Boethius De consolatione philosophiae
EN Lat Orig
Book 1
Tunc me discussa liquerunt nocte tenebrae
Quisquis composito serenus aeuo
Carmina qui quondam studio florente peregi,
Heu quam praecipiti mersa profundo
O stelliferi conditor orbis
Cum Phoebi radiis graue
Nubibus atris
Luminibusque prior rediit uigor,
Fatum sub pedibus egit 1 superbum
Flebilis heu maestos cogor inire modos.
Mens hebet et propria luce relicta
Qui perpetuo nixus solio
Cancri sidus inaestuat,
Condita nullum
Vt, cum praecipiti glomerantur sidera Coro
Fortunamque tuens utramque rectus
Ecce mihi lacerae dictant scribenda Camenae
Tendit in externas ire tenebras,
Rapido caelum turbine uersas
Tum qui larga negantibus
Fundere possunt
Nimbosisque polus stetit imbribus.
Inuictum potuit tenere uultum,
Et ueris elegi fletibus ora rigant
Terrenis quotiens flatibus aucta
Legemque pati sidera cogis,
Sulcis semina credidit, Elusus Cereris fide
Sidera lumen.
5 Sol latet ac nondum caelo uenientibus astris,
5 Non illum rabies minaequc ponti
5 Has saltem nullus potuit peruincere terror,
5 Crescit in inmensum noxia cura.
5 Vt nunc pleno lucida cornu
5 Si mare uoluens
Desuper in terram nox funditur;
Versum funditus exagitantis aestum
Ne nostrum comites prosequerentur iter.
Hic quondam caelo liber aperto
Totis fratris obuia flammis
Quernas pergat ad arbores.
Turbidus Auster
Hanc si Threicio Boreas emissus ab antro
Nec ruptis quotiens uagus caminis
Gloria felicis olim uiridisque iuuentae
Suetus in Aetherios ire meatus
Condat stellas luna minores,
Numquam purpureum nemus
Misceat aestum,
Verberet et clausam reseret diem,
Torquet fumificos Vesaeuus ignes
Solantur maesti nunc mea fata senis.
Cernebat rosei lumina solis,
Nunc obscuro pallida cornu
Lecturus uiolas petas
Vitrea dudum
Emicat ac subito uibratus lumine Phoebus
Aut celsas soliti ferire turres
Venit enim properata malis inopina senectus
Visebat gelidae sidera lunae
Phoebo propior lumina perdat,
Cum saeuis aquilonibus
Parque serenis
10 Mirantes oculos radiis ferit.
10 Et dolor aetatem iussit inesse suam.
10 Et quaecumque uagos stella recursus
10 Ardentis uia fulminis mouebit.
10 Et qui primae tempore noctis
10 Stridens campus inhorruit.
10 Vnda diebus
Intempestiui funduntur uertice cani
Exercet uarios flexa per orbes,
Quid tantum miseri saeuos tyrannos
Agit algentes Hesperos ortus,
Nec quaeras auida manu
Mox resoluto
Et tremit effeto corpore laxa cutis.
Comprensam numeris uictor habebat.
Mirantur sine uiribus furentes?
Solitas iterum mutet habenas
Vernos stringere palmites,
Sordida caeno
Mors hominum felix quae se nec dulcibus annis
Quin etiam causas unde sonora
Nec speres aliquid nec extimescas,
Phoebi pallens Lucifer ortu.
Vuis si libeat frui;
Visibus obstat.
Inserit et maestis saepe uocata uenit.
Flamina sollicitent aequora ponti,
Exarmaueris impotentis iram.
Tu frondifluae frigore brumae
Autumno potius sua
Quique uagatur
15 Eheu quam surda miseros auertitur aure
15 Quis uoluat stabilem spiritus orbem
15 At quisquis trepidus pauet uel optat,
15 Stringis lucem breuiore mora:
15 Bacchus munera contulit.
15 Montibus altis
Et flentes oculos claudere saeua negat.
Vel cur hesperias sidus in undas
Quod non sit stabilis suique iuris,
Tu, cum feruida uenerit aestas,
Signat tempora propriis
Defluus amnis,
Dum leuibus male fida bonis fortuna falleret,
Casurum rutilo surgat ab ortu,
Abiecit clipeum locoque motus
Agiles nocti diuidis horas.
Aptans officiis deus
Saepe resistit
Paene caput tristis merserat hora meum.
Quid ueris placidas temperet horas,
Nectit qua ualeat trahi catenam.
Tua uis uarium temperat annum
Nec quas ipse coercuit
Rupe soluti
Nunc quia fallacem mutauit nubila uultum,
Vt terram roseis floribus ornet,
Vt quas Boreae spiritus aufert
Misceri patitur uices.
Obice saxi.
20 Protrahit ingratas impia uita moras.
20 Quis dedit ut pleno fertilis anno
20 Reuehat mites Zephyrus frondes
20 Sic quod praecipiti uia
20 Tu quoque si uis
Quid me felicem totiens iactastis amici?
Autumnus grauidis influat uuis
Quaeque Arcturus semina uidit
Certum deserit ordinem
Lumine claro
Qui cecidit, stabili non erat ille gradu.
Rimari solitus atque latentis
Sirius altas urat segetes.
Laetos non habet exitus.
Cernere uerum,
Naturae uarias reddere causas.
Nihil antiqua lege solutum
Tramite recto
Nunc iacet effeto lumine mentis
Linquit propriae stationis opus,
Carpere callem,
25 Et pressus grauibus colla catenis
25 Omnia certo fine gubernans
25 Gaudia pelle,
Decliuemque gerens pondere uultum
Hominum solos respuis actus
Pelle timorem
Cogitur, heu, stolidam cernere terram.
Merito rector cohibere modo.
Spemque fugato
Nam cur tantas lubrica uersat
Nec dolor adsit.
Fortuna uices? Premit insontes
Nubila mens est
30 Debita sceleri noxia poena,
30 Vinctaque frenis,
At peruersi resident celso
Haec ubi regnant.
Mores solio sanctaque calcant
Iniusta uice colla nocentes.
Latet obscuris condita uirtus
35 Clara tenebris iustusque tulit
Crimen iniqui.
Nil periuria, nil nocet ipsis
Fraus mendaci compta colore.
Sed cum libuit uiribus uti,
40 Quos innumeri metuunt populi
Summos gaudent subdere reges,
O iam miseras respice terras
Quisquis rerum foedera nectis.
Operis tanti pars non ullis
45 Homines quatimur fortunae salo.
Rapidos rector comprime fluctus
Et quo caelum regis immensum
Firma stabiles foedere terras.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project

Tap any Latin word to look it up