Lorarii
195
Si di ímmortales íd voluerunt, vós hanc aerumnam éxsequi,
decét id pati animo aéquo: si id faciétis, levior lábos erit.
domi fuístis, credo, líberi:
nunc servitus si evenit, ei vos morigerari mos bonust
et erili imperio eamque ingeniis vostris lenem reddere.
200
indigna digna habenda sunt, erus quae facit.
Captivi
200
Oh oh oh.
Lorarivs
Éiulatione haud opus est, oculis haud lacrimantibus:
in ré mala animo sí bono utare, ádiuvat.
Tyndarvs
At nós pudet, quia cúm catenis súmus.
Lorarivs
At pigeat póstea
nostrum erum, si vos éximat vínculis,
205
aút solutós sinat, quós argento émerit.
Tyndarvs
Quid a nóbis metuit? scímus nos
nóstrum officiúm quod est, sí solutós sinat.
Lorarivs
Át fugam fíngitis: séntio quam rem ágitis.
Philocrates
Nós fugiamus? quó fugiamus?
Lorarivs
In patriam.
Philocrates
Apage, haud nós id deceat,
210
fúgitivos imitári.
Lorarivs
210
Immo edepol, si érit occasio, haúd dehortor.
Tyndarvs
Únum exoráre vos sínite nos.
Lorarivs
Quídnam id est?
Tyndarvs
Út sine hisce arbitris
átque vobis nobis détis lócum loquendi.
Lorarivs
Fíat. abscédite hinc: nós concedámus huc.
215
séd brevem orátionem íncipisse.
Tyndarvs
215
Em istúc mihi certum erat. cóncede huc.
Lorarivs
Abíte ab ístis.
Tyndarvs
Obnóxii ámbo
vóbis sumus própter hanc rém, quom quae vólumus nos
copia est † ea facitis nos compotes.
Philocrates
Sécede huc núnciam, sí videtúr, procul,
220
ne arbitri dicta nostra arbitrari queant
neu permanet palam haec nostra fallacia.
nam doli non doli sunt, nisi astu colas,
sed malum maxumum, si id palam provenit.
nam sí erus mihi es tu átque ego me túom esse servom assímulo,
225
tamen víso opust, cauto est opus, ut hoc sóbrie sineque árbitris
accúrate agátur, docte ét diligénter;
tanta íncepta rés est: haud sómniculóse hoc
agéndum est.
Tyndarvs
Ero út me volés esse.
Philocrates
Spéro.
Tyndarvs
Nam tú nunc vidés pro tuó caro cápite
230
carum ófferre mé meum capút vilitáti.
Philocrates
Scio.
Tyndarvs
At scíre memento, quándo id quód voles habébis;
nam fére maxima pars mórem hunc hominés habent: quod síbi volunt,
dum id ímpetrant, boní sunt;
sed íd ubi iam penes sése habent,
235
éx bonis péssimi et fraúdulentíssimi
235
fíunt: nunc út mihi té volo esse aútumo.
quód tibi suádeam, suádeam meó patri.
Philocrates
Pól ego si te aúdeam, meúm patrem nóminem:
nám secundúm patrem tu és pater próximus.
Tyndarvs
240
Aúdio.
Philocrates
240
Et proptérea saepiús te uti memíneris moneo:
non ego erus tibi, sed servos sum; nunc obsecro te hoc unum—
quoniam nobis di immortales animum ostenderunt suom,
ut qui erum me tibi fuisse atque esse conservom velint,
quom antehac pro iure imperitabam meo, nunc te oro per precem—
245
per fortunam incertam et per mei te erga bonitatem patris,
perque consérvitium commune, quód hostica evenit manu,
ne me secus honore honestes quam quom servibas mihi,
atque ut qui fueris et qui nunc sis meminisse ut memineris.
Tyndarvs
Scio quidem me te esse nunc et te esse me.
Philocrates
Em istuc si potes
250
memoriter meminisse, inest spes nobis ín hac astutia.
Hegio
Iam ego revertar intro, si ex his quae volo exquisivero.
ubi sunt isti quos ante aedis iussi huc produci foras?
Philocrates
Edepol tibi ne in quaestione essemus cautum intellego,
ita vinclis custodiisque circum moeniti sumus.
Hegio
255
Qui cavet ne decipiatur, vix cavet, cum etiam cavet;
etiam cum cavisse ratus est, saepe is cautor captus est.
an vero non iusta causa est, ut vos servem sedulo,
quos tam grandi sim mercatus praesenti pecunia?
Philocrates
Neque pol tibi nos, quia nos servas, aequomst vitio vortere,
260
neque te nobis, sí abeamus hinc, si fuat occasio.
Hegio
Vt vos hic, itidem illic apud vos meus servatur filius.
Philocrates
Captus est?
Hegio
Ita.
Philocrates
Non igitur nos soli ignavi fuimus.
Hegio
Secede huc. nam sunt quae éx te solo scitari volo.
quarum rerum te falsilocum mi esse nolo.
Philocrates
Non ero
265
quod sciam. si quid nescibo, id nescium tradam tibi.
Tyndarvs
Nunc senex est in tostrina, nunc iam cultros attinet.
ne id quidem, involucrum inicere, voluit, vestem ut ne inquinet.
sed utrum strictimne adtonsurum dicam esse an per pectinem,
nescio; verum, si frugist, usque admutilabit probe.
Hegio
270
Quid tu? servosne esse an liber mavelis, memora mihi.
Philocrates
Proxumum quod sit bono quodque a malo longissume,
id volo; quamquam non multum fuit molesta servitus,
nec mihi secus erat quam si essem familiaris filius.
Tyndarvs
Eugepae, Thalem talento non emam Milesium,
275
nam ad sapientiam huius nimius nugator fuit.
ut facete orationem ad servitutem contulit.
Hegio
Quo de genere natust illic Philocrates?
Philocrates
Polyplusio:
quod genus illi est unum pollens atque honoratissumum.
Hegio
Quid ipsus hic? quo honore est illic?
Philocrates
Summo, atque ab summis viris.
Hegio
280
Tum igitur ei cum in Aleis tanta gratia est, ut praedicas,
quid divitiae, suntne opimae?
Philocrates
Vnde excoquat sebum senex.
Hegio
Quid pater, vivitne?
Philocrates
Vivom, cum inde abimus, liquimus;
nunc vivatne necne, id Orcum scire oportet scilicet.
Tyndarvs
Salva res est, philosophatur quoque iam, non mendax modo est.
Hegio
285
Quid erat ei nomen?
Philocrates
285
Thensaurochrysonicochrysides.
Hegio
Videlicet propter divitias inditum id nomen quasi est.
Philocrates
Immo edepol propter avaritiam ipsius atque audaciam.
nam ille quidem Theodoromedes fuit germano nomine.
Hegio
Quid tu ais? tenaxne pater est eius?
Philocrates
Immo edepol pertinax;
290
quin etiam ut magis nóscas: Genio suo ubi quando sacruficat,
ad rem divinam quibus est opus, Samiis vasis utitur,
ne ipse Genius surripiat: proinde aliis ut credat vide.
Hegio
Sequere hac me igitur. eadem ego ex hoc quae volo exquaesivero.
Philocrates, hic fecit, hominem frugi ut facere oportuit.
295
nám ego ex hoc quo genere gnatus sis scio, hic fassust mihi;
haec tu eadem si confiteri vis, tua ex re feceris:
quae tamen scio scire me ex hoc.
Tyndarvs
Fecit officium hic suom,
cum tibi est confessus verum, quamquam volui sedulo
meam nobilitatem occultare et genus et divitias meas,
300
Hegio; nunc quando patriam et libertatem perdidi,
non ego istúnc me potius quam te metuere aequom censeo.
vis hostilis cum istoc fecit meas opes aequabiles;
memini, cum dicto haud audebat: facto nunc laedat licet.
sed viden? fortuna humana fingit artatque ut lubet:
305
me, qui liber fueram, servom fecit, e summo infimum;
qui imperare insueram, nunc alterius imperio obsequor.
et quidem si, proinde ut ipse fui imperator familiae,
habeam dominum, non verear ne iniuste aut graviter mi imperet.
Hegio, hoc te monitum, nisi forte ipse non vis, voluerim.
Hegio
310
Loquere audacter.
Tyndarvs
310
Tam ego fui ante liber quam gnatus tuos,
tam mihi quam illi libertatem hostilis eripuit manus,
tam ille apud nos servit, quam ego nunc hic apud te servio.
est profecto deus, qui quae nos gerimus auditque et videt:
is, uti tu me hic habueris, proinde illum illic curaverit;
315
bene merenti bene profuerit, male merenti par erit.
quam tu filium tuom, tam páter me meus desiderat.
Hegio
Memini ego istuc. sed faterin eadem quae hic fassust mihi?
Tyndarvs
Ego patri meo esse fateor summas divitias domi
meque summo genere gnatum. sed te optestor, Hegio,
320
ne tuom animum avariorem faxint divitiae meae:
ne patri, tam étsi sum unicus, decere videatur magis,
me saturum servire apud te sumptu et vestitu tuo
potius quam illi, ubi minime honestumst, mendicantem vivere.
Hegio
Ego virtute deum et maiorum nostrum dives sum satis.
325
non ego ómnino lucrum omne esse utile homini existimo:
scio ego, multos iam lucrum lutulentos homines reddidit;
est etiam ubi profecto damnum praestet facere quam lucrum.
odi ego aurum: multa multis saepe suasit perperam.
nunc hoc animum advorte, ut ea quae sentio pariter scias.
330
filius meus illic apud vos servit captus Alide:
eum si reddis mihi, praeterea únum nummum ne duis;
et te et hunc amittam hinc. alio pacto abire non potes.
Tyndarvs
Optumum atque aequissumum oras optumusque hominum es homo.
sed is privatam servitutem servit illi an publicam?
Hegio
335
Privatam medici Menarchi.
Tyndarvs
335
Pol is quidem huius est cliens.
tam hoc quidem tibi in proclivi quam imber est quando pluit.
Hegio
Fac is homo ut redimatur.
Tyndarvs
Faciam. sed te id oro, Hegio—
Hegio
Quid vis, dum ab re ne quid ores, faciam.
Tyndarvs
Ausculta, tum scies.
ego me amitti, donicum ille huc redierit, non postulo.
340
verum quaeso ut aestumatum hunc mihi des, quem mittam ad patrem,
ut is homo redimatur illi.
Hegio
Immo alium potius misero
hinc, ubi erunt indutiae, illuc, tuom qui conveniat patrem,
qui tua quae tu iusseris mandata ita út velis perferat.
Tyndarvs
At nihil est ignotum ad illum mittere: operam luseris.
345
hunc mitte, hic transactum reddet omne, si illuc venerit.
nec quemquam fideliorem neque cui plus credat potes
mittere ad eum nec qui magis sit servos ex sententia,
neque adeo cui suom concredat filium hodie audacius.
ne vereare, meo periclo húius ego experiar fidem,
350
fretus ingenio eius, quod me ésse scit erga se benevolum.
Hegio
Mittam equidem istunc aestumatum tua fide, si vis.
Tyndarvs
Volo;
quam citissime potest, tam hoc cedere ad factum volo.
Hegio
Num quae causa est quin, si ille huc non redeat, viginti minas
mihi des pro illo?
Tyndarvs
Optuma immo.
Hegio
Solvite istum nunciam,
355
atque utrumque.
Tyndarvs
355
Di tibi omnis omnia optata offerant,
cum me tanto honore honestas cumque ex vinclis eximis.
hoc quidem haud molestumst, iam quod collus collari caret.
Hegio
Quod bonis bene fit beneficium, gratia ea gravida est bonis.
nunc tu illum si illo es missurus, dice monstra praecipe
360
quae ad patrem vis nuntiari. vin vocem huc ad te?
Tyndarvs
360
Voca.
Hegio
Quae res bene vortat mihi meoque filio
vobisque, volt te novos erus operam dare
tuo veteri domino, quod is velit, fideliter.
nam ego te aestumatum huíc dedi viginti minis,
365
hic autem té ait mittere hinc velle ad patrem,
meum ut illic redimat filium, mutatio
inter me atque illum ut nostris fiat filiis.
Philocrates
Vtroque vorsum rectumst ingenium meum,
ad te atque ad illum; pro rota me uti licet:
370
vel ego huc vel illuc vortar, quo imperabitis.
Hegio
Tute tibi tuopte ingenio prodes plurumum,
cum servitutem íta fers ut ferri decet.
sequere. em tibi hominem.
Tyndarvs
Gratiám habeo tibi,
quom copiam istam mi et potestatem facis,
375
ut ego ad parentes hunc remittam nuntium,
qui me quid rerum hic agitem et quid fieri velim
patri meo, ordine omnem rem, illuc perferat.
nunc ita convenit inter me atque hunc, Tyndare,
ut te aestumatum in Alidem mittam ad patrem,
380
si non rebitas huc, ut viginti minas
dem pro te.
Philocrates
Recte convenisse sentio.
nam pater expectat aut me aut aliquem nuntium,
qui hinc ad se veniat.
Tyndarvs
Ergo animum advortas volo
quae nuntiare hinc te volo in patriam ad patrem.
Philocrates
385
Phílocrates, ut adhuc locorum feci, faciam sedulo,
ut potissimum quod in rem recte conducat tuam,
id petam idque persequar corde et animo atque viribus.
Tyndarvs
Facis ita ut te facere oportet. nunc animum advortas volo:
omnium primum salutem dicito matri et patri
390
et cognatis et si quem alium benevolentem videris;
me hic valere et servitutem servire huic homini optumo,
qui me honore honestiorem semper fecit et facit.
Philocrates
Istuc ne praecipias, facile memoria memini tamen.
Tyndarvs
Nam equidem, nisi quod custodem habeo, liberum me esse arbitror.
395
dicito patri, quo pacto mihi cum hoc convenerit
de huius filio.
Philocrates
Quae memini, mora mera est monerier.
Tyndarvs
Vt eum redimat et remittat nostrum huc amborum vicem.
Philocrates
Meminero.
Hegio
At quamprimum pote: istuc in rem utriquest maxime.
Philocrates
Non tuom tu magis videre quam ille suom gnatum cupit.
Hegio
400
Meus mihi, suos cuique est carus.
Philocrates
400
Numquid aliud vis patri
nuntiari?
Tyndarvs
Me hic valere et (tute audacter dicito,
Tyndare) inter nos fuisse ingenio haud discordabili,
neque te commeruisse culpam (neque me adversatum tibi)
beneque ero gessisse morem in tantis aerumnis tamen;
405
neque med umquam deseruisse te neque factis neque fide,
rebus in dubiis egenis. haec pater quando sciet,
Tyndare, ut fueris animatus erga suom gnatum atque se,
numquam erit tam avarus, quin te gratiis emittat manu †
et mea opera, si hinc rebito, faciam ut faciat facilius.
410
nam tua opera et comitate et virtute et sapientia
fecisti ut redire liceat ad parentis denuo,
cúm apud hunc confessus es et genus et divitias meas:
quo pacto emisisti e vinclis tuom erum tua sapientia.
Philocrates
Feci ego ista út commemoras, et te meminisse id gratum est mihi.
415
merito tibi ea evenerunt a me; nam nunc, Philocrates,
sí ego item memorem quae me erga multa fecisti bene,
nox diem adimat; nam quasi servos meus esses, nihilo setius
tu mihi obsequiosus semper fuisti.
Hegio
Di vostram fidem,
hominum ingenium liberale. ut lacrumas excutiunt mihi.
420
videas corde amare inter se. quantis lautus laudibus
suom erum servos collaudavit.
Tyndarvs
Pól istic me haud centesimam
partem laudat quam ipse meritust ut laudetur laudibus.
Hegio
Ergo cum optume fecisti, nunc adest occasio
bene facta cumulare, ut erga hunc rem geras fideliter.
Philocrates
425
Magis non factum possum velle, quam opera experiar persequi;
id ut scias, Iovem supremum testem laudo, Hegio,
Hegio
Probus es homo.
Philocrates
me infidelem non futurum Philocrati.
Nec me secus umquam ei facturum quicquam quam memet mihi.
Tyndarvs
Istaec dicta te experiri et operis et factis volo;
430
et, quo minus dixi quam volui de te, animum advortas volo,
atque horunc verborum causa caveto mi iratus fuas;
sed, te quaeso, cogitato hinc mea fide mitti domum
te aestimatum, et méam esse vitam hic pro te positam pignori,
ne tu me ignores, quom extemplo meo é conspectu abscesseris,
435
quom me servom in servitute pro ted hic reliqueris,
tuque te pro libero esse ducas, pignus deseras
neque des operam pro me ut huius reducem facias filium;
scito te hinc minis viginti aéstumatum mittier.
fac fidelis sis fideli, cave fidem fluxam geras:
440
nam pater, scio, faciet quae illum facere oportet omnia;
serva tibi in perpetuom amicum me, atque hunc inventum inveni.
haec per dexteram tuam te dextera retinens manu
opsecro, infidelior mihi ne fuas quam ego sum tibi.
tu hóc age. tu mihí erus nunc es, tu patronus, tu pater,
445
tibi commendo spes opesque meas.
Philocrates
445
Mandavisti satis.
satin habes, mandata quae sunt facta si refero?
Tyndarvs
Satis.
Philocrates
Et tua et tua huc ornatus reveniam ex sententia.
numquid aliud?
Tyndarvs
Vt quam primum possis redeas.
Philocrates
Res monet.
Hegio
Sequere me, viaticum ut dem á trapezita tibi,
450
eadem opera a praetore sumam syngraphum.
Tyndarvs
450
Quem syngraphum?
Hegio
Quem hic ferat secum ad legionem, hinc ire huic ut liceat domum.
tu intro abi.
Tyndarvs
Bene ambulato.—
Philocrates
Bene vale.
Hegio
Edepol rem meam
constabilivi, quom illos emi de praeda a quaestoribus;
expedivi ex servitute filium, si dis placet.
455
at etiam dubitavi, hos homines emerem an non emerem, diu.
servate istum sultis intus, servi, ne quoquam pedem
ecferat sine custodela. iam ego apparebo domi;
ad fratrem modo captivos alios inviso meos,
eadem percontabor, ecquis hunc ádulescentem noverit.
460
sequere tu, te ut amittam; ei rei primum praevorti volo.—
Tap any Latin word to look it up