Lysidamvs
515
Núnc amici ánne inimici sís imago, Alcésime,
mihi sciam, nunc specimen specitur, nunc certamen cernitur.
cur amem me castigare, id ponito ad compendium,
cano capite aetate aliena eo addito ad compendium,
cui sit uxor id quoque illuc ponito ad compendium.
Alcesimvs
520
Miseriorem ego ex amore quam te vidi neminem.
Lysidamvs
Fac vacent aedes.
Alcesimvs
Quin edepol servos, ancillas domo
certum est omnis mittere ad te.
Lysidamvs
Oh, nimium scite scitus es.
sed facito dum merula † pervorsus quos cantat colas:
cum cibo suo quique facito ut veniant, quasi eant Sutrium.
Alcesimvs
525
Meminero.
Lysidamvs
525
Em, nunc enim te demum nullum scitum scitiust.
cura, ego ad forum modo ibo: iam hic ero.
Alcesimvs
Bene ambula.
Lysidamvs
Fac habeant linguam tuae aedes.
Alcesimvs
Quid ita?
Lysidamvs
Cum veniam, vocent.
Alcesimvs
Attatae, caedundus tú homo es: nimias delicias facis.
Lysidamvs
Quid me amare refert, nisi sim doctus ac dicaculus?
530
sed tu cave in quaesitione mihi sis.—
Alcesimvs
530
Vsque adero domi.—
Cleostrata
Hoc erat ecastor quod me vir tanto opere orabat meus,
ut properarem arcessere hanc huc ad me vicinam meam,
liberae aedes ut sibi essent, Casinam quo deducerent.
nunc adeo nequaquam arcessam, ne illis ignavissumis
535
liberi loci potestas sit, vetulis vervecibus.
sed eccum égreditur, senati columen, praesidium popli,
meus vicinus, meo viro qui liberum praehibet locum.
non ecastor vilis emptu est, modio qui venit salis.
Alcesimvs
Miror huc iam non arcessi in proxumum uxorem meam,
540
quae iam dudum, si arcessatur, ornata exspectat domi.
sed eccam, opino arcessit. salve, Cleostrata.
Cleostrata
Et tu, Alcesime.
Alcesimvs
Intus illa te, si se arcessas, manet;
Cleostrata
ubi tua uxor?
Alcesimvs
nam tuos vir me orávit, ut eam ístuc ad te adiutum mitterem.
vin vocem?
Cleostrata
Sine eam nolo si occupata est.
Alcesimvs
Otium est.
Cleostrata
545
Nil moror, molesta ei esse nolo; post convenero.
Alcesimvs
Non ornatis istic apud vos nuptias?
Cleostrata
Orno et paro.
Alcesimvs
Non ergo opus est adiutrice?
Cleostrata
Satis domist. ubi nuptiae
fuerint, tum istam convenibo. nunc vale, atque istanc iube.—
Alcesimvs
Quid ego nunc faciam? flagitium maxumum feci miser,
550
propter operam illius hirqui ímprobi, edéntuli,
qui hoc mihí contraxit; operam uxoris polliceor foras,
quasi catillatum. flagitium hóminis, qui dixit mihi
suam úxorem hanc arcessituram esse; éa se eam négat morarier.
atque edepol mirum ni subolet iam hoc huic vicinae meae.
555
verum autem altrovorsum quóm eam mecum rationem puto,
si quid eius esset, esset mecum postulatio.
ibo intro, ut subducam navim rusum in pulvinaria.—
Cleostrata
Iám hic est lepide ludificatus. miseri ut festinant senes.
nunc ego illúm nihili decrepitum meum virum veniat velim,
560
ut eum ludificem vicissim, postquam hunc delusi alterum.
nam ego aliquid contrahere cupio litigi inter eos duos.
sed eccum incedit. at, quom aspicias tristem, frugi censeas.
Lysidamvs
Stultitia magna est, mea quidem sententia,
hominem amatorem ullum ad forum procedere,
565
in eum diem quoi quod amet in mundo siet;
sicut ego feci stultus: contrivi diem,
dum asto advocatus cuidam cognato meo;
quem hercle ego litem adeo perdidisse gaudeo,
ne me nequiquam sibi hodie advocaverit.
570
nam meo quidem animo qui advocatos advocet
rogitare oportet prius et percontarier,
adsitne ei animus necne adsit, quem ádvocet:
si neget adesse, exanimatum amittat domum.
sed uxorem ante aedis eccam. ei misero mihi,
575
metuo ne non sit surda atque haec audiverit.
Cleostrata
Audivi ecastor cum malo magno tuo.
Lysidamvs
Accedam propius. quid agis, mea festivitas?
Cleostrata
Te ecastor praestolabar.
Lysidamvs
Iamne ornata res?
iamne hanc traduxti huc ad nos vicinam tuam,
580
quae te adiutaret?
Cleostrata
580
Arcessivi, ut iusseras.
verum hic sodalis tuos, amicus optumus,
nescio quid se sufflavit uxori suae:
negavit posse, quoniam arcesso, mittere.
Lysidamvs
Vitium tibi istuc maxumum est, blanda es parum.
Cleostrata
585
Non matronarum officiumst, sed meretricium,
viris alienis, mi vir, subblandirier.
i tu atque arcesse illam: égo intus quod factost opus
volo accurare, mi vir.
Lysidamvs
Propera ergo.
Cleostrata
Licet.
iam pol ego huic aliquem in pectus iniciam metum;
590
miserrumum hodie ego hunc habebo amasium.—
Alcesimvs
Viso huc, amator si a foro rediit domum,
qui me atque uxorem ludificatust, larua.
sed eccum ante aedis. ad te hercle ibam commodum.
Lysidamvs
Et hercle ego ad te. quid ais, vir minimi preti?
595
quid tibi mandavi? quid tecum oravi?
Alcesimvs
595
Quid est?
Lysidamvs
Vt bene vocivas aedis fecisti mihi,
ut traduxisti huc ad nos uxorem tuam.
satin propter te pereo ego atque occasio?
Alcesimvs
Quin tu suspendis te? nempe túte dixeras,
600
tuam arcessituram esse uxorem uxorem meam.
Lysidamvs
Ergo arcessivisse ait sese, et dixisse te
eam nón missurum.
Alcesimvs
Quin eapse ultro mihi
negavit eius operam se morarier.
Lysidamvs
Quin eapse me adlegavit, qui istam arcesserem.
Alcesimvs
605
Quin nihili facio.
Lysidamvs
605
Quin me perdis.
Alcesimvs
605
Quin benest,
quin etiam diu morabor, quin cupio tibi—
Lysidamvs
Quin—
Alcesimvs
Aliquid aegre facere.
Lysidamvs
Quin faciam lubens.
numquam tibi hodie quin erit plus quam mihi.
Alcesimvs
Quin hercle di te perdant postremo quidem.
Lysidamvs
610
Quid nunc? missurusne es ad me uxorem tuam?
Alcesimvs
Ducas, easque in maxumam malam crucem
cum hác cum ístac, cumque amica etiam tua.
abi et aliud cura, ego iam per hortum iussero
meam istúc transire uxorem ad uxorem tuam.—
Lysidamvs
615
Nunc tu mi amicus es in germanum modum.
qua ego hunc amorem mi esse avi dicam datum
aut quid ego umquam erga Venerem inique fecerim,
cui sic tot amanti mi obviam eveniant morae?
attat,
620
quid illúc clamoris, opsecro, in nostrast domo?
Pardalisca
Núlla sum, núlla sum, tóta, tota óccidi,
cor metu mortuomst, membra miserae tremunt,
nescio unde auxili, praesidi, perfugi
mi aut opis copiam comparem aut expetam:
625
tanta factu modo mira miris modis
intus vidi, novam atque integram audaciam.
cave tibi, Cleostrata, apscede ab ista, opsecro,
né quid in té mali fáxit ira pércita.
eripite isti gladium, quae suist impos animi.
Lysidamvs
630
Nam quid est quod haec huc timida atque exanimata exsiluit foras?
Pardalisca.
Pardalisca
Perii, unde meae usurpant aures sonitum?
Lysidamvs
Respice modo ad me.
Pardalisca
O ere mi—
Lysidamvs
Quid tibi est? quid timida es?
Pardalisca
Perii.
Perii, et tu periisti.
Lysidamvs
Quid, periisti?
A, perii? quid ita?
Pardalisca
Vae tibi.
Lysidamvs
Immo, vae tibi sit.
Pardalisca
Ne cadam, amabo, tene me.
Lysidamvs
635
Quidquid est, eloquere mihi cito.
Pardalisca
635
Contine pectus,
face véntum, amabo, pállio.
Lysidamvs
Timeo hóc negoti quíd siet,
nisi haéc meraclo se úspiam percússit flore Liberi.
Pardalisca
Óptine aurís, amabo.
Lysidamvs
I ín malam a mé crucem,
péctus, aurís, caput téque di pérduint,
nám nisi ex té scio, quídquid hoc ést, cito, hoc
iám tibi istúc cerebrúm dispércutiam, éxcetra tu,
645
ludibrio pessuma adhuc quae me habuisti.
Pardalisca
Ere mí—
Lysidamvs
Quid vis mea me áncilla?
Pardalisca
Nimiúm saevis.
Lysidamvs
Numeró dicis.
sed hóc quidquid ést eloquere, ín pauca cónfer:
quid íntus tumúlti fuít?
Pardalisca
Scibis, aúdi.
malúm pessumúmque hic modo intus ápud nos
tua áncilla hoc pácto exordíri coépit,
quod haúd Atticám condecét disciplínam.
Lysidamvs
Quid ést id?
Pardalisca
Timór praepedít dicta línguae.
Lysidamvs
Possúm scire ego ístuc ex té quid negótist?
Pardalisca
Dicam.
655
tua áncilla, quám tu tuó vilicó vis
dare úxorem, ea íntus—
Lysidamvs
Quid íntus? quid ést?
Pardalisca
Imitátur malárum malám disciplínam,
viró quae suo ínterminetur: vitam—
Lysidamvs
Quid érgo?
Pardalisca
Ah—
Lysidamvs
Quid ést?
Pardalisca
Interémere ait vélle vitam,
660
gladium—
Lysidamvs
660
Hém.
Pardalisca
660
Gladium—
Lysidamvs
660
Quid eúm gladium?
Pardalisca
Habet.
Lysidamvs
Eí misero mihi, cúr eum habet?
Pardalisca
Inséctatur ómnis domí per aedis,
nec quémquam prope ád se sínit adire:
ita ómnes sub árcis, sub léctis laténtes
665
metú mussitánt.
Lysidamvs
665
Occidi átque intérii.
quid ílli obiéctumst malí tam repénte?
Pardalisca
Insánit.
Lysidamvs
Sceléstissimum me esse crédo.
Pardalisca
Immó si sciás dicta quaé dixit hódie—
Lysidamvs
Istúc expetó scire. quíd dixit?
Pardalisca
Aúdi.
670
per ómnis deós et deás deierávit,
occísurum eum hác nocte quícum cubáret.
Lysidamvs
Men óccidet?
Pardalisca
Án quippiam ád te attinét?
Lysidamvs
Vah.
Pardalisca
Quid cúm ea negóti tibíst?
Lysidamvs
Peccavi:
illúc diceré, vilicúm, volébam.
Pardalisca
675
Sciéns de via ín semitám degrédere.
Lysidamvs
Numquíd mihi minátur?
Pardalisca
Tibi ínfesta solist
plús quam cuiquam.
Lysidamvs
Quam ob rem?
Pardalisca
Quia se dés uxorem Olýmpioni,
neque se tuam nec se suam neque viri vitam sinere in
crástinum protólli: id huc míssa sum tibi ut dícerem,
áb ea uti caveás tibi.
Lysidamvs
Perii hércle egó miser.
Pardalisca
Dígnus es.
Lysidamvs
Neque ést neque fuít me senéx quisquam amátor
adaéque misér.
Pardalisca
Ludo ego húnc facete;
nam quaé facta díxi omnia huíc falsa díxi:
era átque haec dolum éx proxumo húnc protulérunt,
ego húnc missa súm ludere.
Lysidamvs
Heús Pardalísca.
Pardalisca
Quid ést?
Lysidamvs
Est—
Pardalisca
Quid?
Lysidamvs
Ést quod volo éxquirere éx te.
Pardalisca
690
Moram óffers mihi.
Lysidamvs
690
Át tu mihi óffers maerórem.
sed étiamne habét nunc Cásina gladium?
Pardalisca
Habét, sed duós.
Lysidamvs
Quid, duós?
Pardalisca
Alteró te
occísurum aít, alteró vilicum hódie.
Lysidamvs
Occísissimús sum omniúm qui vivont.
695
lorícam induám mi optumum ésse opinor.
quid úxor mea? nón adiit átque ademit?
Pardalisca
Nemo aúdet prope áccedere.
Lysidamvs
Éxoret.
Pardalisca
Órat:
negát ponere álio modo úllo profécto,
nisí se sciát vilicó non datum íri.
Lysidamvs
700
Atque íngratiís, quia non vólt, nubet hódie.
nam quór non ego íd perpetrém quod coépi,
ut núbat mihi? íllud quidém volebam,
nostró vilico.
Pardalisca
Saepícule peccas.
Lysidamvs
Timór praepedít verba. vérum, obsecró te,
705
dic méd uxorem órare ut éxoret íllam,
Pardalisca
Núntiabo.
Lysidamvs
gládium ut ponat ét redire me íntro ut liceat.
Ét tu orato.
Pardalisca
Et ego órabo.
Lysidamvs
At blande órato, ut solés. sed audin?
si efféxis hoc, soleás tibi dabo, et ánulum in digitum aúreum et bona plúruma.
Pardalisca
710
Operám dabo.
Lysidamvs
710
Face ut ímpetres.
Pardalisca
Eo núnciam, nisi quíppiam
remoráre me.
Lysidamvs
Abi et cúra.
redit éccum tandem opsónatu meus ádiutor, pompám ducit.
Olympio
720
Vide, fúr, sentis súb signis ducás.
Citrio
720
Qui vero hi súnt sentis?
Olympio
Quia quód tetigere, ilíco rapiunt, si eás ereptum, ilíco scindunt:
ita quóquo adveniunt, úbiubi sunt, duplicí damno dominós multant.
Citrio
Heia.
Olympio
Áttat. cesso mágnufice patriciéque amicirier átque ita ero meo ire ádvorsum?
Lysidamvs
Bone vír, salve.
Olympio
Fateór.
Lysidamvs
Quid fit?
Olympio
Tu amás: ego ésurio et sitio.
Lysidamvs
Lepide éxcuratus incéssisti.
Olympio
Aha, hodie
Lysidamvs
Mane véro, quamquam fástidis.
Olympio
Fu fú, fetet tuos míhi sermo.
Lysidamvs
Quae rés?
Olympio
Haec res. etiámne adstas? enim véro πράγματά μοι παρέχεις.
Lysidamvs
Dabo tibi μέγα κακόν,
730
ut ego opinor, nisi resistis.
Olympio
730
ὦ Ζεῦ,
potin a me abeas, nisi me vis vomere hodie?
Lysidamvs
Máne.
Olympio
Quid est? quis hic ést homo?
Lysidamvs
Erus súm.
Olympio
Quis erus?
Lysidamvs
Cuius tú servo'sservus es.
Olympio
Servós ego?
Lysidamvs
Atqué meus.
Olympio
Non súm ego líber?
meménto, meménto.
Lysidamvs
Mane átque asta.
Olympio
Omítte.
Lysidamvs
Servós sum tuós.
Olympio
Optumést.
Lysidamvs
Opsecró te,
Olýmpisce mí, mi patér, mi patróne.
Olympio
Em,
740
sapis sáne.
Lysidamvs
740
Tuos sum équidem.
Olympio
Quid mi ópust servo tam néquam?
Lysidamvs
Quid núnc? quam mox recreás me?
Olympio
Cená modo si sit cócta.
Properé cito intró ite ét cito deproperáte.
Lysidamvs
Hisce érgo abeant.
Olympio
ego iam íntus ero, facite cenam mihi ut ebria sit.
séd lepide nitidéque volo, níl moror barbaricó bliteo.
stasne etiam? i sis, ego hic habeo. numquid est ceterum quod morae sit?
Lysidamvs
Gladiúm Casinam intus habére ait, qui me átque te intérimat.
Olympio
750
Scio. síc sine habére;
nugás agunt: nóvi
ego illás malas mérces.
quin tu í modo mécum
domum.
Lysidamvs
At pól malum métuo.
755
i tú modo, perspicitó prius quid íntus agátur.
Olympio
Tam míhi mea víta
quam túa tibi cárast.
verum í modo.
Lysidamvs
Si tú iubes, em íbitur tecum.
Tap any Latin word to look it up