The Killing
Ἡνίοχος
ἰὼ, ἰώ, δαίμονος τύχα βαρεῖα. φεῦ φεῦ.
Χορός
ἔα, ἔα·
730 σῖγα πᾶς ὕφιζʼ· ἴσως γὰρ ἐς βόλον τις ἔρχεται.
Ἡνίοχος
ἰὼ ἰώ,
συμφορὰ βαρεῖα Θρῃκῶν.
συμμάχων τις στένων.
ἰὼ ἰώ,
δύστηνος ἐγώ· σύ τʼ, ἄναξ Θρῃκῶν,
στυγνοτάτην Τροίαν ἐσιδών,
735 οἷόν σε βίου τέλος εἷλεν.
Χορός
τίς εἶ ποτʼ ἀνδρῶν συμμάχων; κατʼ εὐφρόνην
ἀμβλῶπες αὐγαὶ κοὔ σε γιγνώσκω τορῶς.
Ἡνίοχος
ποῦ τινʼ ἀνάκτων Τρωικῶν εὕρω;
ποῦ δῆθʼ Ἕκτωρ
740 τὸν ὑπασπίδιον κοῖτον ἰαύει;
τίνι σημήνω διόπων στρατιᾶς
οἷα πεπόνθαμεν, οἷά τις ἡμᾶς
δράσας ἀφανῆ φροῦδος, φανερὸν
Θρῃξὶν πένθος τολυπεύσας;
Χορός
745 κακὸν κυρεῖν τι Θρῃκίῳ στρατεύματι
ἔοικεν, οἷα τοῦδε γιγνώσκω κλύων.
Ἡνίοχος
ἔρρει στρατιά, πέπτωκεν ἄναξ
δολίῳ πληγῇ.
,
750 οἵα μʼ ὀδύνη τείρει φονίου
τραύματος εἴσω. πῶς ἂν ὀλοίμην;
χρῆν γάρ μʼ ἀκλεῶς Ῥῆσόν τε θανεῖν,
Τροίᾳ κέλσαντʼ ἐπίκουρον;
Χορός
τάδʼ οὐκ ἐν αἰνιγμοῖσι σημαίνει κακά·
755 σαφῶς γὰρ αὐδᾷ συμμάχους ὀλωλότας.
Ἡνίοχος
κακῶς πέπρακται κἀπὶ τοῖς κακοῖσι πρὸς
αἴσχιστα· καίτοι δὶς τόσον κακὸν τόδε·
θανεῖν γὰρ εὐκλεῶς μέν, εἰ θανεῖν χρεών,
λυπρὸν μὲν οἶμαι τῷ θανόντιπῶς γὰρ οὔ; —
760 τοῖς ζῶσι δʼ ὄγκος καὶ δόμων εὐδοξία.
ἡμεῖς δʼ ἀβούλως κἀκλεῶς ὀλώλαμεν.
ἐπεὶ γὰρ ἡμᾶς ηὔνασʼ Ἑκτόρεια χείρ,
ξύνθημα λέξας, ηὕδομεν πεδοστιβεῖ
κόπῳ δαμέντες, οὐδʼ ἐφρουρεῖτο στρατὸς
765 φυλακαῖσι νυκτέροισιν, οὐδʼ ἐν τάξεσιν
ἔκειτο τεύχη, πλῆκτρά τʼ οὐκ ἐπὶ ζυγοῖς
ἵππων καθήρμοσθʼ, ὡς ἄναξ ἐπεύθετο
κρατοῦντας ὑμᾶς κἀφεδρεύοντας νεῶν
πρύμναισι· φαύλως δʼ ηὕδομεν πεπτωκότες.
770 κἀγὼ μελούσῃ καρδίᾳ λήξας ὕπνου
πώλοισι χόρτον, προσδοκῶν ἑωθινὴν
ζεύξειν ἐς ἀλκήν, ἀφθόνῳ μετρῶ χερί.
λεύσσω δὲ φῶτε περιπολοῦνθʼ ἡμῶν στρατὸν
πυκνῆς διʼ ὄρφνης· ὡς δʼ ἐκινήθην ἐγώ,
775 ἐπτηξάτην τε κἀνεχωρείτην πάλιν·
ἤπυσα δʼ αὐτοῖς μὴ πελάζεσθαι στρατῷ,
κλῶπας δοκήσας συμμάχων πλάθειν τινάς.
οἳ δʼ οὐδέν· οὐ μὴν οὐδʼ ἐγὼ τὰ πλείονα.
ηὗδον δʼ ἀπελθὼν αὖθις ἐς κοίτην πάλιν.
780 καί μοι καθʼ ὕπνον δόξα τις παρίσταται·
ἵππους γὰρ ἃς ἔθρεψα κἀδιφρηλάτουν
Ῥήσῳ παρεστώς, εἶδον, ὡς ὄναρ δοκῶν,
λύκους ἐπεμβεβῶτας ἑδραίαν ῥάχιν·
θείνοντε δʼ οὐρᾷ πωλικῆς ῥινοῦ τρίχα
785 ἤλαυνον, αἳ δʼ ἔρρεγκον ἐξ ἀντηρίδων
θυμὸν πνέουσαι κἀνεχαίτιζον φόβῳ.
ἐγὼ δʼ ἀμύνων θῆρας ἐξεγείρομαι
πώλοισιν· ἔννυχος γὰρ ἐξώρμα φόβος.
κλύω δʼ ἐπάρας κρᾶτα μυχθισμὸν νεκρῶν.
790 θερμὸς δὲ κρουνὸς δεσπότου πάρα σφαγαῖς
βάλλει με δυσθνῄσκοντος αἵματος νέου.
ὀρθὸς δʼ ἀνᾴσσω χειρὶ σὺν κενῇ δορός.
καί μʼ ἔγχος αὐγάζοντα καὶ θηρώμενον
παίει παραστὰς νεῖραν ἐς πλευρὰν ξίφει
795 ἀνὴρ ἀκμάζων· φασγάνου γὰρ ᾐσθόμην
πληγῆς, βαθεῖαν ἄλοκα τραύματος λαβών.
πίπτω δὲ πρηνής· οἳ δʼ ὄχημα πωλικὸν
λαβόντες ἵππων ἵεσαν φυγῇ πόδα.
.
ὀδύνη με τείρει, κοὐκέτʼ ὀρθοῦμαι τάλας.
800 καὶ ξυμφορὰν μὲν οἶδʼ ὁρῶν, τρόπῳ δʼ ὅτῳ
τεθνᾶσιν οἱ θανόντες οὐκ ἔχω φράσαι,
οὐδʼ ἐξ ὁποίας χειρός. εἰκάσαι δέ μοι
πάρεστι λυπρὰ πρὸς φίλων πεπονθέναι.
Χορός
ἡνίοχε Θρῃκὸς τοῦ κακῶς πεπραγότος,
805 μηδὲν δυσοίζου· πολέμιοι ῎δρασαν τάδε.
Ἕκτωρ δὲ καὐτὸς συμφορᾶς πεπυσμένος
χωρεῖ· συναλγεῖ δʼ, ὡς ἔοικε, σοῖς κακοῖς.
Ἕκτωρ
πῶς, μέγιστα πήματʼ ἐξειργασμένοι,
μολόντες ὑμᾶς πολεμίων κατάσκοποι
810 λήθουσιν αἰσχρῶς, καὶ κατεσφάγη στρατός,
κοὔτʼ εἰσιόντας στρατόπεδʼ ἐξαπώσατε
οὔτʼ ἐξιόντας; τῶνδε τίς τείσει δίκην
πλὴν σοῦ; σὲ γὰρ δὴ φύλακά φημʼ εἶναι στρατοῦ.
φροῦδοι δʼ ἄπληκτοι, τῇ Φρυγῶν κακανδρίᾳ
815 πόλλʼ ἐγγελῶντες τῷ στρατηλάτῃ τʼ ἐμοί.
εὖ νυν τόδʼ ἴστεΖεὺς ὀμώμοται πατήρ
ἤτοι μάραγνά γʼ καρανιστὴς μόρος
μένει σε δρῶντα τοιάδʼ, τὸν Ἕκτορα
τὸ μηδὲν εἶναι καὶ κακὸν νομίζετε.
820 ἰὼ ἰώ,
μετὰ σέ, ναί, μετὰ σέ, πολίοχον κράτος,
τότʼ ἄρʼ ἔμολον, ὅτε σοι
ἄγγελος ἦλθον ἀμφὶ ναῦς πύρʼ αἴθειν·
825 ἐπεὶ ἄγρυπνον ὄμμʼ ἐν εὐφρόνῃ
οὔτʼ ἐκοίμισʼ οὔτʼ ἔβριξʼ,
οὐ τὰς Σιμοεντιάδας πηγάς· μή μοι
κότον, ἄνα, θῇς· ἀναίτιος γὰρ
ἔγωγε πάντων.
830 εἰ δὲ χρόνῳ παράκαιρον ἔργον λόγον
πύθῃ, κατά με γᾶς
ζῶντα πόρευσον· οὐ παραιτοῦμαι.
τί τοῖσδʼ ἀπειλεῖς βάρβαρός τε βαρβάρου
γνώμην ὑφαιρῇ τὴν ἐμήν, πλέκων λόγους;
835 σὺ ταῦτʼ ἔδρασας· οὐδένʼ ἂν δεξαίμεθα
οὔθʼ οἱ θανόντες οὔτʼ ἂν οἱ τετρωμένοι
ἄλλον· μακροῦ γε δεῖ σε καὶ σοφοῦ λόγου,
ὅτῳ με πείσεις μὴ φίλους κατακτανεῖν,
ἵππων ἐρασθείς, ὧν ἕκατι συμμάχους
840 τοὺς σοὺς φονεύεις, πόλλʼ ἐπισκήπτων μολεῖν.
ἦλθον, τεθνᾶσιν· εὐπρεπέστερον Πάρις
ξενίαν κατῄσχυνʼ σὺ συμμάχους κτανών.
μὴ γάρ τι λέξῃς ὥς τις Ἀργείων μολὼν
διώλεσʼ ἡμᾶς· τίς δʼ ὑπερβαλὼν λόχους
845 Τρώων ἐφʼ ἡμᾶς ἦλθεν, ὥστε καὶ λαθεῖν;
σὺ πρόσθεν ἡμῶν ἧσο καὶ Φρυγῶν στρατός.
τίς οὖν τέτρωται, τίς τέθνηκε συμμάχων
τῶν σῶν, μολόντων ὧν σὺ πολεμίων λέγεις;
ἡμεῖς δʼ ἑκὰς τετρώμεθʼ, οἳ δὲ μειζόνως
850 παθόντες οὐχ ὁρῶσιν ἡλίου φάος.
ἁπλῶς δʼ Ἀχαιῶν οὐδένʼ αἰτιώμεθα.
τίς δʼ ἂν χαμεύνας πολεμίων κατʼ εὐφρόνην
Ῥήσου μολὼν ἐξηῦρεν, εἰ μή τις θεῶν
ἔφραζε τοῖς κτανοῦσιν; οὐδʼ ἀφιγμένον
855 τὸ πάμπαν ᾖσαν· ἀλλὰ μηχανᾷ τάδε.
χρόνον μὲν ἤδη συμμάχοισι χρώμεθα
ὅσονπερ ἐν γῇ τῇδʼ Ἀχαιικὸς λεώς,
κοὐδὲν πρὸς αὐτῶν οἶδα πλημμελὲς κλύων·
ἐν σοὶ δʼ ἂν ἀρχοίμεσθα. μή μʼ ἔρως ἕλοι
860 τοιοῦτος ἵππων ὥστʼ ἀποκτείνειν φίλους.
καὶ ταῦτʼ Ὀδυσσεύς· τίς γὰρ ἄλλος ἄν ποτε
ἔδρασεν ʼβούλευσεν Ἀργείων ἀνήρ;
δέδοικα δʼ αὐτὸν καί τί μου θράσσει φρένας,
μὴ καὶ Δόλωνα συντυχὼν κατακτάνῃ·
865 χρόνον γὰρ ἤδη φροῦδος ὢν οὐ φαίνεται.
οὐκ οἶδα τοὺς σοὺς οὓς λέγεις Ὀδυσσέας·
ἡμεῖς δʼ ὑπʼ ἐχθρῶν οὐδενὸς πεπλήγμεθα.
σὺ δʼ οὖν νόμιζε ταῦτʼ, ἐπείπερ σοι δοκεῖ.
γαῖα πατρίς, πῶς ἂν ἐνθάνοιμί σοι;
870 μὴ θνῇσχʼ· ἅλις γὰρ τῶν τεθνηκότων ὄχλος.
ποῖ δὴ τράπωμαι δεσποτῶν μονούμενος;
οἶκός σε κεύθων οὑμὸς ἐξιάσεται.
καὶ πῶς με κηδεύσουσιν αὐθεντῶν χέρες;
ὅδʼ αὖ τὸν αὐτὸν μῦθον οὐ λήξει λέγων.
875 ὄλοιθʼ δράσας. οὐ γὰρ ἐς σὲ τείνεται
γλῶσσʼ, ὡς σὺ κομπεῖς· Δίκη δʼ ἐπίσταται.
λάζυσθʼ· ἄγοντες δʼ αὐτὸν ἐς δόμους ἐμούς,
οὕτως ὅπως ἂν μὴ ʼγκαλῇ πορσύνετε·
ὑμᾶς δʼ ἰόντας τοῖσιν ἐν τείχει χρεὼν
880 Πριάμῳ τε καὶ γέρουσι σημῆναι νεκροὺς
θάπτειν κελεύθου λεωφόρου πρὸς ἐκτροπάς.
Χορός
τί ποτʼ εὐτυχίας ἐκ τῆς μεγάλης
Τροίαν ἀνάγει πάλιν ἐς πένθη
δαίμων ἄλλος, τί φυτεύων;
885 ἔα ἔα. .
τίς ὑπὲρ κεφαλῆς θεός, βασιλεῦ,
τὸν νεόκμητον νεκρὸν ἐν χειροῖν
φοράδην πέμπει;
ταρβῶ, λεύσσων τόδε, πῆμα.
Μοῦσα
890 ὁρᾶν πάρεστι, Τρῶες· γὰρ ἐν σοφοῖς
τιμὰς ἔχουσα Μοῦσα συγγόνων μία
πάρειμι, παῖδα τόνδʼ ὁρῶσʼ οἰκτρῶς φίλον
θανόνθʼ ὑπʼ ἐχθρῶν· ὅν ποθʼ κτείνας χρόνῳ
δόλιος Ὀδυσσεὺς ἀξίαν τείσει δίκην.
895 ἰαλέμῳ αὐθιγενεῖ,
τέκνον, σʼ ὀλοφύρομαι,
ματρὸς ἄλγος, οἵαν
ἔκελσας ὁδὸν ποτὶ Τροίαν·
δυσδαίμονα καὶ μελέαν,
900 ἀπομεμφομένας ἐμοῦ πορευθείς,
ἀπὸ δʼ ἀντομένου πατρὸς βιαίως.
ὤμοι ἐγὼ σέθεν, φιλία
φιλία κεφαλά, τέκνον, ὤμοι.
ὅσον προσήκει μὴ γένους κοινωνίαν
905 ἔχοντι λύπῃ τὸν σὸν οἰκτίρω γόνον.
ὄλοιτο μὲν Οἰνεΐδας,
ὄλοιτο δὲ Λαρτιάδας,
ὅς μʼ ἄπαιδα γέννας
ἔθηκεν ἀριστοτόκοιο·
910 θʼ Ἕλλανα λιποῦσα δόμον
Φρυγίων λεχέων ἔπλευσε πλαθεῖσʼ
ὑπʼ Ἰλίῳ ὤλεσε μὲν σʼ ἕκατι Τροίας,
φίλτατε, μυριάδας τε πόλεις
ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἐκένωσεν.
915 πολλὰ μὲν ζῶν, πολλὰ δʼ εἰς Ἅιδου μολών,
Φιλάμμονος παῖ, τῆς ἐμῆς ἥψω φρενός·
ὕβρις γάρ, σʼ ἔσφηλε, καὶ Μουσῶν ἔρις
τεκεῖν μʼ ἔθηκε τόνδε δύστηνον γόνον.
περῶσα γὰρ δὴ ποταμίους διὰ ῥοὰς
920 λέκτροις ἐπλάθην Στρυμόνος φυταλμίοις,
ὅτʼ ἤλθομεν γῆς χρυσόβωλον ἐς λέπας
Πάγγαιον ὀργάνοισιν ἐξησκημέναι
Μοῦσαι μεγίστην εἰς ἔριν μελῳδίας
κείνῳ σοφιστῇ Θρῃκί, κἀκτυφλώσαμεν
925 Θάμυριν, ὃς ἡμῶν πόλλʼ ἐδέννασεν τέχνην.
κἀπεὶ σὲ τίκτω, συγγόνους αἰδουμένη
καὶ παρθενείαν, ἧκʼ ἐς εὐύδρου πατρὸς
δίνας· τρέφειν δέ σʼ οὐ βρότειον ἐς χέρα
Στρυμὼν δίδωσιν, ἀλλὰ πηγαίαις κόραις.
930 ἔνθʼ ἐκτραφεὶς κάλλιστα Παρθένων ὕπο,
Θρῄκης ἀνάσσων πρῶτος ἦσθʼ ἀνδρῶν, τέκνον.
καί σʼ ἀμφὶ γῆν μὲν πατρίαν φιλαιμάτους
ἀλκὰς κορύσσοντʼ οὐκ ἐδείμαινον θανεῖν·
Τροίας δʼ ἀπηύδων ἄστυ μὴ κέλσαι ποτε,
935 εἰδυῖα τὸν σὸν πότμον· ἀλλά σʼ Ἕκτορος
πρεσβεύμαθʼ αἵ τε μυρίαι γερουσίαι
ἔπεισαν ἐλθεῖν κἀπικουρῆσαι φίλοις.
καὶ τοῦδʼ, Ἀθάνα, παντὸς αἰτία μόρου,
οὐδὲν δʼ Ὀδυσσεὺς οὐδʼ Τυδέως τόκος
940 ἔδρασε δράσαςμὴ δόκει λεληθέναι.
καίτοι πόλιν σὴν σύγγονοι πρεσβεύομεν
Μοῦσαι μάλιστα κἀπιχρώμεθα χθονί,
μυστηρίων τε τῶν ἀπορρήτων φανὰς
ἔδειξεν Ὀρφεύς, αὐτανέψιος νεκροῦ
945 τοῦδʼ ὃν κατακτείνεις σύ· Μουσαῖόν τε, σὸν
σεμνὸν πολίτην κἀπὶ πλεῖστον ἄνδρʼ ἕνα
ἐλθόντα, Φοῖβος σύγγονοί τʼ ἠσκήσαμεν.
καὶ τῶνδε μισθὸν παῖδʼ ἔχουσʼ ἐν ἀγκάλαις
θρηνῶ· σοφιστὴν δʼ ἄλλον οὐκ ἐπάξομαι.
950 μάτην ἄρʼ ἡμᾶς Θρῄκιος τροχηλάτης
ἐδέννασʼ, Ἕκτορ, τῷδε βουλεῦσαι φόνον.
ᾔδη τάδʼ· οὐδὲν μάντεων ἔδει φράσαι
Ὀδυσσέως τέχναισι τόνδʼ ὀλωλότα.
ἐγὼ δὲ γῆς ἔφεδρον Ἑλλήνων στρατὸν
955 λεύσσων, τί μὴν ἔμελλον οὐ πέμψειν φίλοις
κήρυκας, ἐλθεῖν κἀπικουρῆσαι χθονί;
ἔπεμψʼ· ὀφείλων δʼ ἦλθε συμπονεῖν ἐμοί.
οὐ μὴν θανόντι γʼ οὐδαμῶς συνήδομαι.
καὶ νῦν ἕτοιμος τῷδε καὶ τεῦξαι τάφον
960 καὶ ξυμπυρῶσαι μυρίων πέπλων χλιδήν·
φίλος γὰρ ἐλθὼν δυστυχῶς ἀπέρχεται.
οὐκ εἶσι γαίας ἐς μελάγχιμον πέδον·
τοσόνδε Νύμφην τὴν ἔνερθʼ αἰτήσομαι,
τῆς καρποποιοῦ παῖδα Δήμητρος θεᾶς,
965 ψυχὴν ἀνεῖναι τοῦδʼ· ὀφειλέτις δέ μοι
τοὺς Ὀρφέως τιμῶσα φαίνεσθαι φίλους.
κἀμοὶ μὲν ὡς θανών τε κοὐ λεύσσων φάος
ἔσται τὸ λοιπόν· οὐ γὰρ ἐς ταὐτόν ποτε
οὔτʼ εἶσιν οὔτε μητρὸς ὄψεται δέμας·
970 κρυπτὸς δʼ ἐν ἄντροις τῆς ὑπαργύρου χθονὸς
ἀνθρωποδαίμων κείσεται βλέπων φάος,
Βάκχου προφήτης ὥστε Παγγαίου πέτραν
ᾤκησε, σεμνὸς τοῖσιν εἰδόσιν θεός.
ῥᾷον δὲ πένθος τῆς θαλασσίας θεοῦ
975 οἴσω· θανεῖν γὰρ καὶ τὸν ἐκ κείνης χρεών.
θρήνοις δʼ ἀδελφαὶ πρῶτα μὲν σὲ ὑμνήσομεν,
ἔπειτʼ Ἀχιλλέα Θέτιδος ἐν πένθει ποτέ.
οὐ ῥύσεταί νιν Παλλάς, σʼ ἀπέκτανεν·
τοῖον φαρέτρα Λοξίου σῴζει βέλος.
980 παιδοποιοὶ συμφοραί, πόνοι βροτῶν·
ὡς ὅστις ὑμᾶς μὴ κακῶς λογίζεται,
ἄπαις διοίσει κοὐ τεκὼν θάψει τέκνα.
οὗτος μὲν ἤδη μητρὶ κηδεύειν μέλει·
σὺ δʼ εἴ τι πράσσειν τῶν προκειμένων θέλεις,
985 Ἕκτορ, πάρεστι· φῶς γὰρ ἡμέρας τόδε.
χωρεῖτε, συμμάχους δʼ ὁπλίζεσθαι τάχος
ἄνωχθε πληροῦν τʼ αὐχένας ξυνωρίδων.
πανοὺς δʼ ἔχοντας χρὴ μένειν Τυρσηνικῆς
σάλπιγγος αὐδήν· ὡς ὑπερβαλὼν στρατὸν
990 τείχη τʼ Ἀχαιῶν ναυσὶν αἶθον ἐμβαλεῖν
πέποιθα Τρωσί θʼ ἡμέραν ἐλευθέραν
ἀκτῖνα τὴν στείχουσαν ἡλίου φέρειν.
Χορός
πείθου βασιλεῖ· στείχωμεν ὅπλοις
κοσμησάμενοι καὶ ξυμμαχίᾳ
995 τάδε φράζωμεν· τάχα δʼ ἂν νίκην
δοίη δαίμων μεθʼ ἡμῶν.
Tap any Greek word to look it up
An open-access project
Murray 1913
OCT
Murray, OCT, 1913 · 1913
The Editor

Gilbert Murray (1866–1957) was Regius Professor of Greek at the University of Oxford from 1908 to 1936. Born in Sydney, Australia, he became one of the most prominent Hellenists of his age — both as a scholar and as a public intellectual who used verse translations of Greek tragedy to bring ancient drama to modern audiences. His translations of Euripides were staged in London's West End to considerable popular success. Beyond classics, Murray was a committed internationalist who helped draft the League of Nations covenant and served as chairman of the League of Nations Union.

About This Edition

Murray's OCT of Euripides, published in three volumes (1902–1909, revised 1913), provided the first modern critical text of all surviving Euripidean plays based on systematic manuscript collation. Murray worked primarily from the two principal manuscript families — the "select" manuscripts (L and P, preserving ten plays with extensive scholia) and the "alphabetical" manuscripts (preserving an additional nine plays). His text is considered moderately interventionist: Murray was willing to accept conjectures from the great Dutch and German scholars of the 18th and 19th centuries where he judged the manuscript text corrupt. James Diggle's OCT (1981–1994) has now superseded Murray's for scholarly purposes, though Murray's remains widely cited.

Tap any Greek word to look it up