Tranio
Iúppiter supremus summis opibus atque industriis
me periisse et Philolachetem cupit erilem filium.
350
occidit Spes nostra, nusquam stabulum est Confidentiae,
nec Salus nobis saluti iam esse, si cupiat, potest:
ita mali, maeroris montem maximum ad portum modo
conspicatus sum: erus advenit peregre, periit Tranio.
ecquis homo est, qui facere argenti cupiat aliquantum lucri,
355
quí hodie sese excruciari meam vicem possit pati?
ubi sunt isti plagipatidae, ferritribaces viri,
vel isti qui hosticas trium númmum causa subeunt sub falas,
ubi quinis aut denis hastis corpus transfigi solet?
ego dabo ei talentum, primus qui in crucem excucurrerit;
360
sed ea lege, ut offigantur bis pedes, bis bracchia.
ubi id erit factum, a me argentum petito praesentarium.
sed ego—sumne infelix, qui non curro curriculo domum?
Philolaches
Adest adest opsonium. eccum Tranio a portu redit.
Tranio
Philolaches.
Philolaches
Quid est?
Tranio
Et ego et tu—
Philolaches
Quid et ego et tu?
Tranio
Periimus.
Philolaches
365
Quid ita?
Tranio
365
Pater adest.
Philolaches
365
Quid ego ex te aúdio?
Tranio
365
Absumpti sumus.
pater inquam tuos venit.
Philolaches
Vbi is est, obsecro?
Tranio
adest.
Philolaches
Quis id ait? quis vidit?
Tranio
Egomet inquam vidi.
Philolaches
Vae mihi.
quid ego ago?
Tranio
Nam quid tu, malum, me rogitas quid agas? accubas.
Philolaches
Tutin vidisti?
Tranio
Egomet, inquam.
Philolaches
Certe?
Tranio
Certe inquam.
Philolaches
Occidi,
370
si tu vera memoras.
Tranio
370
Quid mihi sit boni, si mentiar?
Philolaches
Quid ego nunc faciam?
Tranio
Iube haec hinc omnia amolirier.
quis istic dormit?
Philolaches
Callidamates.
Tranio
Suscita istum, Delphium.
Delphivm
Callidamates, Callidamates, vigila.
Callidamates
Vigilo, cedo ut bibam.
Delphivm
Vigila. pater advenit peregre Philolachis.
Callidamates
Valeat pater.
Philolaches
375
Valet ille quidem, atque ego disperii.
Callidamates
375
Bis periisti? qui potest?
Philolaches
Quaeso edepol, exsurge; pater advenit.
Callidamates
Tuos venit pater?
iube abíre rursum. quíd illi reditio etiam húc fuit?
Philolaches
Quid ego agam? pater iam híc me offendet miserum adveniens ebrium,
aedis plenas convivarum et mulierum. miserum est opus,
380
igitur demum fodere puteum, úbi sitis fauces tenet;
sicut ego adventu patris nunc quaero quid faciam miser.
Tranio
Ecce autem iterum hic deposivit caput et dormit. suscita.
Philolaches
Etiam vigilas? pater, inquam, aderit iam hic meus.
Callidamates
Ain tu, pater?
cedo soleas mihi, ut arma capiam. iam pol ego occidam patrem.
Philolaches
385
Perdis rem.
Delphivm
385
Tace, amabo.
Tranio
385
Abripite hunc intro actutum inter manus.
Callidamates
Iam hercle ego vos pro matula habebo, nisi mihi matulam datis.
Philolaches
Perii.
Tranio
Habe bonum animum: ego istum lepide medicabo metum.
Philolaches
Nullus sum.
Tranio
Taceas: ego qui istaec sedem meditabor tibi.
satin habes, si ego advenientem íta patrem faciam tuom,
390
non modo ne intro eat, verum etiam ut fugiat longe ab aedibus?
vos modo hinc abite intro atque haec hinc propere amolimini.
Philolaches
Vbi ego ero?
Tranio
Vbi maxime esse vis: cum hác, cum istac eris.
Delphivm
Quid si igitur abeamus hinc nos?
Tranio
Non hoc longe, Delphium.
nam intus potate hau tantillo hác quidem causa minus.
Philolaches
395
Ei mihi, quam ístaec blanda dicta quo evenant madeo metu.
Tranio
Potin animó ut sis quieto et facias quod iubeo?
Philolaches
Potest.
Tranio
Omnium primum, Philematium, intro abi, et tu, Delphium.
Delphivm
Morigerae tibi erimus ambae.—
Tranio
Ita ille faxit Iuppiter.
animum advorte nunciam tu quae volo accurarier.
400
omnium primumdum aédes iam face occlusae sient;
intus cave muttire quemquam siveris.
Philolaches
Curabitur.
Tranio
Tamquam si intus natus nemo in aedibus habitet.
Philolaches
Licet.
Tranio
Neu quisquam responset, quando hasce aedis pultabit senex.
Philolaches
Numquid aliud?
Tranio
Clavem mi harunc aedium Laconicam
405
iam iube efferri intus: hasce ego aedis occludam hinc foris.
Philolaches
In tuam cústodelam meque et meas spes trado, Tranio.—
Tranio
Pluma haud interest, patronus an cliens probior siet.
Homini, cui nulla in pectore est audacia,
410
nam cuivis homini, vel optumo vel pessumo
quamvis desubito facile est facere nequiter:
verum id videndum est, id viri docti est opus,
quae designata sint et facta nequiter,
tranquille cuncta et ut proveniant sine malo,
415
ne quid potiatur, quam ob rem pigeat vivere.
sicut ego efficiam, quae facta hic turbavimus,
profecto ut liqueant omnia et tranquilla sint
neque quicquam nobis pariant ex se incommodi.
sed quid tu egredere, Sphaerio?
Pver
Iamiam
Tranio
Optime.
420
praeceptis paruisti.
Pver
420
Iussit maximo
opere orare, ut patrem aliquo absterreres modo,
ne intro iret ad se.
Tranio
Quin etiam illi hoc dicito,
facturum me, ut ne etiam aspicere aedis audeat,
capite obvoluto ut fugiat cum summo metu.
425
clavem cedo atque abi intro atque occlude ostium,
et ego hinc occludam.—iube venire nunciam.
ludos ego hodie vivo praesenti hic seni
faciam, quod credo mortuo numquam fore.
concedam a foribus huc, hinc speculabor procul,
430
unde advenienti sarcinam imponam seni.
Theopropides
Habeo, Neptune, gratiam magnam tibi,
quom med amisisti abs te vix vivom domum.
verum si posthac me pedem latum modo
scies ímposisse in undam, hau causast, ilico
435
quod nunc voluisti facere quin facias mihi.
apage, apage te a me nunciam post hunc diem:
quod crediturus tibi fui, omne credidi.
Tranio
Edepol, Neptune, peccavisti largiter,
qui occasionem hanc amisisti tam bonam.
Theopropides
440
Triennio post Aegypto advenio domum;
credo exspectatus veniam familiaribus.
Tranio
Nimio edepol ille potuit exspectatior
venire, qui te nuntiaret mortuom.
Theopropides
Sed quid hoc? occlusa ianua est interdius.
445
pultabo. heus, ecquis intust? aperitin fores?
Tranio
Quis homo est, qui nostras aedes accessit prope?
Theopropides
Meus sérvos hic quidem est Tranio.
Tranio
O Theopropides,
ere, salve, salvom te advenisse gaudeo.
usquin valuisti?
Theopropides
Vsque ut vides.
Tranio
Factum optime.
Theopropides
450
Quid vos? insanin estis?
Tranio
450
Quidum?
Theopropides
450
Sic, quia
foris ámbulatis, natus nemo in aedibus
servat, neque qui recludat neque † quis respondeat.
pultando pedibus paene confregi hasce ambas foris.
Tranio
Eho an tú tetigisti has aedis?
Theopropides
Cur non tangerem?
quin pultando, inquam, paene confregi foris.
Tranio
Tetigistin?
Theopropides
Tetigi, inquam, et pultavi.
Tranio
Vah.
Theopropides
Quid est?
Tranio
Male hercle factum.
Theopropides
Quid est negoti?
Tranio
Non potest
dici, quam indignum facinus fecisti et malum.
Theopropides
460
Quid iam?
Tranio
460
Fuge, obsecro, atque abscede ab aedibus.
fuge huc, fuge ad me propius. tetigistin foris?
Theopropides
Quo modo pultare potui, si non tangerem?
Tranio
Occidisti hercle—
Theopropides
Quem mortalem?
Tranio
Omnis tuos.
Theopropides
Di te deaeque ómnes faxint cum istoc omine—
Tranio
465
Metuo, te atque istos expiare ut possies.
Theopropides
Quam ob rem? aut quam subito rem mihi adportas novam?
Tranio
Et heus, iube illos illinc ambo abscedere.
Theopropides
Apscedite.
Tranio
Aedes ne attigatis. tangite
vos quoque terram.
Theopropides
Obsecro hercle, quin eloquere
Tranio
470
Quia septem menses sunt, quom in hasce aedis pedem
nemo intro tetulit, semel ut emigravimus.
Theopropides
Eloquere, quid ita?
Tranio
Circumspicedum, numquis est,
sermonem nostrum qui aucupet?
Theopropides
Tutum probest.
Tranio
Circumspice etiam.
Theopropides
Nemo est. loquere nunciam.
Tranio
475
Capitale scelus est.
Theopropides
475
Quid est? non satis intellego.
Tranio
Scelus, inquam, factum est iam diu, antiquom et vetus.
Theopropides
Antiquom?
Tranio
Id adeo nos nunc factum invenimus.
Theopropides
Quid istúc est sceleris? aut quis id fecit? cedo.
Tranio
Hospes necavit hospitem captum manu;
480
iste, ut ego opinor, qui has tibi aedis vendidit.
Theopropides
Necavit?
Tranio
Aurumque ei ademit hospiti
eumque híc defodit hospitem íbidem in aedibus.
Theopropides
Quapropter id vos factum suspicamini?
Tranio
Ego dicam, ausculta. út foris cenaverat
485
tuos gnátus, postquam rediit a cena domum,
abimus omnes cubitum; condormivimus:
lucernam forte oblitus fueram exstinguere;
atque ille exclamat derepente maximum.
Theopropides
Quis homo? án gnatus meus?
Tranio
St, tace, ausculta modo.
490
ait vénisse illum in somnis ad se mortuom.
Theopropides
Nempe ergo in somnis?
Tranio
Ita. sed ausculta modo.
ait illum hoc pacto sibi dixisse mortuom.
Theopropides
In somnis?
Tranio
Mirum quin vigilanti diceret,
qui abhinc sexaginta annos occisus foret.
495
interdum inepte stultus es, Theopropides.
Theopropides
Taceo.
Tranio
Sed ecce quae illi in
“ego transmarinus hospes sum Diapontius.
hic habito, haéc mihi dedita est habitatio.
nam me Acheruntem recipere Orcus noluit,
500
quia praemature vita careo. per fidem
deceptus sum: hospes hic me necavit isque me
defodit insepultum clám ibidem in hisce aedibus,
scelestus, auri causa. nunc tu hinc emigra.
scelestae haé sunt aedes, impia est habitatio”.
505
quae hic monstra fiunt, anno vix possum eloqui.
Theopropides
St, st.
Tranio
Quid, obsecro hercle, factum est?
Theopropides
Concrepuit foris.
Tranio
Hicin percussit!
Theopropides
Guttam haud habeo sanguinis,
vivom me accersunt Acheruntem mortui.
Tranio
510
Perii, illisce hodie hanc conturbabunt fabulam.
nimis quám formido, ne manifesto hic me opprimat.
Theopropides
Quid tute tecum loquere?
Tranio
Abscede ab ianua.
fuge, obsecro hercle.
Theopropides
Quo fugiam? etiam tu fuge.
Tranio
Nihil ego formido, pax mihi est cum mortuis.
Intvs
515
Heus, Tranio.
Tranio
515
Non me appellabis, si sapis.
nihil ego commerui, neque istas percussi fores.
Cave verbum faxis.
Intvs
Quaeso—
Theopropides
Dic quid segreges
sermonem.
Tranio
Apage hinc te.
Theopropides
Quae res te agitat, Tranio?
quicum istaec loquere?
Tranio
An quaeso tu appellaveras?
520
ita me di amabunt, mortuom illum credidi
expostulare quia percussisses fores.
sed tu, etiamne astas nec quae dico optemperas?
Theopropides
Quid faciam?
Tranio
Cave respexis, fuge, atque operi caput.
Theopropides
Cur non fugis tu?
Tranio
Pax mihi est cum mortuis.
Theopropides
525
Scio. quíd modo igitur? cur tanto opere extimueras?
Tranio
Nil me curassis, inquam, ego mihi providero:
tu, ut occepisti, tantum quantum quis fuge,
atque Herculem invoca.
Theopropides
Hercules, ted invoco.—
Tranio
Et ego—tibi hodie ut det, senex, magnum malum.
530
pro di immortales, obsecro vestram fidem,
quid ego hodie negoti confeci mali.
Tap any Latin word to look it up