Matrona
Egone hic me patiar frustra in matrimonio,
560
ubi vir compilet clanculum quidquid domist
atque ea ad amicam deferat?
Penicvlvs
Quin tu taces?
manufesto faxo iam opprimes: sequere hac modo.
pallam ad phrygionem cum corona ébrius
ferebat, hodie tibi quam surrupuit domo.
565
sed eccám coronam quám habuit. num mentior?
em hac ábiit, si vis persequi vestigiis.
atque edepol eccum óptume revortitur;
sed pallam non fert.
Matrona
Quid ego nunc cum illoc agam?
Penicvlvs
Idem quod semper: male habeas; sic censeo.
570
huc concedamus: ex insidiis aucupa.
Menaechmvs
Vt hóc utimúr maximé more móro
moléstoque múltum, atque utí quique súnt
optumí, maxumé morem habént hunc:
cliéntes sibi ómnes volúnt esse múltos:
575
boníne an malí sint, id haúd quaeritánt;
res magís quaeritúr quam cliéntum fidés
cuius modí clueat.
si ést pauper átque haud malús, nequam habétur,
sin díves malúst, is cliéns frugi habétur.
580
quí neque legés neque aequóm bonum usquám colunt,
sollícitos patrónos habént.
datúm denegánt quod datum ést, litiúm plení, rapaces
virí, fraudulénti,
qui aut faénore aut periúriis habént rem parátam,
mens est in quo
585
eís ubi dicitur dies, simul patronis dicitur.
quippe qui pro illis loquimur quae male fecerunt
aut ád populum aut ín iure aut ápud aedilem rés est.
sicút me hodie nimis sóllicitum cliens quídam habuit, neque quód volui
agere aút quicum licitumst, ita med attinuit, ita detinuit.
590
ápud aediles pro eius factis plurumisque pessumisque
dixi causam, condiciones tetuli tortas, confragosas:
aut plus aut minus quám opus fuerat dicto dixeram † controversiam, ut
sponsio fierét. quid ille? qui praedem dedit.
néc magis manufestum ego hominem úmquam ullum teneri vidi:
595
omnibus male factis testes tres aderant acerrumi.
di illum ómnes perdant, íta mihi hunc hódie corrupít diem,
meque adeo, quí hodie forum umquam oculis inspexi meis.
diem corrupi óptimum: iussi adparari prandium,
amica exspectat me, scio. ubi primum est licitum, ílico
600
properavi abire de foro. iratast, credo, nunc mihi;
placabit palla quam dedi,
quam hódie uxori ábstuli atque huic détuli Erótio.
Penicvlvs
Quid aís?
Matrona
Viro me malo mále nuptam.
Penicvlvs
Satin aúdis quae illic lóquitur?
Matrona
Satis.
Menaechmvs
Sí sapiam, hinc intro ábeam, ubi mi bene sít.
Penicvlvs
Mane: male erit pótius.
Matrona
Ne íllam ecastor faénerato ábstulisti.
Penicvlvs
Síc datur.
Matrona
605
Clanculum te istaec flagitia facere censebas potis?
Menaechmvs
Quid illuc est, uxor, negoti?
Matrona
Men rogas?
Menaechmvs
Vin hunc rogem?
Matrona
Aufer hinc palpationes.
Penicvlvs
Perge tu.
Menaechmvs
Quid tu mihi
tristis es?
Matrona
Te scire oportet.
Penicvlvs
Scit, sed dissimulat malus.
Menaechmvs
Quid negotist?
Matrona
Pallam—
Menaechmvs
Pallam?
Matrona
Quidam pallam—
Penicvlvs
Quid paves?
Menaechmvs
610
Nil equidem paveo.
Penicvlvs
610
Nisi unum: palla pallorem incutit.
at tu ne clam me comesses prandium. perge in virum.
Menaechmvs
Non taces?
Penicvlvs
Non hercle vero taceo. nutat, ne loquar.
Menaechmvs
Non hercle ego quidem usquam quicquam nuto neque nicto tibi.
Matrona
Ne ego mecastor mulier misera.
Menaechmvs
Qui tu misera es? mi expedi.
Penicvlvs
615
Nihil hoc confidentius, qui quae vides ea pernegat.
Menaechmvs
Per Iovem deosque omnis adiuro, uxor, (satin hoc est tibi?)
me isti non nutasse.
Penicvlvs
Credit iam tibi de isto: illuc redi.
Menaechmvs
Quó ego redeam?
Penicvlvs
Equidem ad phrygionem censeo. ei, pallam refer.
Menaechmvs
Quae istaec palla est?
Penicvlvs
Taceo iam, quando haec rem non meminit suam.
Menaechmvs
620
Numquis servorum deliquit? num ancillae aut servi tibi
responsant? eloquere. impune non erit.
Matrona
Nugas agis.
Menaechmvs
Tristis admodum es. non mi istuc satis placet.
Matrona
Nugas agis.
Menaechmvs
Certe familiarium aliquoi írata es.
Matrona
Nugas agis.
Menaechmvs
Num mihi es irata saltem?
Matrona
Nunc tu non nugas agis.
Menaechmvs
625
Non edepol deliqui quicquam.
Matrona
625
Em rursum nunc nugas agis.
Menaechmvs
Dic, mea uxor, quid tibi aegre est?
Penicvlvs
Bellus blanditur tibi.
Menaechmvs
Potin ut mihi molestus ne sis? num te appello?
Matrona
Aufer manum.
Penicvlvs
Sic datur. properato absente me comesse prandium,
post ante aedis cum corona me derideto ebrius.
Menaechmvs
630
Neque edepol ego prandi neque hodie huc intro tetuli pedem.
Penicvlvs
Tun negas?
Menaechmvs
Nego hercle vero.
Penicvlvs
Nihil hoc homine audacius.
non ego te modo hic ante aedis cum corona florea
vidi astare? quom negabas mi esse sanum sinciput,
et negabas me novisse, peregrinum aibas esse te?
Menaechmvs
635
Quin ut dudum divorti abs te, redeo nunc demum domum.
Penicvlvs
Novi ego te. non mihi censebas esse, qui te ulciscerer.
omnia hercle uxori dixi.
Menaechmvs
Quid dixisti?
Penicvlvs
Nescio,
eam ipsus roga.
Menaechmvs
Quid hoc est, uxor? quidnam hic narravit tibi?
quid id est? quid taces? quin dicis quid sit?
Matrona
Quasi tu nescias.
palla mi est domo surrepta.
Menaechmvs
Palla surrepta est tibi?
Matrona
640
Me rogas?
Menaechmvs
640
Pol haud rogem te, si sciam.
Penicvlvs
640
O hominem malum,
ut dissimulat. non potes celare: rem novit probe.
omnia hercle ego edictavi.
Menaechmvs
Quid id est?
Matrona
Quando nil pudet
neque vis tua voluntate ipse profiteri, audi atque ades.
et quid tristis sim et quid hic mihi dixerit, faxo scias.
645
palla mi est domo surrupta.
Menaechmvs
645
Palla surruptast mihi?
Penicvlvs
Viden ut te scelestus captat? huic surruptast, non tibi.
nam profecto tibi surrupta si esset—salva non foret.
Menaechmvs
Nil mihi tecum est. sed tu quid ais?
Matrona
Palla, inquam, periit domo.
Menaechmvs
Quis eam surrupuit?
Matrona
Pol istuc ille scit qui illam abstulit.
Menaechmvs
650
Quis is homo est?
Matrona
650
Menaechmus quidam.
Menaechmvs
650
Edepol factum nequiter.
quis is Menaechmust?
Matrona
Tu istic, inquam.
Menaechmvs
Egone?
Matrona
Tu.
Menaechmvs
Quis arguit?
Matrona
Egomet.
Penicvlvs
Et ego. atque huic amicae detulisti Erotio.
Menaechmvs
Egon dedi?
Matrona
Tu, tu istic, inquam. vin adferri noctuam,
quae tu tu usque dicat tibi? nam nos iam defessi sumus.
Menaechmvs
655
Per Iovem deosque omnis adiuro, uxor (satin hoc est tibi?)
non dedisse.
Matrona
Immo hercle vero, nos non falsum dicere.
Menaechmvs
Sed ego illam non condonavi, sed sic utendam dedi.
Matrona
Equidem ecastor tuam nec chlamydem do foras nec pallium
cuiquam utendum. mulierem aequom est vestimentum muliebre
660
dare foras, virum virile. quin refers pallam domum?
Menaechmvs
Ego faxo referetur.
Matrona
Ex re tua, ut opinor, feceris;
nam domum numquam introibis, nisi feres pallam simul.
eo domum.
Penicvlvs
Quid mihi futurum est, qui tibi hanc operam dedi?
Matrona
Opera reddetur, quando quid tibi erit surruptum domo.—
Penicvlvs
665
Id quidem edepol numquam erit, nam nihil est quod perdam domi.
cum viro cum uxore di vos perdant. properabo ad forum,
nam ex hac familia me plane éxcidisse intellego.—
Menaechmvs
Male mi uxor sese fecisse censet, quom exclusit foras;
quasi non habeam, quo intromittar, alium meliorem locum.
670
si tibi displiceo, patiundum: at placuero huic Erotio,
quae me non excludet ab se, sed apud se occludet domi.
nunc ibo, orabo ut mihi pallam reddat, quam dudum dedi;
aliam illi redimam meliorem. heus, ecquis hic est ianitor?
aperite atque Erotium aliquis evocate ante ostium.
Erotivm
675
Quis hic me quaerit?
Menaechmvs
675
Sibi inimicus magis quam aétati tuae.
Erotivm
Mi Menaechme, cur ante aedis astas? sequere intro.
Menaechmvs
Mane.
scin quid est quod ego ad te venio?
Erotivm
Scio, ut tibi ex me sit volup.
Menaechmvs
Immo edepol pallam illam, amabo te, quam tibi dudum dedi,
mihi eam redde. uxor rescivit rem omnem, ut factum est, ordine.
680
ego tibi redimam bis tanto pluris pallam, quam voles.
Erotivm
Tibi dedi equidem illam, ad phrygionem út ferres, paulo prius,
et illud spinter, ut ad aurificem ferres, ut fieret novom.
Menaechmvs
Mihi tu ut dederis pallam et spinter? numquam factum reperies.
nam ego quidem postquam illam dudum tibi dedi atque abii ad forum,
685
nunc redeo, nunc te postillac video.
Erotivm
685
Video quam rem agis.
quia commisi, ut me defrudes, ad eam rem adfectas viam.
Menaechmvs
Neque edepol te defrudandi causa posco (quin tibi
dico uxorem rescivisse)—
Erotivm
Nec te ultro oravi ut dares:
tute ultro ad me detulisti, dedisti eam dono mihi;
690
eandem nunc reposcis: patiar. tibi habe, aufer, utere
vel tu vel tua uxor, vel etiam in loculos compingite.
tu huc post hunc diem pedem intro non feres, ne frustra sis;
quando tu me bene merentem tibi habes despicatui,
nisi feres argentum, frustra me ductare non potes.
695
aliam posthac invenito quám habeas frustratui.—
Menaechmvs
Nimis iracunde hercle tandem. heús tu, tibi dico, mane,
redi. etiamne astas? etiam audes mea revorti gratia?
abiit intro, occlusit aedis. nunc ego sum exclusissimus:
neque domi neque apud amicam mihi iam quicquam creditur.
700
ibo et consulam hanc rem amicos, quid faciendum censeant.—
Tap any Latin word to look it up