Plautus Casina
EN Lat Orig
Act 5
Myrrhina
855 Accéptae bene ét commode éximus íntus
ludós visere húc in viam nuptiális.
numquam écastor úllo dié risi adaéque,
neque hóc quod relícuom est plus rísuram opínor.
Pardalisca
Lúbet Chalinum quíd agat scire, nóvom nuptum cum nóvo marito.
Myrrhina
860 Nec fállaciam ástutiórem ullus fécit
poéta, atque ut haéc est fabré facta ab nóbis.
Cleostrata
Optúnso ore núnc pervelím progredíri
seném, quo senéx nequiór nullus vívit.
ne illum quidem
865 néquiorem árbitror ésse, qui locum
praébet illí nunc praesidem
volo híc, Pardalísca, esse, qui hínc exeat
eum ut lúdibrio hábeas.
Pardalisca
Libens fecero et solens.
Myrrhina
870 spectato: hinc omnia, intus quid agant
Pardalisca
pone me, amabo.
Myrrhina
Et ibi audacius licet
quaé velis líbere próloqui.
Pardalisca
Tace,
vostrá foris crépuit.
Olympio
875 Neque quó fugiam neque ubí lateam neque hoc dédecus quo modo célem
scio, tántum erus atque ego flágitio superávimus nuptiis nóstris,
ita núnc pudeo atque ita núnc paveo atque ita inrídiculo sumus ámbo.
sed ego ínsipiens nova núnc facio: pudet quém prius non puditum úmquamst.
operám date, dum mea fácta itero: est operaé pretium auribus áccipere,
880 ita rídicula auditu, íteratu ea súnt quae ego intus túrbavi.
ubi intro hánc novam nuptam déduxi, rectá via in conclave ábduxi.
sed ténebrae ibi erant tamquam ín puteo; dum sénex abest decumbe ínquam.
cónloco fúlcio móllio blándior,
út prior quám senex núptias pérpetrem.
885 tárdus esse ílico coépi, quoniam
respecto identidem, ne senex
inlecebram stupri principio eam savium posco,
réppulit míhi manum, néque enim dare sibi sávium me sivit.
enim iám magis adproperó, magis iam libet ín Casinam inruere
cupio íllam operam seni súrripere, forem óbdo, ne senex me ópprimeret.
Myrrhina
Ágedum, tuadi hunc.
Cleostrata
Ópsecro, ubi túa nova núptast?
Olympio
Perii hércle ego, manifésta res.
Cleostrata
Omnem órdine rem
fatéri ergo aequom est. quíd intus agitur? quíd agit Casina?
satin mórigera est?
Olympio
Pudet dícere.
Cleostrata
Memora órdine, ut occéperas.
Olympio
Pudet hércle.
Cleostrata
Age audacter
postquám decubuisti, índe volo memoráre quid est factum
Olympio
flagitium est.
Cleostrata
Cavebunt qui audierint. faciant
Olympio
Vbi
hoc magnus est.
Cleostrata
Perdis. quin tu pergis?
Olympio
us suptus porro
Cleostrata
Quid?
Olympio
Babae.
Cleostrata
Quid?
Olympio
Papae.
Cleostrata
est?
Olympio
Oh, erat maximum.
ferrum ne haberet metui: id quaerere occepi
dum gladium quaero, ne habeat, arripio capulum.
910 séd cum cogitó, non habuit gládium, nam esset frígidus.
Cleostrata
Éloquere.
Olympio
At pudét.
Cleostrata
Num radix fúit,
Olympio
Non fuít.
Cleostrata
Num cucumis?
Olympio
Profecto hercle non fuit quicquam holerum,
nisí, quidquid erat, cálamitas profécto attigerat númquam.
íta, quidquid erat, grande erat.
Myrrhina
915 Quíd fit denique? edisserta.
Olympio
915 Vbi appello Casinam, †inquit
amábo, mea uxórcula, cur vírum tuom sic me spérnis?
nimis quidem hercle immérito
meó mi haec facís, quia mihí te expetívi.”
ílla haud verbum fácit et saepit véste id qui estis múlieres.
úbi illum saltum vídeo opsaeptum, rógo ut alteró sinat ire.
volo, ut obvertam, cubitis im
ullum muttit e
925 surgo, ut in eam in
atque illam in
Myrrhina
Perlepide narrat
Olympio
Savium
itá quasi saetis lábra mihi compúngit barba,
930 contínuo in genua ut ástiti, pectús mihi pedibus pércutit.
decído de lecto praécipes: subsílit, optundit ós mihi.
indé foras tacitus prófugiens exeo hóc ornatu quó vides,
ut sénex hoc eodem póculo, quo egó bibi, biberet.
Cleostrata
Óptume est.
séd ubi est palliolúm tuom?
Olympio
Hic íntus relíqui.
Cleostrata
935 Quid núnc? satin lepide adita est vobís manus?
Olympio
935 Mérito.
séd concrepuerúnt fores. num illa nunc séquitur?
Lysidamvs
Máxumo ego ardeo flágitio néc quid agam meis rébus scio,
néc meam ut uxorem áspiciam cóntra oculis, ita dísperii;
ómnia palam súnt probra,
940 ómnibus modis óccidi miser.
ita mánufesto faucíbus teneor
nec quibus modis purgem scio me meae uxori.
atque expálliatus súm miser,
clandestinae núptiae.
945 censeo
mihi optumum est.
intro ad uxorem meam
súfferamque meum térgum ob iniúriam.
séd ecquis est quí homo munús velit fúngier
950 pró me? quid núnc agam néscio, nisi ut ímprobos
famulos imiter ac domo fugiam.
nam salus nulla est scapulis, si domum redeo.
nugas istic dicere licet. vapulo hercle ego invitus tamen
etsi malum merui.
955 hac dabo protinam me et fugiam.
Chalinvs
955 Heus, sta ílico, amátor.
Lysidamvs
Óccidi, revocór: quasi non aúdiam, abíbo.
Chalinvs
Úbi tu es, qui cólere mores Mássilienses póstulas?
nunc tu si vis subigitare me, probast occasio.
965 redi sis in cubiculum; periisti hercle. age, accede huc modo.
nunc ego tecum aequom arbitrum extra considium captavero.
Lysidamvs
Perii, fusti defloccabit iam illic homo lumbos meos.
hac iter faciundumst, nam illac lumbifragiumst obviam.
Cleostrata
Iubeo te salvere, amator.
Lysidamvs
Ecce autem uxor obviamst:
970 nunc ego intér sacrum saxumque sum nec quo fugiam scio.
hac lupi, hac canes: lupina scaeva fusti rem gerit;
hercle opinor permutabo ego illuc nunc verbum vetus:
hac ibo, caninam scaevam spero meliorem fore.
Myrrhina
Quid agis, dismarite?
Cleostrata
Mi vir, unde hoc ornatu advenis?
975 quid fecisti scipione aut quod habuisti pallium?
Myrrhina
In adulterio, dum moechissat Casinam, credo perdidit.
Lysidamvs
Occidi.
Chalinvs
Etiamne imus cubitum? Casina sum.
Lysidamvs
I in malam crucem.
Chalinvs
Non amas me?
Cleostrata
Quin responde, tuo quid factum est pallio?
Lysidamvs
Bacchae hercle, uxor
Cleostrata
Bacchae?
Lysidamvs
Bacchae hercle, uxor
Myrrhina
Nugatur sciens,
980 nam ecastor nunc Bacchae nullae ludunt.
Lysidamvs
980 Oblitus fui,
sed tamén Bacchae
Cleostrata
Quid, Bacchae?
Lysidamvs
Sin id fieri non potest
Cleostrata
Times ecastor.
Lysidamvs
Egone?
Cleostrata
Mentire hercle. nam palles male.
quid me ṿẹ ụṣ am me rog̣ạs?
ṃạḷẹ ṛ mihi
985 g̣̣ṛatulor.
q̣ụ ṣẹṇex
ḥọ ọṇ ụ
ụṇc̣ csiṇụst | — |
quị ḥịc̣ lem frus ṛạm ḍịs
(Olympio)
qui étiam me miserum famosum fecit flagitiis suis.
Lysidamvs
Non taces?
Olympio
Non herle vero taceo. nam tu maxumo
me opsecravisti opere, Casinam ut poscerem uxorem mihi
túi amoris causa.
Lysidamvs
Ego istuc feci?
Olympio
Immo Hector Ilius
te quidem oppresset.
Lysidamvs
Feci égo istaec dicta quae vos dicitis?
Cleostrata
Rogitas etiam?
Lysidamvs
Si quidem hercle feci, feci nequiter.
Cleostrata
Redi modo huc intro: monebo, si qui meministi minus.
Lysidamvs
Hercle, opinor, potius vobis credam quod vos dicitis.
1000 sed, uxor, da viro tuo hanc veniam. Myrrhina, ora Cleostratam;
si umquam posthac aut amasso Casinam aut occepso modo,
ne ut eam amasso, ego umquam adeo posthac tale admisero
nulla causast, quin pendentem me, uxor, virgis verberes.
Myrrhina
Censeo ecastor veniam hanc dandam.
Cleostrata
Faciam ut iubes.
1005 propter eam rem hanc tibi nunc veniam minus gravate prospero,
hanc ex longa longiorem ne faciamus fabulam.
Lysidamvs
Non irata es?
Cleostrata
Non sum irata.
Lysidamvs
Tuaen fidei credo?
Cleostrata
Meae.
Lysidamvs
Lepidiorem uxorem nemo quisquam quam ego habeo hanc habet.
Cleostrata
Age tu, redde huic scipionem et pallium.
Chalinvs
Tene, si lubet.
1010 mihi quidem edepol insignite factast magna iniuria:
duobus nupsi, neuter fecit quod novae nuptae solet.
Spectatores, quod futurumst intus, id memorabimus.
haec Casina huius reperietur filia esse ex proxumo
eaque nubet Euthynico nostro erili filio.
1015 nunc vos aequomst manibus meritis meritam mercedem dare:
qui faxit, clam uxorem ducet semper scortum quod volet;
verum qui non manibus clare, quantum poterit, plauserit,
ei pro scorto supponetur hircus unctus nautea.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1895
Leo, Weidmann, 1895 · 1895
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up