Chrysalvs
170
Erilis patria, salve, quam ego biennio,
postquam hinc in Ephesum abii, conspicio lubens.
saluto te, vicine Apollo, qui aedibus
propinquos nostris accolis, veneroque te,
ne Nicobulum me sinas nostrum senem
175
prius cónvenire quam sodalem viderim
Mnesilochi Pistoclerum, quem ad epistulam
Mnesilochus misit super amica Bacchide.
Pistoclervs
Mirumst me ut redeam te opere tanto quaesere,
qui abire hinc nullo pacto possim, si velim:
180
ita me vadatum amore vinctumque adtines.
Chrysalvs
Pro di immortales, Pistoclerum conspicor.
o Pistoclere, salve.
Pistoclervs
Salve, Chrysale.
Chrysalvs
Compendi verba multa iam faciam tibi.
venire tu me gaudes: ego credo tibi;
185
hospitium et cenam pollicere, ut convenit
peregre advenienti: ego autem venturum adnuo.
salutem tibi ab sodáli solidam nuntio:
rogabis me úbi sit: vivit.
Pistoclervs
Nempe recté valet?
Chrysalvs
Istuc volebam ego ex te percontarier.
Pistoclervs
190
Qui scire possum?
Chrysalvs
190
Nullus plus.
Pistoclervs
190
Quemnam ad modum?
Chrysalvs
Quia si illa inventa est, quam ille amat, recte valet;
si non inventa est, minus valet moribundusque est.
animast amica amanti: sí abest, nullus est;
si adest, res nullast: ipsus est—nequam et miser.
195
sed tu quid factitasti mandatis super?
Pistoclervs
Egon ut, quod ab illoc attigisset nuntius,
non impetratum id advenienti ei redderem?
regiones colere mavellem Acherunticas.
Chrysalvs
Eho, an ínvenisti Bacchidem?
Pistoclervs
Samiam quidem.
Chrysalvs
Vide quaeso, ne quis tractet illam indiligens;
scis tu ut confringi vas cito Samium solet.
Pistoclervs
Iamne ut soles?
Chrysalvs
Dic ubi ea nunc est, obsecro.
Pistoclervs
Hic, exeuntem me unde aspexisti modo.
Chrysalvs
205
Vt istúc est lepidum: proximae viciniae
habitat. ecquidnam meminit Mnesilochi?
Pistoclervs
Rogas?
immo unice unum plurimi pendit.
Chrysalvs
Papae.
Pistoclervs
Immo ut eam credis? misera amans desiderat.
Chrysalvs
Scitum istuc.
Pistoclervs
Immo, Chrysale, em non tantulum
210
umquam intermittit tempus quin eum nominet.
Chrysalvs
Tanto hercle melior.
Pistoclervs
Immo—
Chrysalvs
Immo hercle abiero
potius.
Pistoclervs
Num invitus rem bene gestam audis eri?
Chrysalvs
Non res, sed actor mihi cor odio sauciat.
etiam Epidicum, quam ego fabulam aeque ac me ipsum amo,
215
nullam aeque invitus specto, sí agit Pellio.
sed Bacchis etiam fortis tibi visast?
Pistoclervs
Rogas?
ni nanctus Venerem essem, hanc Iunonem dicerem.
Chrysalvs
Edepol, Mnesiloche, ut hanc rem natam intellego,
quod ames paratumst: quod des inventost opus.
220
nam istic fortasse auro est opust.
Pistoclervs
220
Phílippeo quidem.
Chrysalvs
Atque eo fortasse iám opust.
Pistoclervs
Immo etiam prius:
nam iam huc adveniet miles.
Chrysalvs
Et miles quidem?
Pistoclervs
Qui de amittenda Bacchide aurum hic exiget.
Chrysalvs
Veniat quando volt, atque ita ne mihi sit morae.
225
domist: non metuo nec ego quoiquam supplico,
dum quidem hoc valebit pectus perfidia meum.
abi intro, ego hic curabo. tu intus dicito
Mnesilochum adesse Bacchidi.
Pistoclervs
Faciam ut iubes.—
Chrysalvs
Negotium hoc ad me adtinet aurarium.
230
mille et ducentos Philippos áttulimus aureos
Epheso, quos hospes debuit nostro seni.
inde ego hodie aliquam machinabor machinam,
unde aurum efficiam amanti erili filio.
sed foris concrepuit nostra: quinam exit foras?
Nicobvlvs
235
Ibo in Piraeum, visam écquae advenerit
in portum ex Epheso navis mercatoria.
nam meus formidat animus, nostrum tam diu
ibi desidere neque redire filium.
Chrysalvs
Extexam ego illum pulchre iam, si di volunt.
240
haud dormitandumst: opus est chryso Chrysalo.
adibo hunc, quem quidem ego hódie faciam hic arietem
Phrixi, itaque tondebo auro usque ad vivam cutem.
servos salutat Nicobulum Chrysalus.
Nicobvlvs
Pro di immortales, Chrysale, ubi mist filius?
Chrysalvs
245
Quin tu salutem primum reddis quam dedi?
Nicobvlvs
Salve. sed ubinamst Mnesilochus?
Chrysalvs
Vivit, valet.
Nicobvlvs
Venitne?
Chrysalvs
Venit.
Nicobvlvs
Euax, aspersisti aquam.
benene usque valuit?
Chrysalvs
Pancratice atque athletice.
Nicobvlvs
Quid hoc? qua causa éum in Ephesum miseram,
250
accepitne aurum ab hospite Archidemide?
Chrysalvs
Heu, cor meum et cerebrum, Nicobule, finditur,
istius hominis ubi fit quomque mentio.
tun hospitem illum nominas hostem tuom?
Nicobvlvs
Quid ita, obsecro hercle?
Chrysalvs
Quia edepol certo scio,
255
Volcanus, Luna, Sol, Dies, dei quattuor,
scelestiorem nullum inluxere alterum.
Nicobvlvs
Quamne Archidemidem?
Chrysalvs
Quam, inquam, Archidemidem.
Nicobvlvs
Quid fecit?
Chrysalvs
Quid non fecit? quin tu id me rogas?
primumdum infitias ire coepit filio,
260
negare se debere tibi triobulum.
continuo ántiquom hospitem nostrum sibi
Mnesilochus advocavit, Pelagonem senem;
eo praésente homini extemplo ostendit symbolum,
quem tute dederas, ad eum ut ferret, filio.
Nicobvlvs
265
Quid ubi ei ostendit symbolum?
Chrysalvs
265
Infit dicere
adulterinum et non eum esse symbolum.
quotque innocenti ei dixit contumelias!
adulterare eum aibat rebus ceteris.
Nicobvlvs
Habetin aurum? íd mihi dici volo.
Chrysalvs
270
Postquam quidem praétor recuperatores dedit,
damnatus demum, vi coactus reddidit
ducentós et mille Phílippum.
Nicobvlvs
Tantum debuit.
Chrysalvs
Porro etiam ausculta pugnam quam voluit dare.
Nicobvlvs
Etiamnest quid porro?
Chrysalvs
Em, áccipitrina haec nunc erit.
Nicobvlvs
275
Deceptus sum, Autolyco hospiti aurum credidi.
Chrysalvs
Quin tu audi.
Nicobvlvs
Immo ingenium avidi haud pernoram hospitis.
Chrysalvs
Postquam aurum abstulimus, in navem conscendimus,
domi cupientes. forte ut adsedi in stega,
dum circumspecto, átque ego lembum conspicor
280
longum, strigorem maleficum exornarier.
Nicobvlvs
Perii hercle, lembus ille mihi laedit latus.
Chrysalvs
Is erat communis cum hospite et praedonibus.
Nicobvlvs
Adeon me fuisse fungum, ut qui illi crederem,
cum mi ipsum nomen eius Archidemides
285
clamaret dempturum esse, si quid crederem?
Chrysalvs
Is lembus nostrae navi insidias dabat.
occepi ego observare eos quam rem gerant.
interea e portu nostra navis solvitur.
ubi portu eximus, homines remigio sequi,
290
neque aves neque venti citius. quoniam sentio
quae res gereretur, navem extemplo statuimus.
quoniam vident nos stare, occeperunt ratem
turbare in portu.
Nicobvlvs
Edepol mortalis malos.
quid denique agitis?
Chrysalvs
Rursum in portum recipimus.
Nicobvlvs
295
Sapienter factum a vobis. quid illi postea?
Chrysalvs
Revorsionem ad terram faciunt vesperi.
Nicobvlvs
Aurum hercle auferre voluere: ei rei operam dabant.
Chrysalvs
Non me fefellit, sensi, eo exanimatus fui.
quoniam videmus auro insidias fieri,
300
capimus consilium continuo; postridie
auferimus aurum ómne illis praesentibus,
palam atque aperte, ut illi id factum sciscerent.
Nicobvlvs
Scite hercle. cedo quid illi?
Chrysalvs
Tristes ilico,
quom extemplo a portu íre nos cum auro vident,
305
subducunt lembum capitibus quassantibus.
nos apud Theotímum omne aurum deposivimus,
qui illic sacerdos est Dianae Ephesiae.
Nicobvlvs
Quis istíc Theotimust?
Chrysalvs
Megalobuli filius,
qui nunc in Ephesost Ephesiis carissimus.
Nicobvlvs
310
Ne ille hercle mihi sit multo tanto carior,
si me illo auro tanto circumduxerit.
Chrysalvs
Quin in eapse aede Dianai conditumst;
ibidem publicitus servant.
Nicobvlvs
Occidistis me;
nimio hic privatim servaretur rectius.
315
sed nilne áttulistis inde auri domum?
Chrysalvs
Immo etiam. verum quantum attulerit nescio.
Quia Mnesilochus noctu clanculum
Nicobvlvs
Quid? nescis?
Chrysalvs
devenit ad Theotimum, nec mihi credere
nec cuiquam in navi voluit: eo ego nescio
320
quantillum attulerit; verum haud permultum attulit.
Nicobvlvs
Etiam dimidium censes?
Chrysalvs
Non edepol scio;
verum haud opinor.
Nicobvlvs
Fertne partem tertiam?
Chrysalvs
Non hercle opinor; verum verum nescio.
profecto de auro nil scio nisi nescio.
325
nunc tibimet illuc navi capiundumst iter,
ut illúd reportes aurum ab Theotimo domum.
atque heus tu.
Nicobvlvs
Quid vis?
Chrysalvs
Anulum gnati tui
facito ut memineris ferre.
Nicobvlvs
Quid opust anulo?
Chrysalvs
Quia id sígnumst cum Theotimo, quí eum illi adferet,
330
ei aurum ut reddat.
Nicobvlvs
330
Meminero, et recte mones.
sed divesne est istic Theotimus?
Chrysalvs
Etiam rogas?
quin auro hábeat soccis subpactum solum?
Nicobvlvs
Cur ita fastidit?
Chrysalvs
Tantas divitias habet;
nescit quid faciat auro.
Nicobvlvs
Mihi dederit velim.
335
sed qui praesente id aurum Theotimo datumst?
Chrysalvs
Populo praesente: nullust Ephesi quin sciat.
Nicobvlvs
Istuc sapienter saltem fecit filius,
cum diviti homini id aurum servandum dedit;
ab eo licebit quamvis subito sumere.
Chrysalvs
340
Immo em tantisper numquam te morabitur,
quin habeas illud quo die illuc veneris.
Nicobvlvs
Censebam me effugisse a vita marituma,
ne navigarem tandem hoc aetatis senex;
id mi haud, utrum velim, licere intellego:
345
ita bellus hospes fecit Archidemides.
ubi nunc est ergo meus Mnesilochus filius?
Chrysalvs
Deos átque amicos iit salutatum ad forum.
Nicobvlvs
At ego hinc ad illum, ut convenam quantum potest.—
Chrysalvs
Ille est oneratus recte et plus iusto vehit.
350
exorsa haec tela non male omnino mihi est:
ut amantem erilem copem facerem filium,
ita feci, ut auri quantum vellet sumeret,
quantum autem lubeat reddere ut reddat patri.
senex in Ephesum íbit aurum arcessere,
355
hic nostra agetur aetas in malacum modum,
siquidem híc relinquet neque secum abducet senex
med et Mnesilochum. quas ego hic turbas dabo!
sed quid futurumst, cum hoc senex resciverit,
cum se excucurrisse illuc frustra sciverit
360
nosque aurum abusos? quid mihi fiet postea?
credo hercle adveniens nomen mutabit mihi
facietque extemplo Crucisalum me ex Chrysalo.
aufugero hercle, si magis usus venerit.
si ero reprehensus, macto ego illum infortunio:
365
si illi sunt virgae ruri, at mihi tergum domist.
nunc ibo, erili filio hanc fabricam dabo
super auro amicaque eius inventa Bacchide.—
Tap any Latin word to look it up