Second Episode
Ταλθύβιος
ποῦ τὴν ἄνασσαν δή ποτʼ οὖσαν Ἰλίου
485 Ἑκάβην ἂν ἐξεύροιμι, Τρῳάδες κόραι;
Χορός
αὕτη πέλας σου νῶτʼ ἔχουσʼ ἐπὶ χθονί,
Ταλθύβιε, κεῖται ξυγκεκλῃμένη πέπλοις.
Ταλθύβιος
Ζεῦ, τί λέξω; πότερά σʼ ἀνθρώπους ὁρᾶν;
δόξαν ἄλλως τήνδε κεκτῆσθαι μάτην,
490 ψευδῆ, δοκοῦντας δαιμόνων εἶναι γένος
τύχην δὲ πάντα τἀν βροτοῖς ἐπισκοπεῖν;
οὐχ ἥδʼ ἄνασσα τῶν πολυχρύσων Φρυγῶν,
οὐχ ἥδε Πριάμου τοῦ μέγʼ ὀλβίου δάμαρ;
καὶ νῦν πόλις μὲν πᾶσʼ ἀνέστηκεν δορί,
495 αὐτὴ δὲ δούλη γραῦς ἄπαις ἐπὶ χθονὶ
κεῖται, κόνει φύρουσα δύστηνον κάρα.
φεῦ φεῦ· γέρων μέν εἰμʼ, ὅμως δέ μοι θανεῖν
εἴη πρὶν αἰσχρᾷ περιπεσεῖν τύχῃ τινί.
ἀνίστασʼ, δύστηνε, καὶ μετάρσιον
500 πλευρὰν ἔπαιρε καὶ τὸ πάλλευκον κάρα.
Ἑκάβη
ἔα· τίς οὗτος σῶμα τοὐμὸν οὐκ ἐᾷ
κεῖσθαι; τί κινεῖς μʼ, ὅστις εἶ, λυπουμένην;
Ταλθύβιος
Ταλθύβιος ἥκω Δαναϊδῶν ὑπηρέτης,
Ἀγαμέμνονος πέμψαντος, γύναι, μέτα.
Ἑκάβη
505 φίλτατʼ, ἆρα κἄμʼ ἐπισφάξαι τάφῳ
δοκοῦν Ἀχαιοῖς ἦλθες; ὡς φίλʼ ἂν λέγοις.
σπεύδωμεν, ἐγκονῶμεν· ἡγοῦ μοι, γέρον.
Ταλθύβιος
σὴν παῖδα κατθανοῦσαν ὡς θάψῃς, γύναι,
ἥκω μεταστείχων σε· πέμπουσιν δέ με
510 δισσοί τʼ Ἀτρεῖδαι καὶ λεὼς Ἀχαιικός.
Ἑκάβη
οἴμοι, τί λέξεις; οὐκ ἄρʼ ὡς θανουμένους
μετῆλθες ἡμᾶς, ἀλλὰ σημανῶν κακά;
ὄλωλας, παῖ, μητρὸς ἁρπασθεῖσʼ ἄπο·
ἡμεῖς δʼ ἄτεκνοι τοὐπὶ σʼ· τάλαινʼ ἐγώ.
515 πῶς καί νιν ἐξεπράξατʼ; ἆρʼ αἰδούμενοι;
πρὸς τὸ δεινὸν ἤλθεθʼ ὡς ἐχθράν, γέρον,
κτείνοντες; εἰπέ, καίπερ οὐ λέξων φίλα.
Ταλθύβιος
διπλᾶ με χρῄζεις δάκρυα κερδᾶναι, γύναι,
σῆς παιδὸς οἴκτῳ· νῦν τε γὰρ λέγων κακὰ
520 τέγξω τόδʼ ὄμμα, πρὸς τάφῳ θʼ ὅτʼ ὤλλυτο.
παρῆν μὲν ὄχλος πᾶς Ἀχαιικοῦ στρατοῦ
πλήρης πρὸ τύμβου σῆς κόρης ἐπὶ σφαγάς·
λαβὼν δʼ Ἀχιλλέως παῖς Πολυξένην χερὸς
ἔστησʼ ἐπʼ ἄκρου χώματος, πέλας δʼ ἐγώ·
525 λεκτοί τʼ Ἀχαιῶν ἔκκριτοι νεανίαι,
σκίρτημα μόσχου σῆς καθέξοντες χεροῖν,
ἕσποντο. πλῆρες δʼ ἐν χεροῖν λαβὼν δέπας
πάγχρυσον αἴρει χειρὶ παῖς Ἀχιλλέως
χοὰς θανόντι πατρί· σημαίνει δέ μοι
530 σιγὴν Ἀχαιῶν παντὶ κηρῦξαι στρατῷ.
κἀγὼ καταστὰς εἶπον ἐν μέσοις τάδε·
Σιγᾶτʼ, Ἀχαιοί, σῖγα πᾶς ἔστω λεώς,
σίγα σιώπα· νήνεμον δʼ ἔστησʼ ὄχλον.
δʼ εἶπεν· παῖ Πηλέως, πατὴρ δʼ ἐμός,
535 δέξαι χοάς μοι τάσδε κηλητηρίους,
νεκρῶν ἀγωγούς· ἐλθὲ δʼ, ὡς πίῃς μέλαν
κόρης ἀκραιφνὲς αἷμʼ, σοι δωρούμεθα
στρατός τε κἀγώ· πρευμενὴς δʼ ἡμῖν γενοῦ
λῦσαί τε πρύμνας καὶ χαλινωτήρια
540 νεῶν δὸς ἡμῖν πρευμενοῦς τʼ ἀπʼ Ἰλίου
νόστου τυχόντας πάντας ἐς πάτραν μολεῖν.
τοσαῦτʼ ἔλεξε, πᾶς δʼ ἐπηύξατο στρατός.
εἶτʼ ἀμφίχρυσον φάσγανον κώπης λαβὼν
ἐξεῖλκε κολεοῦ, λογάσι δʼ Ἀργείων στρατοῦ
545 νεανίαις ἔνευσε παρθένον λαβεῖν.
δʼ, ὡς ἐφράσθη, τόνδʼ ἐσήμηνεν λόγον·
τὴν ἐμὴν πέρσαντες Ἀργεῖοι πόλιν,
ἑκοῦσα θνῄσκω· μή τις ἅψηται χροὸς
τοὐμοῦ· παρέξω γὰρ δέρην εὐκαρδίως.
550 ἐλευθέραν δέ μʼ, ὡς ἐλευθέρα θάνω,
πρὸς θεῶν, μεθέντες κτείνατʼ· ἐν νεκροῖσι γὰρ
δούλη κεκλῆσθαι βασιλὶς οὖσʼ αἰσχύνομαι.
λαοὶ δʼ ἐπερρόθησαν, Ἀγαμέμνων τʼ ἄναξ
εἶπεν μεθεῖναι παρθένον νεανίαις.
555 οἳ δʼ, ὡς τάχιστʼ ἤκουσαν ὑστάτην ὄπα,
μεθῆκαν, οὗπερ καὶ μέγιστον ἦν κράτος.
κἀπεὶ τόδʼ εἰσήκουσε δεσποτῶν ἔπος,
λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος
ἔρρηξε λαγόνας ἐς μέσας παρʼ ὀμφαλόν,
560 μαστούς τʼ ἔδειξε στέρνα θʼ ὡς ἀγάλματος
κάλλιστα, καὶ καθεῖσα πρὸς γαῖαν γόνυ
ἔλεξε πάντων τλημονέστατον λόγον·
Ἰδού, τόδʼ, εἰ μὲν στέρνον, νεανία,
παίειν προθυμῇ, παῖσον, εἰ δʼ ὑπʼ αὐχένα
565 χρῄζεις, πάρεστι λαιμὸς εὐτρεπὴς ὅδε.
δʼ οὐ θέλων τε καὶ θέλων οἴκτῳ κόρης,
τέμνει σιδήρῳ πνεύματος διαρροάς·
κρουνοὶ δʼ ἐχώρουν. δὲ καὶ θνῄσκουσʼ ὅμως
πολλὴν πρόνοιαν εἶχεν εὐσχήμων πεσεῖν,
570 κρύπτουσʼ κρύπτειν ὄμματʼ ἀρσένων χρεών.
ἐπεὶ δʼ ἀφῆκε πνεῦμα θανασίμῳ σφαγῇ,
οὐδεὶς τὸν αὐτὸν εἶχεν Ἀργείων πόνον·
ἀλλʼ οἳ μὲν αὐτῶν τὴν θανοῦσαν ἐκ χερῶν
φύλλοις ἔβαλλον, οἳ δὲ πληροῦσιν πυρὰν
575 κορμοὺς φέροντες πευκίνους, δʼ οὐ φέρων
πρὸς τοῦ φέροντος τοιάδʼ ἤκουεν κακά·
Ἕστηκας, κάκιστε, τῇ νεάνιδι
οὐ πέπλον οὐδὲ κόσμον ἐν χεροῖν ἔχων;
οὐκ εἶ τι δώσων τῇ περίσσʼ εὐκαρδίῳ
580 ψυχήν τʼ ἀρίστῃ; τοιάδʼ ἀμφὶ σῆς λέγων
παιδὸς θανούσης, εὐτεκνωτάτην τέ σε
πασῶν γυναικῶν δυστυχεστάτην θʼ ὁρῶ.
Χορός
δεινόν τι πῆμα Πριαμίδαις ἐπέζεσεν
πόλει τε τἠμῇ θεῶν ἀνάγκαισιν τόδε.
Ἑκάβη
585 θύγατερ, οὐκ οἶδʼ εἰς τι βλέψω κακῶν,
πολλῶν παρόντων· ἢν γὰρ ἅψωμαί τινος,
τόδʼ οὐκ ἐᾷ με, παρακαλεῖ δʼ ἐκεῖθεν αὖ
λύπη τις ἄλλη διάδοχος κακῶν κακοῖς.
καὶ νῦν τὸ μὲν σὸν ὥστε μὴ στένειν πάθος
590 οὐκ ἂν δυναίμην ἐξαλείψασθαι φρενός·
τὸ δʼ αὖ λίαν παρεῖλες ἀγγελθεῖσά μοι
γενναῖος. οὔκουν δεινόν, εἰ γῆ μὲν κακὴ
τυχοῦσα καιροῦ θεόθεν εὖ στάχυν φέρει,
χρηστὴ δʼ ἁμαρτοῦσʼ ὧν χρεὼν αὐτὴν τυχεῖν
595 κακὸν δίδωσι καρπόν, ἀνθρώποις δʼ ἀεὶ
μὲν πονηρὸς οὐδὲν ἄλλο πλὴν κακός,
δʼ ἐσθλὸς ἐσθλός, οὐδὲ συμφορᾶς ὕπο
φύσιν διέφθειρʼ, ἀλλὰ χρηστός ἐστʼ ἀεί;
ἆρʼ οἱ τεκόντες διαφέρουσιν τροφαί;
600 ἔχει γε μέντοι καὶ τὸ θρεφθῆναι καλῶς
δίδαξιν ἐσθλοῦ· τοῦτο δʼ ἤν τις εὖ μάθῃ,
οἶδεν τό γʼ αἰσχρόν, κανόνι τοῦ καλοῦ μαθών.
καὶ ταῦτα μὲν δὴ νοῦς ἐτόξευσεν μάτην·
σὺ δʼ ἐλθὲ καὶ σήμηνον Ἀργείοις τάδε,
605 μὴ θιγγάνειν μοι μηδένʼ, ἀλλʼ εἴργειν ὄχλον,
τῆς παιδός. ἔν τοι μυρίῳ στρατεύματι
ἀκόλαστος ὄχλος ναυτική τʼ ἀναρχία
κρείσσων πυρός, κακὸς δʼ μή τι δρῶν κακόν.
σὺ δʼ αὖ λαβοῦσα τεῦχος, ἀρχαία λάτρι,
610 βάψασʼ ἔνεγκε δεῦρο ποντίας ἁλός,
ὡς παῖδα λουτροῖς τοῖς πανυστάτοις ἐμήν,
νύμφην τʼ ἄνυμφον παρθένον τʼ ἀπάρθενον,
λούσω προθῶμαί θʼ — ὡς μὲν ἀξία, πόθεν;
οὐκ ἂν δυναίμην· ὡς δʼ ἔχωτί γὰρ πάθω; —
615 κόσμον τʼ ἀγείρασʼ αἰχμαλωτίδων πάρα,
αἵ μοι πάρεδροι τῶνδʼ ἔσω σκηνωμάτων
ναίουσιν, εἴ τις τοὺς νεωστὶ δεσπότας
λαθοῦσʼ ἔχει τι κλέμμα τῶν αὑτῆς δόμων.
σχήματʼ οἴκων, ποτʼ εὐτυχεῖς δόμοι,
620 πλεῖστʼ ἔχων κάλλιστά τʼ, εὐτεκνώτατε
Πρίαμε, γεραιά θʼ ἥδʼ ἐγὼ μήτηρ τέκνων,
ὡς ἐς τὸ μηδὲν ἥκομεν, φρονήματος
τοῦ πρὶν στερέντες. εἶτα δῆτʼ ὀγκούμεθα,
μέν τις ἡμῶν πλουσίοις ἐν δώμασιν,
625 δʼ ἐν πολίταις τίμιος κεκλημένος.
τὰ δʼ οὐδὲν ἄλλως, φροντίδων βουλεύματα
γλώσσης τε κόμποι. κεῖνος ὀλβιώτατος,
ὅτῳ κατʼ ἦμαρ τυγχάνει μηδὲν κακόν.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1902
OCT
Murray, OCT, 1902 · 1902
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up