Penicvlvs
Plus triginta ánnis natus sum, quom ínterea loci,
numquam quicquam facinus feci peius neque scelestius,
quám hodie, quom in contionem mediam me immersi miser.
ubi ego dúm hieto, Menaechmus se subterduxit mihi
450
atque abiit ad amicam, credo, neque me voluit ducere.
qui illum di omnes perduint, qui primus commentust
contionem habere, qui homines occupatos occupat.
non ad eam rem ótiosos homines decuit deligi,
qui nisi adsint quom citentur, census capiat ilico?
adfatim est hominum, in dies qui singulas escas edint,
quibus negoti nihil est, qui essum neque vocantur neque vocant:
eos oportet contioni dare operam atque comitiis.
460
sí id ita esset, non ego hodie perdidissem prandium,
quoi tam credo † datum voluisse quam me video vivere.
ibo: etiamnum reliquiarum spes animum oblectat meum.
sed quid ego video? Menaechmus cum corona exit foras.
sublatum est convivium, edepol venio adversum temperi.
465
observabo, quid agat, hominem. post adibo atque adloquar.
Menaechmvs
Potine ut quiescas? ego tibi hanc hodie probe
lepideque concinnatam referam temperi.
non faxo eam esse dices: íta ignorabitur.
Penicvlvs
Pallam ad phrygionem fert confecto prandio
470
vinoque expoto, parasito excluso foras.
non hercle is sum qui sum, ni hánc iniuriam
meque ultus pulchre fuero. observa quid dabo.
Menaechmvs
Pro di immortales, quoí homini umquam uno die
boni dedistis plus, qui minus speraverit?
475
prandi, potavi, scortum accubui, apstuli
hanc, quoius heres numquam erit post hunc diem.
Penicvlvs
Nequeo quae loquitur exaudire clanculum;
satur nunc loquitur de me et de parti mea.
Menaechmvs
Ait hanc dedisse me sibí, atque eam meae
uxori surrupuisse. quoniam sentio
errare, extemplo, quasi res cúm ea esset mihi,
coepi adsentari: mulier quidquid dixerat,
idem ego dicebam. quid multis verbis opust?
485
minore nusquam bene fui dispendio.
Penicvlvs
Adibo ad hominem, nam turbare gestio.
Menaechmvs
Quis hic ést, qui adversus it mihi?
Penicvlvs
Quid ais, homo
levior quam pluma, pessime et nequissime,
flagitium hominis, subdole ac minimi preti?
490
quid de te merui, qua me causa perderes?
ut surrupuisti te mihi dudum de foro!
fecisti funus med absente prandio.
cur ausu'sausus es facere, quoi ego aeque heres eram?
Menaechmvs
Adulescens, quaeso, quid tibi mecum est rei,
495
qui mihi male dicas homini ignoto insciens?
an tibi malam rem vis pro male dictis dari?
Penicvlvs
†Pol eam quidem edepol te dedisse intellego.
Menaechmvs
Responde, adulescens, quaeso, quid nomen tibist?
Penicvlvs
Etiam derides, quasi nomen non noveris?
Menaechmvs
500
Non edepol ego te, quod sciam, umquam ante hunc diem
vidi neque novi; verum certo, quisquis es,
si aéquom facias, mihi odiosus ne sies.
Penicvlvs
Menaechme, vigila.
Menaechmvs
Vigilo hercle equidem, quod sciam.
Penicvlvs
Non me novisti?
Menaechmvs
Non negem, si noverim.
Penicvlvs
505
Tuom parasitum non novisti?
Menaechmvs
505
Non tibi
sanum est, adulescens, sinciput, intellego.
Penicvlvs
Responde, surrupuistin uxori tuae
pallam istanc hodie átque dédisti Erotio?
Menaechmvs
Neque hercle ego uxorem habeo neque ego Erotio
510
dedi nec pallam surrupui.
Penicvlvs
510
Satin sanus es?
occisast haec res. non ego te indutum foras
exire vidi pallam?
Menaechmvs
Vae capiti tuo.
omnis cinaedos esse censes, tu quia es?
tun med indutum fuisse pallam praedicas?
Penicvlvs
Ego hercle vero.
Menaechmvs
Non tu abis quo dignus es?
aut te piari iube, homo insanissime.
Penicvlvs
Numquam edepol quisquam me exorabit, quin tuae
uxori rem omnem iám, uti sit gesta, eloquar;
520
omnes in te istaec recident contumeliae:
faxo haud inultus prandium comederis.—
Menaechmvs
Quid hoc ést negoti? satine, ut quemque conspicor,
ita me ludificant? sed concrepuit ostium.
Ancilla
Menaechme, amare ait te multum Erotium,
525
ut hoc una opera sibi ad aurificem deferas,
atque huc ut addas auri pondo únciam
iubeasque spinter novom reconcinnarier.
Menaechmvs
Et istúc et aliud, si quid curari volet,
me curaturum dicito, quidquid volet.
530
Nescio, nisi aureum.
Ancilla
530
Scin quid hoc sit spinter?
Hoc est quod olim clanculum ex armario
te surrupuisse aiebas uxori tuae.
Menaechmvs
Numquam hercle factum est.
Ancilla
Non meministi, obsecro?
redde igitur spinter, si non meministi.
Menaechmvs
Mane.
535
immo equidem memini. nempe hoc est, quod illí dedi.
Ancilla
Istuc.
Menaechmvs
Vbi illae armillaé sunt, quas una dedi?
Ancilla
Numquam dedisti.
Menaechmvs
Nam pol hoc unum dedi.
Ancilla
Dicam curare?
Menaechmvs
Dicito: curabitur.
et palla et spinter faxo referantur simul.
Ancilla
Amabo, mi Menaechme, inauris da mihi
faciendas pondo duom nummum, stalagmia,
ut te libenter videam, quom ad nos veneris.
Menaechmvs
Fiat. cedo aurum, ego manupretium dabo.
Ancilla
545
Da sodes abs te: ego post reddidero tibi.
Menaechmvs
Immo cedo abs te: ego post tibi reddam duplex.
Ancilla
Non habeo.
Menaechmvs
At tu, quando habebis, tum dato.
Ancilla
Numquid me vis?—
Menaechmvs
Haec me curaturum dicito—
ut quantum possint quique liceant veneant.
550
iamne abiit intro? abiit, operuit fores.
di me quidem omnes adiuvant, augent, amant.
sed quid ego cesso, dum datur mi occasio
tempusque, abire ab his locis lenoniis?
propera, Menaechme, fer pedem, confer gradum.
555
demam hanc coronam atque abiciam ad laevam manum,
ut, siquis sequatur, hac me abiisse censeant.
ibo et conveniam servom, si potero, meum,
ut haec, quae bona dant di mihi, ex me sciat.—
Tap any Latin word to look it up