Elegiae — Book 1 — Gadsden Classics

Divitias alius fulvo sibi congerat auro

Adde merum vinoque novos conpesce dolores,

Ibitis Aegaeas sine me, Messalla, per undas,

‘Sic umbrosa tibi contingant tecta, Priape,

Asper eram et bene discidium me ferre loquebar,

Semper, ut inducar, blandos offers mihi voltus,

Hunc cecinere diem Parcae fatalia nentes

Non ego celari possum, quid nutus amantis

Quid mihi si fueras miseros laesurus amores,

Quis fuit, horrendos primus qui protulit enses?

Et teneat culti iugera multa soli,

Occupet ut fessi lumina victa sopor,

O utinam memores ipse cohorsque mei.

Ne capiti soles, ne noceantque nives:

At mihi nunc longe gloria fortis abest.

Post tamen es misero tristis et asper, Amor.

Stamina, non ulli dissoluenda deo,

Quidve ferant miti lenia verba sono.

Foedera per divos, clam violanda, dabas?

Quam ferus et vere ferreus ille fuit!

Quem labor adsiduus vicino terreat hoste,

Neu quisquam multo percussum tempora baccho

Me tenet ignotis aegrum Phaeacia terris,

Quae tua formosos cepit sollertia? certe

Namque agor ut per plana citus sola verbere turben,

Quid tibi saevitiae mecum est? an gloria magna est

Hunc fore, Aquitanas posset qui fundere gentes,

Nec mihi sunt sortes nec conscia fibra deorum,

A miser, et siquis primo periuria celat,

Tum caedes hominum generi, tum proelia nata,

Martia cui somnos classica pulsa fugent:

Excitet, infelix dum requiescit amor.

Abstineas avidas, Mors, modo, nigra, manus.

Non tibi barba nitet, non tibi culta coma est,

Quem celer adsueta versat ab arte puer.

Insidias homini conposuisse deum?

Quem tremeret forti milite victus Atax.

Praecinit eventus nec mihi cantus avis:

Sera tamen tacitis Poena venit pedibus.

Tum brevior dirae mortis aperta via est.

5 Me mea paupertas vita traducat inerti,

5 Nam posita est nostrae custodia saeva puellae,

5 Abstineas, Mors atra, precor: non hic mihi mater

5 Nudus et hibernae producis frigora brumae,

5 Ure ferum et torque, libeat ne dicere quicquam

5 Nam mihi tenduntur casses: iam Delia furtim

5 Evenere: novos pubes Romana triumphos

5 Ipsa Venus magico religatum bracchia nodo

5 Parcite, caelestes: aequum est inpune licere

5 An nihil ille miser meruit, nos ad mala nostra

Dum meus adsiduo luceat igne focus.

Clauditur et dura ianua firma sera.

Quae legat in maestos ossa perusta sinus,

Nudus et aestivi tempora sicca Canis.’

Magnificum post haec: horrida verba doma.

Nescio quem tacita callida nocte fovet.

Vidit et evinctos bracchia capta duces;

Perdocuit multis non sine verberibus.

Numina formosis laedere vestra semel.

Vertimus, in saevas quod dedit ille feras?

Ipse seram teneras maturo tempore vites

Ianua difficilis domini, te verberet imber,

Non soror, Assyrios cineri quae dedat odores

Sic ego; tum Bacchi respondit rustica proles

Parce tamen, per te furtivi foedera lecti,

Illa quidem tam multa negat, sed credere durum est:

At te victrices lauros, Messalla, gerentem

Desine dissimulare: deus crudelius urit,

Lucra petens habili tauros adiungit aratro

Divitis hoc vitium est auri, nec bella fuerunt,

Rusticus et facili grandia poma manu;

Te Iovis imperio fulmina missa petant.

Et fleat effusis ante sepulcra comis,

Armatus curva sic mihi falce deus:

Per venerem quaeso conpositumque caput.

Sic etiam de me pernegat usque viro.

Portabat nitidis currus eburnus equis.

Quos videt invitos subcubuisse sibi.

Et durum terrae rusticus urget opus,

Faginus adstabat cum scyphus ante dapes.

Nec spes destituat, sed frugum semper acervos

Ianua, iam pateas uni mihi, victa querelis,

Delia non usquam; quae me cum mitteret urbe,

‘O fuge te tenerae puerorum credere turbae,

Ille ego, cum tristi morbo defessa iaceres,

Ipse miser docui, quo posset ludere pacto

Non sine me est tibi partus honos: Tarbella Pyrene

Quid tibi nunc molles prodest coluisse capillos

Lucra petituras freta per parentia ventis

Non arces, non vallus erat, somnumque petebat

10 Praebeat et pleno pinguia musta lacu.

10 Neu furtim verso cardine aperta sones.

10 Dicitur ante omnes consuluisse deos.

10 Nam causam iusti semper amoris habent.

10 Te dicor votis eripuisse meis,

10 Custodes: heu heu nunc premor arte mea,

10 Testis et Oceani litora Santonici,

10 Saepeque mutatas disposuisse comas,

10 Ducunt instabiles sidera certa rates:

10 Securus sparsas dux gregis inter oves.

Nam veneror, seu stipes habet desertus in agris

Et mala siqua tibi dixit dementia nostra,

Illa sacras pueri sortes ter sustulit: illi

Hic placet, angustis quod equom conpescit habenis,

Ipseque te circum lustravi sulphure puro,

Fingere nunc didicit causas, ut sola cubaret,

Testis Arar Rhodanusque celer magnusque Garunna,

Quid fuco splendente genas ornare, quid ungues

Muneribus meus est captus puer, at deus illa

Tunc mihi vita foret, volgi nec tristia nossem

Seu vetus in trivio florida serta lapis,

Ignoscas: capiti sint precor illa meo.

Rettulit e trinis omina certa puer.

Hic placidam niveo pectore pellit aquam,

Carmine cum magico praecinuisset anus;

Cardine nunc tacito vertere posse fores.

Carnutis et flavi caerula lympha Liger.

Artificis docta subsecuisse manu?

In cunerem et liquidas munera vertat aquas.

Arma nec audissem corde micante tubam;

Et quodcumque mihi pomum novus educat annus,

Te meminisse decet, quae plurima voce peregi

Cuncta dabant reditus: tamen est deterrita numquam,

Hic, quia fortis adest audacia, cepit; at illi

Ipse procuravi, ne possent saeva nocere

Tum sucos herbasque dedi, quis livor abiret,

An te, Cydne, canam, tacitis qui leniter undis

Frustra iam vestes, frustra mutantur amictus,

Iam mihi persolvet poenas, pulvisque decorem

Nunc ad bella trahor, et iam quis forsitan hostis

Libatum agricolae ponitur ante deo.

Supplice, cum posti florida serta darem.

Quin fleret nostras respiceretque vias.

Virgineus teneras stat pudor ante genas.

Somnia, ter sancta deveneranda mola;

Quem facit inpresso mutua dente venus.

Caeruleus placidis per vada serpis aquis,

Ansaque conpressos conligat arta pedes.

Detrahet et ventis horrida facta coma;

Haesura in nostro tela gerit latere.

15 Flava Ceres, tibi sit nostro de rure corona

15 Tu quoque ne timide custodes, Delia, falle,

15 Ipse ego solator, cum iam mandata dedissem,

15 Sed ne te capiant, primo si forte negabit,

15 Ipse ego velatus filo tunicisque solutis

15 At tu, fallacis coniunx incaute puellae,

15 Quantus et aetherio contingens vertice nubes

15 Illa placet, quamvis inculto venerit ore

15 Uretur facies, urentur sole capilli,

15 Sed patrii servate Lares: aluistis et idem,

Spicea, quae templi pendeat ante fores,

Audendum est: fortes adiuvat ipsa Venus.

Quaerebam tardas anxius usque moras.

Taedia: paulatim sub iuga colla dabit.

Vota novem Triviae nocte silente dedi.

Me quoque servato, peccet ut illa nihil.

Frigidus intonsos Taurus alat Cilicas?

Nec nitidum tarda compserit arte caput.

Deteret invalidos et via longa pedes.

Cursarem vestros cum tener ante pedes.

Pomosisque ruber custos ponatur in hortis,

Illa favet, seu quis iuvenis nova limina temptat,

Aut ego sum causatus aves aut omina dira,

Longa dies homini docuit parere leones,

Omnia persolvi: fruitur nunc alter amore,

Neu iuvenes celebret multo sermone, caveto,

Quid referam, ut volitet crebras intacta per urbes

Num te carminibus, num te pallentibus herbis

Admonui quotiens ‘auro ne pollue formam:

Neu pudeat prisco vos esse e stipite factos:

Terreat ut saeva falce Priapus aves.

Seu reserat fixo dente puella fores;

Saturni sacram me tenuisse diem.

Longa dies molli saxa peredit aqua;

Et precibus felix utitur ille meis.

Neve cubet laxo pectus aperta sinu,

Alba Palaestino sancta columba Syro,

Devovit tacito tempore noctis anus?

Saepe solent auro multa subesse mala.

Sic veteris sedes incoluistis avi.

Vos quoque, felicis quondam, nunc pauperis agri

Illa docet molli furtim derepere lecto,

O quotiens ingressus iter mihi tristia dixi

Annus in apricis maturat collibus uvas,

At mihi felicem vitam, si salva fuisses,

Neu te decipiat nutu, digitoque liquorem

Utque maris vastum prospectet turribus aequor

Cantus vicinis fruges traducit ab agris,

Divitiis captus siquis violavit amorem,

Tum melius tenuere fidem, cum paupere cultu

20 Custodes, fertis munera vestra, Lares.

20 Illa pedem nullo ponere posse sono,

20 Offensum in porta signa dedisse pedem!

20 Annus agit certa lucida signa vice.

20 Fingebam demens, sed renuente deo.

20 Ne trahat et mensae ducat in orbe notas.

20 Prima ratem ventis credere docta Tyros,

20 Cantus et iratae detinet anguis iter,

20 Asperaque est illi difficilisque Venus.

20 Stabat in exigua ligneus aede deus.

Tunc vitula innumeros lustrabat caesa iuvencos,

Illa viro coram nutus conferre loquaces

Audeat invito ne quis discedere Amore,

Nec iurare time: Veneris periuria venti

Rura colam, frugumque aderit mea Delia custos,

Exibit quam saepe, time, seu visere dicet

Qualis et, arentes cum findit Sirius agros,

Cantus et e curru Lunam deducere temptat

Ure meum potius flamma caput et pete ferro

Hic placatus erat, seu quis libaverat uva,

Nunc agna exigui est hostia parva soli.

Blandaque conpositis abdere verba notis.

Aut sciat egressum se prohibente deo.

Inrita per terras et freta summa ferunt.

Area dum messes sole calente teret,

Sacra Bonae maribus non adeunda Deae.

Fertilis aestiva Nilus abundet aqua?

Et faceret, si non aera repulsa sonent.

Corpus et intorto verbere terga seca.

Seu dederat sanctae spicea serta comae,

Agna cadet vobis, quam circum rustica pubes

Nec docet hoc omnes, sed quos nec inertia tardat

Quid tua nunc Isis mihi, Delia, quid mihi prosunt

Gratia magna Iovi: vetuit pater ipse valere,

Aut mihi servabit plenis in lintribus uvas

At mihi si credas, illam sequar unus ad aras;

Nile pater, quanam possim te dicere causa

Quid queror heu misero carmen nocuisse, quid herbas?

Nec tibi celandi spes sit peccare paranti:

Atque aliquis voti compos liba ipse ferebat

Clamet io messes et bona vina date.

Nec vetat obscura surgere nocte timor.

Illa tua totiens aera repulsa manu,

Iurasset cupide quicquid ineptus amor,

Pressaque veloci candida musta pede;

Tunc mihi non oculis sit timuisse meis.

Aut quibus in terris occuluisse caput?

Forma nihil magicis utitur auxiliis:

Est deus, occultos qui vetat esse dolos.

Postque comes purum filia parva favum.

25 Iam modo iam possim contentus vivere parvo

25 En ego cum tenebris tota vagor anxius urbe,

25 Quidve, pie dum sacra colis, pureque lavari

25 Perque suas inpune sinit Dictynna sagittas

25 Consuescet numerare pecus, consuescet amantis

25 Saepe, velut gemmas eius signumque probarem,

25 Te propter nullos tellus tua postulat imbres,

25 Sed corpus tetigisse nocet, sed longa dedisse

25 Ipse deus tacito permisit lene ministro,

25 At nobis aerata, Lares, depellite tela,

Nec semper longae deditus esse viae,

Te—memini—et puro secubuisse toro?

Adfirmes crines perque Minerva suos.

Garrulus in dominae ludere verna sinu.

Per causam memini me tetigisse manum;

Arida nec pluvio supplicat herba Iovi.

Oscula, sed femori conseruisse femur.

Ederet ut multo libera verba mero;

Hostiaque e plena rustica porcus hara.

Sed Canis aestivos ortus vitare sub umbra

Nec sinit occurrat quisquam, qui corpora ferro

Nunc, dea, nunc succurre mihi—nam posse mederi

At si tardus eris, errabis: transiet aetas.

Illa deo sciet agricolae pro vitibus uvam,

Saepe mero somnum peperi tibi, at ipse bibebam

Te canit atque suum pubes miratur Osirim

Nec tu difficilis puero tamen esse memento:

Ipse deus somno domitos emittere vocem

Hanc pura cum veste sequar myrtoque canistra

Arboris ad rivos praetereuntis aquae.

Volneret aut rapta praemia veste petat.

Picta docet templis multa tabella tuis—,

Quam cito non segnis stat remeatque dies,

Pro segete spicas, pro grege ferre dapem.

Sobria subposita pocula victor aqua.

Barbara, Memphiten plangere docta bovem.

Persequitur poenis tristia facta Venus.

Iussit et invitos facta tegenda loqui.’

Vincta geram, myrto vinctus et ipse caput.

Nec tamen interdum pudeat tenuisse bidentem

Quisquis amore tenetur, eat tutusque sacerque

Ut mea votivas persolvens Delia voces

Quam cito purpureos deperdit terra colores,

Illa regat cunctos, illi sint omnia curae,

Non ego te laesi prudens: ignosce fatenti,

Primus aratra manu sollerti fecit Osiris

Munera ne poscas: det munera canus amator,

Haec ego dicebam: nunc me flevisse loquentem,

Sic placeam vobis: alius sit fortis in armis

30 Aut stimulo tardos increpuisse boves,

30 Qualibet: insidias non timuisse decet.

30 Ante sacras lino tecta fores sedeat

30 Quam cito formosas populus alta comas!

30 At iuvet in tota me nihil esse domo.

30 Iussit Amor: contra quis ferat arma deos?

30 Et teneram ferro sollicitavit humum,

30 Ut foveat molli frigida membra sinu.

30 Nunc pudet ad teneros procubuisse pedes.

30 Sternat et adversos Marte favente duces,

Non agnamve sinu pigeat fetumve capellae

Non mihi pigra nocent hibernae frigora noctis,

Bisque die resoluta comas tibi dicere laudes

Quam iacet, infirmae venere ubi fata senectae,

Huc veniet Messalla meus, cui dulcia poma

Ille ego sum, nec me iam dicere vera pudebit,

Primus inexpertae conmisit semina terrae

Carior est auro iuvenis, cui levia fulgent

Tum mihi iurabas nullo te divitis auri

Ut mihi potanti possit sua dicere facta

Desertum oblita matre referre domum.

Non mihi, cum multa decidit imber aqua.

Insignis turba debeat in Pharia.

Qui prior Eleo est carcere missus equos!

Delia selectis detrahat arboribus;

Instabat tota cui tua nocte canis.

Pomaque non notis legit ab arboribus.

Ora nec amplexus aspera barba terit.

Pondere, non gemmis, vendere velle fidem,

Miles et in mensa pingere castra mero.

At vos exiguo pecori, furesque lupique,

Non labor hic laedit, reseret modo Delia postes

At mihi contingat patrios celebrare Penates

Vidi iam iuvenem, premeret cum serior aetas,

Et tantum venerata virum hunc sedula curet,

Quid tenera tibi coniuge opus? tua si bona nescis

Hic docuit teneram palis adiungere vitem,

Huic tu candentes umero subpone lacertos,

Non tibi si pretium Campania terra daretur,

Quis furor est atram bellis accersere mortem?

Parcite: de magno est praeda petenda grege.

Et vocet ad digiti me taciturna sonum.

Reddereque antiquo menstrua tura Lari.

Maerentem stultos praeteriisse dies.

Huic paret atque epulas ipsa ministra gerat.

Servare, frustra clavis inest foribus.

Hic viridem dura caedere falce comam;

Et regum magnae despiciantur opes.

Non tibi si, Bacchi cura, Falernus ager.

Inminet et tacito clam venit illa pede.

35 Hic ego pastoremque meum lustrare quotannis

35 Parcite luminibus, seu vir seu femina fiat

35 Quam bene Saturno vivebant rege, priusquam

35 Crudeles divi! serpens novus exuit annos,

35 Haec mihi fingebam, quae nunc Eurusque Notusque

35 Te tenet, absentes alios suspirat amores

35 Illi iucundos primum matura sapores

35 At Venus invenit puero concumbere furtim,

35 Illis eriperes verbis mihi sidera caeli

35 Non seges est infra, non vinea culta, sed audax

Et placidam soleo spargere lacte Palem.

Obvia: celari volt sua furta Venus.

Tellus in longas est patefacta vias!

Formae non ullam fata dedere moram.

Iactat odoratos vota per Armenios.

Et simulat subito condoluisse caput.

Expressa incultis uva dedit pedibus.

Dum timet et teneros conserit usque sinus,

Lucere et puras fulminis esse vias.

Cerberus et Stygiae navita turpis aquae;

Adsitis, divi, neu vos e paupere mensa

Neu strepitu terrete pedum neu quaerite nomen

Nondum caeruleas pinus contempserat undas,

Solis aeterna est Baccho Phoeboque iuventas,

Saepe ego temptavi curas depellere vino,

At mihi servandam credas: non saeva recuso

Ille liquor docuit voces inflectere cantu,

Et dare anhelanti pugnantibus umida linguis

Quin etiam flebas: at non ego fallere doctus

Illic percussisque genis ustoque capillo

Dona nec e puris spernite fictilibus.

Neu prope fulgenti lumina ferte face.

Effusum ventis praebueratque sinum,

Nam decet intonsus crinis utrumque deum.

At dolor in lacrimas verterat omne merum.

Verbera, detrecto non ego vincla pedum.

Movit et ad certos nescia membra modos,

Oscula et in collo figere dente notas.

Tergebam umentes credulus usque genas.

Errat ad obscuros pallida turba lacus.

Fictilia antiquus primum sibi fecit agrestis

Siquis et inprudens adspexerit, occulat ille

Nec vagus ignotis repetens conpendia terris

Tu, puero quodcumque tuo temptare libebit,

Saepe aliam tenui, sed iam cum gaudia adirem,

Tum procul absitis, quisquis colit arte capillos,

Bacchus et agricolae magno confecta labore

Non lapis hanc gemmaeque iuvant, quae frigore sola

Quid faciam, nisi et ipse fores in amore puellae?

Quam potius laudandus hic est, quem prole parata

40 Pocula, de facili conposuitque luto.

40 Perque deos omnes se meminisse neget:

40 Presserat externa navita merce ratem.

40 Cedas: obsequio plurima vincet amor.

40 Admonuit dominae deseruitque Venus.

40 Et fluit effuso cui toga laxa sinu,

40 Pectora tristitiae dissoluenda dedit.

40 Dormiat et nulli sit cupienda viro.

40 Sed precor exemplo sit levis illa tuo.

40 Occupat in parva pigra senecta casa.

Non ego divitias patrum fructusque requiro,

Nam fuerit quicumque loquax, is sanguine natam,

Illo non validus subiit iuga tempore taurus,

Neu comes ire neges, quamvis via longa paretur

Tunc me discedens devotum femina dixit

Quisquis et occurret, ne possit crimen habere,

Bacchus et adflictis requiem mortalibus adfert,

Heu sero revocatur amor seroque iuventas,

O quotiens, verbis ne quisquam conscius esset,

Ipse suas sectatur oves, at filius agnos,

Quos tulit antiquo condita messis avo:

Is Venerem e rapido sentiet esse mari.

Non domito frenos ore momordit equus,

Et Canis arenti torreat arva siti,

Et pudet et narrat scire nefanda meam.

Stet procul aut alia ~stet procul~ ante via.

Crura licet dura conpede pulsa sonent.

Cum vetus infecit cana senecta caput.

Ipse comes multa lumina nocte tuli!

Et calidam fesso conparat uxor aquam.

Parva seges satis est, satis requiescere lecto

Nec tamen huic credet coniunx tuus, ut mihi verax

Non domus ulla fores habuit, non fixus in agris,

Quamvis praetexens picta ferrugine caelum

Non facit hoc verbis, facie tenerisque lacertis

Sic fieri iubet ipse deus, sic magna sacerdos

Non tibi sunt tristes curae nec luctus, Osiri,

Tum studium formae est: coma tum mutatur, ut annos

Saepe insperanti venit tibi munere nostro

Sic ego sim, liceatque caput candescere canis,

Si licet et solito membra levare toro.

Pollicita est magico saga ministerio.

Qui regeret certis finibus arva, lapis.

Venturam anticipet imbrifer arcus aquam.

Devovet et flavis nostra puella comis.

Est mihi divino vaticinata sono.

Sed chorus et cantus et levis aptus amor,

Dissimulet viridi cortice tincta nucis;

Et latuit clausas post adoperta fores.

Temporis et prisci facta referre senem.

45 Quam iuvat inmites ventos audire cubantem

45 Hanc ego de caelo ducentem sidera vidi,

45 Ipsae mella dabant quercus, ultroque ferebant

45 Vel si caeruleas puppi volet ire per undas,

45 Talis ad Haemonium Nereis Pelea quondam

45 Haec ubi Bellonae motu est agitata, nec acrem

45 Sed varii flores et frons redimita corymbis,

45 Tollere tum cura est albos a stirpe capillos

45 Tum miser interii, stulte confisus amari:

45 Interea pax arva colat. pax candida primum

Et dominam tenero continuisse sinu

Fluminis haec rapidi carmine vertit iter,

Obvia securis ubera lactis oves.

Ipse levem remo per freta pelle ratem.

Vecta est frenato caerula pisce Thetis.

Flammam, non amens verbera torta timet;

Fusa sed ad teneros lutea palla pedes

Et faciem dempta pelle referre novam.

Nam poteram ad laqueos cautior esse tuos.

Duxit araturos sub iuga curva boves,

Aut, gelidas hibernus aquas cum fuderit Auster,

Haec cantu finditque solum Manesque sepulcris

Non acies, non ira fuit, non bella, nec ensem

Nec te paeniteat duros subiisse labores

Haec nocuere mihi, quod adest huic dives amator;

Ipsa bipenne suos caedit violenta lacertos

Et Tyriae vestes et dulcis tibia cantu

At tu, dum primi floret tibi temporis aetas,

Quin etiam adtonita laudes tibi mente canebam,

Pax aluit vites et sucos condidit uvae,

Securum somnos igne iuvante sequi.

Elicit et tepido devocat ossa rogo;

Inmiti saevus duxerat arte faber.

Aut opera insuetas adteruisse manus,

Venit in exitium callida lena meum.

Sanguineque effuso spargit inulta deam,

Et levis occultis conscia cista sacris.

Utere: non tardo labitur illa pede.

Et me nunc nostri Pieridumque pudet.

Funderet ut nato testa paterna merum,

Hoc mihi contingat. Sit dives iure, furorem

Iam tenet infernas magico stridore catervas,

Nunc Iove sub domino caedes et vulnera semper,

Nec, velit insidiis altas si claudere valles,

Sanguineas edat illa dapes atque ore cruento

Statque latus praefixa veru, stat saucia pectus,

Huc ades et Genium ludis Geniumque choreis

Neu Marathum torque: puero quae gloria victo est?

Illa velim rapida Volcanus carmina flamma

Pace bidens vomerque nitent—at tristia duri

50 Qui maris et tristes ferre potest pluvias.

50 Iam iubet adspersas lacte referre pedem.

50 Nunc mare, nunc leti mille repente viae.

50 Dum placeas, umeri retia ferre negent.

50 Tristia cum multo pocula felle bibat;

50 Et canit eventus, quos dea magna monet:

50 Concelebra et multo tempora funde mero:

50 In veteres esto dura, puella, senes.

50 Torreat et liquida deleat amnis aqua.

50 Militis in tenebris occupat arma situs—

O quantum est auri pereat potiusque smaragdi,

Cum libet, haec tristi depellit nubila caelo,

Parce, pater. timidum non me periuria terrent,

Si volet arma, levi temptabis ludere dextra:

Hanc volitent animae circum sua fata querentes

‘Parcite, quam custodit Amor, violare puellam,

Illius et nitido stillent unguenta capillo,

Parce precor tenero: non illi sontica causa est,

Tu procul hinc absis, cui formam vendere cura est

Rusticus e lucoque vehit, male sobrius ipse,

Quam fleat ob nostras ulla puella vias.

Cum libet, aestivo convocat orbe nives.

Non dicta in sanctos inpia verba deos.

Saepe dabis nudum, vincat ut ille, latus.

Semper et e tectis strix violenta canat;

Ne pigeat magno post didicisse malo.

Et capite et collo mollia serta gerat.

Sed nimius luto corpora tingit amor.

Et pretium plena grande referre manu.

Uxorem plaustro progeniemque domum.

Te bellare decet terra, Messalla, marique,

Sola tenere malas Medeae dicitur herbas,

Quodsi fatales iam nunc explevimus annos,

Tum tibi mitis erit, rapias tum cara licebit

Ipsa fame stimulante furens herbasque sepulcris

Adtigerit, labentur opes, ut volnere nostro

Sic venias hodierne: tibi dem turis honores,

Vel miser absenti maestas quam saepe querelas

At te, qui puerum donis corrumpere es ausus,

Sed Veneris tum bella calent, scissosque capillos

Ut domus hostiles praeferat exuvias;

Sola feros Hecates perdomuisse canes.

Fac lapis inscriptis stet super ossa notis:

Oscula: pugnabit, sed tamen apta dabit.

Quaerat et a saevis ossa relicta lupis,

Sanguis, ut hic ventis diripiturque cinis.’

Liba et Mopsopio dulcia melle feram.

Conicit, et lacrimis omnia plena madent!

Rideat adsiduis uxor inulta dolis,

Femina perfractas conqueriturque fores.

55 Me retinent vinctum formosae vincla puellae,

55 Haec mihi conposuit cantus, quis fallere posses:

55 ‘Hic iacet inmiti consumptus morte Tibullus,

55 Rapta dabit primo, post adferet ipse roganti,

55 Currat et inguinibus nudis ululetque per urbes,

55 Et tibi nescio quas dixit, mea Delia, poenas;

55 At tibi succrescat proles, quae facta parentis

55 Quid me spernis? ait. ‘poterat custodia vinci:

55 Et cum furtivo iuvenem lassaverit usu,

55 Flet teneras subtusa genas, sed victor et ipse

Et sedeo duras ianitor ante fores.

Ter cane, ter dictis despue carminibus.

Messallam terra dum sequiturque mari.’

Post etiam collo se inplicuisse velit.

Post agat e triviis aspera turba canum.

Si tamen admittas, sit precor illa levis.

Augeat et circa stet veneranda senem.

Ipse dedit cupidis fallere posse deus.

Tecum interposita languida veste cubet.

Flet sibi dementes tam valuisse manus.

Non ego laudari curo, mea Delia; tecum

Ille nihil poterit de nobis credere cuiquam,

Sed me, quod facilis tenero sum semper Amori,

Heu male nunc artes miseras haec saecula tractant:

Eveniet: dat signa deus; sunt numina amanti,

Non ego te propter parco tibi, sed tua mater

Nec taceat monumenta viae, quem Tuscula tellus

Nota venus furtiva mihi est, ut lenis agatur

Semper sint externa tuo vestigia lecto,

At lascivus Amor rixae mala verba ministrat,

Dum modo sim, quaeso segnis inersque vocer.

Non sibi, si in molli viderit ipse toro.

Ipsa Venus campos ducet in Elysios.

Iam tener adsuevit munera velle puer.

Saevit et iniusta lege relicta Venus.

Me movet atque iras aurea vincit anus.

Candidaque antiquo detinet Alba Lare.

Spiritus, ut nec dent oscula rapta sonum;

Et pateat cupidis semper aperta domus;

Inter et iratum lentus utrumque sedet.

Te spectem, suprema mihi cum venerit hora,

Tu tamen abstineas aliis: nam cetera cernet

Hic choreae cantusque vigent, passimque vagantes

At tu, qui venerem docuisti vendere primus,

At tu quam primum sagae praecepta rapacis

Haec mihi te adducit tenebris multoque timore

Namque opibus congesta tuis hic glarea dura

Et possum media quamvis obrepere nocte

Nec lasciva soror dicatur plura bibisse

A, lapis est ferrumque, suam quicumque puellam

60 Te teneam moriens deficiente manu.

60 Omnia, de me uno sentiet ipse nihil.

60 Dulce sonant tenui gutture carmen aves,

60 Quisquis es, infelix urgeat ossa lapis.

60 Desere, nam donis vincitur omnis amor.

60 Coniungit nostras clam taciturna manus,

60 Sternitur, hic apta iungitur arte silex.

60 Et strepitu nullo clam reserare fores.

60 Pocula vel plures emeruisse viros.

60 Verberat: e caelo deripit ille deos.

Flebis et arsuro positum me, Delia, lecto,

Quid, credam? nempe haec eadem se dixit amores

Fert casiam non culta seges, totosque per agros

Pieridas, pueri, doctos et amate poetas,

Pauper erit praesto semper, te pauper adibit

Haec foribusque manet noctu me adfixa proculque

Te canit agricola, a magna cum venerit urbe

Quid prosunt artes, miserum si spernit amantem

Illam saepe ferunt convivia ducere Baccho,

Sit satis e membris tenuem rescindere vestem,

Tristibus et lacrimis oscula mixta dabis.

Cantibus aut herbis solvere posse meos,

Floret odoratis terra benigna rosis;

Aurea nec superent munera Pieridas.

Primus et in tenero fixus erit latere,

Cognoscit strepitus me veniente pedum.

Serus inoffensum rettuleritque pedem.

Et fugit ex ipso saeva puella toro?

Dum rota Luciferi provocet orta diem.

Sit satis ornatus dissoluisse comae,

Flebis: non tua sunt duro praecordia ferro

Et me lustravit taedis, et nocte serena

Ac iuvenum series teneris inmixta puellis

Carmine purpurea est Nisi coma: carmina ni sint,

Pauper in angusto fidus comes agmine turbae

Vive diu mihi, dulcis anus: proprios ego tecum,

At tu, Natalis multos celebrande per annos,

Vel cum promittit, subito sed perfida fallit,

Illa nulla queat melius consumere noctem

Sit lacrimas movisse satis: quater ille beatus,

Vincta, neque in tenero stat tibi corde silex.

Concidit ad magicos hostia pulla deos.

Ludit, et adsidue proelia miscet Amor.

Ex umero Pelopis non nituisset ebur.

Subicietque manus efficietque viam,

Sit modo fas, annos contribuisse velim.

Candidior semper candidiorque veni.

Est mihi nox multis evigilanda malis.

Aut operum varias disposuisse vices.

Quo tenera irato flere puella potest.

65 Illo non iuvenis poterit de funere quisquam

65 Non ego, totus abesset amor, sed mutuus esset,

65 Illic est, cuicumque rapax mors venit amanti,

65 Quem referent Musae, vivet, dum robora tellus,

65 Pauper ad occultos furtim deducet amicos

65 Te semper natamque tuam te propter amabo:

65 Dum mihi venturam fingo, quodcumque movetur,

65 At tua perdidicit, nec tu, stultissime, sentis,

65 Sed manibus qui saevus erit, scutumque sudemque

Lumina, non virgo, sicca referre domum.

Orabam, nec te posse carere velim.

Et gerit insigni myrtea serta coma.

Dum caelum stellas, dum vehet amnis aquas.

Vinclaque de niveo detrahet ipse pede.

Quicquid agit, sanguis est tamen illa tuos.

Illius credo tunc sonuisse pedes.’

Cum tibi non solita corpus ab arte movet.

Is gerat et miti sit procul a Venere.

Tu manes ne laede meos, sed parce solutis

Ferreus ille fuit, qui, te cum posset habere,

At scelerata iacet sedes in nocte profunda

At qui non audit Musas, qui vendit amorem,

Heu canimus frustra, nec verbis victa patescit

Sit modo casta, doce, quamvis non vitta ligatos

Desistas lacrimare, puer: non frangitur illa,

Tune putas illam pro te disponere crines

At nobis, Pax alma, veni spicamque teneto,

Crinibus et teneris, Delia, parce genis.

Maluerit praedas stultus et arma sequi.

Abdita, quam circum flumina nigra sonant:

Idaeae currus ille sequatur Opis

Ianua, sed plena est percutienda manu.

Impediat crines nec stola longa pedes.

Et tua iam fletu lumina fessa tument.

Aut tenues denso pectere dente comas?

Perfluat et pomis candidus ante sinus.

Interea, dum fata sinunt, iungamus amores:

Ille licet Cilicum victas agat ante catervas,

Tisiphoneque inpexa feros pro crinibus angues

Et tercentenas erroribus expleat urbes

At tu, qui potior nunc es, mea fata timeto:

Et mihi sint durae leges, laudare nec ullam

Oderunt, Pholoe, moneo, fastidia divi,

Ista haec persuadet facies, auroque lacertos

70 Iam veniet tenebris Mors adoperta caput,

70 Ponat et in capto Martia castra solo,

70 Saevit, et huc illuc inpia turba fugit.

70 Et secet ad Phrygios vilia membra modos.

70 Versatur celeri Fors levis orbe rotae.

70 Possim ego, quin oculos adpetat illa meos,

70 Nec prodest sanctis tura dedisse focis.

70 Vinciat et Tyrio prodeat apta sinu?

Iam subrepet iners aetas, nec amare decebit,

Totus et argento contextus, totus et auro

Tum niger in porta serpentum Cerberus ore

Blanditiis volt esse locum Venus ipsa: querelis

Non frustra quidam iam nunc in limine perstat

Et siquid peccasse putet, ducarque capillis

Hic Marathus quondam miseros ludebat amantes,

Non tibi, sed iuveni cuidam volt bella videri,

Dicere nec cano blanditias capite.

Insideat celeri conspiciendus equo,

Stridet et aeratas excubat ante fores.

Supplicibus, miseris fletibus illa favet.’

Sedulus ac crebro prospicit ac refugit,

Inmerito pronas proripiarque vias.

Nescius ultorem post caput esse deum;

Devoveat pro quo remque domumque tuam.

Nunc levis est tractanda Venus, dum frangere postes

Ipse boves mea si tecum modo Delia possim

Illic Iunonem temptare Ixionis ausi

Haec mihi, quae canerem Titio, deus edidit ore,

Et simulat transire domum, mox deinde recurrit,

Non ego te pulsare velim, sed, venerit iste

Saepe etiam lacrimas fertur risisse dolentis

Nec facit hoc vitio, sed corpora foeda podagra

Non pudet et rixas inseruisse iuvat.

Iungere et in solito pascere monte pecus,

Versantur celeri noxia membra rota,

Sed Titium coniunx haec meminisse vetat.

Solus et ante ipsas excreat usque fores.

Si furor, optarim non habuisse manus;

Et cupidum ficta detinuisse mora:

Et senis amplexus culta puella fugit.

75 Hic ego dux milesque bonus: vos, signa tubaeque,

75 Et te, dum liceat, teneris retinere lacertis,

75 Porrectusque novem Tityos per iugera terrae

75 Pareat ille suae; vos me celebrate magistrum,

75 Nescio quid furtivus amor parat. utere quaeso,

75 Nec saevo sis casta metu, sed mente fideli,

75 Nunc omnes odit fastus, nunc displicet illi

75 Huic tamen adcubuit noster puer: hunc ego credam

Ite procul, cupidis volnera ferte viris,

Mollis et inculta sit mihi somnus humo.

Adsiduas atro viscere pascit aves.

Quos male habet multa callidus arte puer.

Dum licet: in liquida nat tibi linter aqua.

Mutuus absenti te mihi servet amor.

Quaecumque obposita est ianua dura sera.

Cum trucibus venerem iungere posse feris.

Ferte et opes: ego conposito securus acervo

Quid Tyrio recubare toro sine amore secundo

Tantalus est illic, et circum stagna, sed acrem

Gloria cuique sua est: me, qui spernentur, amantes

At, quae fida fuit nulli, post victa senecta

At te poena manet, ni desinis esse superba.

Blanditiasne meas aliis tu vendere es ausus?

Despiciam dites despiciamque famem.

Prodest, cum fletu nox vigilanda venit?

Iam iam poturi deserit unda sitim,

Consultent: cunctis ianua nostra patet.

Ducit inops tremula stamina torta manu

Quam cupies votis hunc revocare diem!

Tune aliis demens oscula ferre mea?

Nam neque tum plumae nec stragula picta soporem

Et Danai proles, Veneris quod numina laesit,

Tempus erit, cum me Veneris praecepta ferentem

Firmaque conductis adnectit licia telis

Tum flebis, cum me vinctum puer alter habebit

80 Nec sonitus placidae ducere posset aquae.

80 In cava Lethaeas dolia portat aquas.

80 Deducat iuvenum sedula turba senem.

80 Tractaque de niveo vellere ducta putat.

80 Et geret in regno regna superba tuo.

Num Veneris magnae violavi numina verbo,

Illic sit, quicumque meos violavit amores,

Heu heu quam Marathus lento me torquet amore!

Hanc animo gaudente vident iuvenumque catervae

At tua tum me poena iuvet, Venerique merenti

Et mea nunc poenas inpia lingua luit?

Optavit lentas et mihi militias.

Deficiunt artes, deficiuntque doli.

Conmemorant merito tot mala ferre senem,

Fixa notet casus aurea palma meos:

Num feror incestus sedes adiisse deorum

At tu casta precor maneas, sanctique pudoris

Parce, puer, quaeso, ne turpis fabula fiam,

Hanc Venus exalto flentem sublimis Olympo

‘Hanc tibi fallaci resolutus amore Tibullus

Sertaque de sanctis deripuisse focis?

Adsideat custos sedula semper anus.

Cum mea ridebunt vana magisteria.

Spectat et, infidis quam sit acerba, monet.

Dedicat et grata sis, dea, mente rogat.’

85 Non ego, si merui, dubitem procumbere templis

85 Haec tibi fabellas referat positaque lucerna

85 Haec aliis maledicta cadant; nos, Delia, amoris

Et dare sacratis oscula liminibus,

Deducat plena stamina longa colu,

Exemplum cana simus uterque coma.

Non ego tellurem genibus perrepere supplex

At circa gravibus pensis adfixa puella

Et miserum sancto tundere poste caput.

Paulatim somno fessa remittat opus.

At tu, qui laetus rides mala nostra, caveto

Tum veniam subito, nec quisquam nuntiet ante,

90 Mox tibi: non uni saeviet usque deus.

90 Sed videar caelo missus adesse tibi.

Vidi ego, qui iuvenum miseros lusisset amores,

Tunc mihi, qualis eris, longos turbata capillos,

Post Veneris vinclis subdere colla senem

Obvia nudato, Delia, curre pede.

Et sibi blanditias tremula conponere voce

Hoc precor, hunc illum nobis Aurora nitentem

Et manibus canas fingere velle comas,

Luciferum roseis candida portet equis.

95 Stare nec ante fores puduit caraeve puellae

Ancillam medio detinuisse foro.

Hunc puer, hunc iuvenis turba circumterit arta,

Despuit in molles et sibi quisque sinus.

At mihi parce, Venus: semper tibi dedita servit

100 Mens mea: quid messes uris acerba tuas?