Plautus Persa
EN Lat Orig
Act 2
Sophoclidisca
Satis fúit índoctae, ímmemori, insípienti dicére totiens.
nimis tándem me quidem pró barda et pro rústica reor habitam ésse aps te.
170 quamquam égo vinum bibo, at mándata non cónsuevi simul bíbere una.
me quídem iam satis tibi spéctatam censébam esse et meos móres.
nam equidém te iam sectór quintum hunc annúm, quom interea, crédo,
ovis si ín ludum iret, pótuisset iam fíeri ut probe litterás sciret,
quom interím tu meum ingeniúm fans atque infans nondum etiam edídicisti.
175 potin út taceas? potin moneas?
memini ét scio et calleo et cómmemini.
amas pól misera: id tuos scátit animus.
ego istúc placidum tibi ut sít faciam.
Lemniselenis
Miser ést qui amat.—
Sophoclidisca
Cérto is quidém nihilist,
180 qui níl amat: quíd ei homini ópus vita est?
iré decet me, út erae opsequéns fiam, libéra ea opera ócius ut sit.
convéniam hunc Toxilum: eius auris, quae mandata sunt, onerabo.
Toxilvs
Sátin haec tibi sunt plána et certa? sátin haec meministi ét tenes?
Paegnivm
Melius quam tu qui docuisti.
Toxilvs
Ain véro, verbereum caput?
Paegnivm
185 Aio enim véro.
Toxilvs
185 Quid ergo dixi?
Paegnivm
185 Ego recte apud illam dixero.
Toxilvs
Non edepol scis.
Paegnivm
Da hercle pignus, ni omnia memini et scio,
et quidem scis tute, quot hodie habeas digitos in manu.
Toxilvs
Egon dem pignus tecum?
Paegnivm
Audacter, si lubido est perdere.
Toxilvs
Bona pax sit potius.
Paegnivm
Tum tu igitur sine me ire.
Toxilvs
Et iubeo et sino;
190 sed ita volo te ire, ut domí sis, cum ego te esse illi censeam.
Paegnivm
Faciam.
Toxilvs
Quo ergo is nunc?
Paegnivm
Domum: uti domi sim, quom illi censeas.
Toxilvs
Scelus tu pueri es, atque ob istánc rem ego aliqui te peculiabo.
Paegnivm
Scio fide hercle erili ut soleat impudicitia opprobrari
nec subigi queantur umquam, ut pro éa fide habeant iudicem.
Toxilvs
195 Abi modo.
Paegnivm
195 Ego laudabis faxo.
Toxilvs
195 Sed has tabellas, Paegnium,
ipsi Lemniseleni fac des et quae iussi nuntiato.
Sophoclidisca
Cesso ire ego quo missa sum?
Paegnivm
Eo ego.
Toxilvs
I sane. ego domum ibo. face rem hanc cum cura geras.
vola curriculo.—
Paegnivm
Istuc marinus passer per circum solet.
200 illic hinc abiit intro huc. sed quis haec ést quae med advorsum incedit?
Sophoclidisca
Paegnium hic quidem est.
Paegnivm
Sophoclidisca haéc peculiarest eius
quo ego sum missus.
Sophoclidisca
Nullus esse hodie hóc puero peior perhibetur.
Paegnivm
Compellabo.
Sophoclidisca
Commorandust.
Paegnivm
Apud hanc obieci
Sophoclidisca
Paegnium, deliciae pueri, salve. quid agis? ut vales?
Paegnivm
205 Sophoclidisca, di me amabunt.
Sophoclidisca
205 Quid me?
Paegnivm
205 Vtrum hercle di volent;
sed si ut digna es faciant, odio hercle habeant et faciant male.
Sophoclidisca
Mitte male loqui.
Paegnivm
Quom ut digna es dico, bene, non male loquor.
Sophoclidisca
Quid agis?
Paegnivm
Feminam scelestam te astans contra contuor.
Sophoclidisca
Certe equidem puerum peiorem quam te novi neminem.
Paegnivm
210 Quid male facio aut quoi male dico?
Sophoclidisca
210 Quoi pol cumque occasio est.
Paegnivm
Nemo homo umquam ita arbitratust.
Sophoclidisca
At pol multi esse ita sciunt.
Paegnivm
Heia.
Sophoclidisca
Beia.
Paegnivm
Tuo ex ingenio mores alienos probas.
Sophoclidisca
Fateor ego profecto me esse ut decet lenonis familiae.
Paegnivm
Satis iam dictum habeo.
Sophoclidisca
Sed quid tu? confitere ut te autumo?
Paegnivm
215 Fatear, si ita sim.
Sophoclidisca
215 Iam ábi, vicisti.
Paegnivm
215 Abi núnciam ergo.
Sophoclidisca
215 Hoc mi expedi,
quó agis?
Paegnivm
Quo tu?
Sophoclidisca
Dic tu.
Paegnivm
Dic tu.
Sophoclidisca
Prior rogavi.
Paegnivm
At post scies.
Sophoclidisca
Eo ego hinc haud longe.
Paegnivm
Et quidem ego haud longe hinc eo.
Sophoclidisca
Quo ergo is, scelus?
Paegnivm
Nisi scieró prius ex te, tu ex me numquam hoc quod rogitas scies.
Sophoclidisca
Numquam ecastor hodie scibis prius quam ex te audivero.
Paegnivm
220 Itane est?
Sophoclidisca
220 Itane est.
Paegnivm
220 Mala es.
Sophoclidisca
220 Scelestu'sscelestus es.
Paegnivm
220 Decet me.
Sophoclidisca
220 Me quidem addecet.
Paegnivm
Quid ais? certumnest celare, quó iter facias, pessuma?
Sophoclidisca
Offirmastin occultare quo te immittas, pessume?
Paegnivm
Par pari respondes dicto. abi iam, quando ita certa res.
nihili facio scire. valeas.
Sophoclidisca
Asta.
Paegnivm
At propero.
Sophoclidisca
Et pol ego item.
Paegnivm
225 Ecquid habes?
Sophoclidisca
225 Ecquid ?
Paegnivm
225 Nil equidem.
Sophoclidisca
225 Cedo manum ergo.
Paegnivm
225 Estne haec manus?
Sophoclidisca
Vbi illa altera ést furtifica laeva?
Paegnivm
Domi eccam. huc nullam attuli.
Sophoclidisca
Habes nescio quid.
Paegnivm
Ne me attrecta, subigitatrix.
Sophoclidisca
Sin te amo?
Paegnivm
Male operam locas.
Sophoclidisca
Qui?
Paegnivm
Quia enim nihil amas, quom ingratum amas.
Sophoclidisca
Temperi hanc vigilare oportet formulam atque aetatulam,
230 , ubi versicapillus fias, foede semper servias.
tu quidem haud étiam es octoginta pondo.
Paegnivm
At confidentia
illa militia militatur multo magis quam pondere.
atque ego hanc nunc operam perdo.
Sophoclidisca
Quid iam?
Paegnivm
Quia peritae praedico.
sed ego cesso.
Sophoclidisca
Mane.
Paegnivm
Molesta es.
Sophoclidisca
Ergo ero quoque, nisi scio,
235 quó agas te.
Paegnivm
235 Ad vos.
Sophoclidisca
235 Et pol ego ad vos.
Paegnivm
235 Quid eo?
Sophoclidisca
235 Quid id ad te attinet?
Paegnivm
Enim non ibis nunc, vicissim nisi scio.
Sophoclidisca
Odiosu'sodiosus es.
Paegnivm
Lubet.
numquam hercle istuc exterebrabis, tu ut sis peior quam ego siem.
Sophoclidisca
Malitia certare tecum miseria est.
Paegnivm
Mers tu mala es.
Sophoclidisca
Quid est quod metuas?
Paegnivm
Idem istuc quod tu.
Sophoclidisca
Dic ergo
240 ne hoc cuiquam homini edicerem, omnes muti ut loquerentur prius.
Paegnivm
Edictum est magno opere mihi, ne quoiquam hoc homini crederem,
omnes muti ut eloquerentur prius hoc quám ego.
Sophoclidisca
At tu hoc face:
fide data credamus.
Paegnivm
Novi: omnes sunt lenae levifidae,
neque tippulae levius pondust, quam fides lenonia.
Sophoclidisca
245 Dic amabo.
Paegnivm
245 Dic amabo.
Sophoclidisca
245 Nolo ames.
Paegnivm
245 Facile impetras.
Sophoclidisca
Tecum habeto.
Paegnivm
Et tu hoc taceto.
Sophoclidisca
Tacitum erit.
Paegnivm
Celabitur.
Sophoclidisca
Toxilo has fero tabellas tuo ero.
Paegnivm
Abi, eccillum domi.
at ego hánc ad Lemniselenem tuam eram opsignatam abietem.
Sophoclidisca
Quid istic scriptum?
Paegnivm
Iuxta tecum, si tu nescis, nescio;
250 nisi fortasse blanda verba.
Sophoclidisca
250 Ábeo.
Paegnivm
250 Et ego ábiero.—
Sophoclidisca
250 Ambula.—
Sagaristio
Ióvi opulento, íncluto,
Ope gnáto, suprémo, validó, viripoténti,
opés, spes bonás, copiás commodánti
lubens vítulorque merito,
255 quiá meo amico amíciter hanc cómmoditatis cópiam
danúnt, argenti mutui ut éi egenti opem adferam;
quód ego non magis sómniabam neque opinabar neque censebam,
eam fore mihi occasionem, ea nunc quasi decidit de caelo;
nam erus meus me Eretriam misit, domitos boves ut sibi mercarer,
260 dedit argentum, nam ibi mercatum dixit esse die septumi:
stultus, qui hoc mihi daret argentum, cuius ingenium noverat.
nam hoc argentum álibi abutar: boves, quos emerem, non erant;
nunc et amico prosperabo et genio meo multá bona faciam,
diu quo bene erit, die úno absolvam: tux tax tergo erit meo. non curo.
265 nunc amico homini boves dómitos mea ex crumina largiar.
nam id demum lepidumst, triparcos homines, vetulos, avidos, aridos
béne admordere, qui salinum servo obsignant cum sale.
virtús, ubi occásio admonet, dispicere. quid faciet mihi?
verberibus caedi iusserit, compédes impingi? vapulet,
270 ne sibi me credat supplicem fore: vae illi, nil iam mihi novi
offérre potest, quin sím peritus. sed Toxili
púerum Paegnium eccum.
Paegnivm
Pensúm meum, quod datumst, cónfeci. nunc dómum propero.
Sagaristio
Mane, etsí properas.
Paégnium, ausculta.
Paegnivm
Emere oportet, quem tibi oboediré velis.
Sagaristio
Asta.
Paegnivm
Exhibeas molestiam, ut opínor, si quid debeam,
275 qui nunc sic tamen es molestus.
Sagaristio
275 Scelerate, etiam respicis?
Paegnivm
Scio ego quid sim aetatis, eo istuc maledictum impune auferes.
Sagaristio
Vbi Tóxilus est tuus érus?
Paegnivm
Vbi illí libet, néque te consulit.
Sagaristio
Etiam
dicís ubi sit, venéfice?
Paegnivm
Néscio, inquam, ulmítriba tu.
Sagaristio
280 Male dícis maiorí.
Paegnivm
280 Prior proméritus perpetiáre.
280 servam operam, linguam liberam erus iussit med habere.
Sagaristio
Dicisne mi, ubi sit Toxilus?
Paegnivm
Dico ut perpetuo pereas.
Sagaristio
Caedere hodie tu restibus.
Paegnivm
Tua quidem, cucule, causa!
non hercle, si os perciderim tibi, metuam, morticine.
Sagaristio
Video ego te: iam incubitatus es.
Paegnivm
Ita sum. quid id ad te attinet?
285 at non sum, ita ut tu, gratiis.
Sagaristio
285 Confidens.
Paegnivm
285 Sum hercle vero.
nam ego me confido liberum fore, tu te numquam speras.
Sagaristio
Potin ut molestus ne sies?
Paegnivm
Quod dicis facere non quis.
Sagaristio
Abi in malam rem.
Paegnivm
At tu domum: nam ibi tibi parata praestost.
Sagaristio
Vadatur hic me.
Paegnivm
Vtinam vades desint, in carcere ut sis.
Sagaristio
290 Quid hoc?
Paegnivm
290 Quid est?
Sagaristio
290 Etiam, scelus, male loquere?
Paegnivm
290 Tandem ut liceat,
quom servos sis, servom tibi male dicere.
Sagaristio
Itane? specta
quid dedero.
Paegnivm
Nil, nam nil habes.
Sagaristio
Di deaeque me omnes perdant
Paegnivm
Amicus sum, eveniant volo tibi quae optas.
Sagaristio
Atque id fiat,
nisi te hodie, si prehendero, defigam in terram colaphis.
Paegnivm
295 Tun me defigas? te cruci ipsum adfigent propediem alii.
Sagaristio
Qui te di deaequescis quid hinc porro dicturus fuerim,
ni linguae moderari queam. potin abeas?
Paegnivm
Abigis facile.
nam umbra mea iam intus vapulat.—
Sagaristio
Vt istúnc di deaeque perdant.
tamquam proserpens bestiast bilinguis et scelestus.
300 hercle illum abiisse gaudeo. foris aperit, eccere autem
quem convenire maxime cupiebam egreditur intus.
Toxilvs
Paratum iam esse dicito, unde argentum sit futurum,
iubeto habere animum bonum, dic me illam amare multum;
ubi se adiuvat, ibi me adiuvat. quae dixi ut nuntiares,
305 satin ea tenes?
Sophoclidisca
305 Magis cálleo quam aprugnum callum callet.—
Toxilvs
Propera, abi domum.
Sagaristio
Nunc ego huic graphice facetus fiam.
subnixis alis me inferam atque amicibor gloriose.
Toxilvs
Sed quís hic ansatus ambulat?
Sagaristio
Magnifice conscreabor.
Toxilvs
Sagaristio hic quidemst. quíd agitur, Sagaristio? ut valetur?
310 ecquid, quod mandavi tibi, †estne in te speculae?
Sagaristio
310 Adito.
videbitur. factum volo. venito. promoneto.
Toxilvs
Quid hoc híc in collo tibi tumet?
Sagaristio
Vomicast, pressare parce;
nam ubi quí mala tangit manu, dolores cooriuntur.
Toxilvs
Quando istaec innatast tibi?
Sagaristio
Hodie.
Toxilvs
Secari iubeas.
Sagaristio
315 Metuo, ne immaturam secem, ne exhibeat plus negoti.
Toxilvs
Inspicere morbum tuom lubet.
Sagaristio
Ah ah, abi atque cave sis
a cornu.
Toxilvs
Quid iam?
Sagaristio
Quia boves bini hic sunt in crumina.
Toxilvs
Emitte sodes, ne enices fame; sine ire pastum.
Sagaristio
Enim métuo, ut possim reicere in bubile, ne vagentur.
Toxilvs
320 Ego reiciam. habe animum bonum.
Sagaristio
320 Credetur, commodabo.
sequere hac sis. argentum hic inest, quod mecum dudum orasti.
Toxilvs
Quid ais?
Sagaristio
Dominus me bovis mercatum Eretriam misit.
nunc mi Eretria erit haec tua domus.
Toxilvs
Nimis facete loquere.
atque ego omne argentúm tibi hoc actutum incolume redigam;
325 nam iam omnes sycophantias instruxi et comparavi,
quo pacto ab lenone auferam hoc argentum,
Sagaristio
Tanto melior.
Toxilvs
Et mulier ut sit libera atque ipse ultro det argentum.
sed sequere me: ad eam rem usus est tua mihi opera.—
Sagaristio
Vtere ut vis.—
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1896
Leo, Weidmann, 1896 · 1896
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up