Demipho
225
Miris modis di ludos faciunt hominibus
mirisque exemplis somnia in somnis danunt.
velut ego nocte hac quae praeteriit proxuma
in somnis egi satis et fui homo exercitus.
mercari visus mihi sum formosam capram;
230
ei ne noceret quam domi ante habui capram
neu discordarent, si ambae in uno essent loco,
posterius quam mercatus fueram, visus sum
in custodelam simiae concredere.
ea simia adeo post haud multo ad me venit,
235
male mihi precatur et facit convicium:
ait sése illius opera atque adventu caprae
flagitium et damnum fecisse haud mediocriter;
dicit capram, quam dederam servandam sibi,
suaé uxoris dotem ambedisse oppido.
240
mi illud videri mirum, ut una illaec capra
uxoris simiai dotem ambederit.
instare factum simia, atque hoc denique
respondet, ni properem illam ab sese abducere,
ad me domum intro ad uxórem ducturum meam.
245
atque oppido hercle bene velle illi visus sum,
ast non habere cui commendarem capram;
quo magis quid facerem cura cruciabar miser.
interea ad me haedus visust adgredirier,
infit mihi praedicare, sese ab simia
250
capram abduxisse, et coepit inridere me;
ego énim lugere atque abductam illam aegre pati.
hoc quam ad rem credam pertinere somnium,
nequeo invenire; nisi capram illam suspicor
iam me invenisse quae sit aut quid voluerit.
255
ad portum hinc abii mane cum luci simul;
postquam id quod volui transegi, atque ego conspicor
navem ex Rhodo quast héri advectus filius;
conlibitumst illuc mihi nescio qui visere:
inscendo in lembum átque ad navem devehor.
260
atque égo illi aspicio forma eximia mulierem,
filius quam advexit meus matri ancillam suae.
quam ego postquam aspexi, non ita amo ut sani solent
homines, sed eodem pacto ut insani solent.
amavi hercle equidem ego olim in adulescentia,
265
verum ad hoc exemplum numquam, ut nunc insanio.
unum quidem hercle iam scio, periisse me;
vosmet videte ceterum quanti siem.
nunc hoc profecto sic est: haec illast capra;
verum hercle simia illa atque haedus mihi malum
270
adportant, atque eos esse quos dicam hau scio.
sed conticiscam, nam eccum it vicinus foras.
Lysimachvs
Profecto ego illunc hircum castrari volo,
ruri qui vobis exhibet negotium.
Demipho
Nec omen illud mihi nec auspicium placet.
275
quasi hircum metuo ne uxor me castret mea.
atque illius haec nunc simiae partis ferat.
Lysimachvs
I tu hinc ad villam atque istos rastros vilico
Pisto ipsi facito coram ut tradas in manum.
uxori facito ut nunties, negotium
280
mihi esse in urbe, ne me exspectet; nam mihi
tris hodie litis iudicandas dicito.
Servvs
Numquid amplius?
Lysimachvs
ei, et hoc memento dicere.
Tantumst.
Demipho
Lysimache, salve.
Lysimachvs
Euge, Demipho,
salveto. quid agis? quid fit?
Demipho
Quod miserrumus.
Lysimachvs
285
Di melius faxint.
Demipho
285
Di hoc quidem faciunt.
Lysimachvs
285
Quid est?
Demipho
Dicam, si videam tibi esse óperam aut otium.
Lysimachvs
Quamquam negotiumst, si quid vis, Demipho,
non sum occupatus umquam amico operam dare.
Demipho
Benignitatem tuam mi experto praedicas.
290
quid tibi ego aetatis videor?
Lysimachvs
290
Acherunticus,
senex vetus, decrepitus.
Demipho
Pervorse vides.
puer súm, Lysimache, septuennis.
Lysimachvs
Sanun es,
qui puerum te esse dicas?
Demipho
Vera praedico.
Lysimachvs
Modo hercle in mentem venit, quid tu diceres:
295
senex quom extemplo est, iam nec sentit nec sapit,
aiunt solere eum rusum repuerascere.
Demipho
Immo bis tanto valeo quam valui prius.
Lysimachvs
Bene hercle factum, et gaudeo.
Demipho
Immo si scias,
oculis quoque etiam plus iam video quam prius.
Lysimachvs
300
Benest.
Demipho
300
Malae rei dico.
Lysimachvs
300
Iam istuc non benest.
Demipho
Sed ausimne ego tibi eloqui fideliter?
Lysimachvs
Audacter.
Demipho
Animum advorte.
Lysimachvs
Fiet sedulo.
Demipho
Hodie ire in ludum occepi litterarium,
Lysimache. ternas scio iam.
Lysimachvs
Quid ternas?
Demipho
Amo.
Lysimachvs
305
Tun capite cano amas, senex nequissime?
Demipho
Si canum seu istuc rutilum sive atrumst, amo.
Lysimachvs
Ludificas nunc tu me hic, opinor, Demipho.
Demipho
Decide collum stanti, si falsum loquor;
vel, ut scias me amare, cape cultrum ac seca
310
digitum vel aurem vel tu nasum vel labrum:
si movero me seu secari sensero,
Lysimache, auctór sum ut me amando enices.
Lysimachvs
Si umquam vidistis pictum amatorem, em illic est.
nam meo quidem animo vetulus decrepitus senex
315
tantidemst quasi sit signum pictum in pariete.
Demipho
Nunc tu me, credo, castigare cogitas.
Lysimachvs
Egon té?
Demipho
Nihil est iam quod tu mihi suscenseas:
fecere tale ante alii spectati viri.
humanum amarest, humanum autem ignoscerest:
ne sís me obiurga, hoc non voluntas me impulit.
Lysimachvs
Quin non obiurgo.
Demipho
At ne deteriorem tamen
hoc facto ducas.
Lysimachvs
Egon te? ah, ne di siverint.
Demipho
Vide sís modo etiam.
Lysimachvs
Visumst.
Demipho
Certen?
Lysimachvs
Perdis me.
325
hic homo ex amore insanit. numquid vis?
Demipho
325
Vale.
Lysimachvs
Ad portum propero, nam ibi mihi negotium est.
Demipho
Bene ambulato.
Lysimachvs
Bene vale.—
Demipho
Bene sit tibi.
quin mihi quoque etiamst ad portum negotium.
nunc adeo ibo illuc. séd optume gnatum meum
330
video eccum. opperiar hominem. hoc nunc mihi viso opust,
huic persuadere quo modo potis siem,
ut illam vendat neve det matri suae;
nam ei dono advexe audivi. sed praecauto opust,
ne hic illam me animum adiecisse aliqua sentiat.
Charinvs
335
Homó me misérior nullúst aeque, opínor,
neque ádvorsa cuí plura sínt sempitérna;
satin quídquid est, quam rem agere óccepi,
proprium nequit mihi evenire quod cupio?
ita míhi mala res aliqua óbicitur,
340
bonum quaé meum comprimit cónsilium.
míser amicam míhi paravi, ánimi causa, pretio † eripui,
ratús clam patrém me meúm posse habere:
is rescivit et vidit, et perdidit me;
neque is cum roget quid loquar cogitatumst,
345
ita animi decem in pectore incerti certant.
nec quid corde nunc consili capere possim
scio, tantus cum cura meost error animo,
dum servi mei perplacet mihi consilium,
dum rursum haud placet nec pater potis videtur
350
induci ut putet matri ancillam emptam esse illam.
nunc si dico ut res est atque illam mihi me
emisse indico, quem ad modum existumet me?
atque illam abstrahat, trans mare hinc venum asportet;
scio saevos quam sit, domo doctus. igitur
hócine est amare? arare mavelim, quam sic amare.
iam hínc olim invitum domo extrusit ab se,
mercatum ire iussit: ibi hoc malum ego inveni.
úbi voluptatem aegritudo vincat, quid ibi inest amoeni?
360
nequíquam abdidi, abscondidi, abstrusam habebam:
muscast meus pater, nil potest clam illum haberi,
néc sacrum nec tam profanum quicquam est, quin ibi ilico adsit.
nec, qui rebus meis confidam mi ulla spes in corde certast.
Demipho
Quíd illuc est quod solus secum fabulatur filius?
365
sollicitus mihí nescio qua re videtur.
Charinvs
365
Attatae,
meus patér hic quidem est quem video. ibo, adloquar. quid fit, pater?
Demipho
Vnde incedis, quid festinas, gnate mi?
Charinvs
Recte, pater.
Demipho
Ita volo, sed istúc quid est, tibi quod commutatust color?
numquid tibi dolet?
Charinvs
Nescio quid meo animost aegre, pater.
370
poste hac nocte non quievi satis mea ex sententia.
Demipho
Per mare ut vectu'svectus es, nunc oculi terram mirantur tui.
Charinvs
Magis opinor—
Demipho
Id est profecto; verum actutum abscesserit.
ergo edepol palles. si sapias, eas ac decumbas domi.
Charinvs
Otium non est: mandatis rebus praevorti volo.
Demipho
375
Cras agito, perendie agito.
Charinvs
375
Saepe ex te audivi, pater:
rei mandatae omnis sapientis primum praevorti decet.
Demipho
Age igitur; nolo advorsari tuam advorsum sententiam.
Charinvs
Salvos sum, siquidem ísti dicto solida et perpetuast fides.
Demipho
Quid illuc est quod ille á me solus se in consilium sevocat?
380
iam nón vereor ne illam me amare hic potuerit resciscere;
quippe haud etiam quicquam inepte feci, amantes ut solent.
Charinvs
Res adhuc quidem hercle in tutost, nam hunc nescire sat scio
de illa amica; quod si sciret, esset alia oratio.
Demipho
Quin ego hunc adgredior de illa?
Charinvs
Quin ego hinc me amolior?
385
eo ego, ut quae mandata amicus amicis tradam.
Demipho
385
Immo mane;
paucula etiam sciscitare prius volo.
Charinvs
Dic quid velis.
Demipho
Vsquene valuisti?
Charinvs
Perpetuo recte, dum quidem illic fui;
verum in portum huc ut sum advectus, nescio qui animus mihi dolet.
Demipho
Nausea edepol factum credo; verum actutum abscesserit.
390
sed quid ais? ecquam tu advexti tuae matri ancillam e Rhodo?
Quid? ea ut videtur mulier?
Charinvs
Non edepol mala.
Advexi.
Demipho
Vt moratast?
Charinvs
Nullam vidi melius mea sententia.
Demipho
Mihi quidem edepol visast, quom illam vidi.
Charinvs
Eho an vidisti, pater?
Demipho
Vidi. verum non ex usu nostrost, neque adeo placet.
Charinvs
395
Qui vero?
Demipho
395
Quia †non nostra formam habet dignam domo.
nihil opust nobis ancilla nisi quae texat, quae molat,
lignum caedat, pensum faciat, aedis verrat, vapulet,
quaé habeat cottidianum familiae coctum cibum:
horunc illa nihilum quicquam facere poterit.
Charinvs
Admodum.
400
ea causa equidem illam emi, dono quam darem matri meae.
Demipho
Ne duas, neve te advexisse dixeris.
Charinvs
Di me adiuvant.
Demipho
Labefacto paulatim. verum quod praeterii dicere,
neque illa matrem satis honeste tuam sequi poterit comes,
405
neque sinam.
Charinvs
405
Qui vero?
Demipho
405
Quia illa forma matrem familias
flagitium sit si sequatur; quando incedat per vias,
contemplent, conspiciant omnes, nutent, nictent, sibilent,
vellicent, vocent, molesti sint; occentent ostium:
impleantur élegeorum meae fores carbonibus.
410
atque, ut nunc sunt maledicentes homines, uxori meae
mihique obiectent lenocinium facere. nam quid eost opus?
Charinvs
Hercle qui tu recte dicis, et tibí adsentior.
sed quid illá nunc fiet?
Demipho
Recte. ego emero matri tuae
ancillam viraginem aliquam non malam, forma mala,
415
ut matrem addecet familias, aut Syram aut Aegyptiam:
ea molet, coquet, conficiet pensum, pinsetur flagro,
neque propter eam quicquam eveniet nostris foribus flagiti.
Charinvs
Quid si igitur reddatur illi unde empta est?
Demipho
Minime gentium.
Charinvs
Dixit se redhibere, si non placeat.
Demipho
Nihil istoc opust:
420
litigari nolo ego usquam, tuam autem accusari fidem;
multo edepol si quid faciendumst facere damni mavolo,
quam opprobramentum aut flagitium muliebre exferri domo.
me tibi illam posse opinor luculente vendere.
Charinvs
Dum quidem hercle ne minoris vendas quám ego emi, pater.
Demipho
Tace modo: senex est quidam, qui illam mandavit mihi
ut emerem aut ad istanc faciem.
Charinvs
At mihi quidam adulescens, pater,
mandavit ad illam faciem, ita ut illaec est, emerem sibi.
Demipho
Viginti minis opinor posse me illam vendere.
Charinvs
430
At ego si velim, iam dantur septem et viginti minae.
Demipho
At ego—
Charinvs
Quin ego, inquam—
Demipho
Ah, nescis quid dicturus sum, tace.
tris minas accudere etiam possum, ut triginta sient.
Charinvs
Quo vortisti?
Demipho
Ad illum qui emit.
Charinvs
Vbinamst is homo gentium?
Demipho
Eccillum video. iubet quínque me addere etiam nunc minas.
Charinvs
Hercle illunc divi infelicent, quisquis est.
Demipho
Ibidem mihi
etiam nunc adnutat addam sex minas.
Charinvs
Septem mihi.
Demipho
Numquam edepol me vincet hodie.
Charinvs
Commodis poscit, pater.
Demipho
Nequiquam poscit: ego habeo.
Charinvs
At illic pollicitust prior.
Demipho
440
Nihili facio.
Charinvs
440
Quinquaginta poscit.
Demipho
440
Non centum datur.
potine ut ne licitere advorsum mei animi sententiam?
maximam hercle habebis praedam: ita ille est, quoi emitur, senex;
sanus non est ex amore illius. quod posces feres.
Charinvs
Certe edepol adulescens ille, cui ego emo, efflictim perit
445
eius amore.
Demipho
445
Multo hercle ille magis senex, si tu scias.
Charinvs
Numquam edepol fuit neque fiet ille senex insanior
ex amore quam ille adulescens cui ego do hanc operam, pater.
Demipho
Quiesce, inquam. istanc rém ego recte videro.
Charinvs
Quid ais?
Demipho
Quid est?
Charinvs
Non ego illám mancupio accepi.
Demipho
Sed ille illam accipiet. sine.
Charinvs
450
Non potes tu lege vendere illam.
Demipho
450
Ego aliquid videro.
Charinvs
Post autem communest illa mihi cum álio. qui scio
quid sit ei animi, venirene eam velit an non velit?
Demipho
Ego scio velle.
Charinvs
At pol ego esse credo aliquem qui non velit.
Demipho
Quid id mea refert?
Charinvs
Quia illi suam rem esse aequomst in manu.
Demipho
455
Quid ais?
Charinvs
455
Communis mihi illa est cum illo: is hic nunc non adest.
Demipho
Prius respondes quam rogo.
Charinvs
Prius tú emis quam vendo, pater.
nescio, inquam, velit ille illam necne abalienarier.
Demipho
Quid? illi quoidam qui mandavit tibi si emetur, tum volet,
sí ego emo illi qui mandavit, tum ille nolet? nihil agis.
460
numquam edepol quisquam illam habebit potius quam ille quem ego volo.
Charinvs
Certumnest?
Demipho
Censen certum esse? quin ad navem iam hinc eo,
ibi venibit.
Charinvs
Vin me tecum illo ire?
Demipho
Nolo.
Charinvs
Non places.
Demipho
Meliust te, quae sunt mandatae res tibi, praevortier.
Charinvs
Tu prohibes.
Demipho
At me incusato: te fecisse sedulo.
465
ad portum ne bitas, dico iam tibi.
Charinvs
465
Auscultabitur.
Demipho
Ibo ad portum. ne hic resciscat, cauto opust: non ipse emam,
sed Lysimacho amico mandabo. is se ad portum dixerat
ire dudum. me moror quom hic asto.—
Charinvs
Nullus sum, occidi.
Pentheum diripuisse aiunt Bacchas: nugas maximas
470
fuisse credo, praeut quo pacto égo divorsus distrahor.
cur ego vivo? cur non morior? quid mihist in vita boni?
certumst, ibo ad medicum atque ibi me toxico morti dabo,
quando id mi adimitur, qua causa vitam cupio vivere.
Evtychvs
Mane, mane obsecro, Charine.
Charinvs
Quis me revocat?
Evtychvs
Eutychus,
475
tuos amicus et sodalis, simul vicinus proxumus.
Charinvs
Non tu scis, quantum malarum rerum sustineam.
Evtychvs
Scio;
omnia ego istaec auscultavi ab ostio, omnem rem scio.
Charinvs
Quid id est quod scis?
Evtychvs
Tuos pater volt vendere—
Charinvs
Omnem rem tenes.
Evtychvs
Tuam amicam.
Charinvs
Nimium multum scis.
Evtychvs
Tuis ingratiis.
Charinvs
480
Plurimum tu scis. sed qui scis esse amicam illam meam?
Evtychvs
Tute heri ipsus mihi narrasti.
Charinvs
Satin ut oblitus fui,
tibi me narravisse?
Evtychvs
Hau mirumst factum.
Charinvs
Te nunc consulo.
responde: quo leto censes me ut peream potissimum?
Evtychvs
Non taces? cave tu istuc dixis.
Charinvs
Quid vis me igitur dicere?
485
Sane volo.
Evtychvs
485
Vin patri sublinere pulchre me os tuo?
Visne eam ad portum—
Charinvs
Qui potius quam voles?
Evtychvs
Atque eximam
mulierem pretio?
Charinvs
Qui potius quam auro expendas?
Evtychvs
Vnde erit?
Charinvs
Achillem orabo, aurum ut mihi det, Hector qui expensus fuit.
Evtychvs
Sanun es?
Charinvs
Pol sanus si sim, non te medicum mi expetam.
Evtychvs
490
Tanti quanti poscit, vin tanti illam emi?
Charinvs
490
Auctarium
adicito vel mille nummum plus quam poscet.
Evtychvs
Iam tace.
sed quid ais? unde erit argentum quod des, quom poscet pater?
Charinvs
Invenietur, exquiretur, aliquid fiet; enicas.
Evtychvs
Iam istuc 'aliquid fiet' metuo.
Charinvs
Quin taces?
Evtychvs
Muto imperas.
Charinvs
495
Satin istuc mandatumst?
Evtychvs
495
Potin ut aliud cures?
Charinvs
495
Non potest.
Evtychvs
Bene vale.
Charinvs
Non edepol possum prius quam tu ad me redieris.
Evtychvs
Melius sanus sis.
Charinvs
Vale, vince ét me serva.
Evtychvs
Ego fecero.
domi maneto me.
Charinvs
Ergo actutum face cum praeda recipias.—
Tap any Latin word to look it up