Satires

1 2

Book 1

Qui fit, Maecenas, ut nemo, quam sibi sortem

Ambubaiarum collegia, pharmacopolae,

Omnibus hoc vitium est cantoribus, inter amicos

Eupolis atque Cratinus Aristophanesque poetae

Egressum magna me accepit Aricia Roma

Non quia, Maecenas, Lydorum quidquid Etruscos

Proscripti Regis Rupili pus atque venenum

Olim truncus eram ficulnus, inutile lignum,

Ibam forte Via Sacra, sicut meus est mos,

Nempe inconposito dixi pede currere versus

seu Ratio dederit seu Fors obiecerit, illa

mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne

ut numquam inducant animum cantare rogati,

atque alii, quorum comoedia prisca virorum est,

hospitio modico; rhetor comes Heliodorus,

incoluit finis, nemo generosior est te,

hybrida quo pacto sit Persius ultus, opinor

cum faber, incertus scamnum faceretne Priapum,

nescio quid meditans nugarum, totus in illis:

Lucili. quis tam Lucili fautor inepte est,

contentus vivat, laudet diversa sequentis?

maestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli.

iniussi numquam desistant. sardus habebat

siquis erat dignus describi, quod malus ac fur,

graecorum longe doctissimus; inde forum Appi

nec quod avus tibi maternus fuit atque paternus

omnibus et lippis notum et tonsoribus esse.

maluit esse Deum. Deus inde ego, furum aviumque

accurrit quidam notus mihi nomine tantum:

ut non hoc fateatur? at idem, quod sale multo

‘o fortunati mercatores’ gravis annis

quippe benignus erat. contra hic, ne prodigus esse

ille Tigellius hoc. Caesar, qui cogere posset,

quod moechus foret aut sicarius aut alioqui

differtum nautis cauponibus atque malignis.

olim qui magnis legionibus imperitarent,

Persius hic permagna negotia dives habebat

maxima formido; nam fures dextra coercet

arreptaque manu, ‘quid agis, dulcissime rerum?’

urbem defricuit, charta laudatur eadem.

5 miles ait, multo iam fractus membra labore.

5 dicatur metuens, inopi dare nolit amico,

5 si peteret per amicitiam patris atque suam, non

5 famosus, multa cum libertate notabant.

5 hoc iter ignavi divisimus, altius ac nos

5 ut plerique solent, naso suspendis adunco

5 Clazomenis et iam litis cum Rege molestas,

5 obscaenoque ruber porrectus ab inguine palus,

5 ‘suaviter, ut nunc est,’ inquam ‘et cupio omnia quae vis.’

5 nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera; nam sic

contra mercator navim iactantibus Austris,

frigus quo duramque famem propellere possit.

quicquam proficeret; si conlibuisset, ab ovo

hinc omnis pendet Lucilius, hosce secutus,

praecinctis unum: minus est gravis Appia tardis.

ignotos, ut me libertino patre natum.

durus homo atque odio qui posset vincere Regem,

ast inportunas volucres in vertice harundo

cum adsectaretur, ‘numquid vis?’ occupo. at ille

et Laberi mimos ut pulchra poemata mirer.

‘militia est potior. quid enim? concurritur: horae

hunc si perconteris, avi cur atque parentis

usque ad mala citaret ‘Io Bacchae’ modo summa

mutatis tantum pedibus numerisque, facetus,

hic ego propter aquam, quod erat deterrima, ventri

cum referre negas, quali sit quisque parente

confidens, tumidus, adeo sermonis amari,

terret fixa vetatque novis considere in hortis.

‘noris nos’ inquit; ‘docti sumus.’ hic ego ‘pluris

ergo non satis est risu diducere rictum

momento cita mors venit aut victoria laeta.’

praeclaram ingrata stringat malus ingluvie rem,

voce, modo hac, resonat quae chordis quattuor ima.

emunctae naris, durus conponere versus.

indico bellum, cenantis haud animo aequo

natus, dum ingenuus, persuades hoc tibi vere,

Sisennas, Barros ut equis praecurreret albis.

huc prius angustis eiecta cadavera cellis

hoc’ inquam ‘mihi eris.’ misere discedere quaerens

auditoris; et est quaedam tamen hic quoque virtus.

agricolam laudat iuris legumque peritus,

omnia conductis coemens obsonia nummis,

nil aequale homini fuit illi: saepe velut qui

nam fuit hoc vitiosus: in hora saepe ducentos,

exspectans comites. iam nox inducere terris

ante potestatem Tulli atque ignobile regnum

ad Regem redeo. postquam nihil inter utrumque

conservus vili portanda locabat in arca;

ire modo ocius, interdum consistere, in aurem

est brevitate opus, ut currat sententia neu se

10 sub galli cantum consultor ubi ostia pulsat;

10 sordidus atque animi quod parvi nolit haberi,

10 currebat fugiens hostem, persaepe velut qui

10 ut magnum, versus dictabat stans pede in uno;

10 umbras et caelo diffundere signa parabat:

10 multos saepe viros nullis maioribus ortos

10 convenit — hoc etenim sunt omnes iure molesti,

10 hoc miserae plebi stabat commune sepulcrum;

10 dicere nescio quid puero, cum sudor ad imos

10 inpediat verbis lassas onerantibus auris,

ille, datis vadibus qui rure extractus in urbem est,

respondet. laudatur ab his, culpatur ab illis.

Iunonis sacra ferret; habebat saepe ducentos,

cum flueret lutulentus, erat quod tollere velles;

tum pueri nautis, pueris convicia nautae

et vixisse probos amplis et honoribus auctos;

quo fortes, quibus adversum bellum incidit: inter

Pantolabo scurrae Nomentanoque nepoti

manaret talos. ‘o te, Bollane, cerebri

et sermone opus est modo tristi, saepe iocoso,

solos felicis viventis clamat in urbe.

Fufidius vappae famam timet ac nebulonis

saepe decem servos; modo reges atque tetrarchas,

garrulus atque piger scribendi ferre laborem,

ingerere: ‘huc adpelle’; ‘trecentos inseris’; ‘ohe,

contra Laevinum, Valeri genus, unde Superbus

Hectora Priamiden, animosum atque inter Achillem

mille pedes in fronte, trecentos cippus in agrum

felicem’ aiebam tacitus, cum quidlibet ille

defendente vicem modo rhetoris atque poetae,

cetera de genere hoc (adeo sunt multa) loquacem

dives agris, dives positis in fenore nummis:

omnia magna loquens, modo ‘sit mihi mensa tripes et

scribendi recte: nam ut multum, nil moror. ecce,

iam satis est.’ dum aes exigitur, dum mula ligatur,

Tarquinius regno pulsus fugit, unius assis

ira fuit capitalis, ut ultima divideret mors,

hic dabat, heredes monumentum ne sequeretur.

garriret, vicos, urbem laudaret. ut illi

interdum urbani, parcentis viribus atque

delassare valent Fabium. ne te morer, audi,

quinas hic capiti mercedes exsecat atque

concha salis puri et toga, quae defendere frigus

Crispinus minimo me provocat ‘accipe, si vis,

tota abit hora. mali culices ranaeque palustres

non umquam pretio pluris licuisse, notante

non aliam ob causam, nisi quod virtus in utroque

nunc licet Esquiliis habitare salubribus atque

nil respondebam, ‘misere cupis’ inquit ‘abire:

extenuantis eas consulto. ridiculum acri

15 quo rem deducam. si quis Deus ‘en ego’ dicat

15 quanto perditior quisque est, tanto acrius urget;

15 quamvis crassa queat.’ deciens centena dedisses

15 accipe iam tabulas; detur nobis locus, hora,

15 avertunt somnos; absentem cantat amicam

15 iudice quo nosti, populo, qui stultus honores

15 summa fuit: duo si discordia vexet inertis

15 aggere in aprico spatiari, quo modo tristes

15 iamdudum video; sed nil agis: usque tenebo;

15 fortius et melius magnas plerumque secat res.

‘iam faciam quod voltis: eris tu, qui modo miles,

nomina sectatur modo sumpta veste virili

huic parco, paucis contento, quinque diebus

custodes; videamus, uter plus scribere possit.’

multa prolutus vappa nauta atque viator

saepe dat indignis et famae servit ineptus,

aut si disparibus bellum incidat, ut Diomedi

albis informem spectabant ossibus agrum,

persequar hinc quo nunc iter est tibi.’ ‘nil opus est te

illi, scripta quibus comoedia prisca viris est,

mercator; tu, consultus modo, rusticus: hinc vos,

sub patribus duris tironum. ‘maxime’ quis non

nil erat in loculis; noctes vigilabat ad ipsum

di bene fecerunt, inopis me quodque pusilli

certatim; tandem fessus dormire viator

qui stupet in titulis et imaginibus. quid oportet

cum Lycio Glauco, discedat pigrior, ultro

cum mihi non tantum furesque feraeque suetae

circumagi: quendam volo visere non tibi notum;

hoc stabant, hoc sunt imitandi; quos neque pulcher

vos hinc mutatis discedite partibus. eia,

‘Iuppiter’ exclamat simul atque audivit? ‘at in se

mane, diem totum stertebat; nil fuit unquam

finxerunt animi, raro et perpauca loquentis;

incipit ac missae pastum retinacula mulae

nos facere a volgo longe longeque remotos?

muneribus missis. Bruto praetore tenente

hunc vexare locum curae sunt atque labori

trans Tiberim longe cubat is prope Caesaris hortos.’

Hermogenes umquam legit neque simius iste

quid statis?’ nolint. atqui licet esse beatis.

pro quaestu sumptum facit hic?’ vix credere possis,

sic inpar sibi. nunc aliquis dicat mihi ‘quid tu?

at tu conclusas hircinis follibus auras

nauta piger saxo religat stertitque supinus.

namque esto: populus Laevino mallet honorem

ditem Asiam, Rupili et Persi par pugnat, uti non

quantum carminibus quae versant atque venenis

‘nil habeo quod agam et non sum piger: usque sequar te.’

nil praeter Calvum et doctus cantare Catullum.

20 quid causae est, merito quin illis Iuppiter ambas

20 quam sibi non sit amicus, ita ut pater ille, Terenti

20 nullane habes vitia?’ immo alia et fortasse minora.

20 usque laborantis, dum ferrum molliat ignis,

20 iamque dies aderat, nil cum procedere lintrem

20 quam Decio mandare novo censorque moveret

20 conpositum melius cum Bitho Bacchius. in ius

20 humanos animos: has nullo perdere possum

20 demitto auriculas, ut iniquae mentis asellus,

20 ‘at magnum fecit, quod verbis Graeca Latinis

iratus buccas inflet neque se fore posthac

fabula quem miserum gnato vixisse fugato

Maenius absentem Novium cum carperet, ‘heus tu’

ut mavis, imitare. beatus Fannius ultro

sentimus, donec cerebrosus prosilit unus

Appius, ingenuo si non essem patre natus:

acres procurrunt, magnum spectaculum uterque.

nec prohibere modo, simul ac vaga luna decorum

cum gravius dorso subiit onus. incipit ille:

miscuit.’ o seri studiorum, quine putetis

tam facilem dicat, votis ut praebeat aurem?

inducit, non se peius cruciaverit atque hic.

quidam ait ‘ignoras te an ut ignotum dare nobis

delatis capsis et imagine, cum mea nemo

ac mulae nautaeque caput lumbosque saligno

vel merito, quoniam in propria non pelle quiessem.

Persius exponit causam; ridetur ab omni

protulit os, quin ossa legant herbasque nocentis.

‘si bene me novi, non Viscum pluris amicum,

difficile et mirum, Rhodio quod Pitholeonti

praeterea, ne sic ut qui iocularia ridens

siquis nunc quaerat ‘quo res haec pertinet?’ illuc:

verba putas?’ ‘egomet mi ignosco’ Maenius inquit.

scripta legat, volgo recitare timentis ob hanc rem,

fuste dolat: quarta vix demum exponimur hora.

sed fulgente trahit constrictos gloria curru

conventu; laudat Brutum laudatque cohortem,

vidi egomet nigra succinctam vadere palla

non Varium facies; nam quis me scribere pluris

contigit? ‘at sermo lingua concinnus utraque

percurram — quamquam ridentem dicere verum

dum vitant stulti vitia, in contraria currunt.

stultus et inprobus hic amor est dignusque notari.

quod sunt quos genus hoc minime iuvat, utpote pluris

ora manusque tua lavimus, Feronia, lympha.

non minus ignotos generosis. quo tibi, Tulli,

solem Asiae Brutum appellat stellasque salubris

Canidiam pedibus nudis passoque capillo,

aut citius possit versus? quis membra movere

suavior, ut Chio nota si conmixta Falerni est.’

25 quid vetat? ut pueris olim dant crustula blandi

25 Maltinus tunicis demissis ambulat, est qui

25 cum tua pervideas oculis mala lippus inunctis,

25 culpari dignos. quemvis media elige turba:

25 milia tum pransi tria repimus atque subimus

25 sumere depositum clavom fierique tribuno?

25 appellat comites, excepto Rege; canem illum,

25 cum Sagana maiore ululantem: pallor utrasque

25 mollius? invideat quod et Hermogenes, ego canto.’

25 cum versus facias, te ipsum percontor, an et cum

doctores, elementa velint ut discere prima —

inguen ad obscaenum subductis usque; facetus

cur in amicorum vitiis tam cernis acutum

aut ob avaritiam aut misera ambitione laborat.

inpositum saxis late candentibus Anxur.

invidia adcrevit, privato quae minor esset.

invisum agricolis sidus, venisse: ruebat

fecerat horrendas adspectu. scalpere terram

interpellandi locus hic erat ‘est tibi mater,

dura tibi peragenda rei sit causa petilli?

sed tamen amoto quaeramus seria ludo:

pastillos Rufillus olet, Gorgonius hircum:

quam aut aquila aut serpens Epidaurius? at tibi contra

hic nuptarum insanit amoribus, hic puerorum:

huc venturus erat Maecenas optimus atque

nam ut quisque insanus nigris medium impediit crus

flumen ut hibernum, fertur quo rara securis.

unguibus et pullam divellere mordicus agnam

cognati, quis te salvo est opus?’ ‘haud mihi quisquam.

scilicet oblitus patriaeque patrisque Latini,

ille gravem duro terram qui vertit aratro,

nil medium est. sunt qui nolint tetigisse nisi illas

evenit, inquirant vitia ut tua rursus et illi.

hunc capit argenti splendor; stupet Albius aere;

Cocceius, missi magnis de rebus uterque

pellibus et latum demisit pectore clavom,

tum Praenestinus salso multoque fluenti

coeperunt; cruor in fossam confusus, ut inde

omnis conposui.’ ‘felices. nunc ego resto.

cum Pedius causas exsudet Poplicola atque

perfidus hic caupo, miles nautaeque, per omne

quarum subsuta talos tegat instita veste,

iracundior est paulo, minus aptus acutis

hic mutat merces surgente a sole ad eum, quo

legati, aversos soliti conponere amicos.

audit continuo ‘quis homo hic est? quo patre natus?’

expressa arbusto regerit convicia, durus

manis elicerent animas responsa daturas.

confice; namque instat fatum mihi triste, Sabella

Corvinus, patriis intermiscere petita

30 audaces mare qui currunt, hac mente laborem

30 contra alius nullam nisi olenti in fornice stantem.

30 naribus horum hominum; rideri possit eo quod

30 vespertina tepet regio, quin per mala praeceps

30 hic oculis ego nigra meis collyria lippus

30 ut siqui aegrotet quo morbo Barrus, haberi

30 vindemiator et invictus, cui saepe viator

30 lanea et effigies erat altera cerea: maior

30 quod puero cecinit divina mota anus urna:

30 verba foris malis, Canusini more bilinguis.

sese ferre, senes ut in otia tuta recedant,

quidam notus homo cum exiret fornice, ‘macte

rusticius tonso toga defluit et male laxus

fertur uti pulvis collectus turbine, nequid

inlinere. interea Maecenas advenit atque

et cupiat formosus, eat quacumque, puellis

cessisset magna conpellans voce cuculum.

lanea, quae poenis conpesceret inferiorem;

“hunc neque dira venena nec hosticus auferet ensis

atque ego cum Graecos facerem, natus mare citra,

aiunt, cum sibi sint congesta cibaria: sicut

virtute esto’ inquit sententia dia Catonis;

in pede calceus haeret: at est bonus, ut melior vir

summa deperdat metuens aut ampliet ut rem.

Cocceius Capitoque simul Fonteius, ad unguem

iniciat curam quaerendi singula, quali

at Graecus, postquam est Italo perfusus aceto,

cerea suppliciter stabat, servilibus ut quae

nec laterum dolor aut tussis nec tarda podagra:

versiculos, vetuit me tali voce Quirinus

parvola—nam exemplo est—magni formica laboris

‘nam simul ac venas inflavit taetra libido,

non alius quisquam, at tibi amicus, at ingenium ingens

omnes hi metuunt versus, odere poetas.

factus homo, Antoni, non ut magis alter, amicus.

sit facie, sura, quali pede, dente, capillo:

Persius exclamat: ‘per magnos, Brute, Deos te

iam peritura modis. Hecaten vocat altera, saevam

garrulus hunc quando consumet cumque: loquaces,

post mediam noctem visus, cum somnia vera:

ore trahit quodcumque potest atque addit acervo

huc iuvenes aequom est descendere, non alienas

inculto latet hoc sub corpore. denique te ipsum

‘faenum habet in cornu, longe fuge; dummodo risum

Fundos Aufidio Lusco praetore libenter

sic qui promittit civis, urbem sibi curae,

oro, qui reges consueris tollere, cur non

altera Tisiphonen: serpentes atque videres

si sapiat, vitet, simul atque adoleverit aetas.”

‘in silvam non ligna feras insanius ac si

35 quem struit, haud ignara ac non incauta futuri.

35 permolere uxores.’ ‘nolim laudarier’ inquit

35 concute, numqua tibi vitiorum inseverit olim

35 excutiat sibi, non hic cuiquam parcet amico

35 linquimus, insani ridentes praemia scribae,

35 imperium fore et italiam, delubra Deorum,

35 hunc Regem iugulas? operum hoc, mihi crede, tuorum est.’

35 infernas errare canes lunamque rubentem,

35 ventum erat ad Vestae, quarta iam parte diei

35 magnas Graecorum malis inplere catervas.’

quae, simul inversum contristat Aquarius annum,

‘sic me’ mirator cunni Cupiennius albi.

natura aut etiam consuetudo mala; namque

et quodcumque semel chartis inleverit, omnis

praetextam et latum clavum prunaeque vatillum.

quo patre sit natus, num ignota matre inhonestus,

ne foret his testis, post magna latere sepulcra.

praeterita, et casu tum respondere vadato

turgidus Alpinus iugulat dum Memnona dumque

non usquam prorepit et illis utitur ante

audire est operae pretium, procedere recte

neglectis urenda filix innascitur agris.

gestiet a furno redeuntis scire lacuque

in Mamurrarum lassi deinde urbe manemus,

omnis mortalis curare et quaerere cogit.

mentior at siquid, merdis caput inquiner albis

debebat, quod ni fecisset, perdere litem.

diffingit Rheni luteum caput, haec ego ludo,

quaesitis sapiens, cum te neque fervidus aestus

qui moechis non voltis, ut omni parte laborent

illuc praevertamur, amatorem quod amicae

et pueros et anus.’ agedum pauca accipe contra.

Murena praebente domum, Capitone culinam.

‘tune, Syri Damae aut Dionysi filius, audes

corvorum atque in me veniat mictum atque cacatum

‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si

quae neque in aede sonent certantia, iudice Tarpa,

demoveat lucro neque hiems, ignis mare ferrum,

utque illis multo corrupta dolore voluptas

turpia decipiunt caecum vitia aut etiam ipsa haec

primum ego me illorum, dederim quibus esse poetis,

postera lux oritur multo gratissima; namque

deicere de saxo civis aut tradere Cadmo?’

Iulius, et fragilis Pediatia, furque Voranus.

aut valeo stare aut novi civilia iura;

nec redeant iterum atque iterum spectanda theatris.

40 nil obstet tibi, dum ne sit te ditior alter.

40 atque haec rara cadat dura inter saepe pericla.

40 delectant, veluti Balbinum polypus Agnae.

40 excerpam numero: neque enim concludere versum

40 Plotius et Varius Sinuessae Vergiliusque

40 ‘at Novius collega gradu post me sedet uno;

40 singula quid memorem, quo pacto alterna loquentes

40 et propero quo scis.’ ‘dubius sum, quid faciam’, inquit,

40 arguta meretrice potes Davoque Chremeta

quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri

hic se praecipitem tecto dedit, ille flagellis

vellem in amicitia sic erraremus et isti

dixeris esse satis neque, siqui scribat uti nos

occurrunt, animae, qualis neque candidiores

namque est ille, pater quod erat meus.’ ‘hoc tibi Paulus

umbrae cum Sagana resonarint triste et acutum

‘tene relinquam an rem.’ ‘me, sodes.’ ‘non faciam’ ille,

eludente senem comis garrire libellos

furtim defossa timidum deponere terra?

ad mortem caesus, fugiens hic decidit acrem

errori nomen virtus posuisset honestum.

sermoni propiora, putes hunc esse poetam.

terra tulit neque quis me sit devinctior alter.

et Messalla videris? at hic, si plostra ducenta

utque lupi barbam variae cum dente colubrae

et praecedere coepit; ego, ut contendere durum

unus vivorum, Fundani, Pollio regum

quod, si conminuas, vilem redigatur ad assem?

praedonum in turbam, dedit hic pro corpore nummos,

ac pater ut gnati, sic nos debemus amici

ingenium cui sit, cui mens divinior atque os

o qui conplexus et gaudia quanta fuerunt.

concurrantque foro tria funera, magna sonabit,

abdiderint furtim terris et imagine cerea

cum victore, sequor. ‘Maecenas quomodo tecum?’

facta canit pede ter percusso; forte epos acer

at ni id fit, quid habet pulcri constructus acervus?

hunc perminxerunt calones; quin etiam illud

siquod sit vitium non fastidire. strabonem

magna sonaturum, des nominis huius honorem.

nil ego contulerim iucundo sanus amico.

cornua quod vincatque tubas: saltem tenet hoc nos.’

largior arserit ignis et ut non testis inultus

hinc repetit. ‘paucorum hominum et mentis bene sanae.’

ut nemo Varius ducit, molle atque facetum

45 milia frumenti tua triverit area centum:

45 accidit, ut cuidam testis caudamque salacem

45 appellat paetum pater, et pullum, male parvos

45 idcirco quidam comoedia necne poema

45 proxima Campano ponti quae villula, tectum

45 nunc ad me redeo libertino patre natum,

45 horruerim voces Furiarum et facta duarum?

45 ‘nemo dexterius fortuna est usus. haberes

45 Vergilio adnuerunt gaudentes rure Camoenae:

non tuus hoc capiet venter plus ac meus: ut, si

demeterent ferro. ‘iure’ omnes: Galba negabat.

sicui filius est, ut abortivus fuit olim

esset, quaesivere, quod acer spiritus ac vis

praebuit et parochi, quae debent, ligna salemque.

quem rodunt omnes libertino patre natum,

nam, displosa sonat quantum vesica, pepedi

magnum adiutorem, posset qui ferre secundas,

hoc erat, experto frustra Varrone Atacino

reticulum panis venalis inter onusto

tutior at quanto merx est in classe secunda,

Sisyphus; hunc Varum distortis cruribus, illum

nec verbis nec rebus inest, nisi quod pede certo

hinc muli Capuae clitellas tempore ponunt.

nunc, quia, Maecenas, tibi sum convictor, at olim,

diffissa nate ficus; at illae currere in urbem.

hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni

atque quibusdam aliis, melius quod scribere possem,

forte vehas umero, nihilo plus accipias quam

libertinarum dico — Sallustius in quas

balbutit Scaurum pravis fultum male talis.

differt sermoni, sermo merus. ‘at pater ardens

lusum it Maecenas, dormitum ego Vergiliusque;

quod mihi pareret legio Romana tribuno.

canidiae dentis, altum Saganae caliendrum

summosses omnis.’ ‘non isto vivimus illic,

inventore minor; neque ego illi detrahere ausim

qui nil portarit. vel dic quid referat intra

non minus insanit quam qui moechatur. at hic si,

parcius hic vivit: frugi dicatur; ineptus

saevit, quod meretrice nepos insanus amica

namque pila lippis inimicum et ludere crudis.

dissimile hoc illi est, quia non, ut forsit honorem

excidere atque herbas atque incantata lacertis

quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est

haerentem capiti cum multa laude coronam.

50 naturae finis viventi, iugera centum an

50 qua res, qua ratio suaderet quaque modeste

50 et iactantior hic paulo est: concinnus amicis

50 filius uxorem grandi cum dote recuset,

50 hinc nos Coccei recipit plenissima villa,

50 iure mihi invideat quivis, ita te quoque amicum,

50 vincula cum magno risuque iocoque videres.

50 nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam,

50 at dixi fluere hunc lutulentum, saepe ferentem

mille aret? ‘at suave est ex magno tollere acervo.’

munifico esse licet, vellet bonus atque benignus

postulat ut videatur; at est truculentior atque

ebrius et, magnum quod dedecus, ambulet ante

quae super est Caudi cauponas. nunc mihi paucis

praesertim cautum dignos adsumere, prava

ditior hic aut est quia doctior; est locus uni

plura quidem tollenda relinquendis. age quaeso,

dum ex parvo nobis tantundem haurire relinquas,

esse, daret quantum satis esset nec sibi damno

plus aequo liber: simplex fortisque habeatur;

noctem cum facibus.’ numquid Pomponius istis

Sarmenti Scurrae pugnam Messique Cicerri,

ambitione procul. felicem dicere non hoc

cuique suus.’ ‘magnum narras, vix credibile.’ ‘atqui

tu nihil in magno doctus reprehendis Homero?

cur tua plus laudes cumeris granaria nostris?

dedecorique foret. verum hoc se amplectitur uno,

caldior est: acris inter numeretur. opinor,

audiret leviora, pater si viveret? ergo

Musa, velim memores et quo patre natus uterque

me possim, casu quod te sortitus amicum;

sic habet.’ ‘accendis quare cupiam magis illi

nil comis tragici mutat Lucilius acci?

ut tibi si sit opus liquidi non amplius urna

hoc amat et laudat: ‘matronam nullam ego tango’,

haec res et iungit iunctos et servat amicos.

non satis est puris versum perscribere verbis,

contulerit litis. Messi clarum genus Osci;

nulla etenim mihi te fors obtulit: optimus olim

proximus esse.’ ‘velis tantummodo: quae tua virtus,

non ridet versus Enni gravitate minores,

55 vel cyatho ac dicas ‘magno de flumine mallem

55 ut quondam Marsaeus, amator Originis ille,

55 at nos virtutes ipsas invertimus atque

55 quem si dissolvas, quivis stomachetur eodem

55 Sarmenti domina exstat: ab his maioribus orti

55 Vergilius, post hunc Varius dixere, quid essem.

55 expugnabis: et est qui vinci possit eoque

55 cum de se loquitur non ut maiore reprensis?

quam ex hoc fonticulo tantundem sumere.’ eo fit,

qui patrium mimae donat fundumque laremque,

sincerum furimus vas incrustare. probus quis

quo personatus pacto pater. his, ego quae nunc,

ad pugnam venere. prior Sarmentus ‘equi te

ut veni coram, singultim pauca locutus —

difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero:

quid vetat et nosmet Lucili scripta legentis

plenior ut siquos delectet copia iusto,

‘nil fuerit mi’ inquit ‘cum uxoribus umquam alienis.’

nobiscum vivit, multum demissus homo: illi

olim quae scripsit Lucilius, eripias si

esse feri similem dico.’ ridemus, et ipse

infans namque pudor prohibebat plura profari —

muneribus servos corrumpam; non, hodie si

quaerere, num illius, num rerum dura negarit

cum ripa simul avolsos ferat Aufidus acer.

verum est cum mimis, est cum meretricibus, unde

tardo cognomen, pingui damus. hic fugit omnis

tempora certa modosque, et quod prius ordine verbum est

Messius ‘accipio,’ caput et movet. ‘o tua cornu

non ego me claro natum patre, non ego circum

exclusus fuero, desistam; tempora quaeram,

versiculos natura magis factos et euntis

at qui tantuli eget quanto est opus, is neque limo

fama malum gravius quam res trahit. an tibi abunde

insidias nullique malo latus obdit apertum,

posterius facias praeponens ultima primis,

ni foret exsecto frons,’ inquit, ‘quid faceres, cum

me Satureiano vectari rura caballo,

occurram in triviis, deducam. nil sine magno

mollius ac siquis pedibus quid claudere senis,

60 turbatam haurit aquam neque vitam amittit in undis.

60 personam satis est, non illud, quidquid ubique

60 cum genus hoc inter vitae versemur, ubi acris

60 non, ut si solvas ‘postquam discordia taetra

60 sic mutilus minitaris?’ at illi foeda cicatrix

60 sed quod eram narro. respondes, ut tuus est mos,

60 vita labore dedit mortalibus.’ haec dum agit, ecce

60 hoc tantum contentus, amet scripsisse ducentos

at bona pars hominum decepta cupidine falso

officit, evitare? bonam deperdere famam,

invidia atque vigent ubi crimina: pro bene sano

belli ferratos postis portasque refregit’,

saetosam laevi frontem turpaverat oris.

pauca; abeo, et revocas nono post mense iubesque

Fuscus Aristius occurrit, mihi carus et illum

ante cibum versus, totidem coenatus, Etrusci

‘nil satis est’, inquit, ‘quia tanti quantum habeas sis’:

rem patris oblimare malum est ubicumque. quid inter-

ac non incauto fictum astutumque vocamus.

invenias etiam disiecti membra poetae.

Campanum in morbum, in faciem permulta iocatus,

esse in amicorum numero. magnum hoc ego duco,

qui pulchre nosset. consistimus. ‘unde venis et

quale fuit Cassi rapido ferventius amni

quid facias illi? iubeas miserum esse, libenter

est in matrona, ancilla peccesne togata?

simplicior quis et est, qualem me saepe libenter

hactenus haec: alias, iustum sit necne poema.

pastorem saltaret uti Cyclopa rogabat:

quod placui tibi, qui turpi secernis honestum

quo tendis?’ rogat et respondet. vellere coepi

ingenium, capsis quem fama est esse librisque

quatenus id facit: ut quidam memoratur Athenis

Villius in Fausta, Sullae gener, hoc miser uno

obtulerim tibi, Maecenas, ut forte legentem

nunc illud tantum quaeram, meritone tibi sit

nil illi larva aut tragicis opus esse cothurnis.

non patre praeclaro, sed vita et pectore puro.

et pressare manu lentissima bracchia, nutans,

ambustum propriis. fuerit Lucilius, inquam,

65 sordidus ac dives, populi contemnere voces

65 nomine deceptus, poenas dedit usque superque

65 aut tacitum inpellat quovis sermone: ‘molestus,

65 suspectum genus hoc scribendi. Sulcius acer

65 multa Cicerrus ad haec: donasset iamne catenam

65 atqui si vitiis mediocribus ac mea paucis

65 distorquens oculos, ut me eriperet. male salsus

65 comis et urbanus, fuerit limatior idem

sic solitus: ‘populus me sibilat, at mihi plaudo

quam satis est, pugnis caesus ferroque petitus,

communi sensu plane caret’ inquimus. eheu,

ambulat et Caprius, rauci male cumque libellis,

ex voto Laribus, quaerebat; scriba quod esset,

mendosa est natura, alioqui recta, velut si

ridens dissimulare; meum iecur urere bilis.

quam rudis et Graecis intacti carminis auctor

ipse domi, simul ac nummos contemplor in arca.’

exclusus fore, cum Longarenus foret intus.

quam temere in nosmet legem sancimus iniquam.

magnus uterque timor latronibus; at bene siquis

nilo deterius dominae ius esse; rogabat

egregio inspersos reprendas corpore naevos,

‘certe nescio quid secreto velle loqui te

quamque poetarum seniorum turba; sed ille,

Tantalus a labris sitiens fugientia captat

huic si muttonis verbis mala tanta videnti

nam vitiis nemo sine nascitur; optimus ille est,

et vivat puris manibus, contemnat utrumque.

denique, cur umquam fugisset, cui satis una

si neque avaritiam neque sordes nec mala lustra

aiebas mecum.’ ‘memini bene, sed meliore

si foret hoc nostrum fato delapsus in aevum,

flumina — quid rides? mutato nomine de te

diceret haec animus ‘quid vis tibi? numquid ego a te

qui minimis urgetur. amicus dulcis, ut aequum est,

ut sis tu similis Coeli Birrique latronum,

farris libra foret, gracili sic tamque pusillo.

obiciet vere quisquam mihi, purus et insons,

tempore dicam; hodie tricensima sabbata: vin tu

detereret sibi multa, recideret omne quod ultra

70 fabula narratur: congestis undique saccis

70 magno prognatum deposco consule cunnum

70 cum mea conpenset vitiis bona, pluribus hisce,

70 non ego sim Capri neque Sulci: cur metuas me?

70 prorsus iucunde cenam producimus illam.

70 ut me collaudem, si et vivo carus amicis,

70 curtis Iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam

70 perfectum traheretur, et in versu faciendo

indormis inhians et tamquam parcere sacris

velatumque stola, mea cum conferbuit ira?’

si modo plura mihi bona sunt, inclinet, amari

nulla taberna meos habeat neque pila libellos,

tendimus hinc recta Beneventum, ubi sedulus hospes

causa fuit pater his; qui macro pauper agello

‘relligio est.’ ‘at mi: sum paulo infirmior, unus

saepe caput scaberet vivos et roderet unguis.

cogeris aut pictis tamquam gaudere tabellis.

quid responderet? ‘magno patre nata puella est.’

si volet: hac lege in trutina ponetur eadem.

quis manus insudet volgi Hermogenisque Tigelli,

paene macros arsit dum turdos versat in igni.

noluit in Flavi ludum me mittere, magni

multorum. ignosces; alias loquar.’ huncine solem

saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint

nescis, quo valeat nummus, quem praebeat usum?

at quanto meliora monet pugnantiaque istis

qui, ne tuberibus propriis offendat amicum,

nec recito cuiquam nisi amicis idque coactus,

nam vaga per veterem dilapso flamma culinam

quo pueri magnis e centurionibus orti

tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me

scripturus, neque te ut miretur turba labores,

panis ematur, holus, vini sextarius, adde

dives opis natura suae, tu si modo recte

postulat, ignoscet verrucis illius: aequum est

non ubivis coramve quibuslibet. in medio qui

volcano summum properabat lambere tectum.

laevo suspensi loculos tabulamque lacerto

sub cultro linquit. casu venit obvius illi

contentus paucis lectoribus. an tua demens

75 quis humana sibi doleat natura negatis.

75 dispensare velis ac non fugienda petendis

75 peccatis veniam poscentem reddere rursus.

75 scripta foro recitent, sunt multi quique lavantes:

75 convivas avidos cenam servosque timentis

75 ibant octonos referentes Idibus aeris,

75 adversarius et ‘quo tu, turpissime?’ magna

75 vilibus in ludis dictari carmina malis?

an vigilare metu exanimem, noctesque diesque

inmiscere. tuo vitio rerumne labores,

denique, quatenus excidi penitus vitium irae,

suave locus voci resonat conclusus. inanis

tum rapere atque omnis restinguere velle videres.

sed puerum est ausus Romam portare docendum

inclamat voce, et ‘licet antestari?’ ego vero

non ego; nam satis est equitem mihi plaudere, ut audax,

formidare malos fures, incendia, servos,

nil referre putas? quare, ne paeniteat te,

cetera item nequeunt stultis haerentia, cur non

hoc iuvat, haud illud quaerentis, num sine sensu,

incipit ex illo montis Appulia notos

artis quas doceat quivis eques atque senator

oppono auriculam. rapit in ius; clamor utrimque,

contemptis aliis, explosa Arbuscula dixit.

ne te conpilent fugientes, hoc iuvat? horum

desine matronas sectarier, unde laboris

ponderibus modulisque suis ratio utitur ac res

tempore num faciant alieno. ‘laedere gaudes’

ostentare mihi, quos torret Atabulus et quos

semet prognatos. vestem servosque sequentis,

undique concursus. sic me servavit Apollo.

men’ moveat cimex Pantilius? aut cruciet quod

semper ego optarim pauperrimus esse bonorum.

plus haurire mali est quam ex re decerpere fructus.

ut quaeque est, ita suppliciis delicta coercet?

inquit ‘et hoc studio pravus facis.’ unde petitum

nunquam erepsemus, nisi nos vicina Trivici

in magno ut populo, siqui vidisset, avita

vellicet absentem Demetrius? aut quod ineptus

80 at si condoluit temptatum frigore corpus

80 nec magis huic, inter niveos viridisque lapillos

80 siquis eum servum, patinam qui tollere iussus

80 hoc in me iacis? est auctor quis denique eorum,

80 villa recepisset lacrimoso non sine fumo,

80 ex re praeberi sumptus mihi crederet illos.

80 Fannius Hermogenis laedat conviva Tigelli?

aut alius casus lecto te adflixit, habes qui

sit licet, hoc, Cerinthe, tuum tenerum est femur aut crus

semesos piscis tepidumque ligurrierit ius,

vixi cum quibus? absentem qui rodit, amicum

udos cum foliis ramos urente camino.

ipse mihi custos incorruptissimus omnis

Plotius et Varius, Maecenas Vergiliusque,

adsideat, fomenta paret, medicum roget, ut te

rectius, atque etiam melius persaepe togatae.

in cruce suffigat, Labeone insanior inter

qui non defendit alio culpante, solutos

hic ego mendacem stultissimus usque puellam

circum doctores aderat. quid multa? pudicum,

Valgius et probet haec Octavius optimus atque

suscitet ac reddat gnatis carisque propinquis?

adde huc, quod mercem sine fucis gestat, aperte

sanos dicatur. quanto hoc furiosius atque

qui captat risus hominum famamque dicacis,

ad mediam noctem exspecto; somnus tamen aufert

qui primus virtutis honos, servavit ab omni

Fuscus et haec utinam Viscorum laudet uterque

non uxor salvum te volt, non filius; omnes

quod venale habet ostendit nec, siquid honesti est,

maius peccatum est: paulum deliquit amicus,

fingere qui non visa potest, conmissa tacere

intentum Veneri; tum inmundo somnia visu

non solum facto, verum opprobrio quoque turpi

ambitione relegata. te dicere possum,

85 vicini oderunt, noti, pueri atque puellae.

85 iactat habetque palam, quaerit, quo turpia celet.

85 quod nisi concedas, habeare insuavis: acerbus

85 qui nequit: hic niger est, hunc tu, Romane, caveto.

85 nocturnam vestem maculant ventremque supinum.

85 nec timuit, sibi ne vitio quis verteret, olim

85 Pollio, te, Messalla, tuo cum fratre, simulque

miraris, cum tu argento post omnia ponas,

regibus hic mos est, ubi equos mercantur: opertos

odisti et fugis ut Drusonem debitor aeris,

saepe tribus lectis videas cenare quaternos,

quattuor hinc rapimur viginti et milia raedis,

si praeco parvas aut, ut fuit ipse, coactor

vos, Bibule et Servi, simul his te, candide Furni,

si nemo praestet, quem non merearis, amorem?

inspiciunt, ne si facies, ut saepe, decora

qui nisi, cum tristes misero venere Kalendae,

e quibus unus amet quavis aspergere cunctos

mansuri oppidulo, quod versu dicere non est,

mercedes sequerer; neque ego essem questus. at hoc nunc

conpluris alios, doctos ego quos et amicos

at si cognatos nullo natura labore

molli fulta pede est, emptorem inducat hiantem,

mercedem aut nummos unde unde extricat, amaras

praeter eum qui praebet aquam; post hunc quoque potus,

signis perfacile est: venit vilissima rerum

laus illi debetur et a me gratia maior.

prudens praetereo, quibus haec, sint qualiacumque,

quos tibi dat, retinere velis, servareque amicos,

quod pulcrae clunes, breve quod caput, ardua cervix.

porrecto iugulo historias captivus ut audit.

condita cum verax aperit praecordia Liber:

hic aqua, sed panis longe pulcherrimus, ultra

nil me paeniteat sanum patris huius, eoque

arridere velim, doliturus, si placeant spe

90 infelix operam perdas, ut siquis asellum

90 hoc illi recte: ne corporis optima Lyncei

90 conminxit lectum potus mensave catillum

90 hic tibi comis et urbanus liberque videtur

90 callidus ut soleat umeris portare viator.

90 non, ut magna dolo factum negat esse suo pars,

90 deterius nostra. Demetri, teque, Tigelli,

in campo doceat parentem currere frenis.

contemplere oculis, Hypsaea caecior illa,

Evandri manibus tritum deiecit: ob hanc rem,

infesto nigris: ego si risi, quod ineptus

nam Canusi lapidosus, aquae non ditior urna:

quod non ingenuos habeat clarosque parentes,

discipularum inter iubeo plorare cathedras.

denique sit finis quaerendi, cumque habeas plus,

quae mala sunt, spectes. ‘o crus, o bracchia.’ verum

aut positum ante mea quia pullum in parte catini

pastillos Rufillus olet, Gorgonius hircum,

qui locus a forti Diomede est conditus olim.

sic me defendam. longe mea discrepat istis

i, puer, atque meo citus haec subscribe libello.

pauperiem metuas minus et finire laborem

depygis, nasuta, brevi latere ac pede longo est.

sustulit esuriens, minus hoc iucundus amicus

lividus et mordax videor tibi? mentio siquae

flentibus hinc Varius discedit maestus amicis.

et vox et ratio. nam si natura iuberet

incipias, parto quod avebas, ne facias quod

matronae praeter faciem nil cernere possis,

sit mihi? quid faciam, si furtum fecerit aut si

de Capitolini furtis iniecta Petilli

inde Rubos fessi pervenimus, utpote longum

a certis annis aevum remeare peractum

95 Umidius quidam; non longa est fabula: dives

95 cetera, ni Catia est, demissa veste tegentis.

95 prodiderit conmissa fide sponsumve negarit?

95 te coram fuerit, defendas, ut tuus est mos:

95 carpentes iter et factum corruptius imbri.

95 atque alios legere, ad fastum quoscumque parentes

ut metiretur nummos, ita sordidus, ut se

si interdicta petes, vallo circumdata — nam te

quis paria esse fere placuit peccata, laborant,

‘me Capitolinus convictore usus amicoque

postera tempestas melior, via peior ad usque

optaret sibi quisque, meis contentus honestos

non umquam servo melius vestiret, ad usque

hoc facit insanum — , multae tibi tum officient res,

cum ventum ad verum est: sensus moresque repugnant

a puero est causaque mea permulta rogatus

Bari moenia piscosi; dein Gnatia lymphis

fascibus et sellis nollem mihi sumere, demens

supremum tempus, ne se penuria victus

custodes, lectica, ciniflones, parasitae,

atque ipsa utilitas, iusti prope mater et aequi.

fecit et incolumis laetor quod vivit in Urbe;

iratis exstructa dedit risusque iocosque,

iudicio volgi, sanus fortasse tuo, quod

opprimeret, metuebat. at hunc liberta securi

ad talos stola demissa et circumdata palla,

cum prorepserunt primis animalia terris,

sed tamen admiror, quo pacto iudicium illud

dum flamma sine tura liquescere limine sacro

nollem onus haud umquam solitus portare molestum.

100 divisit medium, fortissima Tyndaridarum.

100 plurima, quae invideant pure adparere tibi rem.

100 mutum et turpe pecus, glandem atque cubilia propter

100 fugerit’: hic nigrae sucus lolliginis, haec est

100 persuadere cupit. credat Iudaeus Apella,

100 nam mihi continuo maior quaerenda foret res

‘quid mi igitur suades? ut vivam Naevius aut sic

altera, nil obstat: cois tibi paene videre est

unguibus et pugnis, dein fustibus atque ita porro

aerugo mera; quod vitium procul afore chartis,

non ego; namque Deos didici securum agere aevom

atque salutandi plures, ducendus et unus

ut Nomentanus?’ pergis pugnantia secum

ut nudam, ne crure malo, ne sit pede turpi;

pugnabant armis, quae post fabricaverat usus,

atque animo prius, ut siquid promittere de me

nec, siquid miri faciat natura, deos id

et comes alter, uti ne solus rusve peregreve

frontibus adversis conponere: non ego avarum

metiri possis oculo latus. an tibi mavis

donec verba, quibus voces sensusque notarent,

possum aliud vere, promitto. liberius si

tristis ex alto caeli demittere tecto.

exirem, plures calones atque caballi

cum veto te, fieri vappam iubeo ac nebulonem:

insidias fieri pretiumque avellier ante

nominaque invenere; dehinc absistere bello,

dixero quid, si forte iocosius, hoc mihi iuris

Brundisium longae finis chartaeque viaeque est.

pascendi, ducenda petorrita. nunc mihi curto

105 est inter Tanain quiddam socerumque Viselli:

105 quam mercem ostendi? leporem venator ut alta

105 oppida coeperunt munire et ponere leges,

105 cum venia dabis: insuevit pater optimus hoc me,

105 ire licet mulo vel si libet usque Tarentum,

est modus in rebus, sunt certi denique fines,

in nive sectetur, positum sic tangere nolit,

ne quis fur esset neu latro neu quis adulter.

ut fugerem exemplis vitiorum quaeque notando.

mantica cui lumbos onere ulceret atque eques armos.

quos ultra citraque nequit consistere rectum.

cantat et adponit ‘meus est amor huic similis; nam

nam fuit ante Helenam cunnus taeterrima belli

cum me hortaretur, parce frugaliter atque

obiciet nemo sordis mihi, quas tibi, Tulli,

illuc, unde abii, redeo, qui nemo, ut avarus,

transvolat in medio posita et fugientia captat.’

causa, sed ignotis perierunt mortibus illi,

viverem uti contentus eo quod mi ipse parasset:

cum Tiburte via praetorem quinque secuntur

se probet ac potius laudet diversa sequentis,

hiscine versiculis speras tibi posse dolores

quos Venerem incertam rapientis more ferarum

‘nonne vides, Albi ut male vivat filius utque

te pueri, lasanum portantes oenophorumque.

110 quodque aliena capella gerat distentius uber,

110 atque aestus curasque gravis e pectore pelli?

110 viribus editior caedebat ut in grege taurus.

110 Barrus inops? magnum documentum, ne patriam rem

110 hoc ego commodius quam tu, praeclare senator,

tabescat neque se maiori pauperiorum

nonne, cupidinibus statuat natura modum quem,

iura inventa metu iniusti fateare necesse est,

perdere quis velit.’ a turpi meretricis amore

milibus atque aliis vivo. quacumque libido est,

turbae conparet, hunc atque hunc superare laboret.

quid latura sibi, quid sit dolitura negatum,

tempora si fastosque velis evolvere mundi.

cum deterreret: ‘Sectani dissimilis sis.’

incedo solus, percontor quanti holus ac far,

sic festinanti semper locupletior obstat,

quaerere plus prodest et inane abscindere soldo?

nec Natura potest iusto secernere iniquum,

ne sequerer moechas, concessa cum Venere uti

fallacem Circum vespertinumque pererro

ut, cum carceribus missos rapit ungula currus,

num, tibi cum faucis urit sitis, aurea quaeris

dividit ut bona diversis, fugienda petendis,

possem: ‘deprensi non bella est fama Treboni’

saepe forum, adsisto divinis, inde domum me

115 instat equis auriga suos vincentibus, illum

115 pocula? num esuriens fastidis omnia praeter

115 nec vincet ratio hoc, tantundem ut peccet idemque,

115 aiebat. ‘sapiens, vitatu quidque petitu

115 ad porri et ciceris refero laganique catinum;

praeteritum temnens extremos inter euntem.

pavonem rhombumque? tument tibi cum inguina, num, si

qui teneros caules alieni fregerit horti

sit melius, causas reddet tibi; mi satis est, si

cena ministratur pueris tribus et lapis albus

inde fit, ut raro, qui se vixisse beatum

ancilla aut verna est praesto puer, impetus in quem

et qui nocturnus sacra Divum legerit. adsit

traditum ab antiquis morem servare tuamque,

pocula cum cyatho duo sustinet, adstat echinus

dicat et exacto contentus tempore vita

continuo fiat. malis tentigine rumpi?

regula, peccatis quae poenas inroget aequas,

dum custodis eges, vitam famamque tueri

vilis, cum patera guttus, Campana supellex.

cedat uti conviva satur, reperire queamus.

non ego; namque parabilem amo Venerem facilemque.

ne scutica dignum horribili sectere flagello.

incolumem possum; simul ac duraverit aetas

deinde eo dormitum, non sollicitus, mihi quod cras

120 iam satis est. ne me Crispini scrinia lippi

120 illam ‘post paulo’ ‘sed pluris’ ‘si exierit vir’

120 nam ut ferula caedas meritum maiora subire

120 membra animumque tuum, nabis sine cortice.’ sic me

120 surgendum sit mane, obeundus Marsya, qui se

conpilasse putes, verbum non amplius addam.

gallis, hanc Philodemus ait sibi, quae neque magno

verbera, non vereor, cum dicas esse paris res

formabat puerum dictis et, sive iubebat

voltum ferre negat Noviorum posse minoris.

stet pretio neque cunctetur cum est iussa venire.

furta latrociniis et magnis parva mineris

ut facerem quid, ‘habes auctorem, quo facias hoc’

ad quartam iaceo; post hanc vagor aut ego lecto

candida rectaque sit, munda hactenus, ut neque longa

falce recisurum simili te, si tibi regnum

unum ex iudicibus selectis obiciebat,

aut scripto quod me tacitum iuvet unguor olivo,

nec magis alba velit quam dat natura videri.

permittant homines. si dives, qui sapiens est,

sive vetabat, ‘an hoc inhonestum et inutile factu

non quo fraudatis inmundus Natta lucernis.

125 haec ubi supposuit dextro corpus mihi laevom,

125 et sutor bonus et solus formosus et est rex,

125 necne sit, addubites, flagret rumore malo cum

125 ast ubi me fessum sol acrior ire lavatum

Ilia et Egeria est; do nomen quodlibet illi.

cur optas quod habes? ‘non nosti, quid pater’ inquit

hic atque ille?’ avidos vicinum funus ut aegros

admonuit, fugio campum lusumque trigonem.

nec vereor, ne, dum futuo, vir rure recurrat,

‘Chrysippus dicat: sapiens crepidas sibi numquam

exanimat mortisque metu sibi parcere cogit,

pransus non avide, quantum interpellet inani

ianua frangatur, latret canis, undique magno

nec soleas fecit; sutor tamen est sapiens.’ qui?

sic teneros animos aliena opprobria saepe

ventre diem durare, domesticus otior. haec est

pulsa domus strepitu resonet, vepallida lecto

‘ut quamvis tacet Hermogenes, cantor tamen atque

absterrent vitiis. ex hoc ego sanus ab illis

vita solutorum misera ambitione gravique;

130 desiliat mulier, miseram se conscia clamet,

130 optumus est modulator; ut Alfenus vafer omni

130 perniciem quaecumque ferunt, mediocribus et quis

130 his me consolor victurum suavius ac si

cruribus haec metuat, doti deprensa, egomet mi.

abiecto instrumento artis clausaque taberna

ignoscas vitiis teneor. fortassis et istinc

quaestor avus pater atque meus patruusque fuisset.

discincta tunica fugiendum est et pede nudo,

sutor erat: sapiens operis sic optimus omnis

largiter abstulerit longa aetas, liber amicus,

ne nummi pereant aut puga aut denique fama.

est opifex, solus sic rex.’ vellunt tibi barbam

consilium proprium; neque enim, cum lectulus aut me

deprendi miserum est: Fabio vel iudice vincam.

lascivi pueri, quos tu nisi fuste coerces,

porticus excepit, desum mihi. ‘rectius hoc est;

135 urgeris turba circum te stante miserque

135 hoc faciens vivam melius; sic dulcis amicis

rumperis et latras, magnorum maxime regum.

occurram; hoc quidam non belle: numquid ego illi

ne longum faciam: dum tu quadrante lavatum

inprudens olim faciam simile?’ haec ego mecum

rex ibis neque te quisquam stipator ineptum

conpressis agito labris; ubi quid datur oti,

praeter Crispinum sectabitur, et mihi dulces

inludo chartis. hoc est mediocribus illis

140 ignoscent, siquid peccaro stultus, amici

140 ex vitiis unum; cui si concedere nolis,

inque vicem illorum patiar delicta libenter

multa poetarum veniat manus, auxilio quae

privatusque magis vivam te rege beatus.

sit mihi — nam multo plures sumus — , ac veluti te

Iudaei cogemus in hanc concedere turbam.

Contents Book 2