Plautus Trinummus
EN Lat Orig
Act 5
Lysiteles
1115 Hic homóst omnium hominum praécipuos,
voluptátibus gaudiisque ántepotens:
ita cómmoda quae cupio éveniunt,
quod ago ádsequitur, subest, súbsequitur,
ita gaúdiis gaudium súppeditat.
1120 módo me Stasimus Lesbonici servos convenit domi;
is mihi dixit, suom erum peregre huc advenisse Charmidem.
nunc mi is propere conveniundust, ut quae cum eius filio
egi, ei rei fundus pater sit potior. eo quantum potest.
sed fores haé sonitu suo míhi moram obiciunt incommode.
Charmides
1125 Neque fuit neque erit neque esse quemquam hominem in terra arbitror,
quoi fides fidelitasque amicum erga aequiperet tuam;
nam exaedificavisset me ex his aedibus, apsque te foret.
Callicles
Si quid amicum erga bene feci aut consului fideliter,
non videor meruisse laudem, culpa caruisse arbitror.
1130 nam beneficium, homini proprium quod datur, † prosumpserit,
quod datum utendumst, id repetundi copiast quando velit.
Charmides
Est ita ut tu dicis. sed ego hoc nequeo mirari satis,
eum sororem despondisse suam in tam fortem familiam.
Callicles
Lysiteli quidem Philtonis filio.
Lysiteles
Enim me nominat.
Charmides
1135 Familiam optumam occupavit.
Lysiteles
1135 Quid ego cesso hos conloqui?
sed maneam etiam opinor, namque hoc commodum orditur loqui.
Charmides
Vah.
Callicles
Quid est?
Charmides
Oblitus intus dudum tibi sum dicere:
modo mi advenienti nugator quidam occessit obviam,
nimis pergraphicus sycophanta; is mille nummum se aureum
1140 meo datu tibi ferre et gnato Lesbonico aibat meo;
quem ego nec qui esset noram, neque eum ante usquam conspexi prius.
sed quid rides?
Callicles
Meo adlegatu venit, quasi qui aurum mihi
ferret aps te, quod darem tuae gnatae dotem, ut filius
tuos, quando illi a me darem, esse allatum id aps te crederet
1145 neu qui rem ipsam posset intellegere, et thensaurum tuom
me esse penes, atque eum a me lege populi patrium posceret.
Charmides
Scite edepol.
Callicles
Megaronides communis hoc meus et tuos
benevolens commentust.
Charmides
Quin conlaudo consilium et probo.
Lysiteles
Quid ego ineptus, dum sermonem vereor interrumpere,
1150 solus sto nec quod conatus sum agere ago? hominis conloquar.
Charmides
Quis hic est, qui huc ad nos incedit?
Lysiteles
Charmidem socerum suom
Lysiteles salutat.
Charmides
Di dent tibi, Lysiteles, quae velis.
Callicles
Non ego sum salute dignus?
Lysiteles
Immo salve, Callicles;
hunc priorem aequomst me habere: tunica propior palliost.
Callicles
1155 Deos volo consilia vostra vobis recte vortere.
Charmides
Filiam meam tíbi desponsam esse audio.
Lysiteles
Nisi tu nevis.
Charmides
Immo haud nolo.
Lysiteles
Sponden ergo tuam gnatam uxorem mihi?
Charmides
Spondeo, et mille auri Philippum dotis.
Lysiteles
Dotem nil moror.
Charmides
Si illa tibi placet, placenda dos quoque est quam dat tibi.
1160 postremo quod vis non duces, nisi illud quod non vis feres.
Callicles
Ius hic orat.
Lysiteles
Impetrabit te advocato atque arbitro.
istac lege filiam tuam spónden mi uxorem dari?
Charmides
Spondeo.
Callicles
Et ego spondeo ídem hoc.
Lysiteles
Oh salvete, adfines mei.
Charmides
Atque edepol sunt res, quas propter tibi tamen suscensui.
Lysiteles
1165 Quid ego feci?
Charmides
1165 Meum corrumpi quia perpessu'sperpessus es filium.
Lysiteles
Si id mea voluntate factumst, est quod mihi suscenseas.
sed sine me hoc aps te impetrare quod volo.
Charmides
Quid id est?
Lysiteles
Scies.
si quid stulte fecit, ut ea missa facias omnia.
quid quassas caput?
Charmides
Cruciatur cor mi, et metuo.
Lysiteles
Quidnam id est?
Charmides
1170 Quom ille itast ut esse nolo, id crucior; metuo, si tibi
denegem quod me oras, ne te leviorem erga me putes.
non gravabor. faciam ita ut vis.
Lysiteles
Probus es. eo, ut illum evocem.
Charmides
Miserumst, male promerita, ut merita sunt, si ulcisci non licet.
Lysiteles
Aperite hoc, aperite propere et Lesbonicum, si domist,
1175 foras evocate: ita subitost propere quod eum conventum volo.
Lesbonicvs
Quis homo tam tumultuoso sonitu me excivit subito foras?
Lysiteles
Benevolens tuos atque amicus.
Lesbonicvs
Satine salve? dic mihi.
Lysiteles
Recte. tuom patrem rediisse salvom peregre gaudeo.
Lesbonicvs
Quis id ait?
Lysiteles
Ego.
Lesbonicvs
Tun vidisti?
Lysiteles
Et tute item videas licet.
Lesbonicvs
1180 O pater, pater mi, salve.
Charmides
1180 Salve multum, gnate mi.
Lesbonicvs
Si quid tibi, pater, laboris
Charmides
Nihil evenit, ne time:
bene re gesta salvos redeosi tu modo frugi esse vis.
haec tibi pactast Callicli huius filia.
Lesbonicvs
Ego ducam, pater,
et eam et si quam aliam iubebis.
Charmides
Quamquam tibi suscensui,
1185 miseria una uni quidem hominist adfatim.
Callicles
1185 Immo huic parumst,
nam si pro peccatis centum ducat uxores, parumst.
Lesbonicvs
At iam posthac temperabo.
Charmides
Dicis, si facies modo.
Lysiteles
Numquid causaest quin uxorem cras domum ducam?
Charmides
optimumst. Licet.
tu in perendinum paratus sis ut ducas.
Omnes
Plaudite.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project
Leo 1896
Leo, Weidmann, 1896 · 1896
The Editor

Friedrich Leo (1851–1914) was one of the greatest Latin scholars of the imperial German university system. Professor at Göttingen from 1889, he combined textual criticism with literary history to an unusual degree. His Geschichte der römischen Literatur (1913) was a landmark work, and his editions of Plautus (1895–1896) and Seneca's tragedies set new standards. Leo's Plautine scholarship was transformative: he was the first to systematically analyse Plautus's metrical practice, using it as a tool for detecting interpolations and establishing the text.

About This Edition

Leo's edition of Plautus, published by Weidmann in Berlin (2 vols., 1895–1896), represented a dramatic advance over previous editions. Leo was the first editor to take full account of the Ambrosian palimpsest (Codex Ambrosianus, 4th–5th century), the oldest witness to Plautus's text, which had been imperfectly read by earlier scholars. His text is characterised by rigorous metrical analysis and a willingness to identify passages he considered interpolated. W. M. Lindsay's OCT (1904–1905) drew heavily on Leo's work while sometimes differing on individual readings.

Tap any Latin word to look it up