noverat effigies generosique ardua Blaesi

ora puer, dum saepe domi nova serta ligantem

te videt et similes tergentem pectore ceras,

hunc ubi Lethaei lustrantem gurgitis oras

195 Ausonios inter proceres seriemque Quirini

adgnovit, timide primum vestigia iungit

accessu tacito summosque lacessit amictus,

inde magis sequitur; neque enim magis ille trahentem

spernit et ignota credit de stirpe nepotum.

200 mox ubi delicias et rari pignus amici

sensit et amissi puerum solacia Blaesi,

tollit humo magnaque ligat cervice diuque

ipse manu gaudens vehit et, quae munera mollis

Elysii, steriles ramos mutasque volucres

205 porgit et obtunso pallentes germine flores.

nec prohibet meminisse tui, sed pectora blandus

miscet et alternum pueri partitur amorem.

Hic finis rapto, quin tu iam vulnera sedas

et tollis mersum luctu caput? omnia functa

210 aut moritura vides: obeunt noctesque diesque

astraque, nec solidis prodest sua machina terris,

nam populus mortale genus plebisque caducae

quis fleat interitus? hos bella, hos aequora poscunt;

his amor exitio, furor his et saeva cupido,

215 ut sileain morbos; hos ora rigentia Brumae,

illos implacido letalis Sirius igni,

hos manet imbrifero pallens Autumnus hiatu.

quicquid init ortus, finem timet, ibimus omnes,

ibimus: immensis urnam quatit Aeacus umbris,

220 ast hic quem gemimus. felix hominesque deosque

et dubius casus et caecae lubrica vitae

effugit, immunis fatis, non ille rogavit,

non timuit meruitve mori: nos anxia plebes,

nos miseri, quibus unde dies suprema, quis aevi

225 exitus, incertum, quibus instet fulmen ab astris,

quae nubes fatale sonet, nil flecteris istis?

sed flectere libens, ades huc emissus ab atro

limine, cui soli cuncta impetrare facultas.

Glaucia 2—insontes animas nec portitor arcet

230 nec durae comes ille ferae—: tu pectora mulce,

tu prohibe manare genas noctesque beatas

dulcibus alloquiis et vivis vultibus imple,

et periisse nega. desolatamque sororem,

qui potes, et miseros perge insinuare parentes.