Book 5
Hunc quoque de Getico, nostri studiose, libellum
Ecquid ubi e Ponto nova venit epistula, palles,
Illa dies haec est, qua te celebrare poetae,
Litore ab Euxino Nasonis epistula veni,
Annuus adsuetum dominae natalis honorem
Tu quoque, nostrarum quondam fiducia rerum,
Quam legis, ex illa tibi venit epistula terra,
Non adeo cecidi, quamvis abiectus, ut infra
O tua si sineres in nostris nomina poni
Ut sumus in Ponto, ter frigore constitit Hister,
Quod te nescioquis per iurgia dixerit esse
Scribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus,
Hanc tuus e Getico mittit tibi Naso salutem,
Quanta tibi dederim nostris monumenta libellis,
litore praemissis quattuor adde meis.
et tibi sollicita solvitur illa manu?
si modo non fallunt tempora, Bacche, solent,
lassaque facta mari lassaque facta via,
exigit: ite manus ad pia sacra meae.
qui mihi confugiam, qui mihi portus eras,
latus ubi aequoreis additur Hister aquis,
te quoque sim, inferius quo nihil esse potest,
carminibus, positus quam mihi saepe fores :
facta est Euxini dura ter unda maris.
exulis uxorem, littera questa tua est.
ne pereant turpi pectora nostra situ.
mittere si quisquam, quo caret ipse, potest,
o mihi me coniunx carior, ipsa vides,
hic quoque talis erit, qualis fortuna poetae:
pone metum, valeo; corpusque, quod ante laborum
festaque odoratis innectunt tempora sertis,
qui mihi flens dixit " tu, cui licet, aspice Romam.
sic quondam festum Laërtius egerat heros
tu quoque suscepti curam dimittis amici,
si tibi contingit cum dulci vita salute,
quae tibi res animos in me facit, improbe? curve
te canerem solum, meriti memor, inque libellis
at mihi iam videor patria procul esse tot annis,
indolui, non tam mea quod fortuna male audit,
difficile est quod, amice, mones, quia carmina laetum
aeger enim traxi contagia corpore mentis,
detrahat auctori multum fortuna licebit,
invenies toto carmine dulce nihil.
inpatiens nobis invalidumque fuit,
et dicunt laudes ad tua vina tuas.
heu quanto melior sors tua sorte mea est!"
forsan in extremo coniugis orbe diem.
officiique pium tam cito ponis onus?
candida fortunae pars manet una meae.
casibus insultas, quos potes ipse pati?
crevisset sine te pagina nulla meis.
Dardana quot Graio Troia sub hoste fuit.
qui iam consuevi fortiter esse miser,
sunt opus, et pacem mentis habere volunt.
libera tormento pars mihi ne qua vacet,
tu tamen ingenio clara ferere meo;
5
flebilis ut noster status est, ita flebile carmen,
5
sufficit, atque ipso vexatum induruit usu.
5
inter quos, memini, dum me mea fata sinebant,
5
flens quoque me scripsit, nec qua signabar, ad os est
5
lingua favens adsit, nostrorum oblita malorum,
5
sarcina sum, fateor, quam si non tempore nostro
5
scilicet, ut semper, quid agam, carissime, quaeris;
5
nec mala te reddunt mitem placidumque iacenti
5
quid tibi deberem, tota sciretur in urbe,
5
stare putes, adeo procedunt tempora tarde,
5
quam quod cui minime vellem, sum causa pudoris,
5
nostra per adversas agitur fortuna procellas,
5
perque dies multos lateris cruciatibus uror;
5
dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,
materiae scripto conveniente suae.
an magis infirmo non vacat esse mihi?
non invisa tibi pars ego saepe fui,
ante, sed ad madidas gemma relata genas.
quae, puto, dedidicit iam bona verba loqui;
depositurus eras, non subeunda fuit.
quamvis hoc vel me scire tacente potes,
nostra, quibus possint inlacrimare ferae;
exul in amissa si tamen urbe legor.
et peragit lentis passibus annus iter.
teque reor nostris erubuisse malis.
sorte nec ulla mea tristior esse potest.
sic me non modico frigore laesit hiems,
nec potes in maestos omnis abire rogos;
integer et laetus laeta et iuvenalia lusi:
mens tamen aegra iacet, nec tempore robora sumpsit,
quem nunc suppositum stellis Cynosuridos Ursae
tristitiae causam siquis cognoscere quaerit,
quaeque semel toto vestis mihi sumitur anno,
fluctibus in mediis navem, Palinure, relinquis?
sum miser; haec brevis est nostrorum summa malorum,
nec metuis dubio Fortunae stantis in orbe
te praesens mitem nosset, te serior aetas,
nec mihi solstitium quicquam de noctibus aufert,
perfer et obdura; multo graviora tulisti,
exigis ut Priamus natorum funere ludat,
si tamen ipse vales, aliqua nos parte valemus:
cumque viri casu possis miseranda videri,
illa tamen nunc me composuisse piget,
affectusque animi, qui fuit ante, manet.
iuncta tenet crudis Sarmatis ora Getis,
ostendi solem postulat ille sibi,
sumatur fatis discolor alba meis;
ne fuge, neve tua sit minor arte fides.
quisquis et offenso Caesare vivit, erit.
numen, et exosae verba superba deae.
scripta vetustatem si modo nostra ferunt,
efficit angustos nec mihi bruma dies,
eripuit cum me principis ira tibi.
et Niobe festos ducat ut orba choros.
quippe mea est umeris fulta ruina tuis.
invenies aliquas, quae, quod es, esse velint,
ut cecidi, subiti perago praeconia casus,
quaeque mora spatioque suo coitura putavi
quique prius mollem vacuamque laboribus egi
nec frondem in silvis, nec aperto mollia prato
araque gramineo viridis de caespite fiat,
numquid Achilleos inter fera proelia fidi
turba Tomitanae quae sit regionis et inter
Exigit a dignis ultrix Rhamnusia poenas:
nec tibi cessaret doctus bene dicere lector:
scilicet in nobis rerum natura novata est,
fallitur iste tamen, quo iudice nominor exul:
luctibus an studio videor debere teneri,
Quid, mihi cum dederis ingentia pignora, cumque
quae te, nostrorum cum sis in parte malorum,
10
sumque argumenti conditor ipse mei.
10
vulnera non aliter quam modo facta dolent.
10
in studiis vitam Pieridumque choro,
10
gramina, nec pleno flumine cernit aquam ;
10
et velet tepidos nexa corona focos.
10
deseruit levitas Automedontis equos?
10
quos habitem mores, discere cura tibi est?
10
inposito calcas quid mea fata pede?
10
hic te servato vate maneret honor.
10
cumque meis curis omnia longa facit.
10
mollior est culpam poena secuta meam.
10
solus in extremos iussus abire Getas?
10
per numeros omnes hoc tueare caput,
10
felicem dicant invideantque tibi.
utque iacens ripa deflere Caystrius ales
scilicet exiguis prodest annosa vetustas;
nunc procul a patria Getieis circumsonor armis
quid Priamus doleat, mirabitur, Hectore rapto,
da mihi tura, puer, pingues facientia flammas,
quem semel excepit, numquam Podalirius aegro
mixta sit haec quamvis inter Graecosque Getasque,
vidi ego naufragium qui risit in aequora mergi,
Caesaris est primum munus, quod ducimus auras;
an peragunt solitos communia tempora motus, suntque
maxima poena mihi est ipsum offendisse, priusque
des licet in valido pectus mihi robore fultum,
quod tua me raro solatur epistula, peccas,
non ego divitias dando tibi plura dedissem:
dicitur ore suam deficiente necem,
grandibus accedunt tempore damna malis,
multa prius pelago multaque passus humo.
quidve Philoctetes ictus ab angue gemat.
quodque pio fusum stridat in igne merum.
promissam medicae non tulit artis opem.
a male pacatis plus trahit ora Getis.
et numquam dixi iustior unda fuit.
gratia post magnos est tibi habenda deos.
magis vitae tempora dura meae?
venisset mallem funeris hora mihi.
fama refert Anyti quale fuisse reo,
remque piam praestas, sed mihi verba negas?
nil feret ad Manes divitis umbra suos.
sic ego, Sarmaticas longe proiectus in oras,
paene decem totis aluit Poeantius annis
sive mihi casus sive hoc dedit ira deorum,
di facerent utinam talis status esset in illo,
optime natalis! quamvis procul absumus, opto
turpius eicitur, quam non admittitur hospes:
Sarmaticae maior Geticaeque frequentia gentis
vilia qui quondam miseris alimenta negarat,
ille dedit vitam; tu, quam dedit ille, tueris,
quem tenet Euxini mendax cognomine litus,
quassa tamen nostra est, non mersa nec obruta navis,
fracta cadet tantae sapientia mole ruinae:
hoc, precor, emenda! quod si correxeris unum,
perpetui fructum donavi nominis idque,
efficio tacitum ne mihi funus eat.
pestiferum tumido vulnus ab angue datum.
nubila nascenti seu mihi Parca fuit,
ut non tristitiae causa dolenda foret!
candidus huc venias dissimilisque meo,
quae patuit, dextrae firma sit ara meae.
per medias in equis itque reditque vias.
nunc mendicato pascitur ipse cibo.
et facis accepto munere posse frui.
et Scythici vere terra sinistra freti,
utque caret portu, sic tamen extat aquis.
plus valet humanis viribus ira dei.
nullus in egregio corpore naevus erit.
quo dare nil potui munere maius, habes.
15
delicias siquis lascivaque carmina quaerit,
15
Telephus aeterna consumptus tabe perisset,
15
tu tamen e sacris hederae cultoribus unum
15
fert tamen, ut debet, casus patienter amaros,
15
si quod et instabat dominae miserabile vulnus,
15
nil nisi me solum primo tutatus es; at nunc
15
in quibus est nemo, qui non coryton et arcum
15
passibus ambiguis Fortuna volubilis errat
15
cumque perhorruerit casus pars maxima nostros,
15
innumerae circa gentes fera bella minantur,
15
nec vitam nec opes nec ius mihi civis ademit,
15
ille senex, dictus sapiens ab Apolline, nullum
15
pluribus accusem, fieri nisi possit, ut ad me
15
adde quod, ut rerum sola es tutela mearum,
praemoneo, non est scripta quod ista legat,
si non, quae nocuit, dextra tulisset opem.
numine debueras sustinuisse tuo.
more nec indomiti frena recusat equi.
sit perfuncta meis tempus in omne malis;
me pariter serva iudiciumque tuum,
telaque vipereo lurida felle gerat,
et manet in nullo certa tenaxque loco,
pars etiam credi pertimuisse velit,
quae sibi non rapto vivere turpe putant.
qui merui vitio perdere cuncta meo.
scribere in hoc casu sustinuisset opus.
littera non veniat, missa sit illa tamen,
ad te non parvi venit honoris onus,
aptior huic Gallus blandique Propertius oris,
et mea, si facinus nullum commisimus, opto,
an dominae fati quicquid cecinere sorores,
nec fore perpetuam sperat sibi numinis iram,
quaeque gravi nuper plus quam quassata procella est,
si modo non aliqua est in me nova culpa, tuamque
vox fera, trux vultus, verissima Martis imago,
sed modo laeta venit, vultus modo sumit acerbos,
naufragiumque meum tumulo spectant ab alto,
nil extra tutum est: tumulus defenditur ipse
sed quia peccato facinus non affuit illi,
ut veniant patriae, veniant oblivia vestri,
di faciant, ut sit temeraria nostra querella,
quod numquam vox est de te mea muta tuique
aptior, ingenium come, Tibullus erit.
vulnera qui fecit, facta levare velit,
omne sub arbitrio desinit esse dei?
conscius in culpa non scelus esse sua.
quod superest, tutum per mare navis eat.
mutarunt subito crimina nostra fidem,
non coma, non ulla barba resecta manu,
et tantum constans in levitate sua est.
nec dederit nanti per freta saeva manum,
moenibus exiguis ingenioque loci.
nil nisi me patriis iussit abesse focis,
omnis ut amissi sensus abesse queat,
teque putem falso non meminisse mei.
indiciis debes esse superba viri.
atque utinam numero non nos essemus in isto!
contentusque mei iam tandem parte doloris
ipse quoque aetherias meritis invectus es arces,
saepe refert, sit quanta dei clementia, cuius
illa domo nataque sua patriaque fruatur
spiritus hic, Scythica quem non bene ducimus aura,
dextera non segnis fixo dare vulnera cultro,
nos quoque floruimus, sed flos erat ille caducus,
seminecem Stygia revocasti solus ab unda.
cum minime credas, ut aves, densissimus hostis
utque aliis, quorum numerum comprendere non est,
at timor officio fungi vetat ipse quietum:
quod precor, esse liquet: neque enim mutabile robur
quae ne quis possit temeraria dicere, persta,
20
ei mihi, cur umquam Musa iocata mea est?
20
exiguum pleno de mare demat aquae,
20
quo non exiguo facta labore via est.
20
se quoque in exemplis adnumerare solet:
20
erepta haec uni sit satis esse mihi—
20
quod cupio, membris exeat ante meis,
20
quem iunctum lateri barbarus omnis habet,
20
flammaque de stipula nostra brevisque fuit.
20
hoc quoque, quod memores possumus esse, tuum est.
20
advolat, et praedam vix bene visus agit.
20
Caesareum numen sic mihi mite fuit.
20
cinctus ab innumero me tenet hoste locus,
20
credere me fas est pectoris esse tui.
20
et pariter serva meque piamque fidem.
sed dedimus poenas, Scythicique in finibus Histri
detrahat ut multum, multum restabit acerbi,
nec patria est habitata tibi, sed adusque nivosum
nam, quod opes teneat patrias, quod nomina civis,
quatenus et non est in caro coniuge felix,
quam tua delicto stringantur pectora nostro,
vivit in his heu nunc, lusorum oblitus amorum,
neve tamen tota capias fera gaudia mente,
di tibi se tribuant cum Caesare semper amicos :
saepe intra muros clausis venientia portis
ipse relegati, non exulis utitur in me
adde quod ingenium longa rubigine laesum
cana prius gelido desint absinthia Ponto,
nam tua, dum stetimus, turpi sine crimine mansit,
ille pharetrati lusor Amoris abest,
parsque meae poenae totius instar erit.
Strymona venisti Marticolamque Geten,
denique quod vivat, munus habere dei.
pars vitae tristi cetera nube vacet,
et videar merito vilior esse tibi.
hos videt, hos vates audit, amice, tuus:
non est placandi spes mihi nulla dei,
non potuit votum plenius esse meum.
per medias legimus noxia tela vias.
nomine . tuta suo iudice causa mea est.
torpet et est multo, quam fuit ante, minus,
et careat dulci Trinacris Hybla thymo,
et tantum probitas inreprehensa fuit.
quod superest, animos ad publica carmina flexi,
litora quot conchas, quot amoena rosaria flores,
Persidaque et lato spatiantem flumine Gangen,
te tamen (o, si quid credis mihi, carior illi
vivat, ametque virum, quoniam sic cogitur, absens,
non adeo toti fatis urguemur iniquis,
atque utinam vivat non et moriatur in illis,
vel quia peccavi citra scelus, utque pudore
haec meus argutis, si tu paterere, libellis
est igitur rarus, rus qui colere audeat, isque
iure igitur laudes. Caesar, pro parte virili
fertilis, assiduo si non renovatur aratro,
inmemorem quam te quisquam convincat amici.
area de nostra nunc est tibi facta ruina
et memores iussi nominis esse mei.
quotve soporiferum grana papaver habet,
et quascumque bibit decolor Indus aquas.
omnibus) in toto pectore semper habet;
consumatque annos, sed diuturna, suos.
ut mea sit longis mens quoque mota malis.
absit ab invisis et tamen umbra locis.
non caret, invidia sic mea culpa caret,
poneret in multa luce videnda labor;
hac arat infelix, hac tenet arma manu.
carmina nostra tuas qualiacumque canunt:
nil nisi cum spinis gramen habebit ager.
non ita sunt fati stamina nigra mei.
conspicuum virtus hic tua ponat opus.
25
si tamen e vobis aliquis tam multa requiret,
25
silva feras quot alit, quot piscibus unda natatur,
25
scilicet hanc legem nentes fatalia Parcae
25
teque Menoetiaden, te, qui comitatus Oresten,
25
adicerem et nostros, sed ne contagia fati
25
finge tamen motam, quotiens Agamemnone natum
25
carmina quod pleno saltari nostra theatro,
25
vel quia nil ingens ad finem solis ab ortu
25
nunc quoque se, quamvis est iussa quiescere, quin te
25
sub galea pastor iunctis pice cantat avenis,
25
iure deos, ut adhuc caeli tibi limina claudant,
25
tempore qui longo steterit, male curret et inter
25
tu tamen, ut possis falsae quoque pellere culpae
25
esse bonam facile est, ubi, quod vetet esse, remotum est,
unde dolenda Canam, multa dolenda tuli.
quot tenerum pennis aera pulsat avis,
stamina bis genito bis cecinere tibi.
te vocat Aegiden Euryalumque suum.
corrumpant timeo, quos agit ipsa, mei.
dixisse in Pyladen improba verba putas?
versibus et plaudi scribis, amice, meis,
illo, cui paret, mitius orbis habet.
nominet invitum, vix mea Musa tenet,
proque lupo pavidae bella verentur oves.
teque velint sine se, comprecor, esse deum.
carceribus missos ultimus ibit equus,
crimina, quod non es, ne videare, cave.
et nihil officio nupta quod obstet habet,
non haec ingenio, non haec componimus arte:
tot premor adversis: quae si comprendere coner,
me quoque, si fas est exemplis ire deorum,
nec patriam magis ille suam desiderat et quae
nil homini certum est. fieri quis posse putaret,
nec procul a vero est quin et pulsarit amicum:
nil equidem feci tu scis hoc ipse—theatris,
scilicet ut non est per vim superabilis ulli,
utque canem pavidae nactum vestigia cervae
vix ope castelli defendimur; et tamen intus
optat idem populus; sed, ut in mare flumina vastum,
vertitur in teneram cariem rimisque dehiscit,
utque solebamus consumere longa loquendo
cum deus intonuit, non se subducere nimbo,
materia est propriis ingeniosa malis,
Icariae numerum dicere coner aquae,
ferrea sors vitae difficilisque premit.
plurima eum patria sentit abesse sibi,
ut facerem in mediis haec ego sacra Getis?
mansit in officiis non minus ille suis.
Musa nec in plausus ambitiosa mea est.
molle cor ad timidas sic habet ille preces,
latrantem frustra copula dura tenet,
mixta facit Graecis barbara turba metum,
sic solet exiguae currere rivus aquae,
siqua diu solitis cumba vacavit aquis,
tempora, sermoni deficiente die,
id demum est pietas, id socialis amor.
et quota fortunae pars est in carmine nostrae?
utque viae casus, ut amara pericula ponti,
illo nec levius cecidi, quem magna locutum
quam vultus oculosque tuos, o dulcior illo
aspice ut aura tamen fumos e ture coortos
hoc est cum miseris solum commune beatis,
non tamen ingratum est, quodcumque oblivia nostri
exemploque deum, quibus accessurus et ipse est,
utque fores nondum reserati carceris acer
quippe simul nobis habitat discrimine nullo
at tu fortunam, cuius vocor exul ab ore,
me quoque despera, fuerim cum parvus et ante,
sic ferat ac referat tacitas nunc littera voces,
rara quidem virtus, quam non fortuna gubernet,
30
felix, qui patitur quae numerare potest!
30
ut taceam strictas in mea fata manus,
30
reppulit a Thebis Iuppiter igne suo.
30
melle, quod in ceris Attica ponit apis.
30
in partes Italas et loca dextra ferat.
30
ambobus tribui quod solet obsequium :
30
impedit et profugi nomen in ora refert,
30
cum poenae venia plura roganda dabit.
30
nunc pede, nunc ipsa fronte lacessit equus,
30
barbarus et tecti plus quoque parte tenet,
30
nomine mendaci parce gravare meam!
30
illi, qui fueram, posse redire parem.
30
et peragant linguae charta manusque vices,
30
quae maneat stabili, eum fugit illa, pede.
quot frutices silvae, quot flavas Thybris harenas,
barbara me tellus orbisque novissima magni
ut tamen audisti percussum fulmine vatem,
saepe etiam maerens tempus reminiscitur illud,
sensus inest igitur nebulis, quas exigit ignis:
ceditur et caecis et quos praetexta verendos
quamvis interdum, quae me laesisse recordor,
si numeres anno soles et nubila toto,
sic mea lege data vincta atque inclusa Thalia
quos ut non timeas, possis odisse videndo
contudit ingenium patientia longa malorum,
quod fore ne nimium videar diffidere, sitque
siqua tamen pretium sibi virtus ipsa petitum,
mollia quot Martis gramina campus habet,
sustinet et saevo cinctus ab hoste locus,
admonitu matris condoluisse potes,
quod non praeventum morte fuisse dolet;
consilio fugiunt aethera, Ponte, tuum.
virgaque cum verbis imperiosa facit,
carmina devoveo Pieridasque meas,
invenies nitidum saepius esse diem.
per titulum vetiti nominis ire cupit.
pellibus et longa pectora tecta coma.
et pars antiqui nulla vigoris adest.
versibus hoc paucis admonuisse satis,
inque parum laetis ardua rebus adest,
tot mala pertulimus, quorum medicina quiesque
hinc ego traicerer —neque enim mea culpa cruenta est—
et potes aspiciens circum tua sacra poëtas,
cumque alii fugerent subitae contagia cladis,
consilio, commune sacrum cum fiat in ara
si mihi non parcis, fortunae parcere debes:
cum bene devovi, nequeo tamen esse sine illis,
ergo ne nimium nostra laetere ruina,
ne tamen officio memoris laedaris amici,
hos quoque, qui geniti Graia creduntur ab urbe,
siqua tamen nobis, ut nunc quoque, sumpta tabella est,
accipe quo semper finitur epistula verbo atque meis distent ut tua fata!—vale.
ut tempus numeres, per saecula nulla tacetur,
nulla nisi in studio est Pieridumque mora.
esset, quae debet, si tibi cura mei.
nescioquis nostri dicere cultor abest.
nec vellent ictae limen adire domus,
fratribus, alterna qui periere manu,
non habet in nobis ullius ira locum.
vulneribusque meis tela cruenta sequor,
restitui quondam me quoque posse puta:
parebo iussis—parce timere—tuis.
pro patrio cultu Persica braca tegit.
inque suos volui cogere verba pedes,
et loca mirantur qua patet orbis iter.
35
quis tibi, Naso, modus lacrimosi carminis? inquis
35
ille deus, bene quo Romana potentia nixa est,
35
fer, bone Liber, opem: sic altera degravet ulmum
35
te sibi cum paucis meminit mansisse fidelem,
35
ipsa sibi discors, tamquam mandetur ab illis,
35
elige nostrorum minimum minimumque laborum,
35
quaeque modo Euboicis lacerata est fluctibus, audet
35
posse puta fieri lenito principe vultus
35
at non parerem, nisi me meminisse putares.
35
exercent illi sociae commercia linguae:
35
carmina nulla mihi sunt scripta, aut qualia cernis,
35
aspicis ut longo teneat laudabilis aevo
idem, fortunae qui modus huius erit.
saepe suo victor lenis in hoste fuit.
vitis et incluso plena sit uva inero,
si paucos aliquis tresve duosve vocat.
scinditur in partes atra favilla duas.
isto, quod reris, grandius illud erit.
Graia Capheream currere puppis aquam.
ut videas media tristis in urbe meos,
hoc quod non prohibet vox tua, gratus ero.
per gestum res est significanda mihi.
digna sui domini tempore, digna loco.
nomen inextinctum Penelopea fides?
quod querar, illa mihi pleno de fonte ministrat,
quid dubitas et tuta times? accede rogaque:
sic tibi cum Bacchis Satyrorum gnava iuventus
quamvis attonitus, sensit tamen omnia, nec te
hoc, memini, quondam fieri non posse loquebar,
quam multa madidae celantur harundine fossae,
nec tamen, ut lauder, vigilo curamque futuri
utque ego te videam causa graviore fugatum,
dumque quod o breve sit!—lumen vitale videbo,
barbarus hic ego sum, qui non intellegor ulli,
denique non parvas animo dat gloria vires,
cernis ut Admeti cantetur et Hectoris uxor
nec mea sunt, fati verba sed ista mei.
Caesare nil ingens mitius orbis habet,
adsit, et attonito non taceare sono,
se minus adversis indoluisse suis.
et me Battiades iudice falsus erat:
florida quam multas Hybla tuetur apes,
nominis, utilius quod latuisset, ago.
haec sunt a primis proxima vota meis.
serviet officio spiritus iste tuo.
et rident stolidi verba Latina Getae;
et fecunda facit pectora laudis amor.
ausaque in accensos Iphias ire rogos?
at mihi si cara patriam cum coniuge reddas,
me miserum! quid agam, si proxima quaeque relinquunt?
ossa bipenniferi sic sint male pressa Lycurgi,
verba solet vultumque tuum gemitusque referre,
omnia nunc credo, cum tu non stultus ab Arcto
quam multae gracili terrena sub horrea ferre
detineo studiis animum falloque dolores,
meque palam de me tuto mala saepe loquuntur,
nominis et famae quondam fulgore trahebar,
ut vivat fama coniunx Phylaceïa, cuius
40
subtrahis effracto tu
40
sint vultus hilares, simque quod ante fui.
40
impia nec poena Pentheos umbra vacet,
40
et te flente suos emaduisse sinus:
40
terga, vapor, dederis Ausoniamque petas.
40
limite formicae grana reperta solent,
40
experior curis et dare verba meis.
40
forsitan obiciunt exiliumque mihi.
40
dum tulit antemnas aura secunda meas.
40
Iliacam celeri vir pede pressit humum?
lenior invicti si sit mihi Caesaris ira,
quoque colla iugo? quo ferar? unde petam lassis solacia rebus?
sic micet aeternum vicinaque sidera vincat
quam sibi praestiteris, qua consolatus amicum
haec ergo lux est, quae si non orta fuisset,
tam me circumstat densorum turba malorum.
quid potius faciam desertis solus in oris,
utque fit, in me aliquid ficti, dicentibus illis
non adeo est bene nunc ut sit mihi gloria curae:
morte nihil opus est pro me, sed amore fideque:
carmina laetitiae iam tibi plena dabo.
ancora iam nostram non tenet ulla ratem, videris
coniugis in caelo clara corona tuae .
sis ope, solandus cum simul ipse fores,
nulla fuit misero festa videnda mihi.
crede mihi, vero est nostra querella minor.
quamve malis aliam quaerere coner opem?
abnuerim quotiens adnuerimque, putant,
si liceat, nulli cognitus esse velim,
non ex difficili fama petenda tibi est.
nec tamen ut lusit, rursus mea littera ludet;
! ipse sacram, quamvis invisus, ad aram
huc ades et casus releves, pulcherrime, nostros,
pro quibus affirmat fore se memoremque piumque,
edidit haec mores illis heroisin aequos,
his qui contentus non est,
sive locum specto, locus est inamabilis, et quo
adde quod iniustum rigido ius dicitur ense,
an quia cesserunt primo bene carmina, suades
nec te credideris, quia non facis, ista moneri:
sit semel illa ioco luxuriata meo.
confugiam; nullas summovet ara manus.
unum de numero me memor esse tuo.
sive diem videat sive tegatur humo,
quis erat Eëtion Icariusque pater.
in litus harenas, in segetem spicas, in mare fundat aquas.
esse nihil toto tristius orbe potest,
dantur et in medio vulnera saepe foro.
scribere, successus ut sequar ipse meos?
vela damus, quamvis remige puppis eat,
45
quod probet ipse, canam, poenae modo parte levata
45
Adloquor en absens absentia numina supplex,
45
sunt dis inter se commercia, flectere tempta
45
per caput ipse suum solitus iurare tuumque,
45
nata pudicitia est, virtus probitasque, fidesque,
45
intempestivos igitur compesce tumores,
45
sive homines, vix sunt homines hoc nomine digni,
45
o duram Lachesin, quae tam grave sidus habenti
45
pace, novem, vestra liceat dixisse, sorores:
45
qui monet ut facias, quod iam facis, ille monendo
barbariam rigidos effugiamque Getas.
si fas est homini cum Iove posse loqui,
Caesareum numen numine, Bacche, tuo.
quod scio non illi vilius esse suo.
at non sunt ista gaudia nata die,
vela nec in medio desere nostra mari.
quamque lupi, saevae plus feritatis habent.
fila dedit vitae non breviora meae!
vos estis nostrae maxima causa fugae,
laudat et hortatu comprobat acta suo.
interea nostri quid agant, nisi triste, libelli?
arbiter imperii, quo certum est sospite cunctos
vos quoque, consortes studii, pia turba, poetae,
plena tot ac tantis referetur gratia factis,
sed labor et curae fortunaque moribus impar,
non metuunt leges, sed cedit viribus aequum,
quod patriae vultu vestroque caremus, amici,
utque dedit iustas tauri fabricator aeni,
tibia funeribus convenit ista meis.
Ausoniae curam gentis habere deos,
haec eadem sumpto quisque rogate mero.
nec sinet ille tuos litus arare boves.
iustaque de viduo paene querella toro.
victaque pugnaci iura sub ense iacent.
atque hic in Scythicis gentibus esse queror :
sic ego do poenas artibus ipse meis.
at poteras inquis ‘melius mala ferre silendo,
O decus, o patriae per te florentis imago,
atque atque vestrum, Nasonis nomine dicto,
fac modo, constanter profugum tueare: quod ille,
scilicet adversis probitas exercita rebus
pellibus et laxis arcent mala frigora bracis,
utraque poena gravis, merui tamen urbe carere,
nil mihi debebat cum versibus amplius esse,
50
et tacitus casus dissimulare tuos.’
50
o vir non ipso, quem regis, orbe minor—
50
opponat lacrimis pocula mixta suis,
50
qui bene te novit, non rogat, ipsa rogo.
50
tristi materiam, tempore laudis habet,
50
oraque sunt longis horrida tecta comis,
50
non merui tali forsitan esse loco.
50
cum fugerem merito naufragus omne fretum,
exigis ut nulli gemitus tormenta sequantur,
sic habites terras et te desideret aether,
admonitusque mei, cum circumspexerit omnes,
si nihil infesti durus vidisset Ulixes,
in paucis remanent Graecae vestigia linguae,
quid loquor, a! demens? ipsam quoque perdere vitam,
at, puto, si demens studium fatale retemptem,
acceptaque gravi vulnere flere vetas?
sic ad pacta tibi sidera tardus eas—
dicat ubi est nostri pars modo Naso chori?
Penelope felix sed sine laude foret,
haec quoque iam Getico barbara facta sono.
Caesaris offenso numine, dignus eram.
hic mihi praebebit carminis arma locus.
ipse Perilleo Phalaris permisit in aere
parce, precor, minimamque tuo de fulmine partem
idque ita, si vestrum merui candore favorem,
victor Echionias si vir penetrasset in arces,
unus in hoc nemo est populo,
non liber hic ullus, non qui mihi commodet aurem,
edere mugitus et bovis ore queri.
deme! satis poenae, quod superabit, erit.
nullaque iudicio littera laesa meo est,
forsitan Euadnen vix sua nosset humus.
qui forte Latine quaelibet e medio reddere verba queat.
verbaque significent quid mea, norit, adest.
55
cum Priami lacrimis offensus non sit Achilles»,
55
ira quidem moderata tua est, vitamque dedisti,
55
si, veterum digne veneror cum scripta virorum,
55
cum Pelia genitae tot sint, cur nobilis una est?
55
ille ego Romanus vates—ignoscite, Musae!—
55
omnia barbariae loca sunt vocisque ferinae,
tu fletus inhibes, durior hoste, meos?
nec mihi ius civis nec mihi nomen abest,
proxima non illis esse minora reor.
nempe fuit misero nupta quod una viro.
Sarmatico cogor plurima more loqui.
omniaque hostilis plena timore soni.
cum faceret Nioben orbam Latonia proles,
nec mea concessa est aliis fortuna, nec exul
sic igitur dextro faciatis Apolline carmen:
effice ut Iliacas tangat prior alter harenas,
en pudet et fateor, iam desuetudine longa
ipse mihi videor iam dedidicisse Latine:
non tamen et siccas iussit habere genas.
edicti verbis nominor ipse tui.
quod licet, inter vos nomen habete meum.
Laudamia nihil cur referatur erit.
vix subeunt ipsi verba Latina mihi.
nam didici Getice Sarmaticeque loqui.
est aliquid, fatale malum per verba levare .
omniaque haec timui, quia me meruisse videbam ;
et tua, quod malles, pietas ignota maneret,
nec dubito quin sint et in hoc non pauca libello
nec tamen, ut verum fatear tibi, nostra teneri
60
hoc quendam Procnen Halcyonenque facit.
60
sed tua peccato lenior ira meo est.
60
implerent venti si mea vela sui.
60
barbara . non hominis culpa, sed ista loci.
60
a componendo carmine Musa potest.
hoc erat, in gelido quare Poeantius antro
arva relegatum iussisti visere Ponti,
di tamen et Caesar dis accessure, sed olim,
ne tamen Ausoniae perdam commercia linguae,
scribimus et scriptos absumimus igne libellos:
voce fatigaret Lemnia saxa sua.
et Scythicum profuga scindere puppe fretum,
aequarint Pyhos cum tua fata dies,
et fiat patrio vox mea muta sono,
exitus est studii parva favilla mei.
strangulat inclusus dolor atque exaestuat intus,
iussus ad Euxini deformia litora veni
non mihi, qui poenam fateor meruisse, sed illi
ipse loquor mecum desuetaque verba retracto,
nec possum et cupio non nullos ducere versus :
cogitur et vires multiplicare suas.
aequoris—haec gelido terra sub axe iacet—
parcite, quae nullo digna dolore dolet.
et studii repeto signa sinistra mei.
ponitur idcirco noster in igne labor,
65
da veniam potius, vel totos tolle libellos,
65
nec me tam cruciat numquam sine frigore caelum,
65
sic animum tempusque traho, sic meque reduco
65
nec nisi pars casu flammis erepta dolove
si mihi quod prodest hoc tibi, lector, obest,
glaebaque canenti semper obusta gelu,
a contemplatu summoveoque mali.
ad vos ingenii pervenit ulla mei.
sed neque obesse potest, ulli nec scripta fuerunt
nesciaque est vocis quod barbara lingua Latinae,
carminibus quaero miserarum oblivia rerum:
sic utinam, quae nil metuentem tale magistrum
nostra nisi auctori perniciosa suo.
Graecaque quod Getico victa loquella sono est,
praemia si studio consequar ista, sat est.
perdidit, in cineres Ars mea versa foret!
at mala sunt. lateor. quis te mala sumere cogit?
quam quod finitimo cinctus premor undique Marte,
70
aut quis deceptum ponere sumpta vetat?
70
vixque brevis tutum murus ab hoste facit.
ipse nec emendo, sed ut hic deducta legantur;
pax tamen interdum est, pacis fiducia numquam:
non sunt illa suo barbariora loco.
sic hic nunc patitur, nunc timet arma locus.
nec me Roma suis debet conferre poetis :
hinc ego dum muter, vel me Zanclaea Charybdis
inter Sauromatas ingeniosus eram.
devoret atque suis ad Styga mittat aquis,
75
denique nulla mihi captatur gloria, quaeque
75
vel rapidae flammis urar patienter in Aetnae,
ingeniis stimulos subdere fama solet.
vel freta Leucadii mittar in alta dei.
nolumus assiduis animum tabescere curis,
quod petimus, poena est: neque enim miser esse recuso,
quae tamen inrumpunt quoque vetantur eunt.
sed precor ut possim tutius esse miser.
cur scribam, docui, cur mittam, quaeritis, isto ?
80
vobiscum cupio quolibet esse modo.
—
Tap any Latin word to look it up