§5.1.701–5.2.823b
Menaechmvs
Nimis stúlte dudum feci, quom marsuppium
Messenioni cum argento concredidi.
immersit aliquo sese, credo, in ganeum.
Matrona
Provisam quam mox vir meus redeat domum.
705
sed eccum video. salva sum, pallam refert.
Menaechmvs
Demiror ubi nunc ambulet Messenio.
Matrona
Adibo atque hominem accipiam quibus dictis meret.
non te pudet prodire in conspectum meum,
flagitium hominis, cum istoc ornatu?
Menaechmvs
Quid est?
710
quae te res agitat, mulier?
Matrona
710
Etiamne, impudens,
muttire verbum unum audes aut mecum loqui?
Menaechmvs
Quid tandem admisi in me, ut loqui non audeam?
Matrona
Rogas me? o hominis impudentem audaciam!
Menaechmvs
Non tu scis, mulier, Hecubam quapropter canem
715
Graii esse praedicabant?
Matrona
715
Non equidem scio.
Menaechmvs
Quia idem faciebat Hecuba quod tu nunc facis:
omnia mala ingerebat, quemquem aspexerat.
itaque adeo iure coepta appellari est canes.
Matrona
Non ego istaec tua flagitia possum perpeti.
720
nam med aetatem viduam ésse mavelim,
quam istaec flagitia tua pati quae tu facis.
Menaechmvs
Quid id ad me, tu te nuptam possis perpeti
an sis abitura a tuo viro? an mos hic ita est,
peregrino ut advenienti narrent fabulas?
Matrona
725
Quas fabulas? non, inquam, patiar praeterhac,
quin vidua vivam quam tuos móres perferam.
Menaechmvs
Mea quidem hercle causa vidua vivito,
vel usque dum regnum optinebit Iuppiter.
Matrona
At mihi negabas dudum surrupuisse te,
730
nunc eandem ante oculos attines: non te pudet?
Menaechmvs
Eu hercle, mulier, multum et audax et mala es.
tun tibi hanc surreptam dicere audes, quam mihi
dedit alia mulier ut concinnandam darem?
Matrona
Ne istuc mecastor—iam patrem accersam meum
735
atque ei narrabo tua flagitia quae facis.
ei, † Deceo, quaere meum patrem, tecum simul
ut veniat ad me: ita rem esse dicito.
iam ego aperiam istaec tua flagitia.
Menaechmvs
Sanan es?
quae mea flagitia?
Matrona
Pallam atque aurum meum
740
domo suppilas tuae uxori et tuae
degeris amicae. satin haec recte fabulor?
Menaechmvs
Quaeso hercle, mulier, si scis, monstra quod bibam,
tuam qui possim perpeti petulantiam.
quem tú hominem esse me arbitrere, nescio;
745
ego te simitu novi cum Porthaone.
Matrona
Si me derides, at pol illum non potes,
patrem meum, qui huc advenit. quin respicis?
novistin tu illum?
Menaechmvs
Novi cum Calcha simul:
eodém die illum vidi quo te ante hunc diem.
Matrona
750
Negas novisse me? negas patrem meum?
Menaechmvs
Idem hercle dicam, sí avom vis adducere.
Matrona
Ecastor pariter hoc atque alias res soles.
Senex
Vt aétas mea ést atque ut hóc usus fácto est
gradum proferam, progrediri properabo.
755
sed id quam mihi facile sit, haud sum falsus.
nam pernicitas deserit: consitus sum
senectute, onustum gero corpus, vires
reliquere: ut aetas mala est; mers mala ergost.
nam res plurumas pessumas, quom advenit, fert:
760
quas si aútumem omnis, nimis lóngus sermost.
sed haec res mihi in pectore et corde curaest,
quidnam hóc sit negóti, quod fília sic
repénte expetít me, ut ád sese irem.
nec, quíd id sit, mihí certiús facit, quid
velít, quid me accersat.
verúm propemodúm iam sció, quid siet rei.
765
credo cum viro litigium natum esse aliquod.
ita istaec solent, quae viros subservire
sibi postulant, dote fretae, feroces.
et illi quoque haud abstinent saepe culpa.
verum est modus tamen, quoad pati uxorem oportet;
770
nec pol filia umquam patrem accersit ad se,
nisi aut quid commissi aut iurgi est iusta causa.
sed id quidquid est, iam sciam. atque eccam eampse
ante aedis et eius virum tristem video.
id ést quod suspicábar.
775
áppellabo hanc.
Matrona
775
Ibo advorsum. sálve multum, mí pater.
Senex
Salva sis. salven advenio? salven accersi iubes?
quid tu tristis es? quid ille autem abs te iratus destitit?
nescio quíd vos velitati éstis inter vos duos.
loquere, uter meruistis culpam? paucis, non longos logos.
Matrona
780
Nusquam equidem quicquam deliqui: hoc primum te absolvo, pater.
verum vivere hic non possum neque durare ullo modo.
proin tu me hinc abducas.
Senex
Quid istuc autem est?
Matrona
Ludibrio, pater,
habeor.
Senex
Vnde?
Matrona
Ab illo, quoi me mandavisti, meo viro.
Senex
Ecce autem litigium. quotiens tandem édixi tibi,
785
ut caveres, neuter ad me iretis cum querimonia?
Matrona
Qui ego istuc, mi pater, cavere possum?
Senex
Men interrogas?
Matrona
Nisi non vis.
Senex
Quotiens monstravi tibi, viro ut morem geras,
quid ille faciat, né id observes, quó eat, quid rerum gerat.
Matrona
790
At enim ille hinc amat meretricem ex proxumo.
Senex
790
Sane sapit,
atque ob istánc industriam etiam faxo amabit amplius.
Matrona
Atque ibi potat.
Senex
Tua quidem ille causa potabit minus,
si illic sive alibi libebit? quae haec, malum, impudentiast?
una opera prohibere, ad cenam ne promittat, postules,
795
neve quemquam accipiat alienum apud se. serviren tibi
postulas viros? dare una ópera pensum postules,
inter ancillas sedere iubeas, lanam carere.
Matrona
Non equidem mihi te advocatum, pater, adduxi, sed viro.
hinc stas, illim causam dicis.
Senex
Si ille quid deliquerit,
800
multo tanto illum accusabo, quam te accusavi, amplius.
quando te auratam et vestitam bene habet, ancillas penum
recte praehibet, melius sanam est, mulier, mentem sumere.
Matrona
At ille suppilat mihi aurum et pallas ex arcis domo,
me despoliat, mea ornamenta clam ad meretrices degerit.
Senex
805
Male facit, si istuc facit; si non facit, tu male facis,
quae insontem insimules.
Matrona
Quin etiam nunc habet pallam, pater,
et spinter, quod ad hanc detulerat, nunc, quia rescivi, refert.
Senex
Iám ego ex hoc, ut factumst, scibo. íbo ad hominem atque adloquar.
dic mi istuc, Menaechme, quod vos dissertatis, ut sciam.
810
quid tu tristis es? quid illa autem irata abs te destitit?
Menaechmvs
Quisquis es, quidquid tibi nomen est, senex, summum Iovem
deosque do testes—
Senex
Qua de re aut cuius rei rerum omnium?
Menaechmvs
Me neque isti male fecisse mulieri, quae me arguit
hanc domo ab se surrupuisse atque abstulisse deierat.
815
sí ego intra aedis huius umquam, ubi habitat, penetravi pedem,
omnium hominum exopto ut fiam miserorum miserrimus.
Senex
Sanun es, qui istuc exoptes aut neges te umquam pedem
in eas aedis intulisse ubi habitas, insanissime?
Menaechmvs
820
Tun, senex, ais habitare med in illisce aedibus?
Senex
Tun negas?
Menaechmvs
Nego hercle vero.
Senex
Immo hercle †ludere negas;
nisi quo nocte hac exmigrastis. concede huc, mea filia.
quid tu ais? num hinc exmigrastis?
Matrona
Quem in locum aut quam ob rem, obsecro?
§5.2.824–5.5.945
Senex
Non edepol scio.
§5.2.824–5.5.945
Matrona
Profecto ludit te hic. non tu tenes?
Senex
825
Iam vero, Menaechme, satis iocatu'siocatus es. nunc hanc rem gere.
Menaechmvs
Quaeso, quid mihi tecum est? unde aut quis tu homo es?
† tibi aut adeo isti, quae mihi molesta est quoquo modo?
Matrona
Viden tu ílli oculos virere? ut viridis exoritur colos
ex temporibus atque fronte, ut oculi scintillant, vide.
Menaechmvs
Quid mihi meliust, quam quando illi me insanire praedicant,
ego med adsimulem insanire, ut illos a me absterream?
Matrona
Vt pandiculans oscitatur. quid nunc faciam, mi pater?
Senex
Concede huc, mea nata, ab istoc quam potest longissime.
Menaechmvs
835
Euhoe Bacche, Bromie, quo me in silvam venatum vocas?
audio, sed non abire possum ab his regionibus,
ita illa me ab laeva rabiosa femina adservat canis,
poste autem illinc hircus † alus, qui saepe aetate in sua
perdidit civem innocentem falso testimonio.
Senex
840
Vae capiti tuo.
Menaechmvs
840
Ecce, Apollo mi ex oraclo ímperat,
ut ego ílli oculos exuram lampadibus ardentibus.
Matrona
Perii, mi pater, minatur míhi oculos exurere.
Menaechmvs
Ei mihi, insanire me aiunt, ultro cum ipsi insaniunt.
Senex
Filia, heus.
Matrona
Quid est? quid agimus?
Senex
Quid si ego huc servos cito?
845
ibo, abducam qui hunc hinc tollant et domi devinciant,
prius quam turbarum quid faciat amplius.
Menaechmvs
Enim haereo;
ni occupo aliquid mihi consilium, hí domum me ad se auferent.
pugnis me votas in huius ore quicquam parcere,
ni a meis oculis abscedat in malam magnam crucem.
850
faciam quod iubes, Apollo.
Senex
850
Fuge domum, quantum potest,
ne hic te obtundat.
Matrona
Fugio. amabo, ádserva istunc, mi pater,
ne quo hinc abeat. sumne ego mulier misera, quae illaec audio?—
Menaechmvs
Haud male, Apollo illanc amovi; nunc hunc impurissimum,
barbatum, tremulum Tithonum, qui cluet Cygno patre,
855
ita mihi imperas ut ego huius membra atque ossa atque artua
comminuam illo scipione quem ipse habet.
Senex
Dabitur malum,
me quidem si attígeris aut si propius ad me accesseris.
Menaechmvs
Faciam quod iubes; securim capiam ancipitem, atque hunc senem
osse fini dedolabo ássulatim viscera.
Senex
860
Enim vero illud praecavendumst, atque adcurandumst mihi;
sane ego illúm metuo, ut minatur, ne quid male faxit mihi.
Menaechmvs
Multa mi imperas, Apollo: nunc equos iunctos iubes
capere me indomitos, ferocis, atque in currum inscendere,
ut ego hunc proteram leonem vetulum, olentem, edentulum.
865
iam adstiti in currum, iam lora teneo, iam stimulus in manust.
agite equi, facitote sonitus ungularum appareat,
cursu celeri facite inflexa sit pedum pernicitas.
Senex
Mihin equis iunctis minare?
Menaechmvs
Ecce, Apollo, denuo
me iubes facere impetum in eum qui stat atque occidere.
870
sed quis hic est qui me capillo hínc de curru deripit?
imperium tuom demutat atque edictum Apollinis.
Senex
Eu hércle morbum acrem ac durum di vostram fidem.
vel hic qui insanit, quam valuit paulo prius;
ei derepente tantus morbus incidit.
875
ibo atque accersam medicum iam quantum potest.—
Menaechmvs
Iamne isti abierunt, quaeso, ex conspectu meo,
qui me vi cogunt, ut validus insaniam?
quid cesso abire ad navem, dum salvo licet?
vosque omnis quaeso, si senex revenerit,
ne me indicetis qua platea hinc aufugerim.—
Senex
Lumbi sedendo, óculi spectando dolent,
manendo medicum, dum se ex opere recipiat.
odiosus tandem vix ab aegrotis venit.
885
ait se óbligasse crus fractum Aesculapio,
Apollini autem brachium. nunc cogito,
utrum me dicam ducere medicum an fabrum.
atque eccum incedit. move formicinum gradum.
Medicvs
quid esse ílli morbi, dixeras? narra, senex.
890
num laruatust aut cerritus? fac sciam.
num eum veternus aut aqua intercus tenet?
Senex
Quin ea te causa duco, ut id dicas mihi
atque illum ut sanum facias.
Medicvs
Perfacile id quidemst.
sanum futurum, mea ego id promitto fide.
Senex
895
Magna cum cura ego illum curari volo.
Medicvs
Quin suspirabo plus sescenta ín die:
ita ego eum cum cura magna curabo tibi.
Senex
Atque eccum ipsum hominem. observemus, quam rem agat.
Menaechmvs
Edepol ne hic dies pervorsus atque advorsus mi optigit.
900
quae me clam ratus sum facere, ea ómnia fecit palam
parasitus, qui me complevit flagiti et formidinis,
meus Vlixes, suo qui regi tantum concivit mali.
quém ego hominem, síquidem vivo, vita evolvam sua—
sed ego stultus sum, qui illius esse dico, quae meast:
905
meo cibo et sumptu educatust. anima privabo virum.
condigne autem haec meretrix fecit, ut mos est meretricius:
quia rogo, palla ut referatur rursum ad uxorem meam,
mihi se ait dedisse. eu edepol né ego homo vivo miser.
Senex
Audin quae loquitur?
Medicvs
Se miserum praedicat.
Senex
Adeas velim.
Medicvs
910
Salvos sis, Menaechme. quaeso, cur apertas brachium?
non tu scis, quantum isti morbo nunc tuo facias mali?
Menaechmvs
Quin tu te suspendis?
Senex
Ecquid sentis?
Medicvs
Quidni sentiam?
non potest haec res ellebori †iungere optinerier.
sed quid ais, Menaechme?
Menaechmvs
Quid vis?
Medicvs
Dic mihi hoc quod te rogo:
915
album an atrum vinum potas?
Menaechmvs
915
Quin tu is in malam crucem?
Medicvs
Iam hercle occeptat insanire primulum.
Menaechmvs
Quin tu me interrogas,
purpureum panem an puniceum soleam ego esse an luteum?
soleamne esse avis squamosas, piscis pennatos?
Senex
Papae,
audin tu ut deliramenta loquitur? quid cessas dare
potionis aliquid prius quam percipit insania?
Medicvs
Mane modo, etiam percontabor alia.
Senex
Occidis fabulans.
Medicvs
Dic mihi hoc: solent tibi umquam óculi duri fieri?
Menaechmvs
Quid? tu me lucustam censes esse, homo ignavissime?
Medicvs
925
Dic mihi: en umquam intestina tibi crepant, quod sentias?
Menaechmvs
Vbi satur sum, nulla crepitant; quando esurio, tum crepant.
Medicvs
Hoc quidem edepol hau pro insano verbum respondit mihi.
perdormiscin usque ad lucem? facilen tu dormis cubans?
Menaechmvs
Perdormisco, si resolvi árgentum cui debeo—
930
qui te Iuppiter dique omnes, percontator, perduint.
Medicvs
Nunc homo insanire occeptat: de illis verbis cave tibi.
Senex
Immo Nestor nunc quidem est de verbis, praeut dudum fuit;
nam dudum uxorem suam esse aiebat rabiosam canem.
Menaechmvs
Quid, ego?
Senex
Dixti insanus, inquam.
Menaechmvs
Egone?
Senex
Tu istic, qui mihi
935
etiam me iunctis quadrigis minitatu'sminitatus es prosternere.
egomet haec te vidi facere, égomet haec ted arguo.
Menaechmvs
At ego te sacram coronam surrupuisse Iovi scio,
et ob eam rem in carcerem ted esse compactum scio,
et postquam es emissus, caesum virgis sub furca scio;
tum patrem occidisse et matrem vendidisse etiam scio.
945
satin haec pro sano male dicta male dictis respondeo?
§5.5.946–5.8.1053
Senex
Obsecro hercle, medice, propere, quidquid facturu'sfacturus es, face.
non vides hominem insanire?
Medicvs
Scin quid facias optimum est?
ad me face uti deferatur.
Senex
Itane censes?
Medicvs
Quippini?
ibi meo arbitratu potero curare hominem.
Senex
Age ut lubet.
Medicvs
950
Elleborum potabis faxo áliquos viginti dies.
Menaechmvs
At ego te pendentem fodiam stimulis triginta dies.
Medicvs
I, arcesse homines, qui illunc ad me deferant.
Senex
Quot sunt satis?
Medicvs
Proinde ut insanire video, quattuor, nihilo minus.
Senex
Iam hic erunt. asserva tu istunc, medice.
Medicvs
Immo ibo domum,
955
ut parentur quibus paratis opus est. tu servos iube
hunc ad me ferant.
Senex
Iam ego illic faxo erit.
Medicvs
Abeo.
Senex
Vale.—
Menaechmvs
Abiit socerus, abiit medicus. nunc sólus sum. pro Iuppiter,
quid illuc est quod med hisce homines insanire praedicant?
nam équidem, postquam gnatus sum, numquam aegrotavi unum diem,
960
neque ego insanio neque pugnas neque ego litis coepio.
salvus salvos alios video, novi homines, adloquor.
an illi perperam insanire me aiunt, ipsi insaniunt?
quid ego nunc faciam? domum ire cupio: úxor non sinit;
huc autem nemo intromittit. nimis proventum est nequiter.
965
hic ero usque: ad noctem saltem, credo, intromittar domum.
Messenio
Spectámen bonó servo id ést, qui rem erílem
procurat, videt, collocat cogitatque,
ut absente eró rem erí diligenter
tutétur, quam si ípse adsit aút rectiús.
970
tergúm quam gulam, crura quam ventrem oportet
potióra esse, cuí cor modéste sitúmst.
recordetur id, qui nihili sunt, quid eis preti
détur ab suis eris, ignavis, improbis viris:
verbéra compedes
975
molaé, magna lassitudo fames frigus durum,
haec prétia sunt ignaviae.
id ego male malum metuo: propterea bonum esse certumst potius quam malum;
nam magis multo patior facilius verba: verbera ego odi,
nimióque edo lubéntius molitúm, quam molitum praéhibeo.
980
proptérea eri imperium éxsequor, bene ét sedate servo id;
atqué mihi id prodest.
álii ita ut in rem esse ducunt, sint: ego ita ero ut me esse oportet;
metum míhi adhibeam, culpam ábstineam, ero ut ómnibus in locis sím praesto:
servi, qui cum culpa carent metuont, solent esse eris utibiles.
nam illi, qui nil metuont, postquam malum promeriti, tunc ei metuont.
metuam haúd multum. prope est quándo erus ob fácta pretium exsólvet.
985
éo ego exemplo servio, térgi ut in rem esse arbitror.
postquam ín tabernam vása et servos cónlocavi, ut iusserat,
ita vénio adversum. nunc foris pultabo, adesse ut me sciat,
† neque virum ex hoc saltu damni salvom ut educam foras.
séd metuo, ne sero veniam depugnato proelio.
Senex
990
Pér ego vobis deos atque homines dico, ut imperium meum
sapienter habeatis curae, quae imperavi atque impero:
facite illic homo iam in medicinam ablatus sublimen siet,
nisi quidem vos vostra crura aut latera nihili penditis.
cave quisquam, quod illíc minitetur, vostrum flocci fecerit.
995
quid státis? quid dubitátis? iam sublímen raptum opórtuit.
ego ibo ad medicum: praesto ero illi, cum venietis.
Menaechmvs
Occidi,
quid hoc ést negoti? quid illisce homines ad me currunt, opsecro?
quid voltis vos? quid quaeritatis? quid me circumsistitis?
quo rapitis me? quo fertis me? perii, opsecro vestram fidem,
1000
Epidamnienses, subvenite, cives. quin me mittitis?
Messenio
Pro di immortales, obsecro, quid ego oculis aspicio meis?
erum meum indignissime nescio qui sublimen ferunt.
Menaechmvs
Ecquis suppetias mihi audet ferre?
Messenio
Ego, ere, audacissime.
o facinus indignum et malum, Epidamnii cives, erum
1005
meum hic in pacato oppido luci deripier in via,
qui liber ad vos venerit.
mittite istunc.
Menaechmvs
Obsecro te, quisquis es, operam mihi ut des,
neu sinas in me insignite fieri tantam iniuriam.
Messenio
Immo et operam dabo et defendam et subvenibo sedulo.
1010
numquam te patiar perire, me perirest aequius.
eripe oculum ísti, ab umero qui tenet, ere, te obsecro.
hisce ego iam sementem in ore faciam pugnosque obseram.
maximo hodie malo hercle vostro ístunc fertis. mittite.
Menaechmvs
Teneo ego huic oculum.
Messenio
Face ut oculi locus in capite appareat.
1015
vos scelesti, vos rapacis, vos praedones.
Lorarii
1015
Periimus.
obsecro hercle.
Messenio
Mittite ergo.
Menaechmvs
Quid me vobis tactiost?
pecte pugnis.
Messenio
Agite abite, fugite hinc in malam crucem.
em tibi etiam: quia postremus cedis, hoc praemi feres.
nimis bene ora commetavi atque ex mea sententia.
1020
edepol, ere, ne tibi suppetias temperi adveni modo.
Menaechmvs
At tibi di semper, adulescens, quisquis es, faciant bene.
nam absque te esset, hodie numquam ad solem occasum viverem.
Messenio
Ergo edepol, si recte facias, ere, med emittas manu.
Menaechmvs
Liberem ego te?
Messenio
Verum, quandoquidem, ere, te servavi.
Menaechmvs
Quid est?
1025
adulescens, erras.
Messenio
1025
Quid, erro?
Menaechmvs
1025
Per Iovem adiuro patrem,
med erum tuom non esse.
Messenio
Non taces?
Menaechmvs
Non mentior;
nec meus servos úmquam tale fecit quale tu mihi.
Messenio
Sic sine igitur, si tuom négas me ésse, abire liberum.
Menaechmvs
Mea quidem hercle causa liber esto atque ito quo voles.
Messenio
1030
Nempe iubes?
Menaechmvs
1030
Iubeo hercle, si quid imperi est in te mihi.
Messenio
Salve, mi patrone. cum tu liber es, Messenio,
gaudeo. credo hercle vobis. sed, patrone, te obsecro,
ne minus imperes mihí quam cum tuos servos fui.
apud ted habitabo et quando ibis, una tecum ibo domum.
Menaechmvs
1035
Minime.
Messenio
1035
Nunc ibo in tabernam, vasa atque argentum tibi
referam. recte est obsignatum in vidulo marsuppium
cum viatico: id tibí iam huc adferam.
Menaechmvs
Adfer strenue.
Messenio
Salvom tibi ita ut mihi dedisti reddibo. hic me mane.—
Menaechmvs
Nimia mira mihi quidem hodie exorta sunt miris modis:
1040
alii me negant eum esse qui sum, atque excludunt foras
vel ille qui se petere argentum modo, qui servom se meum
esse aiebat, meus servator, quem ego modo emisi manu;
is ait se mihi allaturum cum argento marsuppium:
id si attulerit, dicam ut a me ábeat liber quo volet,
1045
ne tum, quando sanus factus sit, a me argentum petat.
socer et medicus me insanire aiebant. quid sit, mira sunt.
haec nihilo esse mihi videntur setius quam somnia.
nunc ibo intro ad hanc meretricem, quamquam suscenset mihi,
si possum exorare ut pallam reddat, quam referam domum.—
Menaechmvs (Sosicles)
1050
Men hodie usquam convenisse te, audax, audes dicere,
postquam advorsum mi imperavi ut huc venires?
Messenio
Quin modo
erupui, homines quom ferebant te sublimen quattuor,
apud hasce aedis. tu clamabas deum fidem atque hominum omnium,
§5.8.1054–5.9.1162
quóm ego accurro teque eripio vi pugnando ingratiis.
1055
ob eam rem, quia te servavi, me amisisti liberum.
cum argentum dixi me petere et vasa, tu quantum potest
praecucurristi obviam, ut quae fecisti infitias eas.
Sosicles
Liberum ego te iussi abire?
Messenio
Certo.
Sosicles
Quin certissimumst,
mepte potius fieri servom, quam te umquam emittam manu.
Menaechmvs
1060
Si vóltis per oculos iurare, nihilo hercle ea causa magis
faciétis, ut ego hódie abstulerim pallam et spinter, pessumae.
Messenio
Pro di ímmortales, quid ego video?
Sosicles
Quid vides?
Messenio
Speculum tuom.
Sosicles
Quid negoti est?
Messenio
Tuast imago. tam consimilest quam potest.
Sosicles
Pol profecto haud est dissimilis, meam quom formam noscito.
Menaechmvs
1065
O adulescens, salve, qui me servavisti, quisquis es.
Messenio
Adulescens, quaeso hercle eloquere tuom mihi nomen, nisi piget.
Menaechmvs
Non edepol ita promeruisti de me, ut pigeat, quae velis
obsequi. mihi est Menaechmo nomen.
Sosicles
Immo edepol mihi.
Menaechmvs
Siculus sum Syracusanus.
Sosicles
Eadem urbs et patria est mihi.
Menaechmvs
1070
Quid ego ex te audio?
Sosicles
1070
Hoc quod res est.
Messenio
1070
Novi equidem hunc: erus est meus.
ego quidem huius servos sum, sed med esse huius credidi.
ego hunc censebam te esse, huic etiam éxhibui negotium.
quaeso ignoscas, si quid stulte dixi atque imprudens tibi.
Sosicles
Delirare mihi videre: non commeministi, simul
1075
te hodie mecum exire ex navi?
Messenio
1075
Enim vero aequom postulas.
tú erus es: tu servom quaere. tu salveto: tu vale.
hunc ego esse aio Menaechmum.
Menaechmvs
At ego me.
Sosicles
Quae haec fabulast?
tú es Menaechmus?
Menaechmvs
Me esse dico, Moscho prognatum patre.
Sosicles
Tun meo patre es prognatus?
Menaechmvs
Immo equidem, adulescens, meo;
1080
tuom tibi neque occupare neque praeripere postulo.
Messenio
Di immortales, spem insperatam date mihi quam suspicor.
nam nisi me animus fallit, hi sunt gemini germani duo.
nam et patriam et patrem conmemorant pariter qui fuerint sibi.
sevocabo erum. Menaechme.
Menaechmvs Sosicles
Quid vis?
Messenio
Non ambos volo,
1085
sed uter vostrorum est advectus mecum navi.
Menaechmvs
1085
Non ego.
Sosicles
At ego.
Messenio
Te volo igitur. huc concede.
Sosicles
Concessi. quid est?
Messenio
Illic homó aut sycophanta aut geminus est frater tuos.
nam ego hominem hominis similiorem numquam vidi álterum.
neque aqua aquae nec lacte est lactis, crede mi, usquam similius,
1090
quam hic tui est, tuque huius autem; post eandem patriam ac patrem
memorat. meliust nos adire átque hunc percontarier.
Sosicles
Hercle qui tu me admonuisti recte, et habeo gratiam.
perge operam dare, obsecro hercle; liber esto, si invenis
Messenio
Spero.
Sosicles
hunc meum fratrem esse.
Et ego item spero fore.
Messenio
1095
Quid ais tu? Menaechmum, opinor, te vocari dixeras.
Menaechmvs
Ita vero.
Messenio
Huic item Menaechmo nomen est. in Sicilia
te Syracusis natum esse dixti: et hic natust ibi.
Moschum tibi patrem fuisse dixti: huic itidem fuit.
nunc operam potestis ambo mihi dare et vobis simul.
Menaechmvs
1100
Promeruisti ut ne quid ores quod velis, quin impetres.
tam quasi me emeris argento, liber servibo tibi.
Messenio
Spes mihi est, vos inventurum fratres germanos duos
geminos, una matre natos et patre uno uno die.
Menaechmvs
Mira memoras. utinam efficere quod pollicitu'spollicitus es possies.
Messenio
1105
Possum. sed nunc agite uterque id quod rogabo dicite.
Menaechmvs
Vbi lubet, roga: réspondebo. nil reticebo quod sciam.
Messenio
Est tibi nomen Menaechmo?
Menaechmvs
Fateor.
Messenio
Est itidem tibi?
Sosicles
Est.
Messenio
Patrem fuisse Moschum tibi ais?
Menaechmvs
Ita vero.
Sosicles
Et mihi.
Messenio
Esne tu Syracusanus?
Menaechmvs
Certo.
Messenio
Quid tu?
Sosicles
Quippini?
Messenio
1110
Optime usque adhuc conveniunt signa. porro operam date.
quid longissime meministi, dic mihi, in patria tua?
Menaechmvs
Cum patre ut abii Tarentum ád mercatum, postea
inter homines me deerrare á patre atque inde avehi.
Sosicles
Iuppiter supreme, serva me.
Messenio
Quid clamas? quin taces?
1115
quot eras annos gnatus, quom te pater a patria ávehit?
Menaechmvs
Septuennis: nam tunc dentes mihi cadebant primulum.
neque patrém umquam postilla vidi.
Messenio
Quid? vos tum patri
filii quot eratis?
Menaechmvs
Vt nunc maxime memini, duo.
Messenio
Vter eratis, tun an ille, maior?
Menaechmvs
Aeque ambo pares.
Messenio
1120
Qui id potest?
Menaechmvs
1120
Gemini ambo eramus.
Sosicles
1120
Di me servatum volunt.
Messenio
Si interpellas, ego tacebo potius.
Sosicles
Taceo.
Messenio
Dic mihi:
uno nomine ambo eratis?
Menaechmvs
Minime. nam mihi hoc erat,
quod nunc est, Menaechmo: íllum tum vocabant Sosiclem.
Sosicles
Signa adgnovi, contineri quin complectar non queo.
1125
mi germane gemine frater, salve. ego sum Sosicles.
Menaechmvs
Quo modo igitur post Menaechmo nomen est factum tibi?
Sosicles
Postquam ad nos renuntiatum est te et patrem esse mortuom,
avos noster mutavit: quod tibi nomen est, fecit mihi.
Menaechmvs
Credo ita esse factum ut dicis. sed mi hoc responde.
Sosicles
Roga.
Menaechmvs
Quid erat nomen nostrae matri?
Sosicles
Teuximarchae.
Menaechmvs
Convenit.
o salve, insperate multis annis post quem conspicor.
Sosicles
Frater, et tu, quém ego multis miseriis laboribus
usque adhuc quaesivi quemque ego esse inventum gaudeo.
Messenio
1135
Hoc erat, quod haec te meretrix huius vocabat nomine:
hunc censebat te esse, credo, quom vocat te ad prandium.
Menaechmvs
Namque edepol iussi hic mihi hodie prandium appararier,
clam meam uxorem, quoi pallam surrupui dudum domo,
eam dedi huic.
Sosicles
Hanc, dicis, frater, pallam, quam ego habeo?
Menaechmvs
Haec east.
1140
quo modo haec ad te pervenit?
Sosicles
1140
Meretrix huc ad prandium
me abduxit, me sibi dedisse aiebat. prandi perbene,
potavi atque accubui scortum, pallam et aurum hoc abstuli.
Menaechmvs
Gaudeo edepol, si quid propter me tibi evenit boni.
nam illa quom te ad se vocabat, memet esse credidit.
Messenio
Numquid me morare quin ego liber, ut iusti, siem?
Menaechmvs
Optimum atque aequissimum orat, frater: fac causa mea.
Sosicles
Liber esto.
Menaechmvs
Quom tu es liber, gaudeo, Messenio.
Messenio
Sed meliorest opus auspicio, ut liber perpetuo siem.
Sosicles
Quoniam haec evenerunt, frater, nostra éx sententia,
in patriam redeamus ambo.
Menaechmvs
Frater, faciam, ut tu voles.
auctionem hic faciam et vendam quidquid est. nunc interim
eamus intro, frater.
Sosicles
Fiat.
Messenio
Scitin quid ego vos rogo?
Menaechmvs
1155
Quid?
Messenio
1155
Praeconium mi ut detis.
Menaechmvs
1155
Dabitur.
Messenio
1155
Ergo nunciam
vis conclamari auctionem fore?
Menaechmvs
Equidem die septimi.
Messenio
Auctio fiet Menaechmi mane sane septimi.
venibunt servi, supellex, fundi, aedes, omnia.
venibunt quiqui licebunt, praesenti pecunia.
1160
venibit uxor quoque etiam, si quis emptor venerit.
vix credo tota auctione capiet † quinquagesies.
nunc, spectatores, valete et nobis clare plaudite.
Tap any Latin word to look it up