Book 4
Siqua meis fuerint, ut erunt, vitiosa libellis,
Iam fera Caesaribus Germania, totus ut orbis,
Magna minorque ferae, quarum regis altera Graias,
O qui, nominibus cum sis generosus avorum,
O mihi dilectos inter pars prima sodales,
Tempore ruricolae patiens fit taurus aratri,
Bis me sol adiit gelidae post frigora brumae,
Iam mea cycneas imitantur tempora plumas,
Si licet et pateris, nomen facinusque tacebo,
Ille ego qui fuerim, tenerorum lusor amorum,
excusata suo tempore, lector, habe.
victa potest flexo succubuisse genu,
altera Sidonias, utraque sicca, rates,
exsuperas morum nobilitate genus,
unica fortunis ara reperta meis
praebet et incurvo colla premenda iugo;
bisque suum tacto Pisce peregit iter.
inficit et nigras alba senecta comas,
et tua Lethaeis acta dabuntur aquis,
quem legis, ut noris, accipe posteritas.
exul eram, requiesque mihi, non fama petita est,
altaque velentur fortasse Palatia sertis,
omnia cum summo positae videatis in axe,
cuius inest animo patrii candoris imago,
cuius ab adloquiis anima haec moribunda revixit,
tempore paret equus lentis animosus habenis,
tempore tam longo cur non tua dextera versus
iam subeunt anni fragiles et inertior aetas,
nostraque vincetur lacrimis clementia seris,
Sulmo mihi patria est, gelidis uberrimus undis,
mens intenta suis ne foret usque malis.
turaque in igne sonent inficiantque diem,
et maris occiduas non subeatis aquas,
non careat nervis candor ut iste suis,
ut vigil infusa Pallade flamma solet;
et placido duros accipit ore lupos;
quamlibet in paucos officiosa fuit?
iamque parum firmo me mihi ferre grave est.
fac modo te pateat paenituisse tui;
milia qui novies distat ab urbe decem.
5
hoc est cur cantet vinctus quoque compede fossor,
5
candidaque adducta collum percussa securi
5
aetheriamque suis cingens amplexibus arcem
5
cuius in ingenio est patriae facundia linguae,
5
qui veritus non es portus aperire fideles
5
tempore Poenorum compescitur ira leonum,
5
cur tua cessavit pietas, scribentibus illis,
5
nunc erat, ut posito deberem fine laborum
5
fac modo te damnes cupiasque eradere vitae
5
editus hic ego sum, nec non, ut tempora noris,
indocili numero cum grave mollit opus.
victima purpureo sanguine pulset humum,
vester ab intacta circulus extet humo,
qua prior in Latio non fuit ulla foro—
fulmine percussae confugiumque rati;
nec feritas animo, quae fuit ante, manet;
exiguus nobis cum quibus usus erat?
vivere, me nullo sollicitante metu,
tempora, si possis, Tisiphonea tuae.
cum cecidit fato consul uterque pari
cantat et innitens limosae pronus harenae,
donaque amicorum templis promissa deorum
aspicite illa, precor, quae non bene moenia quondam
quod minime volui, positis pro nomine signis
cuius eram censu non me sensurus egentem,
quaeque sui monitis obtemperat Inda magistri
cur, quotiens alicui chartae sua vincula dempsi,
quaeque meae semper placuerunt otia menti
sin minus, et flagrant odio tua pectora nostro,
si quid id est, usque a proavis vetus ordinis heres
adverso tardam qui trahit amne ratem;
reddere victores Caesar uterque parent,
dicitur Iliades transiluisse Remus,
dictus es: ignoscas laudibus ipse tuis.
si Caesar patrias eripuisset opes.
belua, servitium tempore victa subit.
illam speravi nomen habere tuum?
carpere et in studiis molliter esse meis,
induet infelix arma coacta dolor,
non modo fortunae munere factus eques,
quique refert pariter lentos ad pectora remos,
et qui Caesareo iuvenes sub nomine crescunt,
inque meam nitidos dominam convertite vultus,
nil ego peccavi; tua te bona cognita produnt
temporis oblitum dum me rapit impetus huius,
tempus ut extensis tumeat facit uva racemis,
di faciant ut saepe tua sit epistula dextra
et parvam celebrare domum veteresque Penates
sim licet extremum, sicut sum, missus in orbem,
nec stirps prima fui; genito sum fratre creatus,
10
in numerum pulsa brachia pulsat aqua.
10
perpetuo terras ut domus illa regat,
10
sitque memor nostri necne, referte mihi.
10
si, quod es, appares, culpa soluta mea est.
10
excidit heu nomen quam mihi paene
10
vixque merum capiant grana quod intus habent;
10
scripta, sed e multis reddita nulla mihi.
10
et quae nunc domino rura paterna carent,
10
nostra suas istinc porriget ira manus,
10
qui tribus ante quater mensibus ortus erat.
fessus ubi incubuit baculo saxove resedit
cumque bonis nuribus pro sospite Livia nato
ei mihi, cur timeam? quae sunt manifesta, requiro.
nec tamen officium nostro tibi carmine factum
tuum! tu tamen agnoscis tactusque cupidine laudis,
tempus et in canas semen producit aristas,
quod precor, esse liquet. credam prius ora Medusae
inque sinu dominae carisque sodalibus inque
omnia, si nescis, Caesar mihi iura reliquit,
Lucifer amborum natalibus affuit idem:
pastor, harundineo carmine mulcet oves.
munera det meritis, saepe datura, deis,
cur iacet ambiguo spes mea mixta metu?
principe tam iusto posse nocere puto.
ille ego sum cuperes dicere posse palam,
et ne sint tristi poma sapore cavet.
Gorgonis anguineis cincta fuisse comis,
securus patria consenuisse mea.
et sola est patria poena carere mea.
una celebrata est per duo liba dies;
cantantis pariter, pariter data pensa trahentis,
et pariter matres et quae sine crimine castos
crede, quod est et vis, ac desine tuta vereri,
ipse pater patriae—quid enim est civilius illo?-
certe ego, si sineres, titulum tibi reddere vellem,
hoc tenuat dentem terram renovantis aratri,
esse canes utero sub virginis, esse Chimaeram,
haec mea sic quondam peragi speraverat aetas:
et patriam, modo sit sospes, speramus ab illo:
haec est armiferae festis de quinque Minervae,
fallitur ancillae decipiturque labor.
perpetua servant virginitate focos;
deque fide certa sit tibi certa fides,
sustinet in nostro carmine saepe legi,
et raram famae conciliare fidem.
hoc rigidas silices, hoc adamanta terit;
a truce quae flammis separet angue leam.
hos ego sic annos ponere dignus eram.
saepe Iovis telo quercus adusta viret.
quae fieri pugna prima cruenta solet.
15
fertur et abducta Lyrneside tristis Achilles
15
plebs pia cumque pia laetetur plebe senatus,
15
quodque polo fixae nequeunt tibi dicere flammae,
15
nec prohibere potest, quia res est publica Caesar,
15
ne noceam grato vereor tibi carmine, neve
15
hoc etiam saevas paulatim mitigat iras,
15
quadrupedesque hominis cum pectore pectora iunctos,
15
non ita dis visum est, qui me terraque marique
15
denique vindictae si sit mihi nulla facultas,
15
protinus excolimur teneri curaque parentis
Haemonia curas attenuasse lyra.
parvaque cuius eram pars ego nuper eques.
non mentitura tu tibi voce refer,
et de communi pars quoque nostra bono est.
intempestivus nominis obstet honor,
hoc minuit luctus maestaque corda levat,
tergeminumque virum tergeminumque canem,
actum Sarmaticis exposuere locis.
Pierides vires et sua tela dabunt,
imus ad insignes urbis ab arte viros.
cum traheret silvas Orpheus et dura canendo
nos procul expulsos communia gaudia fallunt,
esse tui memorem, de qua tibi maxima cura est,
Iuppiter ingeniis praebet sua numina vatum,
quod licet (et tutum est) intra tua pectora gaude
cuncta potest igitur tacito pede lapsa vetustas
Sphingaque et Harpyias serpentipedesque Gigantes,
in cava ducuntur quassae navalia puppes,
quod Scythicis habitem longe summotus in oris,
frater ad eloquium viridi tendebat ab aevo,
saxa, bis amissa coniuge maestus erat.
famaque tam longe non nisi parva venit,
quodque potest, secum nomen habere tuum
seque celebrari quolibet ore sinit,
meque tui memorem teque fuisse pium,
praeterquam curas attenuare meas.
centimanumque Gyan semibovemque virum.
ne temere in mediis dissoluantur aquis.
siccaque sint oculis proxima signa meis,
fortia verbosi natus ad arma fori,
me quoque Musa levat Ponti loca iussa petentem.
ergo omnis populus poterit spectare triumphos,
vultibus illa tuis tamquam praesentis inhaeret,
causa tua exemplo superorum tuta duorum est,
utque facis, remis ad opem luctare ferendam,
ut patria careo, bis frugibus area trita est,
haec ego cuncta prius, quam te, carissime, credam
ne cadat et multas palmas inhonestet adeptus,
nostra per inmensas ibunt praeconia gentes,
at mihi iam puero caelestia sacra placebant,
20
sola comes nostrae perstitit illa fugae;
20
cumque ducum titulis oppida capta leget,
20
teque remota procul, si modo vivit, amat.
20
quorum hic aspicitur, creditur ille deus.
20
dum veniat placido mollior aura deo;
20
dissiluit nudo pressa bis uva pede.
20
mutatum curam deposuisse mei,
20
languidus in pratis gramina carpit equus,
20
quodque querar notum qua patet orbis erit.
20
inque suum furtim Musa trahebat opus.
sola nec insidias, Sinti nec militis ensem,
vinclaque captiva reges cervice gerentes
ecquid, ubi incubuit iusto mens aegra dolori,
ut non debuerim, tamen hoc ego crimen habebo :
et tutare caput nulli servabile, si non
nec quaesita tamen spatio patientia longo est,
innumeri montes inter me teque viaeque
miles ubi emeritis non est satis utilis annis,
ibit ad occasum quicquid dicemus ab ortu,
saepe pater dixit ‘studium quid inutile temptas :
nec mare nec ventos barbariamque timet.
ante coronatos ire videbit equos,
lenis ab admonito pectore somnus abit?
non fuit arbitri! littera nostra tui.
qui mersit Stygia sublevet illud aqua;
mensque mali sensum nostra recentis habet,
Summaque et campi nec freta pauca iacent,
ponit ad antiquos, quae tulit, arma Lares,
testis et Hesperiae vocis Eous erit.
Maeonides nullas ipse reliquit opes.’
scit quoque, cum perii, quis me deceperit error,
et cernet vultus aliis pro tempore versos,
tunc subeunt curae, dum te lectusque locusque
nec nova, quod tecum loquor, est iniuria nostra,
teque, quod est rarum, praesta constanter ad omne
scilicet et veteres fugiunt iuga saepe iuvenci,
mille potest causis a te quae littera saepe
sic igitur, tarda vires minuente senecta,
trans ego tellurem, trans altas audiar undas,
motus eram dictis, totoque Helicone relicto
et culpam in facto, non scelus, esse meo,
terribiles aliis inmemoresque sui,
tangit et oblitam non sinit esse mei,
incolumis cum quo saepe locutus era.
indeclinatae munus amicitiae.
et domitus freno saepe repugnat equus.
missa sit in nostras rara venire manus;
me quoque donari iam rude tempus erat.
et gemitus vox est magna futura mei,
scribere temptabam verba soluta modis.
25
scilicet hoc ipso nunc aequa, quod obfuit ante,
25
quorum pars causas et res et nomina quaeret,
25
et veniunt aestus, et nox inmensa videtur,
25
quo vereare minus ne sim tibi crimen amicus,
25
sic tua processus habeat fortuna perennes,
25
tristior est etiam praesens aerumna priore:
25
mille tamen causas scribendo vince frequenter,
25
tempus erat nec me peregrinum ducere caelum,
25
nec tua te sontem tantummodo saecula norint .
25
sponte sua carmen numeros veniebat ad aptos,
cum mecum iuncti criminis acta rea est.
pars referet, quamvis noverit illa parum.
fessaque iactati corporis ossa dolent?
invidiam, siqua est, auctor habere potest,
sic ope non egeas ipse iuvesque tuos,
ut sit enim sibi par, crevit et aucta mora est.
excusem ne te semper, amice, mihi.
nec siccam Getico fonte levare sitim,
perpetuae crimen posteritatis eris.
et quod temptabam scribere versus erat.
non equidem vellem, quoniam nocitura fuerunt,
‘hic, qui Sidonio fulget sublimis in ostro,
non equidem dubito, quin haec et cetera fiant,
nam tuus est primis cultus mihi semper ab annis—
sic aequet tua nupta virum bonitate perenni,
nec tam nota mihi, quam sunt, mala nostra fuerunt;
sed modo, quos habui, vacuos secedere in hortos,
iam feror in pugnas et nondum cornua sumpsi,
interea tacito passu labentibus annis
Pieridum sacris inposuisse manum,
dux fuerat belli, proximus ille duci.
detque tuus maesti signa doloris amor,
hoc certe noli dissimulare—pater,
incidat et vestro nulla querella toro;
nunc magis hoc, quo sunt cognitiora, gravant.
nunc hominum visu rursus et urbe frui.
nec mihi sumendi causa sit ulla velim.
liberior fratri sumpta mihique toga est,
sed nunc quid faciam? vis me tenet ipsa sacrorum,
hic, qui nunc in humo lumen miserabile fixit,
nec cruciere minus, quam cum Thebana cruentum
ingeniumque meum (potes hoc meminisse) probabat
diligat et semper socius de sanguinis illo,
est quoque non nihilum vires afferre recentes,
sic animo quondam non divinante futura
Circus adhuc cessat; spargit iam torvus harenam
induiturque umeris cum lato purpura clavo,
30
et carmen demens carmine laesus amo.
30
non isto vultu, cum tulit arma, fuit.
30
Hectora Thessalico vidit ab axe rapi.
30
plus etiam quam me iudice dignus eram;
30
quo pius affectu Castora frater amat;
30
nec praeconsumptum temporis esse malis,
30
optabam placide vivere posse senex.
30
taurus et infesto iam pede pulsat humum.
30
et studium nobis, quod fuit ante, manet.
sic nova Dulichio lotos gustata palato
ille ferox et adhuc oculis hostilibus ardens
quid tamen ipse precer dubito, nec dicere possum,
deque meis illo referebat versibus ore,
sic iuvenis similisque tibi sit natus, et illum
fortior in fulva novus est luctator harena,
fata repugnarunt, quae, cum mihi tempora prima
hoc quoque, quam volui, plus est. cane, Musa, receptus,
iamque decem vitae frater geminaverat annos,
illo, quo nocuit, grata sapore fuit.
hortator pugnae consiliumque fuit.
affectum quem te mentis habere velim.
in quo pars magnae nobilitatis erat.
moribus agnoscat quilibet esse tuum;
quam cui sunt tarda brachia fessa mora.
mollia praebuerint, posteriora gravant.
dum licet huic nomen dissimulare suum.
cum perit, et coepi parte carere mei.
sentit amans sua damna fere, tamen haeret in illis,
perfidus hic nostros inclusit fraude locorum,
tristis es? indignor quod sim tibi causa doloris ;
non igitur tibi nunc, quod me domus ista recepit,
sic faciat socerum taeda te nata iugali,
integer est melior nitidis gladiator in armis,
iamque decem lustris omni sine labe peractis,
cepimus et tenerae primos aetatis honores,
materiam culpae persequiturque suae.
squalida promissis qui tegit ora comis.
non es? at amisso coniuge digna fores.
sed prius auctori sunt data verba tuo.
nec tardum iuveni det tibi nomen avi.
quam cui tela suo sanguine tincta rubent.
parte premor vitae deteriore meae,
eque viris quondam pars tribus una fui.
35
nos quoque delectant, quamvis nocuere, libelli,
35
illo, qui sequitur, dicunt mactata ministro
35
tu vero tua damna dole, mitissima coniunx,
35
nec data sunt, mihi crede, tamen: sed in omnibus actis
35
fert bene praecipites navis modo facta procellas:
35
nec procul a metis, quas paene tenere videbar,
35
curia restabat . clavi mensura coacta est,
quodque mihi telum vulnera fecit, amo.
saepe recusanti corpora capta deo.
tempus et a nostris exige triste malis,
ultima si demas, vita tuenda mea est.
quamlibet exiguo solvitur imbre vetus.
curriculo gravis est facta ruina meo.
maius erat nostris viribus illud onus.
forsitan hoc studium possit furor esse videri,
hic lacus, hi montes, haec tot castella, tot amnes
Aeque meos casus: est quaedam flere voluptas;
hanc quoque, qua perii, culpam scelus esse negabis,
nos quoque quae ferimus, tulimus patientius ante quam
ergo illum demens in me saevire coegi,
nec patiens corpus, nec mens fuit apta labori,
sed quiddam furor hic utilitatis habet,
plena ferae caedis, plena cruoris erant.
expletur lacrimis egeriturque dolor,
si tanti senes sit tibi nota mali.
mala sunt longa multiplicata die!
mitius inmensus quo nihil orbis habet?
sollicitaeque fugax ambitionis eram,
semper in obtutu mentem vetat esse malorum,
Drusus in his meruit quondam cognomina terris,
atque utinam lugenda tibi non vita, sed esset
aut timor aut error nobis, prius obfuit error.
credite, deficio, nostroque a corpore quantum
ipsaque delictis victa est clementia nostris,
et petere Aoniae suadebant tuta sorores
40
praesentis casus inmemoremque facit,
40
quae bona progenies, digna parente, fuit.
40
mors mea, morte fores sola relicta mea!
40
a! sine me fati non meminisse mei;
40
auguror, accedunt tempora parva malis.
40
nec tamen errori vita negata meo est?
40
otia, iudicio semper amata meo.
utque suum Bacche non sentit saucia vulnus,
cornibus hic fractis viridi male tectus ab ulva
spiritus hic per te patrias exisset in auras,
neve retractando nondum coeuntia rumpam
nam neque sunt vires, nec qui color esse solebat:
vita procul patria peragenda sub axe Boreo,
temporis illius colui fovique poëtas,
dum stupet Idaeis exululata modis,
decolor ipse suo sanguine Rhenus erat.
sparsissent lacrimae pectora nostra piae,
vulnera: vix illis proderit ipsa quies,
vix habeo tenuem, quae tegat ossa, cutem,
qua maris Euxini terra sinistra iacet.
quotque aderant vates, rebar adesse deos.
sic ubi mota calent viridi mea pectora thyrso,
crinibus en etiam fertur Germania passis,
supremoque die notum spectantia caelum
ergo ut iure damus poenas, sic afuit omne
corpore sed mens est aegro magis aegra, malique
hoc mihi si Delphi Dodonaque diceret ipsa,
saepe suas volucres legit mihi grandior aevo,
altior humano spiritus ille malo est.
et ducis invicti sub pede maesta sedet,
texissent digiti lumina nostra tui,
peccato facinus consiliumque meo;
in circumspectu stat sine fine sui.
esse videretur vanus uterque locus.
quaeque nocet serpens, quae iuvat herba. Macer.
45
ille nec exilium, Scythici nec litora ponti,
45
collaque Romanae praebens animosa securi
45
et cinis in tumulo positus iacuisset avito,
45
idque deus sentit; pro quo nec lumen ademptum,
45
urbis abest facies, absunt, mea cura, sodales,
45
nil adeo validum est, adamas licet alliget illud,
45
saepe suos solitus recitare Propertius ignes,
ille nec iratos sentit habere deos.
vincula fert illa, qua tulit arma, manu.’
tactaque nascenti corpus haberet humus;
nec mihi detractas possidet alter opes.
et, qua nulla mihi carior, uxor abest,
ut maneat rapido firmius igne Iovis;
iure sodalicii, quo mihi iunctus erat.
utque soporiferae biberem si pocula Lethes,
hos super in curru, Caesar, victore veheris
denique, ut et vixi, sine crimine mortuus essem.
forsitan hanc ipsam, vivam modo, finiet olim,
vulgus adest Scythicum bracataque turba Getarum:
nil ita sublime est supraque pericula tendit
Ponticus heroo, Bassus quoque clarus iambis
temporis adversi sic mihi sensus abest.
purpureus populi rite per ora tui,
nunc mea supplicio vita pudenda suo est.
tempore cum fuerit lenior ira, fugam.
sic me quae video non videoque movent.
non sit ut inferius suppositumque deo.
dulcia convictus membra fuere mei.
iure deas igitur veneror mala nostra levantes,
quaque ibis, manibus circumplaudere tuorum,
me miserum, si tu, cum dicens exulis uxor,
nunc precor hinc alio iubeat discedere, si non
una tamen spes est quae me soletur in istis,
nam quamquam vitio pars est contracta malorum,
et tenuit nostras numerosus Horatius aures;
50
sollicitae comites ex Helicone fugae,
50
undique iactato flore tegente vias.
50
avertis vultus et subit ora rubor!
50
nostra verecundo vota pudore carent,
50
haec fore morte mea non diuturna mala.
50
plus tamen exitii numinis ira dedit.
50
dum ferit Ausonia carmina culta lyra.
et partim pelago partim vestigia terra
tempora Phoebea lauro cingetur io que
me miserum, si turpe putas mihi nupta videri!
mitius exilium pauloque propinquius opto,
at vos admoniti nostris quoque casibus este,
Vergilium vidi tantum : nec avara Tibullo
vel rate dignatas vel pede nostra sequi,
miles io magna voce triumphe canet,
me miserum, si te iam pudet esse meam!
quique sit a saevo longius hoste locus;
aequantem superos emeruisse virum.
tempus amicitiae fata dedere meae.
sint, precor, haec saltem faciles mihi! namque deorum
ipse sono plausuque simul fremituque canente
tempus ubi est illud, quo te iactare solebas
quantaque in Augusto clementia, si quis ab illo
successor fuit hic tibi, Galle, Propertius illi;
cetera cum magno Caesare turba facit,
quadriiugos cernes saepe resistere equos.
coniuge, nec nomen dissimulare viri?
hoc peteret pro me, forsitan ille daret.
quartus ab his sene temporis ipse fui.
55
meque tot adversis cumulant, quot litus harenas,
55
inde pet es arcem et delubra faventia votis,
55
tempus ubi est, quo te —nisi non vis illa referri—
55
frigida me cohibent Euxini litora Ponti :
55
utque ego maiores, sic me coluere minores,
quotque fretum pisces, ovaque piscis habet,
et dabitur merito laurea vota Iovi.
et dici, memini, iuvit et esse meam?
dictus ab antiquis Axenus ille fuit.
notaque non tarde facta Thalia mea est.
vere prius flores, aestu numerabis aristas,
haec ego summotus qua possum mente videbo :
utque proba dignum est, omni tibi dote placebam:
nam neque iactantur moderatis aequora ventis,
carmina cum primum populo iuvenalia legi,
poma per autumnum frigoribusque nives,
erepti nobis ius habet illa loci :
addebat veris multa faventis amor.
nec placidos portus hospita navis adit.
barba resecta mihi bisve semelve fuit.
quam mala, quae toto patior iactatus in orbe,
illa per inmensas spatiatur libera terras,
nec, quem praeferres—ita res tibi magna videbar—
sunt circa gentes, quae praedam sanguine quaerunt;
moverat ingenium totam cantata per urbem
60
dum miser Euxini litora laeva peto.
60
in caelum celeri pervenit illa via ,
60
quemque tuum malles esse, vir alter erat.
60
nec minus infida terra timetur aqua.
60
nomine non vero dicta Corinna mihi.
nec tamen, ut veni, levior fortuna malorum est :
illa meos oculos mediam deducit in urbem,
nunc quoque ne pudeat, quod sis mihi nupta; tuusque
illi, quos audis hominum gaudere cruore,
multa quidem scripsi, sed, quae vitiosa putavi,
huc quoque sunt nostras fata secuta vias.
immunes tanti nec sinit esse boni;
non debet dolor hinc, debet abesse pudor,
paene sub eiusdem sideris axe iacent,
emendaturis ignibus ipse dedi.
hic quoque cognosco natalis stamina nostri,
invenitque animus, qua currus spectet eburnos;
cum cecidit Capaneus subito temerarius ictu,
nec procul a nobis locus est, ubi Taurica dira
tunc quoque, cum fugerem, quaedam placitura cremavi,
stamina de nigro vellere facta mihi.
sic certe in patria per breve tempus ero,
num legis Euadnen erubuisse viro?
caede pharetratae spargitur ara deae.
iratus studio carminibusque meis.
65
utque neque insidias capitisque pericula narrem,
65
vera tamen capiet populus spectacula felix,
65
nec quia rex mundi compescuit ignibus ignes,
65
haec prius, ut memorant, non invidiosa nefandis
65
molle Cupidineis nec inexpugnabile telis
vera quidem, veri sed graviora fide,
laetaque erit praesens cum duce turba suo.
ipse suis Phaëthon infitiandus erat.
nec cupienda bonis regna Thoantis erant.
cor mihi, quodque levis causa moveret, erat.
vivere quam miserum est inter Bessosque Getasque
at mihi fingendo tantum longeque remotis
nec Semele Cadmo facta est aliena parenti,
hic pro supposita virgo Pelopeïa cerva
cum tamen hic essem minimoque accenderer igni,
illum, qui populi semper in ore ruit .
auribus hic fructus percipiendus erit,
quod precibus periit ambitiosa suis.
sacra deae coluit qualiacumque suae.
nomine sub nostro fabula nulla fuit.
quam miserum est, porta vitam muroque tueri,
atque procul Latio diversum missus in orbem
nec tibi, quod saevis ego sum Iovis ignibus ictus,
quo postquam, dubium pius an sceleratus, Orestes
paene mihi puero nec digna nec utilis uxor
70
vixque sui tutum viribus esse loci!
70
qui narret cupido, vix erit, ista mihi.
70
purpureus molli fiat in ore pudor.
70
exactus Furiis venerat ipse suis,
70
est data, quae tempus per breve nupta fuit.
aspera militiae iuvenis certamina fugi,
is quoque iam serum referet veteremque triumphum:
sed magis in curam nostri consurge tuendi,
et comes exemplum veri Phoceus amoris,
illi successit, quamvis sine crimine coniunx,
nec nisi lusura movimus arma manu;
quo tamen audiero tempore, laetus ero.
exemplumque mihi coniugis esto bonae,
qui duo corporibus mentibus unus erant,
non tamen in nostro firma futura toro.
nunc senior gladioque latus scutoque sinistram,
illa dies veniet, mea qua lugubria ponam,
materiamque tuis tristem virtutibus imple:
protinus evincti tristem ducuntur ad aram,
ultima, quae mecum seros permansit in annos;
canitiem galeae subicioque meam.
causaque privata publica maior erit.
ardua per praeceps gloria vadit iter.
quae stabat geminas ante cruenta fores.
sustinuit coniunx exulis esse viri.
75
nam dedit e specula custos ubi signa tumultus,
75
Hectora quis nosset, si felix Troia fuisset?
75
nec tamen hunc sua mors, nec mors sua terruit illum
75
filia me mea bis prima fecunda iuventa,
induimus trepida protinus arma manu.
publica virtutis per mala facta via est.
alter ob alterius funera maestus erat.
sed non ex uno coniuge, fecit avum.
hostis, habens arcus imbutaque tela venenis,
ars tua, Tiphy, iacet, si non sit in aequore fluctus:
et iam constiterat stricto mucrone sacerdos,
et iam complerat genitor sua fata novemque
saevus anhelanti moenia lustrat equo,
si valeant homines, ars tua, Phoebe, iacet.
cinxerat et Graias barbara vitta comas,
addiderat lustris altera lustra novem.
utque rapax pecudem, quae se non texit ovili,
quae latet inque bonis cessat non cognita rebus,
cum vice sermonis fratrem cognovit, et illi
non aliter flevi, quam me fleturus ademptum
80
per sata, per silvas fertque trahitque lupus,
80
apparet virtus arguiturque malis.
80
pro nece complexus Iphigenia dedit,
80
ille fuit. Matri proxima busta tuli.
sic, siquem nondum portarum saepe receptum
dat tibi nostra locum tituli fortuna, caputque
laeta deae signum crudelia sacra perosae
felices ambo tempestiveque sepulti,
barbarus in campis repperit hostis, habet:
conspicuum pietas qua tua tollat, habet.
transtulit ex illis in meliora locis,
ante diem poenae quod periere
aut sequitur captus coniectaque vincula collo
utere temporibus, quorum nunc munere facta est
haec igitur regio, magni paene ultima mundi,
meae! me quoque felicem, quod non viventibus illis
accipit, aut telo virus habente perit.
et patet in laudes area lata tuas.
quam fugere homines dique, propinqua mihi est:
sum miser, et de me quod doluere nihil!
85
hic ego sollicitae lateo novus incola sedis .
85
aque mea terra prope sunt funebria sacra,
85
si tamen extinctis aliquid nisi nomina restat,
heu nimium fati tempora longa mei!
si modo Nasoni barbara terra sua est.
et gracilis structas effugit umbra rogos,
et tamen ad numeros antiquaque sacra reverti
o utinam venti, quibus est ablatus Orestes,
fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae,
sustinet in tantis hospita Musa malis,
placato referant et mea vela deo!
et sunt in Stygio crimina nostra foro,
sed neque cui recitem quisquam est mea carmina, nec qui
scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est)
90
auribus accipiat verba Latina suis.
90
errorem iussae, non scelus, esse fugae.
ipse mihi—quid enim faciam?—scriboque legoque,
Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor,
tutaque iudicio littera nostra suo est.
pectora, quae vitae quaeritis acta meae.
saepe tamen dixi cui nunc haec cura laborat?
iam mihi canities pulsis melioribus annis
an mea Sauromatae scripta Getaeque legent?
venerat, antiquas miscueratque comas,
95
saepe etiam lacrimae me sunt scribente profusae,
95
postque meos ortus Pisaea vinctus oliva
umidaque est fletu littera facta meo,
abstulerat deciens praemia victor eques,
corque vetusta meum, tamquam nova, vulnera novit,
cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas
inque sinum maestae labitur imber aquae,
quaerere me laesi principis ira iubet.
cum vice mutata, qui sim fuerimque, recordor,
causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae
100
et, tulerit quo me casus et unde, subit,
100
indicio non est testificanda meo.
saepe manus demens, studiis irata sibique,
quid referam comitumque nefas famulosque nocentes?
misit in arsuros carmina nostra focos,
Ipsa multa tuli non leviora fuga.
atque ita de multis quoniam non multa supersunt,
indignata malis mens est succumbere seque
cum venia facito, quisquis es, ista legas.
praestitit invictam viribus usa suis;
105
tu quoque non melius, quam sunt mea tempora, carmen,
105
oblitusque mei ductaeque per otia vitae
interdicta mihi, consule. Roma, boni.
insolita cepi temporis arma manu;
totque tuli terra casus pelagoque quot inter
occultum stellae conspicuumque polum.
tacta mihi tandem longis erroribus acto
110
iuncta pharetratis Sarmatis ora Getis.
hic ego, finitimis quamvis circumsoner armis,
tristia, quo possum, carmine fata levo.
quod quamvis nemo est, cuius referatur ad aures,
sic tamen absumo decipioque diem.
115
ergo quod vivo duosque laboribus obsto,
nec me sollicitae taedia lucis habent,
gratia. Musa, tibi: nam tu solacia praebes,
tu curae requies, tu medicina venis.
tu dux et comes es, tu nos abducis ab Histro,
120
in medioque mihi das Helicone locum;
tu mihi, quod rarum est, vivo sublime dedisti
nomen, ab exequiis quod dare fama solet,
nec, qui detractat praesentia, Livor iniquo
ullum de nostris dente momordit opus.
125
nam tulerint magnos cum saecula nostra poetas,
non fuit ingenio fama maligna meo,
cumque ego praeponam multos mihi, non minor illis
dicor et in toto plurimus orbe legor.
si quid habent igitur vatum praesagia veri,
130
protinus ut moriar, non ero, terra, tuus.
sive favore tuli, sive hanc ego carmine famam,
iure tibi grates, candide lector, ago.
—
Tap any Latin word to look it up