Boethius De consolatione philosophiae
EN Lat Orig
Book 3
Qui serere ingenuum uolet agrum,
Quantas rerum flectat habenas
Quamuis fluente diues auri gurgite
Quamuis se Tyrio superbus ostro
Qui se uolet esse potentem
Omne hominum genus in terris simili surgit ab ortu
Habet hoc uoluptas omnis,
Eheu quae miseros tramite deuios
O qui perpetua mundum ratione gubernas
Huc omnes pariter uenite capti
Quisquis profunda mente uestigat uerum
Felix qui potuit boni
Liberat arua prius fruticibus,
Natura potens, quibus inmensum
Non expleturas cogat auarus opes
Comeret et niueis lapillis,
Animos domet ille feroces
Vnus enim rerum pater est, unus cuncta ministrat.
Stimulis agit fruentes
Abducit ignorantia!
Terrarum caelique sator qui tempus ab aeuo
Quos fallax ligat improbis catenis
Cupitque nullis ille deuiis falli,
Fontem uisere lucidum,
Falce rubos filicemque resecat,
Legibus orbem prouida seruet
Oneretque bacis colla rubri litoris
Inuisus tamen omnibus uigebat
Nec uicta libidine colla
Ille dedit Phoebo radios dedit et cornua lunae,
Apiumque par uolantum
Non aurum in uiridi quaeritis arbore
Ire iubes stabilisque manens das cuncta moueri,
Terrenus habitans libido mentes,
In se reuoluat intimi lucem uisus
Felix qui potuit grauis
Vt noua fruge grauis Ceres eat.
Stringatque ligans inresoluto
Ruraque centeno scindat opima boue,
Luxuriae Nero saeuientis.
Foedis submittat habenis.
Ille homines etiam terris dedit ut sidera caelo,
Vbi grata mella fudit,
Nec uite gemmas carpitis,
Quem non externae pepulerunt fingere causae
Haec erit-uobis requies laborum,
Longosque in orbem cogat inflectens motus
Terrae soluere uincula.
5 Dulcior est apium mage labor,
5 Singula nexu, placet arguto
5 Nec cura mordax deseret superstitem,
5 Sed quondam dabat improbus uerendis
5 Etenim licet Indica longe
5 Hic clausit membris animos celsa sede petitos.
5 Non altis laqueos montibus abditis
5 Materiae fluitantis opus, uerum insita summi
5 Hic portus placida manens quiete,
5 Animumque doceat quidquid extra molitur
5 Quondam funera coniugis
Si malus ora prius sapor edat.
Fidibus lentis promere cantu.
Defunctumque leues non comitantur opes.
Patribus indecores curules.
Tellus tua iura tremescat
Mortales igitur cunctos edit nobile germen.
Fugit et nimis tenaci
Vt pisce ditetis dapes
Forma boni liuore carens, tu cuncta superno
Hoc patens unum miseris asylum.
Suis retrusum possidere thesauris.
Vates Threicius gemens
Gratius astra nitent ubi Notus
Quamuis Poeni pulchra leones
Quis illos igitur putet beatos
Et seruiat ultima Thyle,
Quid genus et proauos strepitis? Si primordia uestra
Ferit icta corda morsu.
Nec uobis capreas si libeat sequi,
Ducis ab exemplo, pulchrum pulcherrimus ipse
Non quidquid Tagus aureis harenis
Dudum quod atra texit erroris nubes
Postquam flebilibus modis
Desinit imbriferos dare sonos.
Vincula gestent manibusque datas
Quos miseri tribuunt honores?
Tamen atras pellere curas
Auctoremque deum spectes, nullus degener exstat,
Tyrrhena captatis uada.
Mundum mente gerens similique in imagine formans
Donat aut Hermus rutilante ripa
Lucebit ipso perspieacius Phoebo.
Siluas currere mobiles.
Lucifer ut tenebras pepulerit
Cantent escas metuantque trucem
Miserasque fugare querelas
Ni uitiis peiora fouens proprium deserat ortum.
Ipsos quin etiam fluctibus abditos
Perfectasque iubens perfectum absoluere partes.
Aut Indus calido propinquus orbi
Non omne namque mente depulit lumen
Amnes stare coegerat,
10 Pulchra dies roseos agit equos.
10 Soliti uerbera, ferre magistrum.
10 Non nosse potentia non est.
10 Norunt recessus aequoris,
10 Tu numeris elementa ligas ut frigora flammis
10 Candidis miscens uirides lapillos,
10 Obliuiosam corpus inuehens. molem.
10 Iunxitque intrepidum latus
Tu quoque falsa tuens bona prius
Si cruor horrida tinxerit ora,
Quae gemmis niueis unda feracior
Arida conueniant liquidis, ne purior ignis
Inlustrent aciem magisque caecos
Haeret profecto semen introrsum ueri
Saeuis cerua leonibus,
Incipe colla iugo retrahere.
Resides olim redeunt animi
Vel quae rubentis purpurae
Euolet aut mersas deducant pondera terras.
In suas condunt animos tenebras.
Quod excitatur uentilante doctrina.
Nec uisum timuit lepus
Vera dehinc animum subierint.
Fremituque graui meminere sui;
Nec non quae tenero pisce uel asperis
Tu triplicis mediam naturae cuncta mouentem
Hoc quidquid placet excitatque mentes,
Nam cur rogati sponte recta censetis,
Iam cantu placidum canem,
Laxant nodis colla solutis
Praestent echinis litora.
Conectens animam per consona membra resoluis.
Infimis tellus aluit cauernis;
Ni mersus alto uiueret fomes corde?
Cum flagrantior intima
15 Primusque lacer dente cruento
15 Sed quonam lateat quod cupiunt bonum,
15 Quae cum secta duos motum glomerauit in orbes,
15 Splendor quo legitur uigetque caelum,
15 Quod si Platonis Musa personat uerum,
15 Feruor pectoris ureret,
Domitor rabidas imbuit iras.
Nescire caeci sustinent,
In semet reditura meat mentemque profundam
Vitat obscuras animae ruinas.
Quod quisque discit immemor recordatur.
Nec qui cuncta subegerant
Quae canit altis garrula ramis
Et quod stelliferum trans abiit polum,
Circuit et simili conuertit imagine caelum.
Hanc quisquis poterit notare lucem,
Mulcerent dominum modi,
Ales caueae clauditur antro;
Tellure demersi petunt.
Tu causis animas paribus uitasque minores
Candidos Phoebi radios negabit.
Inmites superos querens
Huic licet inlita pocula melle
Quid dignum stolidis mentibus inprecer?
Prouehis et leuibus sublimes curribus aptans
Infernas adiit domos.
20 Largasque dapes dulci studio
20 Opes honores ambiant;
20 In caelum terramque seris quas lege benigna
20 Illic blanda sonantibus
Ludens hominum cura ministret,
Et cum falsa graui mole parauerint,
Ad te conuersas reduci facis igne reuerti.
Chordis carmina temperans
Si tamen arto saliens texto
Tum uera cognoscant bona.
Da pater augustam menti conscendere sedem,
Quidquid praecipuis deae
Nemorum gratas uiderit umbras,
Da fontem lustrare boni, da luce reperta
Matris fontibus hauserat,
Sparsas pedibus proterit escas,
In te conspicuos animi defigere uisus.
Quod luctus dabat impotens,
25 Siluas tantum maesta requirit,
25 Dissice terrenae nebulas et pondera molis
25 Quod luctum geminans amor,
Siluas dulci uoce susurrat.
Atque tuo splendore mica! Tu namque serenum,
Deflet Taenara commouens
Validis quondam uiribus acta
Tu requies tranquilla piis, te cernere finis,
Et dulci ueniam prece
Pronum flectit uirga cacumen;
Principium, uector, dux, semita, terminus idem.
Vmbrarum dominos rogat.
Hanc si curuans dextra remisit,
Stupet tergeminus nouo
30 Recto spectat uertice caelum.
30 Captus carmine ianitor,
Cadit Hesperias Phoebus in undas,
Quae sontes agitant metu
Sed secreto tramite rursus
Ultrices scelerum deae
Currum solitos uertit ad ortus.
Iam maestae lacrimis madent.
Repetunt proprios quaeque recursus
Non Ixionium caput
35 Redituque suo singula gaudent
35 Velox praecipitat rota
Nec manet ulli traditus ordo
Et longa site perditus
Nisi quod fini iunxerit ortum
Spernit numina Tantalus.
Stabilemque sui fecerit orbem.
Vultur dum satur est modis,
Non traxit Tityi iecur.
40 Tandem, 'Vincimur,' arbiter
Vmbrarum miserans ait, '
Donamus comitem uiro
Emptam carmine coniugem,
Sed lex dona coerceat,
45 Ne, dum Tartara liquerit,
Fas sit lumina flectere.
Quis legem det amantibus?
Maior lex amor est sibi.
Heu, noctis prope terminos
50 Orpheus Eurydicen suam
Vidit, perdidit, occidit.
Vos haec fabula respicit
Quicumque in superum diem
Mentem ducere quaeritis.
55 Nam qui Tartareum in specus
Victus lumina flexerit,
Quidquid praecipuum trahit
Perdit, dum uidet inferos.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project

Tap any Latin word to look it up