Plautus Poenulus
EN Lat Orig
Act 4
Milphio
Exspécto quo pactó meae techinaé processuraé sient.
studeo hunc lenonem perdere, qui meum erum miserum macerat,
is me autem porro verberat, incursat pugnis, calcibus:
820 servire amanti miseria est, praesertim qui quod amat caret.
attat, e fano recipere video se Syncerastum,
lenonis servom; quid habeat sermonis auscultabo.
Syncerastvs
Sátis spectatum est, deos atque homines eius neglegere gratiam,
quoí hominí erus est consimilis velut ego habeo hunc huius modi.
825 neque periurior neque peior alter usquam est gentium,
quám erus meus est, neque tam luteus neque tam caeno conlitus.
ita me di ament, vel in lautumiis vel in pistrino mavelim
agere aetatem praepeditus latere forti ferreo,
quam ápud lenonem hunc servitutem colere. quid illuc est genus,
830 quae illic hominum corruptelae fiunt. di vostram fidem,
quodvis genus ibi hominum videas, quasi Acheruntem veneris,
equitem peditem, libertinum, furem an fugitivom velis,
verberatum, vinctum, addictum: quí habet quod det, utut homo est,
omnia genera recipiuntur; itaque in totis aedibus
835 tenebrae latebrae, bibitur estur quasi in popina, hau secus.
ibi tu videas litteratas fictiles epistulas,
pice signatas, nomina insunt cubitum longis litteris:
ita vinariorum habemus nostrae dilectum domi.
Milphio
Omnia edepol mira sunt, nisi erus hunc heredem facit,
840 nam id quidem, illi, uti meditatur, verba faciet mortuo.
et adire lubet hominem et autem nimis eum ausculto lubens.
Syncerastvs
Haec quom hic video fieri, crucior: pretiis emptos maxumis,
apud nos expeculiatos servos fieri suis eris.
sed ad postremum nihil apparet: male partum male disperit.
Milphio
845 Proinde habet orationem, quasi ipse sit frugi bonae,
qui ipsus hercle ignaviorem potis est facere Ignaviam.
Syncerastvs
Nunc domum haec ab aede Veneris refero vasa, ubi hostiis
erus nequivit propitiare Venerem suo festo die.
Milphio
Lepidam Venerem.
Syncerastvs
Nam meretrices nostrae primis hostiis
850 Venerem placavere extemplo.
Milphio
850 O lepidam Venerem denuo.
Syncerastvs
Nunc domum ibo.
Milphio
Heus, Synceraste.
Syncerastvs
Syncerastum qui vocat?
Milphio
Tuos amicus.
Syncerastvs
Haud amice facis, qui cum onere offers moram.
Milphio
At ob hanc moram tibi reddam operam úbi voles, ubi iusseris.
Quo modo?
habe rem pactam.
Syncerastvs
Si futurumst, do tibi operam hanc.
855 Vt enim ubi mihi vapulandum sit, tu corium sufferas.
apage, nesció quid viri sis.
Milphio
Malus sum.
Syncerastvs
Tibi sis.
Milphio
Te volo.
Syncerastvs
At onus urget.
Milphio
At tu appone et respice ad me.
Syncerastvs
Fecero,
quamquam haud otiumst.
Milphio
Salvos sis, Synceraste.
Syncerastvs
O Milphio,
di omnes deaeque ament.
Milphio
Quemnam hominem?
Syncerastvs
Nec te nec me, Milphio:
860 neque erum meum ádeo.
Milphio
860 Quém ament igitur?
Syncerastvs
860 Aliquem, dignus qui siet.
nam nostrorum nemo dignust.
Milphio
Lepide loquere.
Syncerastvs
Me decet.
Milphio
Quid agis?
Syncerastvs
Facio quod manufesti moechi haú ferme solent.
Milphio
Quid id est?
Syncerastvs
Refero vasa salva.
Milphio
Di te et tuom erum perduint.
Syncerastvs
Me non perdent; illum ut perdant facere possum, si velim,
865 meum erum ut perdant, ni mihi metuam, Milphio.
Milphio
865 Quid id est? cedo.
Syncerastvs
Malus es?
Milphio
Malus sum.
Syncerastvs
Male mihi est.
Milphio
Memora, num esse aliter decet?
quid est, quod male sit tibi, quoi domi sit quod edis quod ames adfatim,
neque triobolum ullum amicae das et ductas gratiis?
Syncerastvs
Diespiter me sic amabit,
Milphio
Vt quidem edepol dignus es.
Syncerastvs
870 Vt ego hanc familiam interire cupio.
Milphio
870 Adde operam, si cupis.
Syncerastvs
Sine pennis volare hau facilest: meae alae pennas non habent.
Milphio
Nolito edepol devellisse: iam his duobus mensibus
volucres tibi erunt tuae hirquinae.
Syncerastvs
I in malam rem.
Milphio
I tu atque erus.
Syncerastvs
Verum. enim qui hómo eum norit, norit. cito homo pervorti potest.
Milphio
875 Quid iam?
Syncerastvs
875 Quasi tu tacitum habere quicquam potis sis.
Milphio
875 Rectius
tacitas tibi res sistam quam quod dictum est mutae mulieri.
Syncerastvs
Animum inducam facile ut tibi istuc credam, ni te noverim.
Milphio
Crede audacter meo periclo.
Syncerastvs
Male credam, et credam tamen.
Milphio
Scin tu erum tuom meo ero esse inimicum capitalem?
Syncerastvs
Scio.
Milphio
880 Propter amorem
Syncerastvs
880 Omnem operam perdis.
Milphio
880 Quid iam?
Syncerastvs
880 Quia doctum doces.
Milphio
Quid ergo dubitas quin lubenter tuo ero meus quid possiet
facere faciat male, eius merito? tum autem si quid tu adiuvas,
eo facilius facere poterit.
Syncerastvs
At ego hoc metuo, Milphio.
Milphio
Quid est quod metuas?
Syncerastvs
Dúm ero insidias paritem, ne me perduim.
885 si erus meus me esse elocutum quoiquam mortali sciat,
continuo is me ex Syncerasto Crurifragium fecerit.
Milphio
Numquam edepol mortalis quisquam fiet e me certior,
nisi ero meo uni indicasso, atque ei quoque ut ne enuntiet
id esse facinus ex ted ortum.
Syncerastvs
Male credam, et credam tamen.
890 sed hoc tu tecum tacitum habeto.
Milphio
890 Fide non melius creditur.
loquere (locus occasioque est) libere: hic soli sumus.
Syncerastvs
Erus si tuos volt facere frugem, meum erum perdet.
Milphio
Qui id potest?
Syncerastvs
Facile.
Milphio
Fac ergo id facile noscam ego, ut ille possit noscere.
Syncerastvs
Quia Adelphasium, quám erus deamat tuos, ingenuast.
Milphio
Quo modo?
Syncerastvs
895 Eodem quo soror illius altera Anterastilis.
Milphio
Cedo qui id credam.
Syncerastvs
Quia illas emit in Anactorio parvolas
de praedone Siculo.
Milphio
Quanti?
Syncerastvs
Duodeviginti minis,
duas illas et Giddenenem nutricem earum tertiam.
et ille qui eas vendebat dixit se furtivas vendere:
900 ingenuas Carthagine aibat esse.
Milphio
900 Di vostram fidem,
nimium lepidum memoras facinus. nam erus meus Agorastocles
ibidem gnatust, inde surptus fere sexennis, postibi
qui eum surrupuit huc devexit meoque ero eum hic vendidit.
is in divitias homo adoptavit hunc, quom diem obiit suom.
Syncerastvs
905 Omnia memoras quo id facilius fiat: manu eas adserat
suas popularis liberali causa.
Milphio
Tacitus tace modo.
Syncerastvs
Profecto ad incitas lenonem rediget, si eas abduxerit.
Milphio
Quin prius disperibit faxo, quam unam calcem civerit.
ita paratumst.
Syncerastvs
Ita di faxint, ne apud lenonem hunc serviam.
Milphio
910 Hercle qui meus conlibertus faxo eris, si di volent.
Syncerastvs
Ita di faxint. numquid aliud me morare, Milphio?
Milphio
Valeas beneque ut tibi sit.
Syncerastvs
Pol istuc tibi et tuost ero in manu.
vale et haec cura clanculum ut sint dicta.
Milphio
Non dictumst. vale.
Syncerastvs
At enim nihil est, nisi dum calet hoc agitur.
Milphio
Lepidu'slepidus es, quom mones.
915 et ita hoc fiet.
Syncerastvs
915 Proba materies data est, si probum adhibes fabrum.
Milphio
Potin ut taceas?
Syncerastvs
Taceo atque abeo.—
Milphio
Mihi commoditatem creas.
illic hinc abiit. di immortales meum erum servatum volunt
et hunc disperditum lenonem: tantum eum instat exiti.
satine prius quam unumst iniectum telum, iam instat alterum?
920 ibo intro, haec ut meo ero memorem. nam huc si ante aedes evocem,
quae audivistis modo, nunc si eadem híc iterum iterem, inscitiast.
ero uni potius intus ero odio, quam hic sim vobis omnibus.—
di immortales, quanta turba, quanta adventat calamitas
hodie ad hunc lenonem. sed ego nunc est cum me commoror.
925 ita negotium institutumst, non datur cessatio;
nám et hoc docte consulendum, quod modo concreditumst,
et illud autem inserviendumst consilium vernaculum.
remora si sit, qui malam rem mihi det merito fecerit.
nunc intro ibo: dum erus adveniat a foro, opperiar domi.—
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1896
Leo, Weidmann, 1896 · 1896
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up