Plautus Asinaria
EN Lat Orig
Act 3
Cleareta
Néqueon ego ted interdictis facere mansuetem meis?
505 an ita tu es animata, ut qui matris éxpers imperio sies?
Philaenivm
Vbi piem Pietatem, si istoc more moratam tibi
postulem placere, mater, mihi quo pacto praecipis?
Cleareta
An decorum est adversari meis te praeceptis?
Philaenivm
Quid est?
Cleareta
Hocine est pietatem colere, matris impérium minuere?
Philaenivm
510 Neque quae recte faciunt culpo neque quae delinquont amo.
Cleareta
Satis dicacula es amatrix.
Philaenivm
Mater, is quaestus mihi est:
lingua poscit, corpus quaerit; animus orat, res monet.
Cleareta
Ego te volui castigare, tu mi accusatrix ades.
Philaenivm
Neque edepol te accuso neque id me facere fas existimo.
515 verum ego meas queror fortunas, cum illo quém amo prohibeor.
Cleareta
Ecqua pars orationis de die dabitur mihi?
Philaenivm
Et meam partem loquendi ét tuam trado tibi;
ad loquendum atque ad tacendum tute habeas portisculum.
quin pol si reposivi remum, sola ego in casteria
520 ubi quiesco, omnis familiae causa consistit tibi.
Cleareta
Quid ais tu, quam ego unam vidi mulierem audacissimam?
quotiens te votui Argyrippum filium Demaeneti
compellare aut contrectare, conloquive aut contui?
quid dedit? quid ad nos iussit deportari? an tu tibi
525 verba blanda esse aurum rere, dicta docta pro datis?
ultro amas, ultro expetessis, ultro ad te accersi iubes.
illos qui dant, eos derides; qui deludunt, deperis.
an te id exspectare oportet, si quis promittat tibi
te facturum divitem, si moriatur mater sua?
530 ecastor nobis periclum magnum et familiae portenditur,
dum eius exspectamus mortem, ne nos moriamur fame.
nunc adeo nisi mi huc argenti ádfert viginti minas,
ne ille ecastor hinc trudetur largus lacrumarum foras.
hic dies summust apud me inópiae excusatio.
Philaenivm
535 Patiar, si cibo carere me iubes, mater mea.
Cleareta
Non voto téd amare qui dant quoia amentur gratia.
Philaenivm
Quid si hic animus occupatust, mater, quid faciam? mone.
Cleareta
Em,
meum caput contemples, si quidem ex re consultas tua.
Philaenivm
Etiam ópilio qui pascit, mater, alienas ovis,
aliquam habet peculiarem, qui spem soletur suam.
sine me amare unum Argyrippum ánimi causa, quem volo.
Cleareta
Intro abi, nam te quidem edepol nihil est impudentius.
Philaenivm
Audientem dicto, mater, produxisti filiam.
Libanvs
545 Perfídiae laudes grátiasque habémus merito mágnas,
quom nostris sycophantiis, dolis astutiisque,
scapularum confidentia, virtute ulmorum freti
qui advorsum stimulos, lamminas, crucesque compedesque,
nervos, catenas, carceres, numellas, pedicas, boias
indoctoresque acerrumos gnarosque nostri tergi,
qui saepe ante in nostras scapulas cicatrices indiderunt
eae núnc legiones, copiae exercitusque eorum
555 vi pugnando periuriis nostris fugae potiti.
id virtute huiuscollegae meaque comitate
factumst. qui me vir fortior ad sufferundas plagas?
Leonida
Edepol virtutes qui tuas non possis conlaudare
sic ut ego possim, quae domi duellique male fecisti.
560 ne illa edepol pro merito tuo memorari multa possunt:
ubi fidentem fraudaveris, ubi ero infidelis fueris,
ubi verbis conceptis sciens libenter periuraris,
ubi parietes perfoderis, in furto ubi sis prehensus,
ubi saepe causam dixeris pendens adversus octo
565 artutos, audacis viros, valentis virgatores.
Libanvs
Fateor profecto ut praedicas, Leonida, esse vera;
verum edepol ne etiam túa quoque malefacta iterari multa
et vero possunt: ubi sciens fideli infidus fueris,
ubi prensus in furto sies manifesto et verberatus,
570 ubi periuraris, ubi sacro manus sis admolitus,
ubi eris damno, molestiae et dedecori saepe fueris,
ubi creditum quod sit tibi datum esse pernegaris,
ubi amicae quám amico tuo fueris magis fidelis,
ubi saepe ad languorem tua duritia dederis octo
575 validos lictores, ulmeis adfectos lentis virgis.
num male relata est gratia, ut collegam collaudavi?
Leonida
Vt meque teque maxime atque ingenio nostro decuit.
Libanvs
Iam omitte ista atque hoc quod rogo responde.
Leonida
Rogita quod vis.
Hariolare.
Libanvs
Argenti vinginti minas habesne?
Leonida
580 edepol senem Demaenetum lepidum fuisse nobis:
ut adsimulabat Sauream med esse quam facete!
nimis aegre risum contini, ubi hospitem inclamavit,
quod se absente mihi fidem habere noluisset.
ut memoriter me Sauream vocabat atriensem!
Libanvs
585 Mane dúm.
Leonida
585 Quid est?
Libanvs
585 Philaenium estne haéc quae intus exit
atque Argyrippus una?
Leonida
Opprime os, is est. subauscultemus.
Libanvs
Lacrumantem lacinia tenet lacrumans. quidnam esse dicam?
taciti auscultemus.
Leonida
Attatae, modo hercle in mentem venit,
nimis véllem habere perticam.
Libanvs
Quoi rei?
Leonida
Qui verberarem
590 asinos, si forte occeperint clamare hinc ex crumina.
Argyrippvs
Cur me retentas?
Philaenivm
Quia tui amans abeuntis egeo.
Argyrippvs
Vale.
Philaenivm
Aliquanto ámplius valerem, si hic maneres.
Argyrippvs
Salve.
Philaenivm
Salvere me iubes, quoi tu abiens offers morbum.
Argyrippvs
Mater supremam mihi tua dixit, domum ire iussit.
Philaenivm
595 Acerbum funus filiae faciet, si te carendum est.
Libanvs
Homo hercle hinc exclusust foras.
Leonida
Ita res est.
Argyrippvs
Mitte quaeso.
Philaenivm
Quo nunc abis? quin tu hic manes?
Argyrippvs
Nox, si voles, manebo.
Libanvs
Audin hunc opera ut largus est nocturna? nunc enim esse
negotiosum interdius videlicet Solonem,
600 leges ut conscribat, quibus se populus teneat. gerrae!
qui sese parere apparent huius légibus, profecto
numquam bonae frugi sient, dies noctesque potent.
Leonida
Ne iste hercle ab ista non pedem discedat, si licessit,
qui nunc festinat atque ab hac minatur sese abire.
Libanvs
605 Sermoni iam finem face tuo, huius sermonem accipiam.
Argyrippvs
Vale.
Philaenivm
Quo properas?
Argyrippvs
Bene vale, apud Orcum te videbo.
nam equidem me iam quantum potest a vita abiudicabo.
Philaenivm
Cur tu, obsecro, immerito meo me morti dedere optas?
Argyrippvs
Ego te? quam si intellegam deficere vita, iam ipse
610 vitam meam tibi largiar et de mea ad tuam addam.
Philaenivm
Cur ergo minitaris mihi, te vitam esse amissurum?
nam quid me facturam putas, si istuc quod dicis faxis?
mihi certum est facere in me omnia eadem quae tu in te faxis.
Argyrippvs
Oh melle dulci dulcior tu es.
Philaenivm
Certe enim vita es mi.
615 complectere.
Argyrippvs
615 Facio lubens.
Philaenivm
615 Vtinam sic efferamur.
Libanvs
Immo hercle vero,
Leonida
O Libane, uti miser est homo qui amat.
Libanvs
qui pendet multo est miserior.
Leonida
Scio qui periclum feci.
circum sistamus, alter hinc, hinc alter appellemus.
ere, salve. sed num fumus est haec mulier quam amplexare?
Argyrippvs
620 Quidum?
Leonida
620 Quia oculi sunt tibi lacrumantes, eo rogavi.
Argyrippvs
Patronus qui vobis fuit futurus, perdidistis.
Leonida
Equidem hercle nullum perdidi, ideo quia numquam ullum habui.
Libanvs
Philaenium, salve.
Philaenivm
Dabunt di quae velitis vobis.
Libanvs
Noctem tuam et vini cadum velim, si optata fiant.
Argyrippvs
625 Verbum cave fáxis, verbero.
Libanvs
625 Tibi equidem, non mihi opto.
Argyrippvs
Tum tu igitur loquere quod lubet.
Libanvs
Hunc hercle verberare.
Leonida
Quisnam istuc adcredat tibi, cinaede calamistrate?
tun verberes, qui pro cibo habeas te verberari?
Argyrippvs
Vt vostrae fortunae meis praecedunt, Libane, longe,
630 qui hódie numquam ad vesperum vivam.
Libanvs
630 Quapropter, quaeso?
Argyrippvs
Quia ego hanc amó et haec me amat, huic quod dem nusquam quicquam est,
hinc med amantem ex aedibus eiecit huius mater.
argenti viginti minae me ad mórtem appulerunt,
quas hodie aduléscens Diabolus ipsi daturus dixit,
635 ut hanc ne quoquam mitteret nisi ad se hunc annum totum.
videtin viginti minae quid pollent quidve possunt?
ille qui íllas perdit salvos est, ego qui non perdo pereo.
Libanvs
Iam dedit argentum?
Argyrippvs
Non dedit.
Libanvs
Bono animo es, ne formida.
Leonida
Secede huc, Libane, te volo.
Libanvs
Si quid vis.
Argyrippvs
Obsecro vos,
640 eadem istac opera suaviust complexos fabulari.
Libanvs
Non omnia eadem aeque omnibus, ere, suavia esse scito:
vobis est suave amantibus complexos fabulari,
ego complexum huius nil moror, meum autem hic aspernatur.
proinde istud facias ipse quod faciamus nobis suades.
Argyrippvs
645 Ego vero, et quidem edepol lubens. interea, si videtur,
concedite istuc.
Leonida
Vin erum deludi?
Libanvs
Dignust sane.
Leonida
Vin faciam ut te Philaenium praesente hoc amplexetur?
Libanvs
Cupio hercle.
Leonida
Sequere hac.
Argyrippvs
Ecquid est salutis? satis locuti.
Leonida
Auscultate atque operam date et mea dicta devorate.
650 primum omnium servos tuos nos esse non negamus;
sed tibi si viginti minae argenti proferentur,
quo nos vocabis nomine?
Argyrippvs
Libertos.
Leonida
Non patronos?
Argyrippvs
Id potius.
Leonida
Viginti minae hic insunt in crumina,
has ego, si vis, tibi dabo.
Argyrippvs
Di te servassint semper,
655 custos erilis, decus popli, thensaurus copiarum,
salus interioriscorporis amorisque imperator.
hic pone, hic istam colloca cruminam in collo plane.
Leonida
Nolo ego te, quí erus sis, mihi onus istuc sustinere.
Argyrippvs
Quin tu labore liberas te atque istam imponis in me?
Leonida
660 Ego baiulabo, tu, ut decet dominum, ante me ito inanis.
Argyrippvs
Quid nunc?
Leonida
Quid est?
Argyrippvs
Quin tradis huc cruminam pressatum umerum?
Leonida
Hanc, cui daturu's hancdaturus es, iube petere atque orare mecum.
nam istuc proclive est, quo iubes me plane collocare.
Philaenivm
Da, meus ocellus, mea rosa, mi ánime, mea voluptas,
665 Leonida, argentum mihi, ne nos diiunge amantis.
Leonida
Dic me igitur tuom passerculum, gallinam, coturnicem,
agnellum, haedillum me tuom dic esse vel vitellum,
prehende auriculis, compara labella cum labellis.
Argyrippvs
Ten osculetur, verbero?
Leonida
Quam vero indignum visum est?
670 at qui pol hodie non feres, ni genua confricantur.
Argyrippvs
Quidvis egestas imperat: fricentur. dan quod oro?
Philaenivm
Age, mi Leonida, obsecro, fer amanti ero salutem,
redime istoc benefició te ab hoc, et tibi eme hunc isto argento.
Leonida
Nimis bélla es atque amabilis, et si hoc meum esset, hodie
675 numquam me orares quin darem: illum te orare meliust,
illic hánc mihi servandam dedit. ei sane bella belle.
cape hoc sis, Libane.
Argyrippvs
Furcifer, etiam me delusisti?
Leonida
Numquam hercle facerem, genua ni tam nequiter fricares.
age sis tu in partem nunciam hunc delude atque amplexare hanc.
Libanvs
680 Taceas, me spectes.
Argyrippvs
680 Quin ad hunc, Philaenium, adgredimur,
virum quidem pol optimum et non similem furis huius?
Libanvs
Inambulandum est: nunc mihi vicissim supplicabunt.
Argyrippvs
Quaeso hercle, Libane, sis erum tuis factis sospitari,
da mi istas viginti minas. vides me amantem egere.
Libanvs
685 Videbitur. factum volo. redito huc conticinno.
nunc istanc tantisper iube petere atque orare mecum.
Philaenivm
Amandone exorarier vis ted an osculando?
Libanvs
Enim véro utrumque.
Philaenivm
Ergo, obsecro, ét tu utrumque nostrum serva.
Argyrippvs
O Libane, mi patrone, mi trade istuc. magis decorumst
690 libertum potius quam patronum onus in via portare.
Philaenivm
Mi Libane, ocellus aureus, donum decusque amoris,
amabo, faciam quod voles, da istuc argentum nobis.
Libanvs
Dic igitur med aniticulam, columbam vel catellum,
hirundinem, monerulam, passerculum putillum,
695 fac proserpentem bestiam me, duplicem ut habeam linguam,
circumda torquem brachiis, meum collum circumplecte.
Argyrippvs
Ten complectatur, carnufex?
Libanvs
Quam vero indignus videor?
ne istuc nequiquam dixeris tam indignum dictum in me,
vehes pól hodie me, si quidem hoc argentum ferre speres.
Argyrippvs
700 Ten ego veham?
Libanvs
700 Tun hoc feras argentum áliter a me?
Argyrippvs
Perii hercle. si verum quidem et decorum erum vehere servom,
inscende.
Libanvs
Sic isti solent superbi subdomari.
asta igitur, ut consuetus es puer olim. scin ut dicam?
em sic. abi, laúdo, nec te equo magis est equos ullus sapiens.
Argyrippvs
705 Inscende actutum.
Libanvs
705 Ego fecero. hem quid istúc est? ut tu incedis?
demam hercle iam de hórdeo, tolutim ni badizas.
Argyrippvs
Amabo, Libane, iam sat est.
Libanvs
Numquam hercle hodie exorabis.
nam iam calcari quadrupedo agitabo advorsum clivom,
postidea ad pistores dabo, ut ibí cruciere currens.
710 asta ut descendam nunciam in proclivi, quamquam nequam es.
Argyrippvs
Quid nunc, amabo? quoniam, ut est libitum, nos delusistis,
datisne argentum?
Libanvs
Si quidem mihi statuam et aram statuis
atque ut deo mi hic immolas bovem: nam ego tibi Salus sum.
Leonida
Etiam tu, ere, istunc amoves abs te atqueipse me adgredere
715 atque illa, sibi quae hic iusserat, mihi statuis supplicasque?
Argyrippvs
Quem te autem divom nominem?
Leonida
Fortunam, atque Obsequentem.
Argyrippvs
Iam istoc es melior.
Libanvs
An quid est homini Salute melius?
Argyrippvs
Licet laúdem Fortunam, tamen ut ne Salutem culpem.
Philaenivm
Ecastor ambae sunt bonae.
Argyrippvs
Sciam ubi boni quid dederint.
Leonida
720 Opta id quod ut cóntingat tibi vis.
Argyrippvs
720 Quid si optaro?
Leonida
720 Eveniet.
Argyrippvs
Opto annum hunc perpetuom mihi huius operas.
Leonida
Impetrasti.
Argyrippvs
Ain vero?
Leonida
Certe inquam.
Libanvs
Ad me adi vicissim atque experire.
exopta id quod vis maxime tibi evenire: fiet.
Argyrippvs
Quid ego aliud exoptem amplius nisi illud cuius inópiast,
725 viginti argenti commodas minas, huius quas dem matri.
Libanvs
Dabuntur, animo sis bono face, exoptata optingent.
Argyrippvs
Vt consuevere, homines Salus frustratur et Fortuna.
Leonida
Ego caput huic argento fui hodie reperiundo.
Libanvs
Ego pes fui.
Argyrippvs
Quin nec caput nec pes sermoni apparet.
730 nec quid dicatis scire nec me cur ludatis possum.
Libanvs
Satis iám delusum censeo. nunc rém ut est eloquamur.
animum, Argyrippe, advorte sis. pater nos ferre hoc iussit
argentum ad ted.
Argyrippvs
Vt temperi opportuneque attulistis.
Libanvs
Hic inerunt viginti minae bonae, mala opera partae;
735 has tibi nos pactis legibus dare iussit.
Argyrippvs
735 Quid id est, quaeso?
Libanvs
Noctem huius et cénam sibi ut dares.
Argyrippvs
Iube advenire quaeso:
meritissimo eius quae volet faciemus, qui hosce amores
nostros dispulsos compulit.
Leonida
Patierin, Argyrippe,
patrem hanc amplexari tuom?
Argyrippvs
Haec faciet facile ut patiar.
740 Leonida, curre obsecro, patrem huc orato ut veniat.
Leonida
Iam dudum est intus.
Argyrippvs
Hac quidem non venit.
Leonida
Angiporto
illac per hortum circum iit clam, ne quis se videret
huc ire familiarium: ne uxor resciscat metuit.
de argento si mater tua sciát ut sit factum
Argyrippvs
Heia,
745 bene dicite.
Libanvs
745 Ite intro cito.
Argyrippvs
745 Valete.—
Leonida
745 Et vos amate.—
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1895
Leo, Weidmann, 1895 · 1895
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up