Plautus Casina
EN Lat Orig
Act 2
Cleostrata
Obsígnate céllas, reférte anulum ád me:
145 ego húc transeo ín proxumum ád meam vicínam.
vir quid volét me, facite hínc accersátis.
Pardalisca
Prándium iússerat sénex sibi parari.
Cleostrata
St! tace átque abi; néque paro néque hodie coquetur,
quándo is mi et fílio ádvorsatúr suo
150 ánimi amorísque causá sui,
flágitium illud hóminis. ego illúm fame, ego illúm siti,
maledíctis, malefáctis amátorem ulcíscar,
ego pól illum probe íncommodís dictis ángam,
fáciam uti proínde ut est dígnus vitám colat,
Ácheruntis pábulum,
flágiti persequentem
stabulúm nequitiae.
160 nunc húc meas fortúnas eo quéstum ad vicínam.
séd foris concrépuit, atque eápse eccam egreditúr foras:
non pól per tempus iter húc mi incepi.
Myrrhina
Sequimíni, comites, in próxumum me huc. heus vós, ecquis haec quae lóquor audit?
ego hic éro, vir si aut quispiám quaeret.
nam úbi domi sóla sum, sópor manus cálvitur.
iussín colum ferrí mihi?
Cleostrata
Myrrhína, salve.
Myrrhina
Salvé mecastor. séd quid tu es tristís, amabo?
Cleostrata
Itá solent omnes quae súnt male nuptae:
domi ét foris aegre quód siet, satis sémper est.
nam ego íbam ad te.
Myrrhina
Et pol ego ístuc ad te.
sed quíd est quod tuo nunc ánimo aegrest?
nam quód tibi est aégre, idem mi ést dividiae.
Cleostrata
Credo écastor, nam vícinam nemínem amo merito mágis quam te
necqua in plura sint mihi quae ego velim.
Myrrhina
Amó te, atque istúc expetó scire quíd sit.
Cleostrata
Péssumis modis déspicatúr domi.
Myrrhina
Hém, quid est? díc idem (nám pol hau sátis meo
córde accepí querellas tuas) ópsecro.
Cleostrata
Vír me habet péssumis déspicatám modis,
190 néc mihi iús meum óptinendi optio est.
Myrrhina
Míra sunt, véra si praédicas, nám viri
iús suom ad múlieres óptinere haúd queunt.
Cleostrata
Quín mihi ancíllulam ingrátiis póstulat,
quaé mea est, quaé meo edúcta sumptú siet,
195 vílico suo dare,
séd ipsus eam amat.
Myrrhina
Obsecro
táce.
Cleostrata
Nam hic nunc licet dícere:
nós sumus.
Myrrhina
Ita est. unde éa tibi est?
nám peculí probam níl habere áddecet
200 clám virum, ét quae habet, pártum ei haud cómmode est,
quín viro aut súbtrahat aut stupro invénerit.
hóc viri cénseo esse ómne, quidquíd tuom est.
Cleostrata
Tu quidem advorsum tuam amicam omnia loqueris.
Myrrhina
Tace sís, stulta, et mi auscúlta. nolí sis tu illi advórsari,
sine amét, sine quod libet íd faciat, quandó tibi nil domi délicuom est.
Cleostrata
Satin sána es? nam tu quidem ádvorsus tuam istaéc rem loquere.
Myrrhina
Insípiens,
sempér tu huic verbo vítato abs tuo víro.
Cleostrata
Cui verbo?
Myrrhina
Ei fóras, mulier.
Cleostrata
St, táce,
Myrrhina
Quid est?
Cleostrata
Ém.
Myrrhina
Quis est, quém vides?
Cleostrata
Vir
eccum ít; intro ábi, adpropera, áge amabó.
Myrrhina
Impetrás, abeo.
Cleostrata
Mox mágis cum otium mi et tibi érit, igitur
tecúm loquar. nunc vale.
Myrrhina
Váleas.—
Lysidamvs
Omnibus rebus ego amorem credo et nitoribus nitidis antevenire,
nec potis quicquam commemorari quod plus salis plusque leporis hodie
habeat; cocos equidem nimis demiror, tot qui utuntur condimentis,
220 eos eo condimento uno non utier, omnibus quod praestat.
nam úbi amor condiméntum inerit, cuivís placituram escam crédo;
neque sálsum neque suave ésse potest quicquam, úbi amor non admíscetur:
fel quód amarumst, id mél faciet, hominem éx tristi lepidum ét lenem.
hanc égo de me coniécturam domi fácio magis quam ex aúditis;
225 qui quóm amo Casinam, mágis niteo, mundítiis munditiam ántideo:
myropólas omnes sollicito, ubicúmque est lepidum unguéntum, unguor,
ut illí placeam; et placeo, út videor. sed uxór me excruciat, quía vivit.
tristem ástare aspició. blande haec mihi mála res appellánda est.
uxór mea meaque amoénitas, quid tu agis?
Cleostrata
Abi atque abstine manum.
Lysidamvs
230 Heiá, mea Iuno, nón decet esse tam tristem tuó Iovi.
quo núnc abis?
Cleostrata
Mítte me.
Lysidamvs
Mane.
Cleostrata
Non máneo.
Lysidamvs
At pol ego sequar.
Cleostrata
Óbsecro, sanun est?
Lysidamvs
Sánus quom téd amo.
Cleostrata
Nólo ames.
Énecas.
Lysidamvs
Nón potes ímpetrare.
Véra dicás velim.
Cleostrata
Crédo ego istúc tibi.
Lysidamvs
235 Réspice, o mi lepos.
Cleostrata
235 Nempe ita ut mihi es.
unde híc, amabo, unguénta olent?
Lysidamvs
Oh périi, manufestó miser
téneor. cessó caput pállio detérgere?
út te bonus Mercúrius perdat, mýropola, quia haec míhi dedisti.
Cleostrata
Ého tu nihili, cána culex, vix téneor quin quae décent te dicam,
240 sénecta aetate únguentatus pér vias, ignáve, incedis?
Lysidamvs
Pól ego amico dédi cuidam operam, dum émit unguenta.
Cleostrata
Vt cito comméntust.
écquid te pudet?
Lysidamvs
Ómnia quae tu vís.
Cleostrata
Vbi in lustrá iacuisti?
Lysidamvs
Égone in lustra?
Cleostrata
Scío plus quam tu me árbitrare.
Lysidamvs
Quíd id est? quid scis?
Cleostrata
sene omniúmsenem néminem esse ignáviorem.
245 únde is, nihili? ubí fuisti? ubí lustratu'slustratus es? úbi bibisti?
mádes mecastor: víde, palliolum ut rúgat.
Lysidamvs
Di me et te ínfelicent,
si égo in os méum hodie viní guttam índidi.
Cleostrata
Immo age, út lubet,
bíbe, es, disperde rem.
Lysidamvs
Óhe, iam satis, uxór, comprime te, nímium tinnis,
relínque aliquantum orátionis, crás quod mecum lítiges.
séd quid ais? iam domuisti animum, potius ut quod vir velit
Cleostrata
Qua de re?
Lysidamvs
fieri, id facias, quam adversere contra?
Rogas?
super ancilla Casina, ut detur nuptum nostro vilico,
255 servo frugi atque ubi illi bene sit ligno, aqua calida, cibo,
vestimentis, ubique educat pueros quos pariatpotius
quam illi servo nequam des, armigero nili atque improbo,
cui hominí hodie peculi nummus non est plumbeus.
Cleostrata
Mirum ecastor, te senecta aétate officium tuom
260 non meminisse.
Lysidamvs
260 Quid iam?
Cleostrata
260 Quia, si facias recte aut commode,
me sinas curare ancillas, quae mea est curatio.
Lysidamvs
Qui, malum, homini scutigerulo dáre lubet?
Cleostrata
Quía enim filio
nos oportet opitulari único.
Lysidamvs
At quamquam unicust,
nihilo magis ille unicust mihi filius quam ego illi pater:
265 illum mi aequiust quam me illi quae volo concedere.
Cleostrata
Tu ecastor tibi, homo, malam rem quaeris.
Lysidamvs
Subolet, sentio.
egone?
Cleostrata
Tu. nam quid friguttis? quid istuc tam cupide cupis?
Lysidamvs
Vt enim frugi servo detur potius quam servo improbo.
Cleostrata
Quid si ego impetro atque exoro a vilico, causa mea
270 ut eam illi permittat?
Lysidamvs
270 Quid si ego autem ab armigero impetro,
ut eam illi permittat? atque hóc credo impetrassere.
Cleostrata
Convenit. vin tuis Chalinum huc evocem verbis foras?
eum orato, ego autem orabo vilicum.
Lysidamvs
Sane volo.
Cleostrata
Iam hic erit. nunc experiemur, nostrum uter sit blandior.—
Lysidamvs
275 Hercules dique istam perdant, quod nunc liceat dicere.
ego discrucior miser amore, illa autem quasi ob industriam
mi advorsatur. subolet hoc iam uxori quod ego machinor:
propter eam rem magis armigero dat operam de industria.
qui illum di omnes deaeque perdant.
Chalinvs
Te uxor aiebat tua
280 me vocare.
Lysidamvs
280 Ego énim vocari iussi.
Chalinvs
280 Eloquere quid velis.
Lysidamvs
Primum ego te porrectiore fronte volo mecum loqui;
stultitia est ei te esse tristem, cuius potestas plus potest.
probum te et frugi hominem iam pridem esse arbitror.
Chalinvs
Intellego.
quin, si ita arbitrare, emittis me manu?
Lysidamvs
Quin id volo.
sed nihil est, me cupere factum, nisi tu factis adiuvas.
Chalinvs
Quid velis modo id velim me scire.
Lysidamvs
Ausculta, ego eloquar.
Casinam ego uxorem promisi vilico nostro dare.
Chalinvs
At tua uxor filiusque promiserunt mihi.
Lysidamvs
Scio.
290 sed utrum nunc tu caelibem te ésse mavis liberum
an maritum servom aetatem degere et gnatos tuos?
optio haec tua est: utram harum vis condicionem accipe.
Chalinvs
Liber si sim, meo periclo vivam; nunc vivo tuo.
de Casina certum est concedere homini nato nemini.
Lysidamvs
295 Intro abi atque actutum uxorem huc evoca ante aedis cito,
et sitellam huc tecum efferto cúm aqua, et sortis.
Chalinvs
Satis placet.
Lysidamvs
Ego pol istam iam aliquovorsum tragulam decidero.
nam si sic nihil impetrare potero, saltem sortiar.
ibi ego te et suffragatores tuos ulciscar.
Chalinvs
Attamen
300 mi obtinget sors.
Lysidamvs
300 Vt quidem pol pereas cruciatu malo.
Chalinvs
Mi illa nubet, machinare quid lubet quo vis modo.
Lysidamvs
Abin hinc ab oculis?
Chalinvs
Invitus me vides, vivam tamen.—
Lysidamvs
Sumne ego miser homo? satin omnes res sunt advorsae mihi?
iam metuo, ne Olympionem mea uxor exoraverit
305 ne Casinam ducat: si id factum est, ecce me nullum senem;
si non impetravit, etiam specula in sortist mihi.
si sors autem decolassit, gladium faciam culcitam
eumque incumbam. sed progreditur optume eccum Olympio.
Olympio
Vna edepol opera in furnum calidum condito
310 atque ibi torreto me pro pane rubido,
era, qua istuc opera a me impetres quod postulas.
Lysidamvs
Salvos sum, salva spes est, ut verba audio.
Olympio
Quid tu me tua, era, libertate territas?
qui si tu nolis filiusque etiam tuos,
315 vobis invitis atque amborum ingratiis
una libella liber possum fieri.
Lysidamvs
Quid istúc est? quicum litigas, Olympio?
Olympio
Cum eadem qua tu semper.
Lysidamvs
Cum uxoré mea?
Olympio
Quam tu mi uxorem? quasi venator tu quidem es:
320 dies átque noctes cum cane aetatem exigis.
Lysidamvs
Quid agit, quid loquitur tecum?
Olympio
Orat, obsecrat,
ne Casinam uxorem ducam.
Lysidamvs
Quid tu postea?
Olympio
Negavi enim ipsi me concessurum Iovi,
si is mecum oraret.
Lysidamvs
Di te servassint mihi.
Olympio
325 Nunc in fermento totast, ita turget mihi.
Lysidamvs
Ego edepol illam mediam diruptam velim.
Olympio
Credo edepol esse, siquidem tu frugi bonae es.
verum edepol tua mihi odiosa est amatio:
inimica est tua uxor mihi, inimicus filius,
330 inimici familiares.
Lysidamvs
330 Quid id refert tua?
unus tibi hic dum propitius sit Iuppiter,
tu istos minutos cave deos flocci feceris.
Olympio
Nugae sunt istae magnae. quasi tu nescias,
repente ut emoriantur humani Ioves.
335 responde: si tu Iuppiter sis mortuos,
cum ad deos minoris redierit regnum tuom,
quis mihi subveniet tergo aut capiti aut cruribus?
Lysidamvs
Opinione melius res tibi habeát tua,
si hoc impetramus, ut ego cum Casina cubem.
Olympio
340 Non hercle opinor posse, ita uxor acriter
tua instat, ne mihi detur.
Lysidamvs
At ego sic agam:
coniciam sortis in sitellam et sortiar
tibi et Chalino. íta rem natam intellego:
necessum est vorsis gladiis depugnarier.
Olympio
345 Quid si sors aliter quam voles evenerit?
Lysidamvs
Bene dice. dis sum fretus, deos sperabimus.
Olympio
Non ego istud verbum émpsim tittibilicio;
nam omnes mortales dis sunt freti, sed tamen
vidi ego dis fretos saepe multos decipi.
Lysidamvs
350 St, táce parumper.
Olympio
350 Quid vis?
Lysidamvs
350 Eccum exit foras
Chalinus intus cum sitella et sortibus.
nunc nos conlatis signis depugnabimus.
Cleostrata
Fáce, Chaline, certiorem me, quid meus vir me velit.
Chalinvs
Ille edepol videre ardentem te extra portam mortuam.
Cleostrata
355 Credo ecastor velle.
Chalinvs
355 At pol ego hau credo, sed certo scio.
Lysidamvs
Plus artificum est mihi quam rebar: hariolum hunc habeo domi.
quid si propius attollamus signa eamusque obviam?
sequere. quid vos agitis?
Chalinvs
Adsunt quae imperavisti omnia:
uxor, sortes, situla atque egomet.
Olympio
Te uno adest plus quam ego volo.
Chalinvs
360 Tibi quidem edepol ita videtur; stimulus ego nunc sum tibi,
fodico corculum; adsudascis iam ex metu, mastigia.
Lysidamvs
Tace, Chaline.
Chalinvs
Comprime istum.
Olympio
Immo istunc, qui didicit dare.
Lysidamvs
Adpone hic sitellam, sortis cedo mihi. animum advortite.
atque ego censui aps te posse hoc me impetrare, uxor mea,
365 Casina ut uxor mihi daretur; et nunc etiam censeo.
Cleostrata
Tibi daretur illa?
Lysidamvs
Mihi enimah, non id volui dicere:
dum mihi volui, huic dixi, atque adeo mihi dum cupioperperam
iam dudum hercle fabulor.
Cleostrata
Pol tu quidem, atque etiam facis.
Lysidamvs
Huicimmo hercle mihivah, tandem redii vix veram in viam.
Cleostrata
370 Per pol saepe peccas.
Lysidamvs
370 Ita fit, ubi quid tanto opere expetas.
sed te uterque tuo pro iure, ego atque hic, oramus.
Cleostrata
Quid est?
Lysidamvs
Dicam enim, mea mulsa: de istac Casina huic nostro vilico
gratiam facias.
Cleostrata
At pol ego néque facio neque censeo.
Lysidamvs
Tum igitur ego sortis utrimque iam.
Cleostrata
Quis votat?
Lysidamvs
375 Optimum atque aequissimum istud esse iure iudico.
postremo, si illuc quod volumus eveniet, gaudebimus;
sin secus, patiemur animis aequis. tene sortem tibi.
vide quid scriptum est.
Olympio
Vnum.
Chalinvs
Iniquom est, quia isti prius quam mihi dedit.
Lysidamvs
Accipe hanc sis.
Chalinvs
Cedo. mane, unum venit in mentem modo:
380 vide ne quae illic insit alia sortis sub aqua.
Lysidamvs
380 Verbero,
men te censes esse?
Cleostrata
Nulla est. habe quietum animum modo.
Chalinvs
Quod bonum atque fortunatum sit mihi
Olympio
Magnum malum
tibi quidem edepol credo eveniet; novi pietatem tuam.
sed mane dum: num ista aut populna sors aut abiegnast tua?
Chalinvs
385 Quid tu id curas?
Olympio
385 Quia enim metuo, in aqua summa natet.
Lysidamvs
Auge cave. conicite sortes nunciam ambo huc. eccere.
uxor, aequa.
Olympio
Noli uxori credere.
Lysidamvs
Habe animum bonum.
Olympio
Credo hercle, hodie devotabit sortis si attigerit.
Lysidamvs
Tace.
Olympio
Taceo. deos quaeso
Chalinvs
Vt quidem tu hodie canem et furcam feras.
Olympio
390 Mihi ut sortito eveniat
Chalinvs
390 Vt quidem hercle pedibus pendeas.
Olympio
At tu ut oculos emungare ex capite per nasum tuos.
Chalinvs
Quid times? paratum oportet esse iam laqueum tibi.
Olympio
Periisti.
Lysidamvs
Animum advortite ambo.
Olympio
Taceo.
Lysidamvs
Nunc tu, Cleostrata,
ne a me memores malitiose de hac re factum aut suspices,
395 tibi permitto: tute sorti.
Olympio
395 Perdis me.
Chalinvs
395 Lucrum facit.
Cleostrata
Bene facis.
Chalinvs
Deos quaesout tua sors ex sitella effugerit.
Olympio
Ain tu? quia tute es fugitivos, omnes te imitari cupis?
utinam tua quidem, sicut factum esse Herculeis praedicant
quondam prognatis, in sortiendo sors deliquerit.
Chalinvs
400 Tu ut liquescas ipse, actutum virgis calefactabere.
Lysidamvs
Hoc age sis, Olympio.
Olympio
Si hic litteratus me sinat.
Lysidamvs
Quod bonum atque fortunatum mihi sit.
Olympio
Ita vero, et mihi.
Chalinvs
Non.
Olympio
Immo hercle.
Chalinvs
Immo mihi hercle.
Cleostrata
Hic vincet, tu vives miser.
Lysidamvs
Percide os tu illihodie. age, ecquid fit? ne obiexis manum.
Olympio
405 Compressan palma an porrecta ferio?
Lysidamvs
405 Age ut vis.
Olympio
405 Em tibi.
Cleostrata
Quid tibi istunc tactio est.
Olympio
Quia Iuppiter iussit meus.
Cleostrata
Feri malam, ut ille, rursum.
Olympio
Perii, pugnis caedor, Iuppiter.
Lysidamvs
Quid tibi tactio hunc fuit?
Chalinvs
Quia iussit haec Iuno mea.
Lysidamvs
Patiundum est, siquidem me vivo mea uxor imperium exhibet.
Cleostrata
410 Tam huic loqui licere oportet quam isti.
Olympio
410 Cur omen mihi
vituperat?
Lysidamvs
Malo, Chaline, tibi cavendum censeo.
Chalinvs
Temperi, postquam oppugnatum est os.
Lysidamvs
Age, uxor, nunciam
sorti. vos advortite animum. prae metu ubi sim nescio.
perii, cor lienósum, opinor, habeo, iam dudum salit,
415 de labore pectus tundit.
Cleostrata
415 Teneo sortem.
Lysidamvs
415 Ecfer foras.
Chalinvs
Iamne mortuo'smortuus es?
Olympio
Ostende. mea haec est.
Chalinvs
Mala crux éast quidem.
Cleostrata
Victus es, Chaline.
Lysidamvs
Cum nos di iuvere, Olympio,
gaudeo.
Olympio
Pietate factum est mea atque maiorum meum.
Lysidamvs
Intro abi, uxor, atque adorna nuptias.
Cleostrata
Faciam ut iubes.
Lysidamvs
420 Scin tu rus hinc esse ad villam longe quo ducat?
Cleostrata
420 Scio.
Lysidamvs
Intro abi et, quamquam hoc tibi aegre est, tamen fac accures.
Cleostrata
Licet.—
Lysidamvs
Eamus nos quoque intro, hortemur ut properent.
Olympio
Numquid moror?—
Lysidamvs
Nam praesente hoc plura verba fieri non desidero.—
Chalinvs
Si nunc me suspendam, meam operam luserim
425 et praeter operam restim sumpti fecerim
et meis inimicis voluptatem creaverim.
quid opus est, qui sic mortuos? equidem tamen
sorti sum victus, Casina nubet vilico.
atque id non tam aegrest iam, vicisse vilicum,
430 quam id expetivisse opere tam magno senem,
ne ea mihi daretur atque ut illi nuberet.
ut illé trepidabat, ut festinabat miser;
ut sussultabat, postquam vicit vilicus.
attat, concedam huc, audio aperiri foris,
435 mei benevolentes atque amici prodeunt.
hinc ex insidiis hisce ego insidias dabo.
Olympio
Sine modo rus veniat: ego remittam ad te virum
cum furca in urbem tamquam carbonarium.
Lysidamvs
Ita fieri oportet.
Olympio
Factum et curatum dabo.
Lysidamvs
440 Volui Chalinum, si domi esset, mittere
tecum obsonatum, ut etiam in maerore insuper
inimico nostro miseriam hanc adiungerem.
Chalinvs
Recessim cedam ad parietem, imitabor nepam;
captandust horum clanculum sermo mihi.
445 nam illorum me alter cruciat, alter macerat.
at candidatus cedit hic mastigia,
stimulorum loculi. protollo mortem mihi;
certum est, hunc Acheruntem praemittam prius.
Olympio
Vt tibi ego inventus sum obsequens. quod maxime
450 cupiebas, eius copiam feci tibi.
erit hodie tecum quod amas clam uxorem.
Lysidamvs
Tace.
ita me di bene ament, ut ego vix reprimo labra
ob istánc rem quin te deosculer, voluptas mea.
Chalinvs
Quid, deosculere? quae res? quae voluptas tua?
455 ecfodere hercle hic volt, credo, vesicam vilico.†
Olympio
Ecquid amas nunc me?
Lysidamvs
Immo edepol me quam te minus.
Olympio
Licet.
Lysidamvs
licetne amplecti te?
Chalinvs
Quid, amplecti?
Lysidamvs
Vt, quia te tango, mel mihi videor lingere.
Olympio
Vltro te, amator, apage te a dorso meo.
Chalinvs
460 Illuc est, illuc, quod hic hunc fecit vilicum:
eidem me pridem, cum ei advorsum veneram,
facere atriensem voluerat sub ianua.
Olympio
Vt tibi morigerus hodie, ut voluptati fui.
Lysidamvs
Vt tibi, dum vivam, bene velim plus quam mihi.
Chalinvs
465 Hodie hercle, opinor, hi conturbabunt pedes:
solet hic barbatos sane sectari senex.
Lysidamvs
Vt ego hodie Casinam deosculabor, ut mihi
bona multa faciam clam meam uxorem.
Chalinvs
Attatae,
nunc pol ego demum in rectam redii semitam.
470 hic ipsus Casinam deperit. habeo viros.
Lysidamvs
Iam hercle amplexari, iam osculari gestio.
Olympio
Sine prius deduci. quid, malum, properas?
Lysidamvs
Amo.
Olympio
At non opinor fieri hoc posse hodie.
Lysidamvs
Potest,
siquidém cras censes te posse emitti manu.
Chalinvs
475 Enim véro huc aures magis sunt adhibendae mihi:
iam ego uno in saltu lepide apros capiam duos.
Lysidamvs
Apud hunc sodalem meum atque vicinum mihi
locus est paratus: ei ego amorem omnem meum
concredui; is mihi se locum dixit dare.
Olympio
480 Quid eius uxor? ubi erit?
Lysidamvs
480 Lepide repperi.
mea uxór vocabit huc eam ad se in nuptias,
ut hic sit secum, se adiuvet, secum cubet;
ego iussi, et dixit se facturam uxor mea.
illa hic cubabit, vir aberit faxo domo;
485 tu rus uxorem duces: id rus hic erit
tantisper dum égo cum Casina faciam nuptias.
hinc tu ante lucem rus cras duces postea.
satin docte?
Olympio
Astute.
Chalinvs
Age modo, fabricamini,
malo hercle vestro tam vorsuti vivitis.
Lysidamvs
490 Scin quid nunc facias?
Olympio
490 Loquere.
Lysidamvs
490 Tene marsuppium,
abi atque obsona, propera, sed lepide volo,
molliculas escas, út ipsa mollicula est.
Olympio
Licet.
Lysidamvs
Emito sepiolas, lepadas, lolligunculas,
hordeías.
Chalinvs
Immo triticeías, si sapis.
Lysidamvs
495 Soleas.
Chalinvs
495 Qui quaeso potius quam sculponeas,
quibus báttuatur tíbi os, senex nequissime?
Olympio
Vin lingulacas?
Lysidamvs
Quid opust, quando uxor domi est?
ea lingulaca est nobis, nam numquam tacet.
Olympio
In re praesenti ex copia piscaria
Lysidamvs
500 Aéquom oras, abi.
Olympio
500 consulere quid emam potero.
Lysidamvs
argento parci nolo, obsonato ampliter.
nam mihi vicino hoc etiam convento est opus,
ut quod mandavi curet.
Olympio
Iamne abeo?
Lysidamvs
Volo.—
Chalinvs
Tribus nón conduci possum libertatibus,
505 quin ego illis hodie comparem magnum malum
quinque hanc omnem rem meae erae iam faciam palam.
manifesto teneo in noxia inimicos meos.
sed si nunc facere volt era officium suom,
nostra omnis lis est. pulchre praevortar viros.
510 nostro omine it dies; iam victi vicimus.
ibo intro, ut id quod alius condivit cocus,
ego nunc vicissim ut alio pacto condiam,
quo id quoi paratum est ut paratum ne siet
sitque ei paratum quod paratum non erat.—
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1895
Leo, Weidmann, 1895 · 1895
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up