Act 4
§4.1.892–4.3.989
Daemones
Bene factum et volup est, hodie his mulierculis
tetulisse auxilium. iam clientas repperi,
atque ambas forma scitula atque aetatula.
895 sed uxór scelesta me omnibus servat modis,
ne quid significem quippiam mulierculis.
sed Gripus servos noster quid rerum gerat
miror, de nocte qui abiit piscatum ad mare.
pol magis sapisset, si dormivisset domi,
900 nam nunc et operam ludos facit et retia,
ut tempestas est nunc atque ut noctu fuit.
in digitis hodie percoquam quod ceperit,
ita fluctuare video vehementer mare.
sed ad prándium uxor me vocat. redeo domum.
905 iam meas opplebit auressua vaniloquentia.—
Gripvs
Neptúno has agó gratiás meo patróno,
qui sálsis locís incolít pisculéntis,
quom me éx suis locís pulchre ornátum expedívit
templís reducém, plurimá praeda onústum,
910 salúte horiaé, quae in marí fluctuóso
piscátu novó me uberí compotívit;
miróque modo atque incrédibili hic piscátus mihi lepide évenit,
neque píscium ullam unciam hodié pondo cepí, nisi hoc quod fero hic ín rete.
nam ut nocte múlta impigréque exurréxi,
lucrúm praeposívi sopóri et quiéti:
tempéstate saéva experíri expetívi,
paupértatem erí qui et meám servitútem
tolerárem, opera haud fui párcus mea.
920 nímis homo nihilist quis piger est nímisque id genus odi égo male.
vigiláre decet hominém qui volt sua témperi conficere ófficia.
non énim illum expectare óportet, dum erus se ád suom suscitet ófficium.
nám qui dormiúnt libenter, síne lucro et cum málo quiescunt.
nám ego nunc mihi, qui ímpiger fui,
925 répperi ut piger, velim, siem:
925 hóc ego in mari quidquid inést répperi.
quidquíd inest, grave quidem inést; aurum hic ego inésse reor;
nec míhi consciust ullús homo.
nunc haéc tibi occasio, Grípe optigit, ut líber sit
nemo éx populo praetér te.
nunc síc faciam, sic cónsilium est: ad erúm veniam docte atque astute.
pauxíllatim pollícitabor pro cápite argentum, ut sím liber.
930 iam ubi líber ero, igitúr demum instrúam agrum atque aedis, máncipia,
navíbus magnis mercáturam faciam, ápud reges rex pérhibebor.
post ánimi causa míhi navem faciam átque imitabor Strátonicum,
oppída circumvectábor.
ubi nóbilitas mea erít clara,
oppídum magnum commúnibo, ei ego úrbi Gripo indám nomen,
935 moniméntum meae famae ét factis, ibi quí regnum magnum ínstituam.
magnas res hic agito in mentem instruere. nunc hunc vidulum condam.
sed hic réx cum aceto pránsurust et sále, sine bono pulménto.
Trachalio
Heus, máne.
Gripvs
Quid maneam?
Trachalio
Dum hánc tibi, quam tráhis, rudentem cómplico.
Gripvs
Mitté modo.
Trachalio
At pol ego te ádiuvo nam bónis quod bene fit haúd perit.
Gripvs
940 Turbída tempestas héri fuit,
nil hábeo, adulescens, píscium, ne mihi esse póstules;
non vídes referre me úvidum reté, sine squamosó pecu?
Trachalio
Non édepol piscis éxpeto quam tuí sermonis sum índigens.
Gripvs
Enícas iam me odio, quísquis es.
Trachalio
Non sínam ego abire hinc . mane.
Gripvs
945 Cave sís malo. quid , malum, nám me retrahis?
Trachalio
945 Aúdi.
Gripvs
Non aúdio.
Trachalio
At pol qui aúdies póst.
Gripvs
Quin loquere quíd vis.
Trachalio
Eho máne dum, est óperae pretium quod tíbi ego narraré volo.
Gripvs
Elóquere quid id est?
Trachalio
Víde num quispíam consequitur própe nos.
Gripvs
Écquid est quód mea réferat?
Trachalio
Scílicet.
950 séd boni cónsili écquid in mihi est?
Gripvs
Quíd negoti ést, modo díce.
Trachalio
Dicám, tace,
fidem modo dás mihi te nón fore infídum.
Gripvs
fidem tibi, fídus ero, quísquis es.
Trachalio
Aúdi.
furtum égo vidi qui fáciebat;
955 norám dominum, id cui fíebat,
post ád furem egomet dévenio
feroque condicionem hóc pacto:
ego istúc furtum scio cuí factum est;
nunc míhi si vis dare dímidium, indícium domino nón faciam.”
960 is míhi nihil etiam réspondit. quid inde aéquom est dari mihi? dímidium
volo ut dícas.
Gripvs
Immo hercle étiam amplius, nam nísi dat, domino dícundum
censeó.
Trachalio
Tuo consilió faciam. nunc ádvorte animum; námque hoc omne
attinét ad te.
Gripvs
Quid fáctumst?
Trachalio
Vídulum istum cúiust novi ego hóminem iam pridem.
Gripvs
Quid est?
At ego quo pacto inventust scio
Trachalio
Et quo pacto periit.
Gripvs
965 et qui invenit hominem novi et dominus qui nunc est scio.
nihilo pol pluris tua hoc quam quanti illud refert mea:
ego illum novi cuius nunc est, tu illum cuius antehac fuit.
hunc homo feret a me nemo, ne tu te speres potis.
Trachalio
Non ferat si dominus veniat?
Gripvs
Dominus huic, ne frustra sis,
970 nisi ego nemo natust, hunc qui cepi in venatu meo.
Trachalio
Itane vero?
Gripvs
Ecquem esse dices in mari piscem meum?
quos cum capio, siquidem cepi, mei sunt; habeo pro meis,
nec manu adseruntur neque illinc partem quisquam postulat.
in foro palam omnes vendo pro meis venalibus.
975 mare quidem commune certost omnibus.
Trachalio
975 Adsentio:
qui minus hunc communem quaeso mi esse oportet vidulum?
in mari inventust communi.
Gripvs
Esne impudenter impudens?
nam si istuc ius sit quod memoras, piscatores perierint.
quippe quom extemplo in macellum pisces prolati sient,
980 nemo emat, suam quisque partem piscium poscant sibi,
dicant, in mari communi captos.
Trachalio
Quid ais, impudens?
ausu'sausus es etiam comparare vidulum cum piscibus?
eadem tandem res videtur?
Gripvs
In manu non est mea:
ubi demisi rete atque hamum, quidquid haesit extraho.
985 meum quod rete atque hami nancti sunt, meum potissimumst.
Trachalio
Immo hercle haud est, siquidem quod vas excepisti.
Gripvs
Philosophe.
Trachalio
Sed tu enumquam piscatorem vidisti, venefice,
vidulum piscem cepisse aut protulisse ullum in forum?
non enim tu híc quidem occupabis omnis quaestus quos voles:
§4.3.990–4.4.1079
990 et vitorem et piscatorem te esse, impure, postulas.
vel te mihi monstrare oportet piscis qui sit vidulus,
vel quod in mari non natum est neque habet squamas ne feras.
Gripvs
Quid, tu numquam audisti esse antehac vidulum piscem?
Trachalio
Scelus,
nullus est.
Gripvs
Immo est profecto; ego, qui sum piscator, scio;
995 verum raro capitur, nullus minus saepe ad terram venit.
Trachalio
Nil agis, dare verba speras mihi te posse, furcifer.
Gripvs
Quo colore est, hoc colore capiuntur pauxilluli;
sunt alii puniceo corio, magni item; atque atri.
Trachalio
Scio.
tu hercle, opino, in vidulum te bis convertes, nisi caves:
1000 fiet tibi puniceum corium, postea atrum denuo.
Gripvs
Quod scelus hodie hoc inveni.
Trachalio
Verba facimus, it dies.
Gripvs
Viduli
Trachalio
vide sis, cuius arbitratu nos vis facere.
Gripvs
arbitratu. ita enim vero.
Trachalio
Stultus es.
Gripvs
Salve, Thales.
Trachalio
Tu istunc hodie non feres, nisi das sequestrum aut arbitrum,
1005 quoius haec res arbitratu fiat.
Gripvs
1005 Quaeso, sanus es?
Trachalio
Elleborosus sum.
Gripvs
At ego cerritus, hunc non amittam tamen.
Trachalio
Verbum etiam adde unum, iam in cerebro colaphos apstrudam tuo;
iam ego te hic, itidem quasi peniculus novos exurgeri solet,
ni hunc amittis, exurgebo quidquid umoris tibist.
Gripvs
1010 Tange: adfligam ad terram te itidem ut piscem soleo polypum.
vis pugnare?
Trachalio
Quid opust? quin tu potius praedam divide.
Gripvs
Hinc tu nisi malum frunisci nil potes, ne postules.
abeo ego hinc.
Trachalio
At ego hinc offlectam navem, ne quo abeas. mane.
Gripvs
Si tu proreta isti navi es, ego gubernator ero.
1015 mitte rudentem, sceleste.
Trachalio
1015 Mittam: omitte vidulum.
Gripvs
Numquam hercle hinc hodie ramenta fies fortunatior.
Trachalio
Non probare pernegando mihi potes, nisi pars datur
aut ad arbitrum reditur aut sequestro ponitur.
Gripvs
Quemne ego excepi in mari
Trachalio
At ego ínspectavi e litore.
Gripvs
1020 Mea opera, labore et rete et horia?
Trachalio
1020 Numqui minus,
si veniat nunc dominus cuiust, ego qui inspectavi procul
te hunc habere, fur sum quam tu?
Gripvs
Nihilo.
Trachalio
Mane, mastigia:
quo argumento socius non sum, et fur sum? fac dum ex te sciam.
Gripvs
Nescio, neque ego istas vestras leges urbanas scio,
1025 nisi quia hunc meum esse dico.
Trachalio
1025 Ét ego item esse aio meum.
Gripvs
Mane, iam repperi quo pacto nec fur nec socius sies.
Trachalio
Quo pacto?
Gripvs
Sine me hinc abire, abi tacitus tuam viam;
nec tu me cuiquam indicassis neque ego tibi quicquam dabo;
tu taceto, ego mussitabo: hoc optimum atque aequissimum est.
Trachalio
1030 Ecquid condicionis audes ferre?
Gripvs
1030 Iam dudum fero:
ut abeas, rudentem amittas, mihi molestus ne sies.
Trachalio
Mane, dum refero condicionem.
Gripvs
Te, opsecro hercle, aufer modo.
Trachalio
Ecquem in his locis novisti?
Gripvs
Oportet vicinos meos.
Trachalio
Vbi tu hic habitas?
Gripvs
Porro illic longe usque in campis ultimis.
Trachalio
1035 Vin qui in hac villa habitat, eius arbitratu fieri?
Gripvs
Paulisper remitte restem, dum concedo et consulo.
Trachalio
Fiat.
Gripvs
Euge, salva res est, praeda haec perpetua est mea;
ad meum erum arbitrum vocat me hic intra praesepis meas:
numquam hercle hodie abiudicabit ab suo triobolum.
1040 ne iste haud scit quam condicionem tetulerit. íbo ad arbitrum.
Trachalio
Quid igitur?
Gripvs
Quamquam istuc esse ius meum certo scio,
fiat istuc potius, quam nunc pugnem tecum.
Trachalio
Nunc places.
Gripvs
Quamquam ad ignotum arbitrum me appellis, si adhibebit fidem,
etsist ignotus, notus: si non, notus ignotissimust.
Daemones
1045 Serio edepol, quamquam vobis volo quae voltis, mulieres,
metuo, propter vos ne uxor mea med extrudat aedibus,
quae me paelices adduxe dicet ante oculos suos.
vos confugite in aram potius quám ego.
Pvellae
Miserae periimus.
Daemones
Ego vos salvas sistam, ne timete. sed quid vos foras
1050 prosequimini? quoniam ego adsum, faciet nemo iniuriam;
ite, inquam, domum ambo nunciam ex praesidio praesides.
Salve, Gripe. quid fit?
Trachalio
Túosne hic servos est?
Gripvs
O ere, salve.
Haud pudet.
Trachalio
Níl ago tecum.
Gripvs
Ergo ábi hinc sis.
Trachalio
Quaeso responde, senex:
tuos hic servost?
Daemones
Meus est.
Trachalio
Em istuc optime, quando tuost.
1055 iterum te saluto.
Daemones
1055 Et ego te. tune es qui haud multo prius
abiisti hinc erum accersitum?
Trachalio
Ego is sum.
Daemones
Quid nunc vis tibi?
Trachalio
Nempe hic tuos est?
Daemones
Meus est.
Trachalio
Istuc optime, quando tuost.
Daemones
Quid negotist?
Trachalio
Vir scelestus íllic est.
Daemones
Quíd fecit tibi
vir scelestus?
Trachalio
Homini ego isti talos subfringi volo.
Daemones
1060 Quid est? qua de re litigatis nunc inter vos?
Trachalio
1060 Eloquar.
Gripvs
Immo ego eloquar.
Trachalio
Ego, opinor, rem facesso.
Gripvs
Si quidem
sis pudicus, hinc facessas.
Daemones
Gripe, animum advorte ac tace.
Gripvs
Vtin istic prius dicat?
Daemones
Audi. loquere tu.
Gripvs
Alienon prius
quam tuo dábis orationem?
Trachalio
Vt nequitur comprimi.
1065 ita ut occepi dicere, illum quem dudum e fano foras
lenonem extrusisti, hic eius vidulum eccillum tenet.
Gripvs
Non habeo.
Trachalio
Negas quod oculis video?
Gripvs
At ne videas velim.
habeo, non habeo: quid tu me curas quid rerum geram?
Trachalio
Quo modó habeas, id refert, iurene anne iniuria.
Gripvs
1070 Ni istum cepi, nulla causa est quin me condones cruci;
si in mari reti prehendi, qui tuom pótiust quam meum?
Trachalio
Verba dat. hoc modo res gesta est ut ego dico.
Gripvs
Quid tu ais?
Trachalio
Quod primarius vir dicat: comprime hunc sis, si tuost.
Gripvs
Quid? tu idem mihi vis fieri quod erus consuevit tibi?
1075 si ille te comprimere solitust, hic noster nos non solet.
Daemones
Verbo illo modo ille vicit. quid nunc tu vis? dic mihi.
Trachalio
Equidem ego neque partem posco mi istinc de istoc vidulo
neque meum esse hodie umquam dixi; séd isti inest cistellula
huius mulieris, quam dudum dixi fuisse liberam.
§4.4.1080–4.4.1174
Daemones
1080 Nempe tu hanc dícis quam esse aiebas dudum popularem meam?
Trachalio
Admodum; et ea quae olim parva gestavit crepundia
istic ín ista cistula insunt, quae isti inest in vidulo.
hoc neque isti usust, et illi miserae suppetias feret,
si id dederit, qui suos parentis quaerat.
Daemones
Faciam ut det. tace.
Gripvs
1085 Nil hercle ego sum isti daturus.
Trachalio
1085 Nil peto nisi cistulam
et crepundia.
Gripvs
Quid si ea sunt aurea?
Trachalio
Quid istuc tua?
aurum auro expendetur, argentum argento exaequabitur.
Gripvs
Fac sis aurum ut videam, post ego faciam ut videas cistulam.
Daemones
Cave malo ac tace . tu perge ut occepisti dicere.
Trachalio
1090 Vnum te obsecro, ut ted huius commiserescat mulieris,
si quidem hic lenonis eiust vidulus, quem suspicor;
hic, nisi de opinione, certum nil dico tibi.
Gripvs
Viden? scelestus aucupatur.
Trachalio
Sine me ut occepi loqui.
si scelesti illius est hic, cuius dico, vidulus,
1095 haec poterunt novisse: ostendere his iube.
Gripvs
1095 Ain? ostendere?
Daemones
Haud iniquom dicit, Gripe, ut ostendatur vidulus.
Gripvs
Immo hercle insignite inique.
Daemones
Quidum?
Gripvs
Quia, si ostendero,
continuo hunc novisse dicent scilicet.
Trachalio
Scelerum caput,
ut tute es, item omnis censes esse, periuri caput?
Gripvs
1100 Omnia istaéc ego facile patior, dúm hic hinc a me sentiat.
Trachalio
At qui nunc abs te stat, verum hinc ibi testimonium.
Daemones
Gripe, advorte animum. tu paucis expedi, quid postulas.
Trachalio
Dixi equidem, sed si parum intellexti, dicam denuo.
hasce ambas, ut dudum dixi, ita esse oportet liberas:
1105 haec Athenis parva fúit virgo surpta.
Gripvs
1105 Dic mihi,
quid id ad vidulum pertinet, servae sint istae an fuerint liberae?
Trachalio
Omnia iterum vis memorari, scelus, ut defiat dies.
Daemones
Apstine maledictis et mihi quod rogavi dilue.
Trachalio
Cistellam isti inesse oportet caudeam ín isto vidulo,
1110 ubi sunt signa qui parentes noscere haec possit suos,
quibuscum periit parva Athenis, sicuti dixi prius.
Gripvs
Iuppiter te dique perdant. quid ais, vir venefice?
quid, istae mutae sunt, quae pro se fabulari non queant?
Trachalio
Eo tacent, quia tacitast melior mulier semper quam loquens.
Gripvs
1115 Tum pol tu pro portione nec vir nec mulier mihi es.
Trachalio
Quidum?
Gripvs
Quia enim neque loquens es neque tacens umquam bonus.
quaeso, enumquam hodie licebit mihi loqui?
Daemones
Si praeterhac
unum verbum faxis hodie, ego tibi comminuam caput.
Trachalio
Vt id occepi diceré, senex, eam te quaeso cistulam
1120 ut iubeas hunc reddere illis; ob eam si quid postulat
sibi mercedis, dabitur: aliud quidquid ibi est habeat sibi.
Gripvs
Nunc demum istuc dicis, quoniam ius meum esse intellegis:
dudum dimidiam petebas partem.
Trachalio
Immo etiam nunc peto.
Gripvs
Vidi petere miluom, etiam cum nihil auferret tamen.
Daemones
1125 Non ego te comprimere possum sine malo?
Gripvs
1125 Si istic tacet,
ego tacebo; si iste loquitur, sine me pro parte loqui.
Daemones
Cedo modó mihi vidulum istum, Gripe.
Gripvs
Concedam tibi,
ac, si istorum nil sit, ut mihi reddas.
Daemones
Reddetur.
Gripvs
Tene.
Daemones
Audi nunciam, Palaestra atque Ampelisca, hoc quod loquor.
1130 estne hic vidulus úbi cistellam tuam inesse aiebas?
Palaestra
1130 Is est.
Gripvs
Perii hercle ego miser, uti, prius quam plane aspexit, ilico
eum esse dixit.
Palaestra
Faciam ego hanc rem ex procliva planam tibi.
cistellam isti inesse oportet caudeam ín isto vidulo.
ibi ego dicam quidquid inerit nominatim: tu mihi
1135 nullum ostenderis; si falsa dicam, frustra dixero,
vos tamen istaec, quidquid istic inerit, vobis habebitis;
Daemones
Placet.
Palaestra
sed si erunt véra, tum opsecro te, ut mea mi reddantur.
Daemones
ius merum oras meo quidem animo.
Gripvs
Át meo hercle iniuriam.
quid si ista aut superstitiosa aut hariolast atque omnia,
1140 quidquid insit, vera dicet? anne habebit hariola?
Daemones
Non feret, nisi vera dicet: nequiquam hariolabitur.
solve vidulum ergo, ut quid sit verum quam primum sciam.
Gripvs
Hoc habet, solutust.
Daemones
Aperi. video cistellam. haecinest?
Palaestra
Istaec est. o mei parentes, hic vos conclusos gero,
1145 huc opesque spesque vestrum cognoscendum condidi.
Gripvs
Tum tibi hercle deos iratos esse oportet, quisquis es,
quae parentis tám in angustum tuos locum compegeris.
Daemones
Gripe, accede huc; tua res agitur. tu, puella, istinc procul
dicito quid insit et qua facie, memorato omnia.
1150 si hercle tantillum peccassis, quod posterius postules
te ad verum convorti, nugas, mulier, magnas egeris.
Gripvs
Ius bonum oras.
Trachalio
Edepol haud te órat, nam tu iniuriu'siniurius es.
Daemones
Loquere nunciam, puella. Gripe, animum advorte ac tace.
Palaestra
Sunt crepundia.
Daemones
Ecca video.
Gripvs
Perii in primo proelio.
1155 mane, ne ostenderis.
Daemones
1155 Qua facie sunt? responde ex ordine.
Palaestra
Ensiculust aureolus primum litteratus.
Daemones
Dice dum,
in eo ensiculo litterarum quid est?
Palaestra
Mei nomen patris.
post altrinsecust securicula ancipes, itidem aurea
litterata: ibi matris nomen in securiculast.
Daemones
Mane.
1160 dic, in ensiculo quid nomen est paternum?
Palaestra
1160 Daemones.
Daemones
Di immortales, ubi loci sunt spes meae?
Gripvs
Immo edepol meae?
Trachalio
Pergite, opsecro, continuo.
Gripvs
Placide, aut i in malam crucem.
Daemones
Loquere matris nomen hic quid in securicula siet.
Palaestra
Daedalis.
Daemones
Di me servatum cupiunt.
Gripvs
At me perditum.
Daemones
1165 Filiam meam esse hánc oportet, Gripe.
Gripvs
1165 Sit per me quidem.
qui te di omnes perdant, qui me hodie oculis vidisti tuis,
meque adeo scelestum, qui non circumspexi centiens,
prius me ne quis inspectaret quam rete extraxi ex aqua.
Palaestra
Post sicilicula argenteola et duae conexae maniculae et
1170 sucula.
Gripvs
1170 Quin tu i díerecta, cum sucula et cum porculis.
Palaestra
Et bulla aurea est, pater quam dedit mi natali die.
Daemones
Ea est profecto. contineri quin complectar non queo.
filia mea, salve. ego is sum qui te produxi pater,
ego sum Daemones, et mater tua eccam hic intus Daedalis.
§4.4.1175–4.8.1280b
Palaestra
1175 Salve, mi pater insperate.
§4.4.1175–4.8.1280b
Daemones
1175 Salve. ut te amplector libens.
Trachalio
Volup est cum istuc ex pietate vestra vobis contigit.
Daemones
Cape dum, hunc si potes fer intro vidulum, age, Trachalio.
Trachalio
Ecce Gripi scelera. cum istaec res male evenit tibi,
Gripe, gratulor.
Daemones
Age eamus, mea gnata, ad matrem tuam,
1180 quae ex te poterit argumentis hanc rem magis exquirere,
quae te magis tractavit magisque signa pernovit tua.—
Trachalio
Eamus intro ómnes, quando óperam promiscam damus.—
Palaestra
Sequere me, Ampelisca.—
Ampelisca
Cum te di amant, voluptati est mihi.—
Gripvs
Sumne ego sceléstus, qui illunc hodie excepi vidulum?
1185 aut cum excepi, qui non alicubi in solo abstrusi loco?
credebam edepol turbulentam praedam eventuram mihi,
quia illa mihi tam turbulenta tempestate evenerat.
credo edepol ego illic inesse argenti et auri largiter.
quid meliust, quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,
1190 saltem tantisper dum abscedat haec a me aegrimonia?—
Daemones
Pro di immortales, quis me est fortunatior,
qui ex improviso filiam inveni meam?
satin si cui homini dei esse bene factum volunt,
aliquo illud pacto optingit optatum piis?
1195 ego hodie neque speravi neque illud credidi:
is improviso filiam inveni tamen;
et eam de genere summo adulescenti dabo
ingenuo, Atheniensi et cognato meo.
ego eum adeo arcessi huc ad me quam primum volo,
1200 iussique exire huc servom éius, ut ad forum
iret; nondum egressum esse eum, id miror tamen.
accedam, opinor, ad fores. quid conspicor?
uxor complexa collo retinet filiam.
nimis paéne inepta atque odiosa eius amatiost.
1205 Aliquando osculando meliust, uxor, pausam fieri;
atque adorna, ut rem divinam faciam, cum intro advenero,
Laribus familiaribus, cum auxerunt nostram familiam.
sunt domi agni et porci sacres. sed quid istúm remoramini,
mulieres, Trachalionem? atque optime eccum exit foras.
Trachalio
1210 Vbi ubi erit, iam investigabo et mecum ad te adducam simul
Plesidippum.
Daemones
Eloquere ut haec res optigit de filia;
eum roga, ut relinquat alias res et huc veniat.
Trachalio
Licet.
Daemones
Dicito daturum meam illi filiam uxorem.
Trachalio
Licet.
Daemones
Et patrem eius me novisse et mi esse cognatum.
Trachalio
Licet.
Daemones
1215 Sed propera.
Trachalio
1215 Licet.
Daemones
1215 Iam hic fac sit, cena ut curetur.
Trachalio
1215 Licet.
Daemones
Omnian licet?
Trachalio
Licet. sed scin quid est quod te volo?
quod promisisti ut memineris, hodie ut liber sim.
Daemones
Licet.
Trachalio
Fac ut exores Plesidippum, ut me manu emittat.
Daemones
Licet.
Licet.
Trachalio
Et tua filiá facito oret: facile exorabit.
1220 Atque ut mi Ampelisca nubat, ubi ego sim liber.
Daemones
1220 Licet.
Trachalio
Atque ut gratum mi beneficium factis experiar.
Daemones
Licet.
Trachalio
Omnian licet?
Daemones
Licet: tibi rursum refero gratiam.
sed propera ire in urbem actutum et recipe te huc rursum.
Trachalio
Licet.
iam hic ero. tu interibi adorna ceterum quod opust.—
Daemones
Licet.
1225 Hercules istum infelicet cum sua licentia;
ita meas replevit auris, quidquid memorabam, licet.
Gripvs
Quam mox licet te compellare, Daemones?
Daemones
Quid est negoti, Gripe?
Gripvs
De illo vidulo:
si sapias, sapias; habeas quod di dant boni.
Daemones
1230 Aequom videtur tibi, ut ego, alienum quod est,
meum esse dicam?
Gripvs
Quodne ego inveni in mari?
Daemones
Tanto illi melius optigit qui perdidit;
tuom esse nihilo magis oportet vidulum.
Gripvs
Isto tu pauper es, quom nimis sancte pius.
Daemones
1235 O Gripe, Gripe, in aetate hominum plurimae
fiunt trasennae, ubi decipiuntur dolis.
atque edepol in eas plerumque esca imponitur:
quam si quis avidus poscit escam avariter,
decipitur in trasenna avaritia sua.
1240 ille quí consulte, docte atque astute cavet,
diutine uti bene licet partum bene.
mihi istaéc videtur praeda praedatum irier,
ut cum maiore dote abeat quam advenerit.
egone ut quod ad me allatum esse alienum sciam,
1245 celem? minime istuc faciet noster Daemones.
semper cavere hoc sapientis aequissimumst,
ne conscii sint ipsi malefici suis.
ego mihi cumlusi nil moror ullum lucrum.
Gripvs
Spectavi ego pridem comicos ad istúnc modum
1250 sapienter dicta dicere atque eis plaudier,
cum illos sapientis mores monstrabant poplo:
sed cum inde suam quisque ibant divorsi domum,
nullus erat illo pacto ut illi iusserant.
Daemones
Abi intro, ne molestu'smolestus es, linguae tempera.
1255 ego tibi daturus nil sum, ne tu frustra sis.
Gripvs
At ego deos quaeso, ut quidquid ín illo vidulost,
si aurum si argentum est, omne id ut fiat cinis.—
Daemones
Illuc est quod nos nequam servis utimur.
nam illic cumservo si quo congressus foret,
1260 et ipsum sese et illum furti adstringeret;
dum praedam habere se censeret, interim
praeda ipsus esset, praeda praedam duceret.
nunc hinc intro ibo et sacrificabo, postibi
iubebo nobis cenam continuo coqui.—
Plesidippvs
1265 Íterum mihi istaec omnia itera, mi anime, mi Trachalio,
mi liberte, mi patrone potius, immo mi pater.
repperit patrem Palaestra suom atque matrem?
Trachalio
Repperit.
Plesidippvs
Et popularis est?
Trachalio
Opino.
Plesidippvs
Et mihi nuptura est?
Trachalio
Suspicor.
Plesidippvs
Censen hodie despondebit eam mihi, quaéso?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
1270 Quid? patri etiam gratulabor cum illam invenit?
Trachalio
1270 Censeo.
Plesidippvs
Quid matri eius?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
Quid ergo censes?
Trachalio
Quod rogas,
censeo.
Plesidippvs
Dic ergo quanti censes?
Trachalio
Egone? censeo.
Plesidippvs
Adsum equidem, ne censionem semper facias.
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
Quid si curram?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
An sic potius placide?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
1275 Etiamne eam ádveniens salutem?
Trachalio
1275 Censeo.
Plesidippvs
1275 Etiam patrem?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
Post eius matrem?
Trachalio
Censeo.
Plesidippvs
Quid postea?
etiamne adveniens complectar eius patrem?
Trachalio
Non censeo.
Plesidippvs
Quid matrem?
Trachalio
Non censeo.
Plesidippvs
Quid eampse illam?
Trachalio
Non censeo.
Plesidippvs
Perii, dilectum dimisit. nunc non censet, cum volo.
Trachalio
1280 Sanus non es. sequere.—
Plesidippvs
1280 Duc me, mi patrone, quo libet. —
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1896
Leo, Weidmann, 1896 · 1896
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up