Third Episode
Θεράπαινα
γυναῖκες, Ἑκάβη ποῦ ποθʼ παναθλία,
πάντα νικῶσʼ ἄνδρα καὶ θῆλυν σπορὰν
660 κακοῖσιν; οὐδεὶς στέφανον ἀνθαιρήσεται.
Χορός
τί δʼ, τάλαινα σῆς κακογλώσσου βοῆς;
ὡς οὔποθʼ εὕδει λυπρά σου κηρύγματα.
Θεράπαινα
Ἑκάβῃ φέρω τόδʼ ἄλγος· ἐν κακοῖσι δὲ
οὐ ῥᾴδιον βροτοῖσιν εὐφημεῖν στόμα.
Χορός
665 καὶ μὴν περῶσα τυγχάνει δόμων ὕπερ
ἥδʼ, ἐς δὲ καιρὸν σοῖσι φαίνεται λόγοις.
Θεράπαινα
παντάλαινα κἄτι μᾶλλον λέγω,
δέσποινʼ, ὄλωλας κοὐκέτʼ εἶ, βλέπουσα φῶς,
ἄπαις ἄνανδρος ἄπολις ἐξεφθαρμένη.
Ἑκάβη
670 οὐ καινὸν εἶπας, εἰδόσιν δʼ ὠνείδισας.
ἀτὰρ τί νεκρὸν τόνδε μοι Πολυξένης
ἥκεις κομίζουσʼ, ἧς ἀπηγγέλθη τάφος
πάντων Ἀχαιῶν διὰ χερὸς σπουδὴν ἔχειν;
Θεράπαινα
ἥδʼ οὐδὲν οἶδεν, ἀλλά μοι Πολυξένην
675 θρηνεῖ, νέων δὲ πημάτων οὐχ ἅπτεται.
Ἑκάβη
οἲ ʼγὼ τάλαινα· μῶν τὸ βακχεῖον κάρα
τῆς θεσπιῳδοῦ δεῦρο Κασάνδρας φέρεις;
Θεράπαινα
ζῶσαν λέλακας, τὸν θανόντα δʼ οὐ στένεις
τόνδʼ· ἀλλʼ ἄθρησον σῶμα γυμνωθὲν νεκροῦ,
680 εἴ σοι φανεῖται θαῦμα καὶ παρʼ ἐλπίδας.
Ἑκάβη
οἴμοι, βλέπω δὴ παῖδʼ ἐμὸν τεθνηκότα,
Πολύδωρον, ὅν μοι Θρῂξ ἔσῳζʼ οἴκοις ἀνήρ.
ἀπωλόμην δύστηνος, οὐκέτʼ εἰμὶ δή.
τέκνον τέκνον,
685 αἰαῖ, κατάρχομαι γόων,
βακχεῖον ἐξ ἀλάστορος
ἀρτιμαθῆ νόμον.
Θεράπαινα
ἔγνως γὰρ ἄτην παιδός, δύστηνε σύ;
Ἑκάβη
ἄπιστʼ ἄπιστα, καινὰ καινὰ δέρκομαι.
690 ἕτερα δʼ ἀφʼ ἑτέρων κακὰ κακῶν κυρεῖ·
οὐδέ ποτʼ ἀστένακτος ἀδάκρυτος -
μέρα μʼ ἐπισχήσει.
Χορός
δείνʼ, τάλαινα, δεινὰ πάσχομεν κακά.
Ἑκάβη
τέκνον τέκνον ταλαίνας ματρός,
695 τίνι μόρῳ θνῄσκεις,
τίνι πότμῳ κεῖσαι;
πρὸς τίνος ἀνθρώπων;
Θεράπαινα
οὐκ οἶδʼ· ἐπʼ ἀκταῖς νιν κυρῶ θαλασσίαις
Ἑκάβη
ἔκβλητον, πέσημα φοινίου δορός,
700 ἐν ψαμάθῳ λευρᾷ;
Θεράπαινα
πόντου νιν ἐξήνεγκε πελάγιος κλύδων.
Ἑκάβη
ὤμοι, αἰαῖ, ἔμαθον ἔνυπνον ὀμμάτων
ἐμῶν ὄψιν· οὔ με παρέβα
705 φάσμα μελανόπτερον, τὰν ἐσεῖδον ἀμφὶ σέ,
τέκνον, οὐκέτʼ ὄντα Διὸς ἐν φάει.
Χορός
τίς γάρ νιν ἔκτεινʼ; οἶσθʼ ὀνειρόφρων φράσαι;
Ἑκάβη
710 ἐμὸς ἐμὸς ξένος, Θρῄκιος ἱππότας,
ἵνʼ γέρων πατὴρ ἔθετό νιν κρύψας.
Χορός
οἴμοι, τί λέξεις; χρυσὸν ὡς ἔχοι κτανών;
Ἑκάβη
ἄρρητʼ ἀνωνόμαστα, θαυμάτων πέρα,
715 οὐχ ὅσιʼ οὐδʼ ἀνεκτά. ποῦ δίκα ξένων;
κατάρατʼ ἀνδρῶν, ὡς διεμοιράσω
χρόα, σιδαρέῳ τεμὼν φασγάνῳ
720 μέλεα τοῦδε παιδὸς οὐδʼ ᾤκτισας.
Χορός
τλῆμον, ὥς σε πολυπονωτάτην βροτῶν
δαίμων ἔθηκεν ὅστις ἐστί σοι βαρύς.
ἀλλʼ εἰσορῶ γὰρ τοῦδε δεσπότου δέμας
725 Ἀγαμέμνονος, τοὐνθένδε σιγῶμεν, φίλαι.
Ἀγαμέμνων
Ἑκάβη, τί μέλλεις παῖδα σὴν κρύπτειν τάφῳ
ἐλθοῦσʼ, ἐφʼ οἷσπερ Ταλθύβιος ἤγγειλέ μοι
μὴ θιγγάνειν σῆς μηδένʼ Ἀργείων κόρης;
ἡμεῖς μὲν οὖν εἰῶμεν οὐδʼ ἐψαύομεν·
730 σὺ δὲ σχολάζεις, ὥστε θαυμάζειν ἐμέ.
ἥκω δʼ ἀποστελῶν σε· τἀκεῖθεν γὰρ εὖ
πεπραγμένʼ ἐστίνεἴ τι τῶνδʼ ἐστὶν καλῶς.
ἔα· τίνʼ ἄνδρα τόνδʼ ἐπὶ σκηναῖς ὁρῶ
θανόντα Τρώων; οὐ γὰρ Ἀργεῖον πέπλοι
735 δέμας περιπτύσσοντες ἀγγέλλουσί μοι.
Ἑκάβη
δύστηνʼ, ἐμαυτὴν γὰρ λέγω λέγουσα σέ,
Ἑκάβη, τί δράσω; πότερα προσπέσω γόνυ
Ἀγαμέμνονος τοῦδʼ φέρω σιγῇ κακά;
Ἀγαμέμνων
τί μοι προσώπῳ νῶτον ἐγκλίνασα σὸν
740 δύρῃ, τὸ πραχθὲν δʼ οὐ λέγεις; — τίς ἔσθʼ ὅδε;
Ἑκάβη
ἀλλʼ, εἴ με δούλην πολεμίαν θʼ ἡγούμενος
γονάτων ἀπώσαιτʼ, ἄλγος ἂν προσθείμεθʼ ἄν.
Ἀγαμέμνων
οὔτοι πέφυκα μάντις, ὥστε μὴ κλύων
ἐξιστορῆσαι σῶν ὁδὸν βουλευμάτων.
Ἑκάβη
745 ἆρʼ ἐκλογίζομαί γε πρὸς τὸ δυσμενὲς
μᾶλλον φρένας τοῦδʼ, ὄντος οὐχὶ δυσμενοῦς;
Ἀγαμέμνων
εἴ τοί με βούλῃ τῶνδε μηδὲν εἰδέναι,
ἐς ταὐτὸν ἥκεις· καὶ γὰρ οὐδʼ ἐγὼ κλύειν.
Ἑκάβη
οὐκ ἂν δυναίμην τοῦδε τιμωρεῖν ἄτερ
750 τέκνοισι τοῖς ἐμοῖσι. τί στρέφω τάδε;
τολμᾶν ἀνάγκη, κἂν τύχω κἂν μὴ τύχω. —
Ἀγάμεμνον, ἱκετεύω σε τῶνδε γουνάτων
καὶ σοῦ γενείου δεξιᾶς τʼ εὐδαίμονος
Ἀγαμέμνων
τί χρῆμα μαστεύουσα; μῶν ἐλεύθερον
755 αἰῶνα θέσθαι; ῥᾴδιον γάρ ἐστί σοι.
Ἑκάβη
οὐ δῆτα· τοὺς κακοὺς δὲ τιμωρουμένη
αἰῶνα τὸν σύμπαντα δουλεύειν θέλω.
Ἀγαμέμνων
καὶ δὴ τίνʼ ἡμᾶς εἰς ἐπάρκεσιν καλεῖς;
Ἑκάβη
οὐδέν τι τούτων ὧν σὺ δοξάζεις, ἄναξ. —
760 ὁρᾷς νεκρὸν τόνδʼ, οὗ καταστάζω δάκρυ;
Ἀγαμέμνων
ὁρῶ· τὸ μέντοι μέλλον οὐκ ἔχω μαθεῖν.
Ἑκάβη
τοῦτόν ποτʼ ἔτεκον κἄφερον ζώνης ὕπο.
Ἀγαμέμνων
ἔστιν δὲ τίς σῶν οὗτος, τλῆμον, τέκνων;
Ἑκάβη
οὐ τῶν θανόντων Πριαμιδῶν ὑπʼ Ἰλίῳ.
Ἀγαμέμνων
765 γάρ τινʼ ἄλλον ἔτεκες κείνους, γύναι;
Ἑκάβη
ἀνόνητά γʼ, ὡς ἔοικε, τόνδʼ ὃν εἰσορᾷς.
Ἀγαμέμνων
ποῦ δʼ ὢν ἐτύγχανʼ, ἡνίκʼ ὤλλυτο πτόλις;
Ἑκάβη
πατήρ νιν ἐξέπεμψεν ὀρρωδῶν θανεῖν.
Ἀγαμέμνων
ποῖ τῶν τότʼ ὄντων χωρίσας τέκνων μόνον;
Ἑκάβη
770 ἐς τήνδε χώραν, οὗπερ ηὑρέθη θανών.
Ἀγαμέμνων
πρὸς ἄνδρʼ ὃς ἄρχει τῆσδε Πολυμήστωρ χθονός;
Ἑκάβη
ἐνταῦθʼ ἐπέμφθη πικροτάτου χρυσοῦ φύλαξ.
Ἀγαμέμνων
θνῄσκει δὲ πρὸς τοῦ καὶ τίνος πότμου τυχών;
Ἑκάβη
τίνος γʼ ὑπʼ ἄλλου; Θρῄξ νιν ὤλεσε ξένος.
Ἀγαμέμνων
775 τλῆμον· που χρυσὸν ἠράσθη λαβεῖν;
Ἑκάβη
τοιαῦτʼ, ἐπειδὴ συμφορὰν ἔγνω Φρυγῶν.
Ἀγαμέμνων
ηὗρες δὲ ποῦ νιν; τίς ἤνεγκεν νεκρόν;
Ἑκάβη
ἥδʼ, ἐντυχοῦσα ποντίας ἀκτῆς ἔπι.
Ἀγαμέμνων
τοῦτον ματεύουσʼ πονοῦσʼ ἄλλον πόνον;
Ἑκάβη
780 λούτρʼ ᾤχετʼ οἴσουσʼ ἐξ ἁλὸς Πολυξένῃ.
Ἀγαμέμνων
κτανών νιν, ὡς ἔοικεν, ἐκβάλλει ξένος.
Ἑκάβη
θαλασσόπλαγκτόν γʼ, ὧδε διατεμὼν χρόα.
Ἀγαμέμνων
σχετλία σὺ τῶν ἀμετρήτων πόνων.
Ἑκάβη
ὄλωλα κοὐδὲν λοιπόν, Ἀγάμεμνον, κακῶν.
Ἀγαμέμνων
785 φεῦ φεῦ· τίς οὕτω δυστυχὴς ἔφυ γυνή;
Ἑκάβη
οὐκ ἔστιν, εἰ μὴ τὴν Τύχην αὐτὴν λέγοις.
ἀλλʼ ὧνπερ οὕνεκʼ ἀμφὶ σὸν πίπτω γόνυ
ἄκουσον. εἰ μὲν ὅσιά σοι παθεῖν δοκῶ,
στέργοιμʼ ἄν· εἰ δὲ τοὔμπαλιν, σύ μοι γενοῦ
790 τιμωρὸς ἀνδρός, ἀνοσιωτάτου ξένου,
ὃς οὔτε τοὺς γῆς νέρθεν οὔτε τοὺς ἄνω
δείσας δέδρακεν ἔργον ἀνοσιώτατον,
κοινῆς τραπέζης πολλάκις τυχὼν ἐμοί,
ξενίας τʼ ἀριθμῷ πρῶτʼ ἔχων ἐμῶν φίλων,
795 τυχὼν δʼ ὅσων δεῖ — . καὶ λαβὼν προμηθίαν
ἔκτεινε· τύμβου δʼ, εἰ κτανεῖν ἐβούλετο,
οὐκ ἠξίωσεν, ἀλλʼ ἀφῆκε πόντιον.
ἡμεῖς μὲν οὖν δοῦλοί τε κἀσθενεῖς ἴσως·
ἀλλʼ οἱ θεοὶ σθένουσι χὡ κείνων κρατῶν
800 Νόμος· νόμῳ γὰρ τοὺς θεοὺς ἡγούμεθα
καὶ ζῶμεν ἄδικα καὶ δίκαιʼ ὡρισμένοι·
ὃς ἐς σʼ ἀνελθὼν εἰ διαφθαρήσεται,
καὶ μὴ δίκην δώσουσιν οἵτινες ξένους
κτείνουσιν θεῶν ἱερὰ τολμῶσιν φέρειν,
805 οὐκ ἔστιν οὐδὲν τῶν ἐν ἀνθρώποις ἴσον.
ταῦτʼ οὖν ἐν αἰσχρῷ θέμενος αἰδέσθητί με·
οἴκτιρον ἡμᾶς, ὡς γραφεύς τʼ ἀποσταθεὶς
ἰδοῦ με κἀνάθρησον οἷʼ ἔχω κακά.
τύραννος ποτʼ, ἀλλὰ νῦν δούλη σέθεν,
810 εὔπαις ποτʼ οὖσα, νῦν δὲ γραῦς ἄπαις θʼ ἅμα,
ἄπολις ἔρημος, ἀθλιωτάτη βροτῶν
οἴμοι τάλαινα, ποῖ μʼ ὑπεξάγεις πόδα;
ἔοικα πράξειν οὐδέν· τάλαινʼ ἐγώ.
τί δῆτα θνητοὶ τἄλλα μὲν μαθήματα
815 μοχθοῦμεν ὡς χρὴ πάντα καὶ ματεύομεν,
Πειθὼ δὲ τὴν τύραννον ἀνθρώποις μόνην
οὐδέν τι μᾶλλον ἐς τέλος σπουδάζομεν
μισθοὺς διδόντες μανθάνειν, ἵνʼ ἦν ποτε
πείθειν τις βούλοιτο τυγχάνειν θʼ ἅμα;
820 πῶς οὖν ἔτʼ ἄν τις ἐλπίσαι πράξειν καλῶς;
οἱ μὲν γὰρ ὄντες παῖδες οὐκέτʼ εἰσί μοι,
αὕτη δʼ ἐπʼ αἰσχροῖς αἰχμάλωτος. οἴχομαι·
καπνὸν δὲ πόλεως τόνδʼ ὑπερθρῴσκονθʼ ὁρῶ.
καὶ μήνἴσως μὲν τοῦ λόγου κενὸν τόδε,
825 Κύπριν προβάλλειν· ἀλλʼ ὅμως εἰρήσεται·
πρὸς σοῖσι πλευροῖς παῖς ἐμὴ κοιμίζεται
φοιβάς, ἣν καλοῦσι Κασάνδραν Φρύγες.
ποῦ τὰς φίλας δῆτʼ εὐφρόνας δείξεις, ἄναξ,
τῶν ἐν εὐνῇ φιλτάτων ἀσπασμάτων
830 χάριν τίνʼ ἕξει παῖς ἐμή, κείνης δʼ ἐγώ;
ἐκ τοῦ σκότου τε τῶν τε νυκτερησίων
φίλτρων μεγίστη γίγνεται βροτοῖς χάρις.
ἄκουε δή νυν· τὸν θανόντα τόνδʼ ὁρᾷς;
τοῦτον καλῶς δρῶν ὄντα κηδεστὴν σέθεν
835 δράσεις. ἑνός μοι μῦθος ἐνδεὴς ἔτι.
εἴ μοι γένοιτο φθόγγος ἐν βραχίοσι
καὶ χερσὶ καὶ κόμαισι καὶ ποδῶν βάσει
Δαιδάλου τέχναισιν θεῶν τινος,
ὡς πάνθʼ ὁμαρτῇ σῶν ἔχοιντο γουνάτων
840 κλαίοντʼ, ἐπισκήπτοντα παντοίους λόγους.
δέσποτʼ, μέγιστον Ἕλλησιν φάος,
πιθοῦ, παράσχες χεῖρα τῇ πρεσβύτιδι
τιμωρόν, εἰ καὶ μηδέν ἐστιν, ἀλλʼ ὅμως.
ἐσθλοῦ γὰρ ἀνδρὸς τῇ δίκῃ θʼ ὑπηρετεῖν
845 καὶ τοὺς κακοὺς δρᾶν πανταχοῦ κακῶς ἀεί.
Χορός
δεινόν γε, θνητοῖς ὡς ἅπαντα συμπίτνει,
καὶ τὰς ἀνάγκας οἱ νόμοι διώρισαν,
φίλους τιθέντες τούς γε πολεμιωτάτους
ἐχθρούς τε τοὺς πρὶν εὐμενεῖς ποιούμενοι.
Ἀγαμέμνων
850 ἐγὼ σὲ καὶ σὸν παῖδα καὶ τύχας σέθεν,
Ἑκάβη, διʼ οἴκτου χεῖρά θʼ ἱκεσίαν ἔχω,
καὶ βούλομαι θεῶν θʼ οὕνεκʼ ἀνόσιον ξένον
καὶ τοῦ δικαίου τήνδε σοι δοῦναι δίκην,
εἴ πως φανείη γʼ ὥστε σοί τʼ ἔχειν καλῶς,
855 στρατῷ τε μὴ δόξαιμι Κασάνδρας χάριν
Θρῄκης ἄνακτι τόνδε βουλεῦσαι φόνον.
ἔστιν γὰρ ταραγμὸς ἐμπέπτωκέ μοι·
Τὸν ἄνδρα τοῦτον φίλιον ἡγεῖται στρατός,
τὸν κατθανόντα δʼ ἐχθρόν· εἰ δὲ σοὶ φίλος
860 ὅδʼ ἐστί, χωρὶς τοῦτο κοὐ κοινὸν στρατῷ. —
πρὸς ταῦτα φρόντιζʼ· ὡς θέλοντα μέν μʼ ἔχεις
σοὶ ξυμπονῆσαι καὶ ταχὺν προσαρκέσαι,
βραδὺν δʼ, Ἀχαιοῖς εἰ διαβληθήσομαι.
Ἑκάβη
φεῦ.
οὐκ ἔστι θνητῶν ὅστις ἔστʼ ἐλεύθερος·
865 χρημάτων γὰρ δοῦλός ἐστιν τύχης,
πλῆθος αὐτὸν πόλεος νόμων γραφαὶ
εἴργουσι χρῆσθαι μὴ κατὰ γνώμην τρόποις.
ἐπεὶ δὲ ταρβεῖς τῷ τʼ ὄχλῳ πλέον νέμεις,
ἐγώ σε θήσω τοῦδʼ ἐλεύθερον φόβου.
870 σύνισθι μὲν γάρ, ἤν τι βουλεύσω κακὸν
τῷ τόνδʼ ἀποκτείναντι, συνδράσῃς δὲ μή.
ἢν δʼ ἐξ Ἀχαιῶν θόρυβος ʼπικουρία
πάσχοντος ἀνδρὸς Θρῃκὸς οἷα πείσεται
φανῇ τις, εἶργε μὴ δοκῶν ἐμὴν χάριν.
875 τὰ δʼ ἄλλαθάρσειπάντʼ ἐγὼ θήσω καλῶς.
Ἀγαμέμνων
πῶς οὖν; τί δράσεις; πότερα φάσγανον χερὶ
λαβοῦσα γραίᾳ φῶτα βάρβαρον κτενεῖς,
φαρμάκοισιν ʼπικουρίᾳ τινί;
τίς σοι ξυνέσται χείρ; πόθεν κτήσῃ φίλους;
Ἑκάβη
880 στέγαι κεκεύθασʼ αἵδε Τρῳάδων ὄχλον.
Ἀγαμέμνων
τὰς αἰχμαλώτους εἶπας, Ἑλλήνων ἄγραν;
Ἑκάβη
σὺν ταῖσδε τὸν ἐμὸν φονέα τιμωρήσομαι.
Ἀγαμέμνων
καὶ πῶς γυναιξὶν ἀρσένων ἔσται κράτος;
Ἑκάβη
δεινὸν τὸ πλῆθος σὺν δόλῳ τε δύσμαχον.
Ἀγαμέμνων
885 δεινόν· τὸ μέντοι θῆλυ μέμφομαι γένος.
Ἑκάβη
τί δʼ; οὐ γυναῖκες εἷλον Αἰγύπτου τέκνα
καὶ Λῆμνον ἄρδην ἀρσένων ἐξῴκισαν;
ἀλλʼ ὣς γενέσθω· τόνδε μὲν μέθες λόγον,
πέμψον δέ μοι τήνδʼ ἀσφαλῶς διὰ στρατοῦ
890 γυναῖκα. — καὶ σὺ Θρῃκὶ πλαθεῖσα ξένῳ
λέξον· Καλεῖ σʼ ἄνασσα δή ποτʼ Ἰλίου
Ἑκάβη, σὸν οὐκ ἔλασσον κείνης χρέος,
καὶ παῖδας· ὡς δεῖ καὶ τέκνʼ εἰδέναι λόγους
τοὺς ἐξ ἐκείνης. — τὸν δὲ τῆς νεοσφαγοῦς
895 Πολυξένης ἐπίσχες, Ἀγάμεμνον, τάφον,
ὡς τώδʼ ἀδελφὼ πλησίον μιᾷ φλογί,
δισσὴ μέριμνα μητρί, κρυφθῆτον χθονί.
Ἀγαμέμνων
ἔσται τάδʼ οὕτω· καὶ γὰρ εἰ μὲν ἦν στρατῷ
πλοῦς, οὐκ ἂν εἶχον τήνδε σοι δοῦναι χάριν·
900 νῦν δʼ, οὐ γὰρ ἵησʼ οὐρίους πνοὰς θεός,
μένειν ἀνάγκη πλοῦν ὁρῶντʼ ἐς ἥσυχον.
γένοιτο δʼ εὖ πως· πᾶσι γὰρ κοινὸν τόδε,
ἰδίᾳ θʼ ἑκάστῳ καὶ πόλει, τὸν μὲν κακὸν
κακόν τι πάσχειν, τὸν δὲ χρηστὸν εὐτυχεῖν.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1902
OCT
Murray, OCT, 1902 · 1902
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up