Second Episode
Θεοκλύμενος
1165 χαῖρε, πατρὸς μνῆμʼ· ἐπʼ ἐξόδοισι γὰρ
ἔθαψα, Πρωτεῦ, σʼ ἕνεκʼ ἐμῆς προσρήσεως·
ἀεὶ δέ σʼ ἐξιών τε κἀσιὼν δόμους
Θεοκλύμενος παῖς ὅδε προσεννέπει, πάτερ.
ὑμεῖς μὲν οὖν κύνας τε καὶ θηρῶν βρόχους,
1170 δμῶες, κομίζετʼ ἐς δόμους τυραννικούς·
ἐγὼ δʼ ἐμαυτὸν πόλλʼ ἐλοιδόρησα δή·
οὐ γάρ τι θανάτῳ τοὺς κακοὺς κολάζομεν;
καὶ νῦν πέπυσμαι φανερὸν Ἑλλήνων τινὰ
ἐς γῆν ἀφῖχθαι καὶ λεληθέναι σκοπούς,
1175 ἤτοι κατόπτην κλοπαῖς θηρώμενον
Ἑλένην· θανεῖται δʼ, ἤν γε δὴ ληφθῇ μόνον.
ἔα·
ἀλλʼ, ὡς ἔοικε, πάντα διαπεπραγμένα
ηὕρηκα· τύμβου γὰρ κενὰς λιποῦσʼ ἕδρας
Τυνδαρὶς παῖς ἐκπεπόρθμευται χθονός.
1180 ὠή, χαλᾶτε κλῇθρα· λύεθʼ ἱππικὰ
φάτνης, ὀπαδοί, κἀκκομίζεθʼ ἅρματα,
ὡς ἂν πόνου γʼ ἕκατι μὴ λάθῃ με γῆς
τῆσδʼ ἐκκομισθεῖσʼ ἄλοχος, ἧς ἐφίεμαι. —
ἐπίσχετʼ· εἰσορῶ γὰρ οὓς διώκομεν
1185 παρόντας ἐν δόμοισι κοὐ πεφευγότας.
αὕτη, τί πέπλους μέλανας ἐξήψω χροὸς
λευκῶν ἀμείψασʼ ἔκ τε κρατὸς εὐγενοῦς
κόμας σίδηρον ἐμβαλοῦσʼ ἀπέθρισας
χλωροῖς τε τέγγεις δάκρυσι σὴν παρηίδα
1190 κλαίουσα; πότερον ἐννύχοις πεπεισμένη
στένεις ὀνείροις, φάτιν τινʼ οἴκοθεν
κλύουσα λύπῃ σὰς διέφθαρσαι φρένας;
Ἑλένη
δέσποτʼ — ἤδη γὰρ τόδʼ ὀνομάζω σʼ ἔπος
ὄλωλα· φροῦδα τἀμὰ κοὐδέν εἰμʼ ἔτι.
Θεοκλύμενος
1195 ἐν τῷ δὲ κεῖσαι συμφορᾶς; τίς τύχη;
Ἑλένη
Μενέλαοςοἴμοι, πῶς φράσω; — τέθνηκέ μοι.
Θεοκλύμενος
οὐδέν τι χαίρω σοῖς λόγοις, τὰ δʼ εὐτυχῶ.
πῶς δʼ οἶσθα; μῶν σοι Θεονόη λέγει τάδε;
Ἑλένη
κείνη τε φησὶν τε παρὼν ὅτʼ ὤλλυτο.
Θεοκλύμενος
1200 ἥκει γὰρ ὅστις καὶ τάδʼ ἀγγέλλει σαφῆ;
Ἑλένη
ἥκει· μόλοι γὰρ οἷ σφʼ ἐγὼ χρῄζω μολεῖν.
Θεοκλύμενος
τίς ἐστι; ποῦ ʼστιν; ἵνα σαφέστερον μάθω.
Ἑλένη
ὅδʼ ὃς κάθηται τῷδʼ ὑποπτήξας τάφῳ.
Θεοκλύμενος
Ἄπολλον, ὡς ἐσθῆτι δυσμόρφῳ πρέπει.
Ἑλένη
1205 οἴμοι, δοκῶ μὲν κἀμὸν ὧδʼ ἔχειν πόσιν.
Θεοκλύμενος
ποδαπὸς δʼ ὅδʼ ἁνὴρ καὶ πόθεν κατέσχε γῆν;
Ἑλένη
Ἕλλην, Ἀχαιῶν εἷς ἐμῷ σύμπλους πόσει.
Θεοκλύμενος
θανάτῳ δὲ ποίῳ φησὶ Μενέλεων θανεῖν;
Ἑλένη
οἰκτρόταθʼ, ὑγροῖσιν ἐν κλυδωνίοις ἁλός.
Θεοκλύμενος
1210 ποῦ βαρβάροισι πελάγεσιν ναυσθλούμενον;
Ἑλένη
Λιβύης ἀλιμένοις ἐκπεσόντα πρὸς πέτραις.
Θεοκλύμενος
καὶ πῶς ὅδʼ οὐκ ὄλωλε κοινωνῶν πλάτης;
Ἑλένη
ἐσθλῶν κακίους ἐνίοτʼ εὐτυχέστεροι.
Θεοκλύμενος
λιπὼν δὲ ναὸς ποῦ πάρεστιν ἔκβολα;
Ἑλένη
1215 ὅπου κακῶς ὄλοιτο, Μενέλεως δὲ μή.
Θεοκλύμενος
ὄλωλʼ ἐκεῖνος. ἦλθε δʼ ἐν ποίῳ σκάφει;
Ἑλένη
ναῦταί σφʼ ἀνείλοντʼ ἐντυχόντες, ὡς λέγει.
Θεοκλύμενος
ποῦ δὴ τὸ πεμφθὲν ἀντὶ σοῦ Τροίᾳ κακόν;
Ἑλένη
νεφέλης λέγεις ἄγαλμα; ἐς αἰθέρʼ οἴχεται.
Θεοκλύμενος
1220 Πρίαμε καὶ γῆ Τρῳάς, ὡς ἔρρεις μάτην.
Ἑλένη
κἀγὼ μετέσχον Πριαμίδαις δυσπραξίας.
Θεοκλύμενος
πόσιν δʼ ἄθαπτον ἔλιπεν κρύπτει χθονί;
Ἑλένη
ἄθαπτον· οἲ ἐγὼ τῶν ἐμῶν τλήμων κακῶν.
Θεοκλύμενος
τῶνδʼ οὕνεκʼ ἔταμες βοστρύχους ξανθῆς κόμης·
Ἑλένη
1225 φίλος γάρ ἐστιν, ὅς ποτʼ ἐστίν, ἐνθάδʼ ὤν.
Θεοκλύμενος
ὀρθῶς μὲν ἥδε συμφορὰ δακρύεται
Ἑλένη
ἐν εὐμαρεῖ γοῦν σὴν κασιγνήτην λαθεῖν.
Θεοκλύμενος
οὐ δῆτα. πῶς οὖν; τόνδʼ ἔτʼ οἰκήσεις τάφον;
Ἑλένη
τί κερτομεῖς με, τὸν θανόντα δʼ οὐκ ἐᾷς;
Θεοκλύμενος
1230 πιστὴ γὰρ εἶ σὺ σῷ πόσει φεύγουσά με.
Ἑλένη
ἀλλʼ οὐκέτʼ· ἤδη δʼ ἄρχε τῶν ἐμῶν γάμων.
Θεοκλύμενος
χρόνια μὲν ἦλθεν, ἀλλʼ ὅμως αἰνῶ τάδε.
Ἑλένη
οἶσθʼ οὖν δρᾶσον; τῶν πάρος λαθώμεθα.
Θεοκλύμενος
ἐπὶ τῷ; χάρις γὰρ ἀντὶ χάριτος ἐλθέτω.
Ἑλένη
1235 σπονδὰς τέμωμεν καὶ διαλλάχθητί μοι.
Θεοκλύμενος
μεθίημι νεῖκος τὸ σόν, ἴτω δʼ ὑπόπτερον.
Ἑλένη
πρός νύν σε γονάτων τῶνδʼ, ἐπείπερ εἶ φίλος
Θεοκλύμενος
τί χρῆμα θηρῶσʼ ἱκέτις ὠρέχθης ἐμοῦ;
Ἑλένη
τὸν κατθανόντα πόσιν ἐμὸν θάψαι θέλω.
Θεοκλύμενος
1240 τί δʼ; ἔστʼ ἀπόντων τύμβος; θάψεις σκιάν;
Ἑλένη
Ἕλλησίν ἐστι νόμος, ὃς ἂν πόντῳ θάνῃ
Θεοκλύμενος
τί δρᾶν; σοφοί τοι Πελοπίδαι τὰ τοιάδε.
Ἑλένη
κενοῖσι θάπτειν ἐν πέπλων ὑφάσμασιν.
Θεοκλύμενος
κτέριζʼ· ἀνίστη τύμβον οὗ χρῄζεις χθονός.
Ἑλένη
1245 οὐχ ὧδε ναύτας ὀλομένους τυμβεύομεν.
Θεοκλύμενος
πῶς δαί; λέλειμμαι τῶν ἐν Ἕλλησιν νόμων.
Ἑλένη
ἐς πόντον ὅσα χρὴ νέκυσιν ἐξορμίζομεν.
Θεοκλύμενος
τί σοι παράσχω δῆτα τῷ τεθνηκότι;
Ἑλένη
ὅδʼ οἶδʼ, ἐγὼ δʼ ἄπειρος, εὐτυχοῦσα πρίν.
Θεοκλύμενος
1250 ξένε, λόγων μὲν κληδόνʼ ἤνεγκας φίλην.
Μενελέως
οὔκουν ἐμαυτῷ γʼ οὐδὲ τῷ τεθνηκότι.
Θεοκλύμενος
πῶς τοὺς θανόντας θάπτετʼ ἐν πόντῳ νεκρούς;
Μενελέως
ὡς ἂν παρούσης οὐσίας ἕκαστος .
Θεοκλύμενος
πλούτου λέγʼ οὕνεχʼ τι θέλεις ταύτης χάριν.
Μενελέως
1255 προσφάζεται μὲν αἷμα πρῶτα νερτέροις.
Θεοκλύμενος
τίνος; σύ μοι σήμαινε, πείσομαι δʼ ἐγώ.
Μενελέως
αὐτὸς σὺ γίγνωσκʼ· ἀρκέσει γὰρ ἃν διδῷς.
Θεοκλύμενος
ἐν βαρβάροις μὲν ἵππον ταῦρον νόμος.
Μενελέως
διδούς γε μὲν δὴ δυσγενὲς μηδὲν δίδου.
Θεοκλύμενος
1260 οὐ τῶνδʼ ἐν ἀγέλαις ὀλβίαις σπανίζομεν.
Μενελέως
καὶ στρωτὰ φέρεται λέκτρα σώματος κενά.
Θεοκλύμενος
ἔσται· τί δʼ ἄλλο προσφέρειν νομίζεται;
Μενελέως
χαλκήλαθʼ ὅπλα· καὶ γὰρ ἦν φίλος δορί.
Θεοκλύμενος
ἄξια τάδʼ ἔσται Πελοπιδῶν δώσομεν.
Μενελέως
1265 καὶ τἄλλʼ ὅσα χθὼν καλὰ φέρει βλαστήματα.
Θεοκλύμενος
πῶς οὖν; ἐς οἶδμα τίνι τρόπῳ καθίετε;
Μενελέως
ναῦν δεῖ παρεῖναι κἀρετμῶν ἐπιστάτας.
Θεοκλύμενος
πόσον δʼ ἀπείργει μῆκος ἐκ γαίας δόρυ;
Μενελέως
ὥστʼ ἐξορᾶσθαι ῥόθια χερσόθεν μόλις.
Θεοκλύμενος
1270 τί δή; τόδʼ Ἑλλὰς νόμιμον ἐκ τίνος σέβει;
Μενελέως
ὡς μὴ πάλιν γῇ λύματʼ ἐκβάλῃ κλύδων.
Θεοκλύμενος
Φοίνισσα κώπη ταχύπορος γενήσεται.
Μενελέως
καλῶς ἂν εἴη Μενέλεῴ τε πρὸς χάριν.
Θεοκλύμενος
οὔκουν σὺ χωρὶς τῆσδε δρῶν ἀρκεῖς τάδε;
Μενελέως
1275 μητρὸς τόδʼ ἔργον γυναικὸς τέκνων.
Θεοκλύμενος
ταύτης μόχθος, ὡς λέγεις, θάπτειν πόσιν.
Μενελέως
ἐν εὐσεβεῖ γοῦν νόμιμα μὴ κλέπτειν νεκρῶν.
Θεοκλύμενος
ἴτω· πρὸς ἡμῶν ἄλοχον εὐσεβῆ τρέφειν.
ἐλθὼν δʼ ἐς οἴκους ἐξελοῦ κόσμον νεκρῷ·
1280 καὶ σὲ οὐ κεναῖσι χερσὶ γῆς ἀποστελῶ,
δράσαντα τῇδε πρὸς χάριν· φήμας δʼ ἐμοὶ
ἐσθλὰς ἐνεγκὼν ἀντὶ τῆς ἀχλαινίας
ἐσθῆτα λήψῃ σῖτά θʼ, ὥστε σʼ ἐς πάτραν
ἐλθεῖν, ἐπεὶ νῦν γʼ ἀθλίως ἔχονθʼ ὁρῶ.
1285 σὺ δʼ, τάλαινα, μὴ ʼπὶ τοῖς ἀνηνύτοις
τρύχουσα σαυτήνΜενέλεως δʼ ἔχει πότμον,
κοὐκ ἂν δύναιτο ζῆν κατθανὼν πόσις.
Μενελέως
σὸν ἔργον, νεᾶνι· τὸν παρόντα μὲν
στέργειν πόσιν χρή, τὸν δὲ μηκέτʼ ὄντʼ ἐᾶν·
1290 ἄριστα γάρ σοι ταῦτα πρὸς τὸ τυγχάνον.
ἢν δʼ Ἑλλάδʼ ἔλθω καὶ τύχω σωτηρίας,
οἵαν γενέσθαι χρή σε σῷ ξυνευνέτῃ.
παύσω ψόγου σε τοῦ πρίν, ἢν γυνὴ γένῃ
Ἑλένη
ἔσται τάδʼ· οὐδὲ μέμψεται πόσις ποτὲ
1295 ἡμῖν· σὺ δʼ αὐτὸς ἐγγὺς ὢν εἴσῃ τάδε.
ἀλλʼ, τάλας, εἴσελθε καὶ λουτρῶν τύχε
ἐσθῆτά τʼ ἐξάλλαξον. οὐκ ἐς ἀμβολὰς
εὐεργετήσω σʼ· εὐμενέστερον γὰρ ἂν
τῷ φιλτάτῳ μοι Μενέλεῳ τὰ πρόσφορα
1300 δρῴης ἄν, ἡμῶν τυγχάνων οἵων σε χρή.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up