Third Stasimon
825 ἰώ μοί μοι·
σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι-
μύγματα θήσομαι.
παῖ, τί δράσεις; σῶμα σὸν καταικιῇ;
αἰαῖ αἰαῖ·
830 ἔρραἰθέριον πλοκάμων ἐμῶν ἄπο,
λεπτόμιτον φάρος.
τέκνον, κάλυπτε στέρνα, σύνδησαι πέπλους.
τί δέ με δεῖ στέρνα
καλύπτειν πέπλοις; δῆλα καὶ
835 ἀμφιφανῆ καὶ ἄκρυπτα δε-
835 δράκαμεν πόσιν.
ἀλγεῖς, φόνον ῥάψασα συγγάμῳ σέθεν;
κατὰ μὲν οὖν στένω
δαΐας τόλμας, ἂν ἔρεξ’·
κατάρατος ἐγὼ κατά-
ρατος ἀνθρώποις.
840 συγγνώσεταί σοι τήνδἁμαρτίαν πόσις.
Ἑρμιόνη
τί μοι ξίφος
ἐκ χερὸς ἠγρεύσω;
ἀπόδος, φίλα, ’πόδος, ἵνἀνταίαν
ἐρείσω πλαγάν· τί με βρόχων εἴργεις;
Τροφός
845 ἀλλεἴ σἀφείην μὴ φρονοῦσαν, ὡς θάνῃς;
Ἑρμιόνη
οἴμοι πότμου.
ποῦ μοι πυρὸς φίλα φλόξ;
ποῦ δεἰς πέτρας ἀερθῶ,
κατὰ πόντον καθὕλαν ὀρέων,
850 ἵνα θανοῦσα νερτέροισιν μέλω;
Τροφός
τί ταῦτα μοχθεῖς; συμφοραὶ θεήλατοι
πᾶσιν βροτοῖσιν τότἦλθον τότε.
Ἑρμιόνη
ἔλιπες ἔλιπες, πάτερ, ἐπακτίαν
855 ὡσεὶ μονάδἔρημον οὖσαν ἐνάλου κώπας.
ὀλεῖ ὀλεῖ με· τᾷδοὐκέτἐνοικήσω
νυμφιδίῳ στέγᾳ.
τίνος ἀγαλμάτων ἱκέτις ὁρμαθῶ;
860 δούλα δούλας γόνασι προσπέσω;
Φθιάδος ἐκ γᾶς
κυανόπτερος ὄρνις εἴθεἴην,
πευκᾶεν
σκάφος, διὰ Κυανέας ἐπέρασεν ἀκτὰς
865 πρωτόπλοος πλάτα.
Τροφός
παῖ, τὸ λίαν οὔτἐκεῖνἐπῄνεσα,
ὅτεἰς γυναῖκα Τρῳάδἐξημάρτανες,
οὔταὖ τὸ νῦν σου δεῖμ δειμαίνεις ἄγαν.
οὐχ ὧδε κῆδος σὸν διώσεται πόσις
870 φαύλοις γυναικὸς βαρβάρου πεισθεὶς λόγοις.
οὐ γάρ τί σαἰχμάλωτον ἐκ Τροίας ἔχει,
ἀλλἀνδρὸς ἐσθλοῦ παῖδα σὺν πολλοῖς λαβὼν
ἕδνοισι, πόλεώς τοὐ μέσως εὐδαίμονος.
πατὴρ δέ σοὐχ ὧδὡς σὺ δειμαίνεις, τέκνον,
875 προδοὺς ἐάσει δωμάτων τῶνδἐκπεσεῖν.
ἀλλεἴσιθεἴσω μηδὲ φαντάζου δόμων
πάροιθε τῶνδε, μή τιναἰσχύνην λάβῃς,
πρόσθεν μελάθρων τῶνδὁρωμένη, τέκνον.
Χορός
καὶ μὴν ὅδἀλλόχρως τις ἔκδημος ξένος
880 σπουδῇ πρὸς ἡμᾶς βημάτων πορεύεται.
Ὀρέστης
ξέναι γυναῖκες, τάδἔστἈχιλλέως
παιδὸς μέλαθρα καὶ τυραννικαὶ στέγαι;
Χορός
ἔγνως· ἀτὰρ δὴ τίς σὺ πυνθάνῃ τάδε;
Ὀρέστης
Ἀγαμέμνονός τε καὶ Κλυταιμήστρας τόκος,
885 ὄνομα δὈρέστης· ἔρχομαι δὲ πρὸς Διὸς
μαντεῖα Δωδωναῖ’. ἐπεὶ δἀφικόμην
Φθίαν, δοκεῖ μοι ξυγγενοῦς μαθεῖν πέρι
γυναικός, εἰ ζῇ κεὐτυχοῦσα τυγχάνει
Σπαρτιᾶτις Ἑρμιόνη· τηλουρὰ γὰρ
890 ναίουσἀφἡμῶν πεδίὅμως ἐστὶν φίλη.
Ἑρμιόνη
ναυτίλοισι χείματος λιμὴν φανεὶς
Ἀγαμέμνονος παῖ, πρός σε τῶνδε γουνάτων,
οἴκτιρον ἡμᾶς ὧν ἐπισκοπεῖς τύχας,
πράσσοντας οὐκ εὖ. στεμμάτων δοὐχ ἥσσονας
895 σοῖς προστίθημι γόνασιν ὠλένας ἐμάς.
Ὀρέστης
ἔα·
τί χρῆμα; μῶν ἐσφάλμεθ σαφῶς ὁρῶ
δόμων ἄνασσαν τήνδε Μενέλεω κόρην;
Ἑρμιόνη
ἥνπερ μόνην γε Τυνδαρὶς τίκτει γυνὴ
Ἑλένη κατοἴκους πατρί· μηδὲν ἀγνόει.
Ὀρέστης
900 Φοῖβἀκέστορ, πημάτων δοίης λύσιν.
τί χρῆμα; πρὸς θεῶν βροτῶν πάσχεις κακά;
Ἑρμιόνη
τὰ μὲν πρὸς ἡμῶν, τὰ δὲ πρὸς ἀνδρὸς ὅς μἔχει,
τὰ δἐκ θεῶν του· πανταχῇ δὀλώλαμεν.
Ὀρέστης
τίς οὖν ἂν εἴη μὴ πεφυκότων γέ πω
905 παίδων γυναικὶ συμφορὰ πλὴν εἰς λέχος;
Ἑρμιόνη
τοῦταὐτὸ καὶ νοσοῦμεν· εὖ μὑπηγάγου.
Ὀρέστης
ἄλλην τινεὐνὴν ἀντὶ σοῦ στέργει πόσις;
Ἑρμιόνη
τὴν αἰχμάλωτον Ἕκτορος ξυνευνέτιν.
Ὀρέστης
κακόν γἔλεξας, ἄνδρα δίσσἔχειν λέχη.
Ἑρμιόνη
910 τοιαῦτα ταῦτα. κᾆτἔγωγἠμυνάμην.
Ὀρέστης
μῶν εἰς γυναῖκἔρραψας οἷα δὴ γυνή;
Ἑρμιόνη
φόνον γἐκείνῃ καὶ τέκνῳ νοθαγενεῖ.
Ὀρέστης
κἄκτεινας, τις συμφορά σἀφείλετο;
Ἑρμιόνη
γέρων γε Πηλεύς, τοὺς κακίονας σέβων.
Ὀρέστης
915 σοὶ δἦν τις ὅστις τοῦδἐκοινώνει φόνου;
Ἑρμιόνη
πατήρ γἐπαὐτὸ τοῦτἀπὸ Σπάρτης μολών.
Ὀρέστης
κἄπειτα τοῦ γέροντος ἡσσήθη χερί;
Ἑρμιόνη
αἰδοῖ γε· καί μἔρημον οἴχεται λιπών.
Ὀρέστης
συνῆκα· ταρβεῖς τοῖς δεδραμένοις πόσιν.
Ἑρμιόνη
920 ἔγνως· ὀλεῖ γάρ μἐνδίκως. τί δεῖ λέγειν;
ἀλλἄντομαί σε Δία καλοῦσὁμόγνιον,
πέμψον με χώρας τῆσδὅποι προσωτάτω
πρὸς πατρῷον μέλαθρον· ὡς δοκοῦσί γε
δόμοι τἐλαύνειν φθέγμἔχοντες οἵδε με,
925 μισεῖ τε γαῖα Φθιάς. εἰ δἥξει πάρος
Φοίβου λιπὼν μαντεῖον εἰς δόμους πόσις,
κτενεῖ μἐπαἰσχίστοισιν· δουλεύσομεν
νόθοισι λέκτροις ὧν ἐδέσποζον πρὸ τοῦ.
πῶς οὖν τάδ’, ὡς εἴποι τις, ἐξημάρτανες;
930 κακῶν γυναικῶν εἴσοδοί μἀπώλεσαν,
αἵ μοι λέγουσαι τούσδἐχαύνωσαν λόγους·
Σὺ τὴν κακίστην αἰχμάλωτον ἐν δόμοις
δούλην ἀνέξῃ σοὶ λέχους κοινουμένην;
μὰ τὴν ἄνασσαν, οὐκ ἂν ἔν γἐμοῖς δόμοις
935 βλέπουσἂν αὐγὰς τἄμἐκαρποῦτἂν λέχη.
κἀγὼ κλύουσα τούσδε Σειρήνων λόγους,
σοφῶν πανούργων ποικίλων λαλημάτων,
ἐξηνεμώθην μωρίᾳ. τί γάρ μἐχρῆν
πόσιν φυλάσσειν, παρῆν ὅσων ἔδει;
940 πολὺς μὲν ὄλβος· δωμάτων δἠνάσσομεν·
παῖδας δἐγὼ μὲν γνησίους ἔτικτον ἄν,
δἡμιδούλους τοῖς ἐμοῖς νοθαγενεῖς.
ἀλλοὔποτοὔποτ’—οὐ γὰρ εἰσάπαξ ἐρῶ
χρὴ τούς γε νοῦν ἔχοντας, οἷς ἔστιν γυνή,
945 πρὸς τὴν ἐν οἴκοις ἄλοχον ἐσφοιτᾶν ἐᾶν
γυναῖκας· αὗται γὰρ διδάσκαλοι κακῶν·
μέν τι κερδαίνουσα συμφθείρει λέχος,
δἀμπλακοῦσα συννοσεῖν αὑτῇ θέλει,
πολλαὶ δὲ μαργότητι κἀντεῦθεν δόμοι
950 νοσοῦσιν ἀνδρῶν. πρὸς τάδεὖ φυλάσσετε
κλῄθροισι καὶ μοχλοῖσι δωμάτων πύλας·
ὑγιὲς γὰρ οὐδὲν αἱ θύραθεν εἴσοδοι
δρῶσιν γυναικῶν, ἀλλὰ πολλὰ καὶ κακά.
Χορός
ἄγαν ἐφῆκας γλῶσσαν εἰς τὸ σύμφυτον.
955 συγγνωστὰ μέν νυν σοὶ τάδ’, ἀλλὅμως χρεὼν
κοσμεῖν γυναῖκας τὰς γυναικείας νόσους.
Ὀρέστης
σοφόν τι χρῆμα τοῦ διδάξαντος βροτοὺς
λόγους ἀκούειν τῶν ἐναντίων πάρα.
ἐγὼ γὰρ εἰδὼς τῶνδε σύγχυσιν δόμων
960 ἔριν τε τὴν σὴν καὶ γυναικὸς Ἕκτορος,
φυλακὰς ἔχων ἔμιμνον, εἴταὐτοῦ μενεῖς
εἴτἐκφοβηθεῖσαἰχμαλωτίδος φόνῳ
γυναικὸς οἴκων τῶνδἀπηλλάχθαι θέλεις.
ἦλθον δὲ σὰς μὲν οὐ σέβων ἐπιστολάς,
965 εἰ δἐνδιδοίης, ὥσπερ ἐνδίδως, λόγον,
πέμψων σἀποἴκων τῶνδ’. ἐμὴ γὰρ οὖσα πρὶν
σὺν τῷδε ναίεις ἀνδρὶ σοῦ πατρὸς κάκῃ,
ὃς πρὶν τὰ Τροίας εἰσβαλεῖν ὁρίσματα
γυναῖκἐμοί σε δοὺς ὑπέσχεθὕστερον
970 τῷ νῦν σἔχοντι, Τρῳάδεἰ πέρσοι πόλιν.
ἐπεὶ δἈχιλλέως δεῦρἐνόστησεν γόνος,
σῷ μὲν συνέγνων πατρί, τὸν δἐλισσόμην
γάμους ἀφεῖναι σούς, ἐμὰς λέγων τύχας
καὶ τὸν παρόντα δαίμον’, ὡς φίλων μὲν ἂν
975 γήμαιμἀπἀνδρῶν, ἔκτοθεν δοὐ ῥᾳδίως,
φεύγων ἀποἴκων ἃς ἐγὼ φεύγω φυγάς.
δἦν ὑβριστὴς εἴς τἐμῆς μητρὸς φόνον
τάς θαἱματωποὺς θεὰς ὀνειδίζων ἐμοί.
κἀγὼ ταπεινὸς ὢν τύχαις ταῖς οἴκοθεν
980 ἤλγουν μὲν ἤλγουν, συμφοραῖς δἠνειχόμην,
σῶν δὲ στερηθεὶς ᾠχόμην ἄκων γάμων.
νῦν οὖν, ἐπειδὴ περιπετεῖς ἔχεις τύχας
καὶ ξυμφορὰν τήνδεἰσπεσοῦσἀμηχανεῖς,
ἄξω σἀποἴκων καὶ πατρὸς δώσω χερί.
985 τὸ συγγενὲς γὰρ δεινόν, ἔν τε τοῖς κακοῖς
οὐκ ἔστιν οὐδὲν κρεῖσσον οἰκείου φίλου.
Ἑρμιόνη
νυμφευμάτων μὲν τῶν ἐμῶν πατὴρ ἐμὸς
μέριμναν ἕξει, κοὐκ ἐμὸν κρίνειν τόδε.
ἀλλὡς τάχιστα τῶνδέ μἔκπεμψον δόμων,
990 μὴ φθῇ με προσβὰς δῶμα καὶ μολὼν πόσις,
πρέσβυς οἴκους μἐξερημοῦσαν μαθὼν
Πηλεὺς μετέλθῃ πωλικοῖς διώγμασιν.
Ὀρέστης
θάρσει γέροντος χεῖρα· τὸν δἈχιλλέως
μηδὲν φοβηθῇς παῖδ’, ὅσεἰς ἔμὕβρισε.
995 τοία γὰρ αὐτῷ μηχανὴ πεπλεγμένη
βρόχοις ἀκινήτοισιν ἕστηκεν φόνου
πρὸς τῆσδε χειρός· ἣν πάρος μὲν οὐκ ἐρῶ,
τελουμένων δὲ Δελφὶς εἴσεται πέτρα.
μητροφόντης δ’, ἢν δορυξένων ἐμῶν
1000 μείνωσιν ὅρκοι Πυθικὴν ἀνὰ χθόνα,
δείξει γαμεῖν σφε μηδένὧν ἐχρῆν ἐμέ.
πικρῶς δὲ πατρὸς φόνιον αἰτήσει δίκην
ἄνακτα Φοῖβον· οὐδέ νιν μετάστασις
γνώμης ὀνήσει θεῷ διδόντα νῦν δίκας,
1005 ἀλλἔκ τἐκείνου διαβολαῖς τε ταῖς ἐμαῖς
κακῶς ὀλεῖται· γνώσεται δἔχθραν ἐμήν.
ἐχθρῶν γὰρ ἀνδρῶν μοῖραν εἰς ἀναστροφὴν
δαίμων δίδωσι κοὐκ ἐᾷ φρονεῖν μέγα.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1902
OCT
Murray, OCT, 1902 · 1902
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up