Plautus Mercator
EN Lat Orig
Act 4
Dorippa
Quoniam a viro ad me rus advenit nuntius,
rus non iturum, feci ego ingenium meum,
reveni, ut illum persequar qui me fugit.
670 sed anum non video consequi nostram Syram.
atque eccam incedit tandem. quin is ocius?
Syra
nequeo mecastor, tantum hoc onerist quod fero.
Dorippa
Quid oneris?
Syra
Annos octoginta et quattuor;
et eodem accedit servitus, sudor, sitis:
675 simul haec quae porto deprimunt.
Dorippa
675 Aliquid cedo
qui hánc vicini nostri áram augeam.
da sane hanc virgam lauri. abi tu intro.
Syra
Eo.—
Dorippa
Apollo, quaeso te, ut des pacem propitius,
salutem et sanitatem nostrae familiae,
680 meoque ut parcas gnato pace propitius.
Syra
Disperii, perii misera, vae miserae mihi.
Dorippa
Satin tu sana es, obsecro? quid eiulas?
Syra
Dorippa, mea Dorippa.
Dorippa
Quid clamas, obsecro?
Syra
Nescio quaest mulier intus hic in aedibus.
Dorippa
685 Quid, mulier?
Syra
685 Mulier meretrix.
Dorippa
685 Veron serio?
Syra
Nimium scis sapere, ruri quae non manseris.
quamvis insipiens poterat persentiscere
illam esse amicam tui viri bellissumi.
Dorippa
Credo mecastor.
Syra
Ei hac mecum, ut videas semul
690 tuam Alcumenam paelicem, Iuno mea.—
Dorippa
Ecastor vero istuc eo quantum potest.—
Lysimachvs
Parumne ést malai rei, quod amat Demipho,
ni sumptuosus insuper etiam siet?
decem vocasset summos ad cenam viros,
695 nimium obsonavit. sed coquos, quasi in mari
solét hortator remiges hortarier,
ita hortabatur. egomet conduxi coquom.
sed eum demiror non venire, ut iusseram.
sed quinam hinc a nobis exit? aperitur foris.
Dorippa
700 Miserior mulier me nec fiet, nec fuit,
tali viro quae nupserim. heu miserae mihi.
em quoi te et tua, quae tu habeas, commendes viro,
em quoi decem talenta dotis detuli,
haec ut viderem, ut ferrem has contumelias.
Lysimachvs
705 Perii hercle, rure iam rediit uxor mea:
vidisse credo mulierem in aedibus.
sed quae loquatur exaudire hinc non queo.
accedam propius.
Dorippa
Vae miserae mi.
Lysimachvs
Immo mihi.
Dorippa
Disperii.
Lysimachvs
Equidem hercle oppido perii miser.
710 vidit. ut te omnes, Demipho, di perduint.
Dorippa
Pol hoc est, ire quod rus meus vir noluit.
Lysimachvs
Quid nunc ego faciam nisi uti ádeam atque adloquar?
iubet salvere suos vir uxorem suam.
urbani fiunt rustici?
Dorippa
Pudicius
715 faciunt, quam ílli qui non fiunt rustici.
Lysimachvs
Num quid delinquont rustici?
Dorippa
Ecastor minus
quam urbani, et multo minus mali quaerunt sibi.
Lysimachvs
Quid autem urbani deliquerunt? dic mihi,
Dorippa
quoia illa mulier intust?
Lysimachvs
Vidistine eam?
Dorippa
720 Vidi.
Lysimachvs
720 Quoia ea sit rogitas?
Dorippa
720 Resciscam tamen.
Lysimachvs
cupio hercle scire.
Dorippa
Sed tu me temptas sciens.
Lysimachvs
Vin dicam quoiast? illailla edepolvae mihi,
nescio quid dicam.
Dorippa
Haeres.
Lysimachvs
Haud vidi magis.
Dorippa
Quin dicis?
Lysimachvs
Quin si liceat
Dorippa
Dictum oportuit.
Lysimachvs
725 Non possum, ita instas; urges quasi pro noxio.
Dorippa
Scio, innóxiu'sinnoxius es.
Lysimachvs
Audacter quam vis dicito.
Dorippa
Dic igitur.
Lysimachvs
Dicam.
Dorippa
At qui dicundum est tamen.
Lysimachvs
Illastetiam vis nomen dicam?
Dorippa
Nihil agis,
manufesto teneo in noxia.
Lysimachvs
Qua noxia?
730 ista quidem illa est.
Dorippa
730 Quae illa est?
Lysimachvs
730 Illa
Dorippa
730 Iohia
Lysimachvs
Iamsi nihil usus esset, iam non dicerem.
Dorippa
Non tu scis quae sit illa?
Lysimachvs
Immo iam scio:
de istac sum iudex captus.
Dorippa
Iudex? iam scio:
nunc tu in consilium istam advocavisti tibi.
Lysimachvs
Immo sic: séquestro mihi datast.
Dorippa
Intellego.
Lysimachvs
Nihil hercle istius quicquam est.
Dorippa
Numero purigas.
Lysimachvs
740 Nimium negoti repperi. enim vero haereo.
Cocvs
Agite ite actutum, nam mi amatori seni
coquendast cena. átque, quom recogito,
nobis coquendast, non quoi conducti sumus.
nam quí amat quod amat habet, id habet pro cibo:
745 videre, amplecti, ósculari, álloqui;
sed nos confido onustos redituros domum.
ite hac. sed eccum qui nos conduxit senex.
Lysimachvs
Ecce autem perii, coquos adest.
Cocvs
Advenimus.
Abeam?
Lysimachvs
Abi.
Cocvs
Quid, abeam?
Lysimachvs
St, abi.
Abi.
Cocvs
750 Non estis cenaturi?
Lysimachvs
750 Iam saturi sumus.
Cocvs
Sed
Lysimachvs
Intérii.
Dorippa
Quid ais tu? etiamne haec illi tibi
iusserunt ferri, quos inter iudex datu'sdatus es?
Cocvs
Haecin tua est amica, quam dudum mihi
te amare dixti, quom obsonabas?
Lysimachvs
Non taces?
Cocvs
755 Satis scítum filum mulieris. verum hercle anet.
Lysimachvs
Abin díerectus?
Cocvs
Haud malast.
Lysimachvs
At tu malu'smalus es.
Cocvs
Scitam hercle opinor concubinam hanc.
Lysimachvs
Non abis?
non ego sum qui te dudum conduxi.
Cocvs
Quid est?
immo hercle tu istic ipsus.
Lysimachvs
Vae misero mihi.
Cocvs
760 Nempe uxor rurist tua, quam dudum dixeras
te odisse aeque atque anguis.†
Lysimachvs
Egone istuc dixi tibi?
Cocvs
Mihi quidem hercle.
Lysimachvs
Ita me amabit Iuppiter,
uxor, ut ego illud numquam dixi.
Dorippa
Etiam negas?
palam istaec fiunt, te me odisse.
Lysimachvs
Quin nego.
Cocvs
765 Non, non te odisse aiebat, sed uxorem suam;
et uxórem suam ruri esse aiebat.
Lysimachvs
Haec east.
quid mihi molestu'smolestus es?
Cocvs
Quia novisse me negas;
nisi metuis tu istanc.
Lysimachvs
Sapio, nam mihi unicast.
Cocvs
Vin me experiri?
Lysimachvs
Nolo.
Cocvs
Mercedem cedo.
Lysimachvs
770 Cras petito; dabitur. nunc abi.
Dorippa
770 Heu miserae mihi.
Lysimachvs
Nunc ego verum illud verbum esse experior vetus:
aliquid mali esse propter vicinum malum.
Cocvs
Cur hic astamus? quin abimus? incommodi
si quid tibi evénit, id non est culpa mea.
Lysimachvs
775 Quin me eradicas miserum.
Cocvs
775 Scio iam quid velis:
nempe me hínc abire vis.
Lysimachvs
Volo inquam.
Cocvs
Abibitur.
drachmam dato.
Lysimachvs
Dabitur.
Cocvs
Dari ergo sis iube.
dari pótest interea dum illi ponunt.
Lysimachvs
Quin abis?
potine ut molestus ne sis?
Cocvs
Agite apponite
780 obsonium istuc ante pedes illi seni.
haec vasa aut mox aut cras iubebo abs te peti
sequimíni.—
Lysimachvs
Fortasse te illum mirari coquom,
quod venit atque haec attulit. dicam quid est.
Dorippa
Non miror si quid damni facis aut flagiti.
785 nec pol ego patiar, sic me nuptam tam male
measque in aedis sic scorta obductarier.
Syra, i, rogato meum patrem verbis meis,
ut veniat ad me iam simul tecum.—
Syra
Eo.—
Lysimachvs
Nescis negoti quid sit, uxor, obsecro.
790 conceptis verbis iam iusiurandum dabo,
me numquam quicquam cum illaiamne abiit Syra?
perii hercle. ecce autem haec abiit. vae misero mihi.
at te, vicine, di deaeque perduint,
cum tua amíca cumque amationibus.
795 suspicione implevit me indignissime,
concivit hostis dómi: uxór acerrumast.
ibo ad forum atque haec Demiphoni éloquar,
me istanc capillo protracturum esse in viam,
nisi hinc abducit quo volt ex hisce aedibus.
800 uxor, heus uxor, quamquam tu irata es mihi,
iubeas, si sapias, haec intró auferrier:
eadem licebit mox cenare rectius.—
Syra
Era quo me misit, ad patrem, non est domi:
rus abiisse aibant. nunc domum renuntio.
Evtychvs
805 Defessus sum urbem totam pervenarier:
nihil investigo quicquam de illa muliere.
sed mater rure rediit, nam video Syram
astare ante aedis. Syra.
Syra
Quis est qui me vocat?
Evtychvs
Erus atque alumnus tuos sum.
Syra
Salve, alumne mi.
Evtychvs
810 Iam mater rure rediit? responde mihi.
Syra
Sua quidem salute ac familiai maxuma.
Evtychvs
Quid istúc negotist?
Syra
Tuos pater bellissumus
amicam adduxit intro in aedis.
Evtychvs
Quo modo?
Syra
Adveniens mater rure eam offendit domi.
Evtychvs
815 Pol haud censebam istarum esse operarum patrem.
etiam nunc mulier intust?
Syra
Etiam.
Evtychvs
Sequere me.—
Syra
Ecastor lege dura vivont mulieres
multoque iniquiore miserae quam viri.
nam si vir scortum duxit clam uxorem suam,
820 id si rescivit uxor, impunest viro;
uxor virum si clam domo egressa est foras,
viro fit causa, exigitur matrimonio.
utinam lex esset eadem quae uxori est viro;
nam uxor contenta est, quae bona est, uno viro:
825 qui minus vir una uxore contentus siet?
ecastor faxim, si itidem plectantur viri,
si quis clam uxorem duxerit scortum suam,
ut illae éxiguntur quae in se culpam commerent,
plures viri sint vidui quam nunc mulieres.—
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1895
Leo, Weidmann, 1895 · 1895
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up