Hymnus Epiphaniae
Quicumque Christum quaeritis,
oculos in altum tollite:
illic licebit visere
signum perennis gloriae.
5 haec stella, quae solis rotam
vincit decore ac lumine,
venisse terris nuntiat
cum carne terrestri Deum.
non illa servit noctibus
10 secuta lunam menstruam,
sed sola caelum possidens
cursum dierum temperat.
Arctoa quamvis sidera
in se retortis motibus
15 obire nolint, attamen
plerumque sub nimbis latent.
hoc sidus aeternum manet,
haec stella nunquam mergitur,
nec nubis occursu abdita
20 obumbrat obductam facem.
tristis cometa intercidat,
et, si quod astrum Sirio
fervet vapore, iam Dei
sub luce destructum cadat.
25 en Persici ex orbis sinu,
sol unde sumit ianuam,
cernunt periti interpretes
regale vexillum magi.
quod ut refulsit, ceteri
30 cessere signorum globi,
nec pulcher est ausus suam
conferre formam Lucifer.
quis iste tantus inquiunt
regnator astris imperans,
35 quem sic tremunt caelestia,
cui lux et aethra inserviunt?
inlustre quiddam cernimus,
quod nesciat finem pati,
sublime, celsum, interminum,
40 antiquius caelo et chao.
hic ille rex est gentium
populique rex Iudaici,
promissus Abrahae patri
eiusque in aevum semini.
45 aequanda nam stellis sua
cognovit olim germina
primus sator credentium,
nati inmolator unici.
iam flos subit Daviticus
50 radice Iessea editus,
sceptrique per virgam virens
rerum cacumen occupat.’
exim sequuntur perciti
fixis in altum vultibus,
55 qua stella sulcum traxerat
claramque signabat viam,
sed verticem pueri supra
signum pependit inminens,
pronaque submissum face
60 caput sacratum prodidit.
videre quod postquam magi,
Eoa promunt munera,
stratique votis offerunt
tus, myrrham et aurum regium.
65 agnosce clara insignia
virtutis ac regni tui,
puer o, cui trinam Pater
praedestinavit indolem:
regem Deumque adnuntiant
70 thesaurus et fragrans odor
turis Sabaei, at myrrheus
pulvis sepulcrum praedocet.
hoc est sepulcrum, quo Deus,
dum corpus extingui sinit
75 atque id sepultum suscitat,
mortis refregit carcerem.
o sola magnarum urbium
maior Bethlem, cui contigit
ducem salutis caelitus
80 incorporatum gignere!
altrice te summo Patri
heres creatur unicus,
homo ex Tonantis spiritu,
idemque sub membris Deus.
85 hunc et prophetis testibus
isdemque signatoribus
testator et sator iubet
adire regnum et cernere,
regnum, quod ambit omnia
90 dia et marina et terrea
a solis ortu ad exitum,
et Tartara et caelum supra.
audit tyrannus anxius
adesse regum principem,
95 qui nomen Istrahel 1 regat,
teneatque David regiam.
exclamat amens nuntio
successor instat, pellimur:
satelles, i, ferrum rape,
100 perfunde cunas sanguine.
mas omnis infans occidat,
scrutare nutricum sinus,
interque materna ubera
ensem cruentet pusio.
105 suspecta per Bethlem mihi
puerperarum est omnium
fraus, ne qua furtim subtrahat
prolem virilis indolis.’
transfugit ergo carnifex
110 mucrone districto furens
effusa nuper corpora,
animasque rimatur novas.
locum minutis artubus
vix interemptor invenit
115 quo plaga descendat patens,
iuguloque maior pugio est.
o barbarum spectaculum!
inlisa cervix cautibus
spargit cerebrum lacteum,
120 oculosque per vulnus vomit;
aut in profundum palpitans
mersatur infans gurgitem,
cui subter artis faucibus
singultat unda et halitus.
125 salvete, flores martyrum,
quos lucis ipso in limine
Christi insecutor sustulit,
ceu turbo nascentes rosas.
vos, prima Christi victima,
130 grex inmolatorum 1 tener,
aram ante ipsam simplices
palma et coronis luditis.
quo proficit tantum nefas?
quid crimen Herodem iuvat?
135 unus tot inter funera
inpune Christus tollitur.
inter coaevi sanguinis
fluenta solus integer
ferrum, quod orbabat nurus,
140 partus fefellit virginis.
sic stulta Pharaonis mali
edicta quondam fugerat
Christi figuram praeferens
Moses, receptor civium.
145 cautum et statutum ius erat
quo non liceret matribus,
cum pondus alvi absolverent,
puerile pignus tollere.
mens obstetricis sedulae
150 pie in tyrannum contumax
ad spem potentis gloriae
furata servat parvulum,
quem mox sacerdotem sibi
adsumpsit orbis conditor,
155 per quem notatam saxeis
legem tabellis traderet.
licetne Christum noscere
tanti per exemplum viri?
dux ille caeso Aegyptio
160 absolvit Istrahel iugo;
at nos, subactos iugiter
erroris imperio gravi,
dux noster hoste saucio
mortis tenebris liberat.
165 hic expiatam fluctibus
plebem marino in transitu
repurgat undis dulcibus,
lucis columnam praeferens;
hic proeliante exercitu,
170 pansis in altum bracchiis,
sublimis Amalec premit,
crucis quod instar tunc fuit.
hic nempe Iesus verior,
qui longa post dispendia
175 victor suis tribulibus
promissa solvit iugera.
qui ter quaternas denique
refluentis amnis alveo
fundavit et fixit petras,
180 apostolorum stemmata.
iure ergo se Iudae ducem
vidisse testantur magi,
cum facta priscorum ducum
Christi figuram pinxerint.1
185 hic rex priorum iudicum,
rexere qui Iacob genus,
dominaeque rex ecclesiae,
templi et novelli et pristini.
hunc posteri Ephrem colunt,
190 hunc sancta Manassae domus,
omnesque suspiciunt tribus
bis sena fratrum semina,
quin et propago degener
ritum secuta inconditum,
195 quaecumque dirum fervidis
Bahal caminis coxerat,
fumosa avorum numina,
saxum, metallum, stipitem,
rasum, dolatum, sectile,
200 in Christi honorem deserit.
gaudete, quicquid gentium est,
Iudaea, Roma et Graecia,
Aegypte, Thrax, Persa, Scytha:
rex unus omnes possidet.
205 laudate vestrum principem
omnes beati ac perditi,
vivi, inbecilli ac mortui:
iam nemo posthac mortuus.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project

Tap any Latin word to look it up