Persius Saturae
EN Lat Orig
Book 5
Vatibus hic mos est, centum sibi poscere voces,
centum ora et linguas optare in carmina centum,
fabula seu maesto ponatur hianda tragoedo,
vulnera seu Parthi ducentis ab inguine ferrum.
5 Quorsum haec? aut quantas robusti carminis offas
ingens, ut par sit centeno gutture niti?
grande locuturi nebulas Helicone legunto,
si quibus aut Prognes aut si quibus olla Thyestae
fervebit saepe insulso cenanda Glyconi.
10 tu neque anhelanti, coquitur dum massa camino,
folle premis ventos, nec clauso murmure raucus
nescio quid tecum grave cornicaris inepte,
nec seloppo tumidas intendis rumpere buccas.
verba togae sequeris iunctura callidus acri,
15 ore teres modico, pallentis radere mores
doctus et ingenuo culpam deligere ludo.
hinc trahe quae dicis mensasque relinque Mycenis
cum capite et pedibus plebemque prandia noris.
Non equidem hoc studeo, pullatis ut mihi nugis
20 pagina turgescat dare pondus idonea fumo.
secrete loquimur, tibi nunc hortante Camena
excutienda damus praecordia, quantaque nostrae
pars tua sit, Cornute, animae, tibi, dulcis amice,
ostendisse iuvat, pulsa dinoscere cautus
25 quid solidum crepet et pictae tectoria linguae.
hic ego centenas ausim deposcere fauces,
ut quantum mihi te sinuoso in pectore fixi,
voce traham pura, totumque hoc verba resignent
quod latet arcana non enarrabile fibra.
30 Cum primum pavido custos mihi purpura cessit
bullaque subcinctis Laribus donata pependit,
cum blandi comites totaque impune Subura
permisit sparsisse oculos iam candidus umbo,
cumque iter ambiguum est et vitae nescius error
35 diducit trepidas ramosa in compita mentes,
me tibi supposui. teneros tu suscipis annos
Socratico, Cornute, sinu. tunc fallere sollers
adposita intortos extendit regula mores
et premitur ratione animus vincique laborat
40 artificemque tuo ducit sub pollice vultum.
tecum etenim longos memini consumere soles
et tecum primas epulis decerpere noctes,
unum opus, et requiem pariter disponimus ambo,
atque verecunda laxamus seria mensa,
45 non equidem hoc dubites, amborum foedere certo
consentire dies et ab uno sidere duci.
nostra vel aequali suspendit tempora Libra
Parca tenax veri, seu nata fidelibus hora
dividit in Geminos concordia fata duorum,
50 Saturnumque gravem nostro Iove frangimus una,
nescio quod certe est quod me tibi temperat astrum.
Mille hominum species et rerum discolor usus;
velle suum cuique est, nec voto vivitur uno.
mercibus hic Italis mutat sub sole recenti
55 rugosum piper et pallentis grana cumini,
hic satur inriguo mavult turgescere somno,
hic campo indulget, hunc alea decoquit, ille
in venerem putris; set cum lapidosa cheragra
fecerit articulos veteris ramalia fagi,
60 tunc crassos transisse dies lucemque palustrem
et sibi iam seri vitam ingemuere relictam.
At te nocturnis iuvat inpallescere chartis;
cultor enim iuvenum purgatas inseris aures
fruge Cleanthea. petite hinc puerique senesque
65 finem animo certum miserisque viatica canis.
cras hoc fiet. idem cras fiet. quid? quasi magnum
finem animo certum miserisque viatica canis.nempe diem donas? sed cum lux altera venit,
iam cras hesternum consumpsimus; ecce aliud cras
egerit bos annos et semper paulum erit ultra,
70 nam quamvis prope te, quamvis temone sub uno
vertentem sese frustra sectabere canthum,
cum rota posterior curras et in axe secundo.
Libertate opus est. non hac, ut quisque Velina
Publius emeruit, scabiosum tesserula far
75 possidet, heu steriles veri, quibus una Quiritem
vertigo facit, hic Dama est non tresis agaso,
vappa lippus et in tenui farragine mendax;
verterit hunc dominus, momento turbinis exit
Marcus Dama: papae, Marco spondente recusas
80 credere tu nummos? Marco sub iudice palles?
Marcus dixit, ita est. adsigna, Marce, tabellas.
haec mera libertas, hoc nobis pillea donant.
An quisquam est alius liber, nisi ducere vitam
cui licet ut libuit? licet ut volo vivere: non sum
85 liberior Bruto? mendose colligis, inquit
stoicus hic aurem mordaci lotus aceto:
hoc reliqum accipio, licet illud et ut volo tolle.
Vindicta postquam meus a praetore recessi,
cur milli non liceat, iussit quodcumque voluntas,
90 excepto siquid Masuri rubrica vetavit?
Disce, sed ira cadat naso rugosaque sanna,
dum veteres avias tibi de pulmone revello,
non praetoris erat stultis dare tenvia rerum
officia, atque usum rapidae permittere vitae;
95 sambucam citius caloni aptaveris alto.
stat contra ratio et secretam garrit in aurem,
ne liceat facere id quod quis vitiabit agendo,
publica lex hominum naturaque continet hoc fas,
ut teneat vetitos inscitia debilis actus,
100 diluis elleborum certo conpescere puncto
nescius examen: vetat hoc natura medendi.
navem si poscat sibi peronatus arator
Luciferi rudis, exclamet Melicerta perisse
frontem de rebus. Tibi recto vivere talo
105 ars dedit et veri speciem dinoscere calles,
nequa subaerato mendosum tinniat auro?
quaeque sequenda forent quaeque evitanda vicissim,
illa prius creta, mox haec carbone notasti?
es modicus voti, presso lare, dulcis amicis?
110 iam nunc adstringas, iam nunc granaria laxes,
inque luto fixum possis transcendere nummum
nec gluttu sorbere salivam Mercurialem?
haec mea sunt, teneo cum vere dixeris, esto
liberque ac sapiens praetoribus ac Iove dextro,
115 sin tu, cum fueris nostrae paulo ante farinae,
pelliculam veterem retines et fronte politus
astutam vapido servas in pectore volpem,
quae dederam supra relego funemque reduco:
nil tibi concessit ratio; digitum exere, peccas,
120 et quid tam parvum est? sed nullo ture litabis,
haereat in stultis brevis ut semuncia recti,
haec miscere nefas; nec, cum sis cetera fossor,
tris tantum ad numeros satyrum moveare Bathylli.
Liber ego. unde datum hoc sumis, tot subdite rebus?
125 an dominum ignoras nisi quem vindicta relaxat?
i puer et strigiles Crispini ad balnea defer!
si increpuit, cessas nugator? servitium acre
te nihil inpellit, nec quicquam extrinsecus intrat
quod nervos agitet; sed si intus et in iecore aegro
130 nascuntur domini, qui tu inpunitior exis
atque hic, quem ad strigiles scutica et metus egit erilis?
Mane piger stertis. surge, inquit Avaritia, heia
surge. negas, instat: surge, inquit, non queo. surge.
et quid agam? rogas? en saperdas advehe Ponto,
135 castoreum, stuppas, hebenum, tus, lubrica Coa;
tolle recens primus piper ex sitiente camelo;
verte aliquid; iura. sed Iuppiter audiet. eheu,
baro, regustatum digito terebrare salinum
contentus perages, si vivere cum Iove tendis.
140 Iam pueris pellem succinctus et oenophorum aptas;
ocius ad navem! nihil obstat quin trabe vasta
Aegaeum rapias, ni sollers Luxuria ante
seductum moneat: quo deinde, insane, ruis, quo?
quid tibi vis? calido sub pectore mascula bilis
145 intumuit, quam non extinxerit urna cicutae?
tu mare transilias? tibi torta cannabe fulto
cena sit in transtro Veientanumque rubellum
exhalet vapida laesum pice sessilis obba?
quid petis? ut nummi, quos hic quincunce modesto
150 nutrieras, peragant avidos sudore deunces?
indulge genio, carpamns dulcia, nostrum est
quod vivis, cinis et manes et fabula fies.
vive memor leti, fugit hora, hoc quod loquor inde est.
En quid agis? duplici in diversum scindens hamo.
155 huncine an hunc sequeris? subeas alternus oportet
ancipiti obsequio dominos, alternus oberres.
nec tu cum obstiteris semel instantique negaris
parere imperio, rupi iam vincula dicas;
nam et luctata canis nodum abripit, at tamen illi,
160 cum fugit, a collo trahitur pars longa catenae.
Dave, cito, hoc credas iubeo, finire dolores
praeteritos meditor: crudum Chaerestratus unguem
adrodens ait haec. an siccis dedecus obstem
cognatis? an rem patriam rumore sinistro
165 limen ad obscaenum frangam, dum Chrysidis udas
ebrius ante fores extincta cum face canto?
euge puer, sapias, dis depellentibus agnam
percute. sed censen, plorabit, Dave, relicta?
nugaris; solea, puer, obiurgabere rubra,
170 ne trepidare velis atque artos rodere casses!
nunc ferus et violens; at si vocet, haut mora, dicas
quidnam igitur faciam? nec nunc, cum arcessat et ultro
supplicet, accedam? si totus et integer illinc
exieras, nec nunc. hic hic quod quaerimus, hic est,
175 non in festuca, lictor quam iactat ineptus.
Ius habet ille sui, palpo quem ducit hiantem
cretata ambitio? vigila et cicer ingere large
rixanti populo, nostra ut Floralia possint
aprici meminisse senes! quid pulchrius? at cum
180 Herodis venere dies unctaque fenestra
dispositae pinguem nebulam vomuere lucernae
portantes violas rubrumque amplexa catinum
cauda natat thynni, tumet alba fidelia vino,
labra moves tacitus recutitaque sabbata palles.
185 tum nigri lemures ovoque pericula rupto,
tum grandes galli et cum sistro lusca sacerdos
incussere deos inflantis corpora, si non
praedictum ter mane caput gustaveris alii.
Dixeris haec inter varicosos centuriones,
190 continuo crassum ridet Pulfenius ingens
et centum Graecos curto centusse licetur.
Tap any Latin word to look it up
An open-access project

Tap any Latin word to look it up