§1.1.3–1.2.157
Psevdolvs
Si ex te tacente fieri possem certior,
ere, quae miseriae te tam misere macerent,
5
duorúm labori ego hominum parsissem lubens,
mei te rogandi et tis respondendi mihi;
nunc quoniam id fieri non potest, necessitas
me subigit ut te rogitem. responde mihi:
quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies
10
gestas tabellas tecum, eas lacrumis lavis,
neque tui participem consili quemquam facis?
eloquere, ut quod ego nescio id tecum sciam.
Calidorvs
Misere miser sum, Pseudole.
Psevdolvs
Id te Iuppiter
prohibessit.
Calidorvs
Nihil hoc Iovis ad iudicium attinet:
15
sub Veneris regno vapulo, non sub Iovis.
Psevdolvs
Licet me id scire quid sit? nam tu me antidhac
supremum habuisti comitem consiliis tuis.
Calidorvs
Idem animus nunc est.
Psevdolvs
Face me certum quid tibist;
iuvabo aut ré aut opera aut consilio bono.
Calidorvs
20
Cape has tabellas, tute hinc narrato tibi
quae me miseria et cura contabefacit.
Psevdolvs
Mos tibi geretur. sed quid hoc, quaeso?
Calidorvs
Quid est?
Psevdolvs
Vt opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos:
alia aliam scandit.
Calidorvs
Ludis iam ludo tuo?
Psevdolvs
25
Has quidem pol credo nisi Sibulla legerit,
interpretari álium posse neminem.
Calidorvs
Cur inclementer dicis lepidis litteris
lepidis tabellis lepida conscriptis manu?
Psevdolvs
An, opsecro hercle, habent quas gallinae manus?
30
nam has quidem gallina scripsit.
Calidorvs
30
Odiosus mihi es.
lege vel tabellas redde.
Psevdolvs
Immo enim pellegam.
advortito animum.
Calidorvs
Non adest.
Psevdolvs
At tu cita.
Calidorvs
Immo ego tacebo, tu istinc ex cera cita;
nam istic meus animus nunc est, non in pectore.
Psevdolvs
35
Tuam amicam video, Calidore.
Calidorvs
35
Vbi ea est, opsecro?
Psevdolvs
Eccam in tabellis porrectam: in cera cubat.
Calidorvs
At te di deaeque quantumst—
Psevdolvs
Servassint quidem.
Calidorvs
Quasi solstitialis herba paulisper fui:
repente exortus sum, repentino occidi.
Psevdolvs
40
Tace, dúm tabellas pellego.
Calidorvs
40
Ergo quin legis?
Psevdolvs
“Phoenicium Calidoro amatori suo
per ceram et lignum litterasque interpretes
salutem mittit et salutem abs te expetit,
lacrumans titubanti ánimo, corde et pectore.”
Calidorvs
45
Perii, salutem nusquam invenio, Pseudole,
quam illi remittam.
Psevdolvs
Quam salutem?
Calidorvs
Argenteam.
Psevdolvs
Pro lignean salute vis argenteam
remittere illi? vide sis quam tu rem geras.
Calidorvs
Recita modo: ex tabellis iam faxo scies
50
quam subito argento mi usus invento siet.
Psevdolvs
“Leno me peregre militi Macedonio
minis viginti vendidit, voluptas mea;
et prius quam hinc abiit, quindecim miles minas
dederat; nunc unae quinque remorantur minae.
55
ea caúsa miles hic reliquit symbolum,
expressam in cera ex anulo suam imaginem,
ut qui huc adferret eius similem symbolum,
cum eo simul me mitteret. ei rei dies
haec praestituta est, proxuma Dionysia.”
60
cras ea quidem sunt.
Calidorvs
60
Prope adest exitium mihi,
nisi quid mihi in te est auxili.
Psevdolvs
Sine pellegam.
Calidorvs
Sino, nám mihi videor cúm ea fabularier;
lege: dulce amarumque una nunc misces mihi.
Psevdolvs
“Nunc nostri amores mores consuetudines,
65
iocus lúdus sermo suavisaviatio
compressiones artae amantum corporum,
teneris labellis molles morsiunculae,
nostrorum órgiorum—iunculae
papillarum horridularum oppressiunculae,
harunc voluptátum mi omnium atque itidem tibi
70
distractio discidium vastities venit,
nisi quae mihi in test aut tibist in me salus.
haec quaé ego scivi ut scires curavi omnia;
nunc ego te experiar quid ames, quid simules. vale.”
Calidorvs
Est misere scriptum, Pseudole.
Psevdolvs
O, miserrime.
Calidorvs
75
Quin fles?
Psevdolvs
75
Pumiceos oculos habeo: non queo
lacrumam exorare ut expuant unam modo.
Calidorvs
Quid ita?
Psevdolvs
Genus nostrum semper siccoculum fuit.
Calidorvs
Nilne adiuvare me audes?
Psevdolvs
Quid faciam tibi?
Calidorvs
Eheú.
Psevdolvs
Eheu? id quidem hercle ne parsis: dabo.
Calidorvs
80
Miser sum, argentum nusquam invenio mutuom.
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Neque intus nummus ullus est.
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Ille abducturus est mulierem cras.
Psevdolvs
Eheu.
Calidorvs
Istocine pacto me adiuvas?
Psevdolvs
Do id quod mihi est;
nam is mihi thensaurus iugis in nostra est domo.
Calidorvs
85
Actum est de me hodie. sed potes nunc mutuam
drachumam dare unam mihi, quam cras reddam tibi?
Psevdolvs
Vix hercle, opinor, si me opponam pignori.
sed quid ea drachuma facere vis?
Calidorvs
Restim volo
mihi émere.
Psevdolvs
Quam ob rem?
Calidorvs
Qui me faciam pensilem.
90
certum est mihi ante tenebras tenebras persequi.
Psevdolvs
Quis mi igitur drachumam reddet, si dedero tibi?
an tu te ea caúsa vis sciens suspendere
ut me defraudes, drachumam si dederim tibi?
Calidorvs
Profecto nullo pacto possum vivere,
95
si illa a me abalienatur atque abducitur.
Psevdolvs
Quid fles, cucule? vives.
Calidorvs
Quid ego ni fleam,
quoi nec paratus nummus argenti siet
neque libellai spes sit usquam gentium?
Psevdolvs
Vt litterarum ego harum sermonem audio,
100
nisi tu illi lacrumis fleveris argenteis,
quod tu istis lacrumis te probare postulas,
non pluris refert quam si imbrem in cribrum geras.
verum ego te amantem, ne pave, non deseram.
spero alicunde hodie me bona opera aut hac mea
105
tibi inventurum esse auxilium argentarium.
atque id futurum unde unde dicam nescio,
nisi quia futurum est: ita supercilium salit.
Calidorvs
Vtinam quae dicis dictis facta suppetant.
Psevdolvs
Scis tu quidem hercle, mea si commovi sacra,
110
quo pacto et quantas soleam turbellas dare.
Calidorvs
In te nunc omnes spes sunt aetati meae.
Psevdolvs
Satin est, si hanc hodie mulierem efficio tibi
tua ut sit, aut si tibi do viginti minas?
Calidorvs
Satis, sí futurumst.
Psevdolvs
Roga me viginti minas,
115
ut me effecturum tibi quod promisi scias.
roga, opsecro hercle. gestio promittere.
Calidorvs
Dabisne argenti mi hodie viginti minas?
Psevdolvs
Dabo. molestus nunciam ne sis mihi.
atque hoc, ne dictum tibi neges, dico prius:
120
si neminem alium potero, tuom tangam patrem.
Calidorvs
Di te mihi semper servent. verum, si potest,
pietatis causa—vel etiam matrem quoque.
Psevdolvs
De istac re in oculum utrumvis conquiescito.
Calidorvs
Oculum anne in aurem?
Psevdolvs
At hoc pervolgatumst minus.
125
nunc, ne quis dictum sibi neget, dico omnibus
pube praesenti in contione: omni poplo,
omnibus amicis notisque edico meis,
in hunc diem a me ut caveant, ne credant mihi.
Calidorvs
St, táce opsecro hércle.
Psevdolvs
Quid negoti est?
Calidorvs
Ostium
lenonis crepuit.
Psevdolvs
Crura mavellem modo.
Calidorvs
Atque ipse egreditur intus, periuri caput.
Ballio
Exíte, agite exite, ígnavi, male hábiti et male concíliati,
quorúm numquam quicquám quoiquam venit ín mentem ut recté faciant,
135
quibus, nísi ad hoc exemplum éxperior, non pótest usura usúrpari.
neque ego hómines magis asinós numquam vidi, íta plagis costaé callent:
quós quom ferias, tíbi plus noceas; éo enim ingenio hi súnt flagritribae,
qui haéc habent cónsilia, úbi data occásiost, rape clépe tene
hárpaga bibe és fuge: hoc
140
ést eorum opus, ut mávelis lúpos apud ovis línquere,
quam hós domi custodes.
át faciem quom aspícias eorum, hau máli videntur: ópera fallunt.
núnc adeo hanc edictionem nisi animum advortetis omnes,
nisi somnum socordiamque ex pectore oculisque exmovetis,
145
ita ego vestra latera loris faciam ut valide varia sint,
ut né peristromáta quidem aeque pícta sint Campánica
neque Aléxandrina beluata tonsilia tappetia.
atque héri iam edixeram omnibus dederamque eas provincias,
verum ita vos estis praediti callenti ingenio ímprobi,
150
officium vestrum ut vos malo cogatis commonerier;
nempe íta animati éstis vos: vincítis duritia hoc átque me.
hoc sis vide, ut alias res agunt. hoc ágite, hoc animum advortite,
huc adhibete auris quae ego loquor, plagigera genera hóminum.
numquam edepol vostrum durius tergum erit quam terginum hoc meum.
155
quid nunc? doletne? em sic datur, si quis erum servos spernit.
adsistite omnes contra me et quae loquar advortite animum.
tu qui urnam habes aquam ingere, face plenum ahenum sit coco.
§1.2.158–1.3.280
te cum securi caudicali praeficio provinciae.
Servvs
At haec retunsast.
Ballio
Sine siet; itidem vos quoque estis plagis omnes:
160
numqui minus ea gratia tamen omnium opera útor?
tíbi hoc praecipio ut níteant aedes. hábes quod facias: própera, abi intro.
tu esto lectisterniator. tu argentum eluito, idem exstruito.
haec, quom ego a foro revortar, facite ut offendam parata,
vorsa sparsa, tersa strata, lautaque unctaque omnia ut sint.
165
nam mi hódie natalís dies est, decet éum omnis vos concélebrare.
pernám callum glandiúm sumen facito ín aqua iaceant. sátin audis?
magnífice volo me víros summos accípere, ut mihi rem essé reantur.
intro abíte atque haec cito célerate, ne móra quae sit, cocus cum veniat;
ego eo ín macellum, ut píscium quidquíd ibist pretio praéstinem.
170
i, púere, prae; ne quísquam pertundát cruminam caútiost.
vel ópperire, est quód domi dicére paene fui oblítus.
audítin? vobis, múlieres, hanc hábeo edictiónem.
vós, quae in munditiís, mollitiis déliciisque aetátulam agitis,
viris cúm summis, inclútae amicae, nunc égo scibo atque hodie éxperiar,
175
quae cápiti, quae ventri óperam det, quae suaé rei, quae somnó studeat;
quam líbertam fore míhi credam et quam vénalem, hodie expériar.
facite hódie ut mihi munéra multa huc ab amátoribus convéniant.
nam nísi mihi penus annúos hodie † convenit, cras populo prostituam vos.
natálem scitis mi ésse diem hunc: ubi istí sunt quibus vos óculi estis,
180
quibus vítae, quibus delíciae estis, quibus sávia, mammia, méllillae?
maniplátim mihi munérigeruli facite ánte aedis iam hic ádsint.
cur égo vestem, aurum atque éa quibus est vobís usus, prahibeo? aút quid mi
domi nísi malum vestra operást hodie? improbaé vini modo cúpidae estis:
eo vós † vestros panticesque adeo madefáctatis, quom ego sim híc siccus.
185
nunc ádeo hoc factust óptumum, ut nomíne quemque appellem suo,
ne díctum esse actutúm sibi quaepiám vostrarum míhi neget:
advórtite animum cúnctae.
princípio, Hedytium, técum ago, quae amíca es frumentáriis,
quibus cúnctis montes máxumi acervi frumenti súnt domi:
190
fac sís sit delatum húc mihi fruméntum, hunc annum quód satis,
mi et fámiliae omni sít meae, atque ádeo ut frumento áfluam,
ut cívitas nomén mihi commútet meque ut praédicet
lenóne ex Ballióne regem Iásonem.
Calidorvs
Aúdin, furcifér quae loquitur? sátin magnificus tíbi videtur?
Psevdolvs
195
Pól iste, atque etiam málificus.
195
séd tace atque hanc rém gere.
Ballio
Aéschrodora, tú quae amicos tíbi habes lenonum aémulos
lánios, qui, item ut nós iurando, iúre malo male quaérunt rem, audi:
nísi carnariá tria gravida tégoribus onere úberi hodie
míhi erunt, cras te quási Dircam olim, ut mémorant, duo gnatí Iovis
200
dévinxere ad taúrum, item ego te dístringam ad carnárium;
íd tibi profecto taúrus fiet.
Calidorvs
Nímis sermone huius íra incendor.
Psevdolvs
Húncine hic hominém pati
cólere iuventutem átticam?
úbi sunt, ubi latént quibus aetas íntegra est, qui amant á lenone?
quín conveniunt? quín una omnes péste hac populum hunc líberant?
205
sed nímium stultus, nímis fui indóctus: illine aúdeant
205
id fácere quibus ut sérviant
205
suos ámor cogit?
205
simul prohibet faciant adversum eos quod nolunt
Calidorvs
Vah táce.
Psevdolvs
Quid est?
Calidorvs
Male mórigeru’s es mihi, quóm sermoni huius óbsonas.
Psevdolvs
Táceo.
Calidorvs
At taceas málo multo quám tacere dicas.
Ballio
Tu aútem,
210
Xýstilis, fac ut ánimum advortas, quóius amatorés olivi
δύναμιν domi habent máxumam.
sí mihi non iam huc cúlleis
óleum deportátum erit,
te ípsam culleo égo cras faciam ut déportere—in pérgulam;
215
íbi tibi adeo léctus dabitur, úbi tu hau somnum cápias, sed ubi
úsque ad languorém—tenes
quó se haec tendant quaé loquor.
áin, excetra tu? quaé tibi amicos tót habes tam probe óleo onustos,
num quoípiam est hodié tua tuorum ópera conservórum
220
nítidiusculúm caput? aut num ipse égo pulmento utór magis
únctiusculó? sed scio, tu óleum hau magni péndis, vino
té devincis. síne modo,
réprehendam hercle ego cúncta una opera, nísi quidem hodie tu ómnia
fácis effecta haec út loquor.
225
tu aútem, quae pro cápite argentum míhi iam iamque sémper numeras,
éa pacisci módo scis, sed quod pácta es non scis sólvere,
Phoenícium, tibi ego haéc loquor, delíciae summatúm virum:
nísi hodie mi ex fúndis tuorum amícorum omne huc pénus adfertur,
crás Phoeniciúm poeniceo cório invises pérgulam.
Calidorvs
230
Pseudóle, non audis quae híc loquitur?
Psevdolvs
230
Audío, ere, equidem atque animum ádvorto.
Calidorvs
Quid mi és auctor, huic út mittam, ne amícam hic meam prostítuat?
Psevdolvs
Nil cúrassis, liquido és animo: ego pró me et pro te cúrabo.
iam díu ego huic bene et hic míhi volumus, et amícitia est antíqua:
mittam hódie huic suo die nátali malam rém magnam et matúram.
Calidorvs
235
Quid opúst?
Psevdolvs
235
Potin aliam rem út cures?
Calidorvs
235
At—
Psevdolvs
235
Bát.
Calidorvs
235
Crucior.
Psevdolvs
235
Cor dúra.
Calidorvs
Non póssum.
Psevdolvs
Fac possís.
Calidorvs
Quonam pactó possim?
Psevdolvs
Vince ánimum.
in rém quod sit praevórtaris quam in re ádvorsa animo auscúltes.
Calidorvs
Nugae ístaec sunt: non iúcundumst nisi amáns facit stulte.
Psevdolvs
Pérgin?
Calidorvs
O Pseúdole mi, sine sím nihili,
mitte mé sis.
Psevdolvs
Sino, modo ego ábeam.
Calidorvs
240
Mane, máne, iam ut voles med ésse ita ero.
Psevdolvs
240
Nunc tú sapis.
Ballio
ít dies; egó mihi cesso.
í prae, puere.
Calidorvs
Heus, ábit. quin revocas?
Psevdolvs
Quíd properas? placide.
Calidorvs
át prius quam abeat.
Ballio
Quíd hoc, malum, tam plácide is, puere?
Psevdolvs
Hódie nate, heus, hódie nate, tíbi ego dico, heus, hódie nate,
redi ét respice ád nos. tamétsi occupátu’s es,
245
morámur. mane, ém conloquí qui volúnt te.
Ballio
Quid hóc est? quis ést qui morám mi occupáto
moléstam optulit?
Psevdolvs
Qui tibí sospitalis
fuít.
Ballio
Mortuóst qui fuít: qui sit úsust.
Psevdolvs
Nímis superbe.
Ballio
Nímis molestus.
Calidorvs
Réprehende hominem, adséquere.
Ballio
I puere.
Psevdolvs
250
Occédamus hác obviám.
Ballio
250
Iuppitér te
perdát, quisquis és.
Psevdolvs
Te volo.
Ballio
át vos ego ámbos.
vorte hác te, puere.
Psevdolvs
Non licét conloquí te?
Ballio
At míhi non lubét.
Psevdolvs
Sin tuámst quippiam ín rem?
Ballio
Licétne, opsecró, bitere án non licet?
Psevdolvs
Vah,
255
mánta.
Ballio
255
Omitte.
Calidorvs
255
Bállio, audi.
Ballio
255
Súrdus sum † profecto inanilogistae.
Calidorvs
Dedí dum fuít.
Ballio
Non petó quod dedísti.
Calidorvs
Dabó quando erít.
Ballio
Ducitó quando habébis.
Calidorvs
éheu, quam ego malis pérdidi modis
quód tibi détuli et quód dedi.
Ballio
Mórtua
260
vérba re núnc facis; stúltus es, rem áctam agis.
Psevdolvs
Nósce saltem húnc quis est.
Ballio
Iám diu scio
quí fuit: núnc qui sit ipsús sciat.
Psevdolvs
Potin út semel modo,
Ballio
ámbula tú.
Psevdolvs
Bállio, huc cúm lucro respícias?
Ballio
265
Réspiciam istoc prétio; nam si sácruficem summó Iovi
atque in manibus exta teneam, ut poriciam, interea loci
si lucri quid detur, potius rem divinam deseram.
non potest pietati opsisti huíc, utut rés sunt ceterae.
Psevdolvs
Deos quidem, quos maxume aequom est metuere, eos minimi facit.
Ballio
270
Compellabo. salve multum, serve Athenis pessume.
Psevdolvs
Di te deaeque ament vel huius arbitratu vel meo,
vel, si dignu’s es alio pacto, neque ament nec faciant bene.
Ballio
Quid agitur, Calidore?
Calidorvs
Amatur atque egetur acriter.
Ballio
Misereat, si familiam alere possim misericordia.
Psevdolvs
275
Heia, scimus nos quidem te qualis sis; ne praedices.
sed scin quid nos volumus?
Ballio
Pol ego propemodum: ut male sit mihi.
Psevdolvs
Et id et hoc quod te revocamus. quaeso animum advorte.
Ballio
Audio.
atque in pauca, ut occupatus nunc sum, confer quid velis.
Psevdolvs
Hunc pudet, quod tibi promisit quaque id promisit die,
280
quia tibi minas viginti pró amica etiam non dedit.
§1.3.281–1.5.416
Ballio
Nimio id quod pudet facilius fertur quam illud quod piget.
non dedisse istunc pudet: me quia non accepi piget.
Psevdolvs
At dabit, parabit: aliquot hos dies manta modo.
nám hic id metuit, ne illam vendas ob simultatem suam.
Ballio
285
Fuit occasio, si vellet, iam pridem argentum ut daret.
Calidorvs
Quid, si non habui?
Ballio
Si amabas, invenires mutuom,
ad danistam devenires, adderes faenusculum,
surruperes patri.
Psevdolvs
Surruperet hic patri, audacissume?
non periclumst ne quid recte monstres.
Ballio
Non lenoniumst.
Calidorvs
290
Egon patri surrupere possim quicquam, tam cauto seni?
atque adeo, si facere possim, pietas prohibet.
Ballio
Audio.
pietatem ergo istam amplexator noctu pro Phoenicio.
sed cum pietatem te amori video tuo praevortere,
omnes homines tibi patres sunt? nullus est tibi quem roges
295
mutuom argentum?
Calidorvs
295
Quin nomen quoque iam interiit mutuom.
Psevdolvs
Heus tu, postquam hercle isti a mensa surgunt satis poti viri,
qui suom repetunt, alienum reddunt nato nemini,
postilla omnes cautiores sunt, ne credant alteri.
Calidorvs
Nimis miser sum, nummum nusquam reperire argenti queo;
300
ita miser et amore pereo et inopia argentaria.
Ballio
Eme die caeca hercle olivom, id vendito oculata die:
iam hercle vel ducentae fieri possunt praesentes minae.
Calidorvs
Perii, annorum lex me perdit quinavicenaria.
metuont credere omnes.
Ballio
Eadem est mihi lex: metuo credere.
Psevdolvs
305
Credere autem? eho an paenitet te, quanto hic fuerit usui?
Ballio
Non est usu quisquam amator nisi qui perpetuat data;
det, det usque: quando nil sit, simul amare desinat.
Calidorvs
Nilne te miseret?
Ballio
Inanis cedis, dicta non sonant.
atque ego te vivom salvomque vellem.
Psevdolvs
Eho an iam mortuost?
Ballio
310
Vtut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuost:
ilico vixit amator, ubi lenoni supplicat.
semper tu ad me cum argentata accedito querimonia;
nam istuc quod nunc lamentare, non esse argentum tibi,
apud novercam querere.
Psevdolvs
Eho an umquam tu huius nupsisti patri?
Ballio
315
Di melius faciant.
Psevdolvs
315
Face hoc quod te rogamus, Ballio,
mea fide, si isti formidas credere. ego in hoc triduo
aut terra aut marí alicunde evolvam id argentum tibi.
Ballio
Tibi ego credam?
Psevdolvs
Quor non?
Ballio
Quia pol quá opera credam tibi,
una opera alligem fugitivam canem agninis lactibus.
Calidorvs
320
Sicine mi abs te bene merenti male refertur gratia?
Ballio
Quid nunc vis?
Calidorvs
Vt opperiare hos sex dies aliquos modo,
ne illam vendas neu me perdas hominem amantem.
Ballio
Animo bono es.
vel sex menses opperibor.
Calidorvs
Euge, homo lepidissume.
Ballio
Immo vin etiam te faciam ex laeto laetantem magis?
Calidorvs
325
Quid iam?
Ballio
325
Quia enim non venalem iám habeo Phoenicium.
Calidorvs
Non habes?
Ballio
Non hercle vero.
Calidorvs
Pseudole, ei accerse hostias,
victumas, lanios, ut ego huic sacruficem summo Iovi;
nam hic mihi nunc est multo potior Iuppiter quam Iuppiter.
Ballio
Nolo victumas: agninis me extis placari volo.
Calidorvs
330
Propera, quid stas? ei accerse agnos. audin quid ait Iuppiter?
Psevdolvs
Iam hic ero; verum extra portam mi etiam currendumst prius.
Calidorvs
Quid eo?
Psevdolvs
Lanios inde accersam duo cum tintinnabulis,
eadem duo greges virgarum inde ulmearum adegero,
ut hodie ad litationem huic suppetat satias Iovi.
Ballio
335
I in malam crucem.
Psevdolvs
335
Istuc ibit Iuppiter lenonius.
Ballio
Ex tua re est, ut ego emoriar.
Psevdolvs
Quidum?
Ballio
Ego dicam tibi:
quia edepol, dum ego vivos vivam, numquam eris frugi bonae.
Ex tua re non est, ut ego emoriar.
Psevdolvs
Quidum?
Ballio
Sic, quia
sí ego emortuos sim, Athenis te sit nemo nequior.
Calidorvs
340
Dic mihi, obsecro hercle, verum serio hoc quod te rogo.
non habes venalem amicam tu meam Phoenicium?
Ballio
Non edepol habeo profecto, nam iam pridem vendidi.
Calidorvs
Quo modo?
Ballio
Sine ornamentis, cum intestinis omnibus.
Calidorvs
Meam tu amicam vendidisti?
Ballio
Valde, viginti minis.
Calidorvs
345
Viginti minis?
Ballio
345
Vtrum vis, vel quater quinis minis,
militi Macedonio, et iam quindecím habeo minas.
Calidorvs
Quid ego ex te audio?
Ballio
Amicam tuam esse factam argenteam.
Calidorvs
Cur id ausu’s es facere?
Ballio
Libuit, mea fuit.
Calidorvs
Eho, Pseudole,
ei, gladium adfer.
Psevdolvs
Quid opus gladio?
Calidorvs
Qui hunc occidam atque me.
Psevdolvs
350
Quin tu ted occidis potius? nam hunc fames iam occiderit.
Calidorvs
Quid ais, quantum terra † tegit hominum periurissume?
iuravistin te illam nulli venditurum nisi mihi?
Ballio
Fateor.
Calidorvs
Nempe concéptis verbis?
Ballio
Etiam consutis quoque.
Calidorvs
Periuravisti, sceleste.
Ballio
At argentum intro condidi.
355
ego scelestus nunc argentum promere possum domo:
tu qui pius, istoc es genere gnatus, nummum non habes.
Calidorvs
Pseudole, adsiste altrim secus atque onera hunc maledictis.
Psevdolvs
Licet.
numquam ad praetorem aeque cursim curram, ut emittar manu.
Calidorvs
Ingere mala multa.
Psevdolvs
Iam ego te differam dictis meis.
360
impudice.
Ballio
360
Itast.
Calidorvs
360
Sceleste.
Ballio
360
Dicis vera.
Psevdolvs
360
Verbero.
Ballio
Quippini?
Calidorvs
Bustirape.
Ballio
Certo.
Psevdolvs
Furcifer.
Ballio
Factum optume.
Calidorvs
Sociofraude.
Ballio
Sunt mea istaec.
Psevdolvs
Parricida.
Ballio
Perge tu.
Calidorvs
Sacrilege.
Ballio
Fateor.
Psevdolvs
Periure.
Ballio
Vetera vaticinamini.
Calidorvs
Legirupa.
Ballio
Valide.
Psevdolvs
Permities adulescentum.
Ballio
Acerrume.
Calidorvs
365
Fur.
Ballio
365
Babae.
Psevdolvs
365
Fugitive.
Ballio
365
Bombax.
Calidorvs
365
Fraus populi.
Ballio
365
Planissume.
Psevdolvs
Fraudulente.
Calidorvs
Impure.
Psevdolvs
Leno.
Calidorvs
Caenum.
Ballio
Cantores probos.
Calidorvs
Verberavisti patrem atque matrem.
Ballio
Atque occidi quoque,
potius quam cibum praehiberem: num peccavi quippiam?
Psevdolvs
In pertusum ingerimus dicta dolium, operam ludimus.
Ballio
370
Numquid aliud etiam voltis dicere?
Calidorvs
370
Ecquid te pudet?
Ballio
Ten, amatorem esse inventum inanem quasi cassam nucem?
verum quamquam multa malaque dicta dixistis mihi,
nisi mihi hodie attulerit miles quinque quas debet minas,
sicut haec est praestituta summa ei argento dies,
375
si id non adfert, posse opinor facere me officium meum.
Calidorvs
Quid id est?
Ballio
Si tu argentum attuleris, cum illo perdidero fidem:
hoc meum est officium. ego, operae si sit, plus tecum loquar;
sed sine argénto frustra es qui me tui misereri postulas.
haec meast sententia, ut tu hinc porro quid agas consulas.
Calidorvs
380
Iamne abis?
Ballio
380
Negoti nunc sum plenus.—
Psevdolvs
380
Paulo post magis.
illic homo meus est, nisi omnes di me atque homines deserunt.
exossabo ego illúm simulter itidem ut murenam coquos.
nunc, Calidore, te mihi operam dare volo.
Calidorvs
Ecquid imperas?
Psevdolvs
Hoc ego oppidum admoenire, ut hodie capiatur, volo;
385
ad eam rem usust homine astuto, docto, cauto et callido,
qui imperata ecfecta reddat, non qui vigilans dormiat.
Calidorvs
Cedo mihi, quid es facturus?
Psevdolvs
Temperi ego faxo scies.
nolo bis iterari, sat sic longae fiunt fabulae.
Calidorvs
Optumum atque aequissimum oras.
Psevdolvs
Propera, adduc hominem cito.
Calidorvs
390
Pauci ex multis sunt amici, hómini qui certi sient.
Psevdolvs
Ego scio istuc. ergo utrumque, tibi nunc dilectum para
ex multis atque exquire illinc unum qui certus siet.
Calidorvs
Iam hic faxo aderit.—
Psevdolvs
Potin ut abeas? tibi moram dictis creas.
postquam illic hinc abiit, tu astas solus, Pseudole.
395
quid nunc acturu’s es, postquam erili filio
largitu’s es dictis dapsilis? ubi sunt ea?
quoi neque paratast gutta certi consili,
neque adeo argenti—neque nunc quid faciam scio.
neque exordiri primum unde occipias habes,
400
neque ad détexundam telam certos terminos.
sed quasi poeta, tabulas cum cepit sibi,
quaerit quod nusquamst gentium, reperit tamen,
facit illud veri simile, quod mendacium est,
nunc ego poeta fiam: viginti minas,
405
quae nusquam nunc sunt gentium, inveniam tamen.
atque ego me iam pridem huic daturum dixeram
et volui inicere tragulam in nostrum senem;
verum is nescio quo pacto praesensit prius.
sed comprimundast vox mihi atque oratio:
410
erum eccum video húc Simonem una simul
cum suo vicino Calliphone incedere.
ex hoc sepulcro vetere viginti minas
effodiam ego hodie, quas dem erili filio.
nunc huc concedam, unde horum sermonem legam.
Simo
415
Si de damnosis aut si dé amatoribus
dictator fiat nunc Athenis Atticis,
§1.5.417–1.5.573a
nemo anteveniat filio, credo, meo:
ita nunc per urbem solus sermoni omnibust,
eum velle amicam liberare et quaerere
420
argentum ad eam rem. hoc alii mihi renuntiant;
atque id iam pridem sensi et subolebat mihi,
sed dissimulabam.
Psevdolvs
Iám illi fetet filius.
occisa est haec res, haeret hoc negotium.
quo in commeatum volui árgentarium
425
proficisci, ibi nunc oppido opsaeptast via.
praesensit: nihil est praedae praedatoribus.
Callipho
Homines qui gestant quique auscultant crimina,
si meo arbitratu liceat, omnes pendeant,
gestores linguis, auditores auribus.
430
nam istaec quae tibi renuntiantur, filium
te velle amantem argento circumducere,
fors fuat an istaec dicta sint mendacia;
sed si sint ea vera, ut nunc mos est, maxume,
quid mirum fecit? quid novom, adulescens homo
435
si amat, si amicam liberat?
Psevdolvs
435
Lepidum senem.
Simo
Vetus nólo faciat.
Callipho
At enim nequiquam nevis;
vel tu ne faceres tale in adulescentia.
probum patrem esse oportet qui gnatum suom
essé probiorem quam ipsus fuerit postulet.
440
nam tu quod damni et quod fecisti flagiti
populo viritim potuit dispertirier.
idne tú mirare, si patrissat filius?
Psevdolvs
ὦ Ζεῦ, quam pauci éstis homines commodi. em,
illic ést pater patrem esse ut aequom est filio.
Simo
445
Quis hic lóquitur? meus est hic quidem sérvos Pseudolus.
hic mihi corrumpit filium, scelerum caput;
hic dux, hic illi est paedagogus, hunc ego
cupio excruciari.
Callipho
Iam istaec insipientiast,
iram in promptu gerere. quanto satius est
450
adire blandis verbis atque exquaerere,
sintne illa necne sint quae tibi renuntiant.
bonus animus in mala re dimidiumst mali.
Simo
Tibi auscultabo.
Psevdolvs
Itur ad te, Pseudole.
orationem tibi para advorsum senem.
455
erum saluto primum, ut aequomst; postea,
si quid superfit, vicinos impertio.
Simo
Salve. quid agitur?
Psevdolvs
Statur hic ad hunc modum.
Simo
Statum vide hominis, Callipho, quam basilicum.
Callipho
Bene confidenterque adstitisse intellego.
Psevdolvs
460
Decet innocentem qui sit atque innoxium
servom superbum esse, apud erum potissimum.
Callipho
Sunt quae te volumus percontari, quae quasi
per nebulam nosmet scimus atque audivimus.
Simo
Conficiet iam te hic verbis, ut tu censeas
465
non Pseudolum, sed Socratem tecum loqui.
Psevdolvs
Itast, iam pridem tu me spernis, sentio.
parvam esse apud te mihi fidem ipse intellego.
cupis me ésse nequam: tamen ero frugi bonae.
Simo
Fac sis vocivas, Pseudole, aedis aurium,
470
mea ut migrare dicta possint quo volo.
Psevdolvs
Age loquere quidvis, tametsi tibi suscenseo.
Simo
Mihin dómino servos tu suscenses?
Psevdolvs
Tam tibi
mirum id videtur?
Simo
Hercle qui, ut tu praedicas,
cavendum est mi aps te irato; atque alio tu modo
475
me verberare atque ego te soleo cogitas.
quid censes?
Callipho
Edepol merito esse iratum arbitror,
quom apud te parvast ei fides.
Simo
Iam sic sino;
iratus sit: ego, ne quid noceat, cavero.
sed quid ais? quid hoc, quod te rogo?
Psevdolvs
Sí quid vis, roga.
480
quod scibo, Delphis tibi responsum dicito.
Simo
Advorte ergo animum et fac sis promissi memor.
quid ais? ecquam scis filium tibicinam
meum amare?
Psevdolvs
ναὶ γάρ.
Simo
Liberare quam velit?
Psevdolvs
καὶ τοῦτο ναὶ γάρ.
Simo
Ecquas viginti minas
485
per sycophantiam atque per doctos dolos
paritas ut auferas a me?
Psevdolvs
Abs te ego auferam?
Simo
Ita, quas meo gnato des, qui amicam liberet?
fatere, dic.
Psevdolvs
καὶ τοῦτο ναί, καὶ τοῦτο ναί.
Callipho
Fatetur.
Simo
Dixin, Callipho, dudum tibi?
Callipho
490
Memini.
Simo
490
Quor haec, tu ubi rescivisti ilico,
celata me sunt? quor non rescivi?
Psevdolvs
Eloquar.
quia nolebam ex me morem progigni malum,
erum ut servos criminaret apud erum.
Simo
Iuberes hunc praecipitem in pistrinum trahi.
Callipho
495
Numquid peccatum est, Simo?
Simo
495
Immo maxime.
Psevdolvs
Desiste, recte ego meam rem sapio, Callipho;
peccata mea sunt. animum advorte nunciam.
quapropter te expertem amoris nati habuerim? †
pistrinum in mundo scibam, si dixem, mihi.
Simo
500
Non a me scibas pistrinum in mundo tibi,
cum ea mussitabas?
Psevdolvs
Scibam.
Simo
Quin dictum est mihi?
Psevdolvs
Quia illúd malum aderat, istuc aberat longius;
illud erat praesens, huic erant dieculae.
Simo
Quid nunc agetis? nam hinc quidem a me non potest
505
argentum auferri, qui praesertim senserim.
ne quisquam credat nummum, iam edicam omnibus.
Psevdolvs
Numquam edepol quoiquam supplicabo, dum quidem
tu vives. tu mihi hercle árgentum dabis,
abs te equidem sumam.
Simo
Tu a me sumes?
Psevdolvs
Strenue.
Simo
510
Excludito mi hercle oculum, si dedero.
Psevdolvs
510
Dabis.
iam dico ut a me caveas.
Simo
Certe edepol scio,
si apstuleris, mirum et magnum facinus feceris.
Psevdolvs
Faciam.
Simo
Si non apstuleris?
Psevdolvs
Virgis caedito.
sed quid, si apstulero?
Simo
Do Iovem testem tibi,
515
te aetatem impune habiturum.
Psevdolvs
515
Facito ut memineris.
Simo
Egon ut cavere nequeam, cui praedicitur?
Psevdolvs
Praedico, ut caveas. dico, inquam, ut caveas. cave.
em istis mihi tu hodie manibus argentum dabis.
Callipho
Edepol mortalem graphicum, si servat fidem.
Psevdolvs
520
Servitum tibi me abducito, ni fecero.
Callipho
Bene atque amice dicis. †nam nunc, nam meust.
Psevdolvs
Vin etiam dicam quod vos magis miremini?
Callipho
Studeo hercle audire, nam ted ausculto lubens.
Simo
Agedum, nam satis libenter te ausculto loqui.
Psevdolvs
Prius quam ístam pugnam pugnabo, ego etiam prius
525
dabo aliam pugnam claram et commemorabilem.
Simo
Quam pugnam?
Psevdolvs
Em ab hoc lenone vicino tuo
per sycophantiam atque per doctos dolos
tibicinam illam, tuos quam gnatus deperit,
ea círcumducam lepide lenonem.
Simo
Quid est?
Psevdolvs
530
Effectum hoc hodie reddam utrumque ad vesperum.
Simo
Siquidem ístaec opera, ut praedicas, perfeceris,
virtute regi ágathocli antecesseris.
sed si non faxis, numquid causaest, ilico
quin te in pistrinum condam?
Psevdolvs
Non unum in diem modo,
535
verum hercle in omnis, quantumst; sed si effecero,
dabin mi argentum, quod dem lenoni, ilico,
tua voluntáte?
Callipho
Ius bonum orat Pseudolus;
dabo inque.
Simo
At enim scin quid mihi in mentem venit?
quid si hisce inter se consenserunt, Callipho,
540
aut de compecto faciunt consutis dolis,
qui me argento intervertant?
Psevdolvs
Quis me audacior
sit, si istuc facinus audeam? immo sic, Simo:
si sumus compecti seu consilium umquam iniimus de istac re
aut si de ea re umquam inter nos convenimus,
quasi in libro cúm scribuntur calamo litterae
545
stilis me totum usque ulmeis conscribito.
Simo
Indice ludos nunciam, quando lubet.
Psevdolvs
Da in hunc diem operam, Callipho, quaeso mihi,
ne quo te ad aliud occupes negotium.
Callipho
Quin rus ut irem iám heri mecum statueram.
Psevdolvs
550
At nunc disturba quas statuisti machinas.
Callipho
Nunc non abire certum est istac gratia;
lubidost ludos tuos spectare, Pseudole.
et si hunc videbo non dare argentum tibi,
quod dixit, potius quam id non fiat, ego dabo.
Simo
555
Non demutabo.
Psevdolvs
555
Namque edepol, si non dabis,
clamore magno et multo flagitabere.
agite amolimini hinc vos intro nunciam
ac meis vicissim date locum fallaciis.
Callipho
Fiat, geratur mos tibi.
Psevdolvs
Sed te volo
560
domi usque adesse.
Callipho
560
Quin tibi hanc operam dico.—
Simo
At ego ad forum ibo. iam hic ero.—
Psevdolvs
Actutum redi.
suspicio est mihi nunc vos suspicarier,
me idcirco haec tanta facinora promittere,
quo vos oblectem, hanc fabulam dum transigam,
565
neque sim facturus quod facturum dixeram.
non demutabo. atque etiam certum, quod sciam,
quo id sim facturus pacto nil etiam scio,
nisi quia futurumst. nam qui in scaenam provenit,
novo módo novom aliquid inventum adferre addecet;
570
si id facere nequeat, det locum illi qui queat.
concedere aliquantisper hinc mi intro lubet,
dum concenturio in corde sycophantias.
sed mox exibo, non ero vobis morae;
tibicen vos interibi hic delectaverit.—
Tap any Latin word to look it up