Epistulae — Book 1 — Gadsden Classics

Prima dicte mihi, summa dicende Camena,

Troiam belli scriptorem. Maxime Lolli,

Iuli Flore, quibus terrarum militet oris

Albi, nostrorum sermonum candide iudex,

Si potes Archiacis conviva recumbere lectis

Nil admirari prope res est una, Numici,

Quinque dies tibi pollicitus me rure futurum,

Celso gaudere et bene rem gerere Albinovano

Septimius, Claudi, nimirum intellegit unus,

Urbis amatorem Fuscum salvere iubemus

Quid tibi visa Chios, Bullati, notaque Lesbos,

Fructibus Agrippae Siculis, quos colligis, Ieci,

Ut proficiscentem docui te saepe diuque,

Vilice silvarum et milli me reddentis agelli,

Quae sit hiems Veliae, quod caelum, Vala, Salerni,

Ne perconteris, fundus meus, optime Quincti,

Quamvis, Scaeva, satis per te tibi consulis et scis,

Si bene te novi, metues, liberrime Lolli,

Prisco si credis, Maecenas docte, Cratino,

Vertumnum Ianumque, liber, spectare videris,

spectatum satis et donatum iam rude quaeris,

dum tu declamas Romae, Praeneste relegi;

Claudius Augusti privignus, scire laboro.

quid nunc te dicam facere in regione Pedana?

nec modica cenare times holus omne patella,

solaque quae possit facere et servare beatum,

Sextilem totum mendax desideror. atque

Musa rogata refer, comiti scribaeque Neronis,

quanti me facias, nam cum rogat et prece cogit

ruris amatores, hac in re scilicet una

quid concinna Samos, quid Croesi regia Sardis,

si recte frueris, non est ut copia maior

Augusto reddes signata volumina, Vini,

quem tu fastidis, habitatum quinque focis et

quorum hominum regio et qualis via (nam mihi Baias

arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,

quo tandem pacto deceat maioribus uti,

scurrantis speciem praebere, professus amicum

nulla placere diu nec vivere carmina possunt,

scilicet ut prostes Sosiorum pumice mundus.

Maecenas, iterum antiquo me includere ludo.

qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non,

Thracane vos Hebrusque nivali compede vinctus,

scribere quod Cassi Parmensis opuscula vincat,

supremo te sole domi, Torquate, manebo,

hunc solem et stellas et decedentia certis

si me vivere vis sanum recteque valentem,

si quaeret quid agam, dic multa et pulchra minantem

scilicet ut tibi se laudare et tradere coner,

multum dissimiles, at cetera paene gemelli

Zmyrna quid et Colophon? maiora minorave fama,

ab Iove donari possit tibi. tolle querellas:

si validus, si laetus erit, si denique poscet;

quinque bonos solitum Variam dimittere patres,

Musa supervacuas Antonius, et tamen illis

pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,

disce, docendus adhuc quae censet amiculus, ut si

ut matrona meretrici dispar erit atque

quae scribuntur aquae potoribus. ut male sanos

odisti clavis et grata sigilla pudico;

non eadem est aetas, non mens. Veianius armis

planius ac melius Chrysippo et Crantore dicit,

an freta vicinas inter currentia turris,

an tacitum silvas inter reptare salubris,

vina bibes iterum Tauro diffusa palustris

tempora momentis sunt qui formidine nulla

quam mihi das aegro, dabis aegrotare timenti,

vivere nec recte nec suaviter; haud quia grando

dignum mente domoque legentis honesta Neronis,

fraternis animis (quidquid negat alter, et alter)

cunctane prae Campo et Tiberino flumine sordent?

pauper enim non est, cui rerum suppetit usus,

ne studio nostri pecces odiumque libellis

certemus, spinas animone ego fortius an tu

me facit invisum, gelida cum perluor unda

scribetur tibi forma loquaciter et situs agri.

caecus iter monstrare velit; tamen aspice si quid

discolor, infido scurrae distabit amicus,

adscripsit Liber Satyris Faunisque poetas,

paucis ostendi gemis et communia laudas,

5 Herculis ad postem fixis latet abditus agro,

5 cur ita crediderim, nisi quid te distinet, audi.

5 an pingues Asiae campi collesque morantur?

5 curantem quidquid dignum sapiente bonoque est?

5 inter Minturnas Sinuessanumque Petrinum.

5 imbuti spectent: quid censes munera terrae,

5 Maecenas, veniam, dum ficus prima calorque

5 contuderit vitis oleamque momorderit aestus,

5 munere cum fungi propioris censet amici,

5 adnuimus pariter vetuli notique columbi.

5 an venit in votum Attalicis ex urbibus una,

5 si ventri bene, si lateri est pedibusque tuis, nil

5 sedulus importes opera vehemente minister.

5 evellas agro, et melior sit Horatius an res.

5 per medium frigus, sane murteta relinqui

5 Continui montes, ni dissocientur opaca

5 et nos, quod cures proprium fecisse, loquantur.

5 est huic diversum vitio vitium prope maius,

5 vina fere dulces oluerunt mane Camenae.

5 non ita nutritus, fuge quo descendere gestis.

ne populum extrema totiens exoret harena,

Fabula, qua Paridis propter narratur amorem

Quid studiosa cohors operum struit? hoc quoque curo.

non tu corpus cras sine pectore: di tibi formam,

si melius quid habes, arcesse, vel imperium fer.

quid maris extremos Arabas ditantis et Indos,

dissignatorem decorat lictoribus atris,

nec quia longinquis armentum aegrotet in agris;

quid possim videt ac novit me valdius ipso.

Tu nidum servas; ego laudo ruris amoeni

an Lebedum laudas odio maris atque viarum?

divitiae poterunt regales addere maius.

si te forte meae gravis uret sarcina chartae,

Me quamvis Lamiae pietas et cura moratur,

dictaque cessantem nervis elidere morbum

valle, sed ut veniens dextrum latus aspiciat sol,

Si te grata quies et primam somnus in horam

asperitas agrestis et inconcinna gravisque,

laudibus arguitur vini vinosus Homerus;

non erit emisso reditus tibi. “quid miser egi?

est mihi purgatam crebro qui personet aurem:

Graecia barbariae lento collisa duello,

quis sibi res gestas Augusti scribere sumit?

di tibi divitias dederunt artemque fruendi.

iamdudum splendet focus et tibi munda supellex,

ludicra quid, plausus et amici dona Quiritis,

dum pueris omnis pater et matercula pallet,

sed quia mente minus validus quam corpore toto

multa quidem dixi cur excusatus abirem;

rivos et musco circumlita saxa nemusque.

scis Lebedus quid sit: Gabiis desertior atque

si forte in medio positorum abstemius herbis

abicito potius, quam quo perferre iuberis

fratrem maerentis, rapto de fratre dolentis

sulfura contemni vicus gemit, invidus aegris,

laevum discedens curru fugiente vaporet.

delectat, si te pulvis strepitusque rotarum,

quae se commendat tonsa cute, dentibus atris,

Ennius ipse pater numquam nisi potus ad arma

quid volui?” dices, ubi quis te laeserit, et scis

“solve senescentem mature sanus equum, ne

stultorum regum et populorum continet aestus.

bella quis et paces longum diffundit in aevum?

quid voveat dulci nutricula maius alumno,

mitte levis spes et certamina divitiarum

quo spectanda modo, quo sensu credis et ore?

officiosaque sedulitas et opella forensis

nil audire velim, nil discere, quod levet aegrum;

sed timui mea ne finxisse minora putarer,

quid quaeris? vivo et regno, simul ista reliqui

Fidenis vicus; tamen illic vivere vellem,

vivis et urtica, sic vives protinus, ut te

clitellas ferus impingas, Asinaeque paternum

insolabiliter, tamen istuc mens animusque

qui caput et stomachum supponere fontibus audent

temperiem laudes, quid si rubicunda benigni

si laedit caupona, Ferentinum ire iubebo,

dum volt libertas dici mera veraque virtus,

prosiluit dicenda. “Forum Putealque Libonis

in breve te cogi, cum plenus languet amator.

peccet ad extremum ridendus et ilia ducat.”

Antenor censet belli praecidere causam:

quid Titius, Romana brevi venturus in ora?

qui sapere et fari possit quae sentiat, et cui

et Moschi causam: cras nato Caesare festus

Qui timet his adversa, fere miratur eodem

adducit febris et testamenta resignat.

fidis offendar medicis, irascar amicis,

dissimilator opis propriae, mihi commodus uni.

quae vos ad caelum effertis rumore secundo,

oblitusque meorum, obliviscendus et illis,

confestim liquidus Fortunae rivus inauret,

cognomen vertas in risum et fabula fias.

fert et amat spatiis obstantia rumpere claustra,

Clusinis Gabiosque petunt et frigida rura.

corna vepres et pruna ferant? si quercus et ilex

nam neque divitibus contingunt gaudia solis,

virtus est medium vitiorum et utrimque reductum.

mandabo siccis, adimam cantare severis :”

Quod si non odio peccantis desipit augur,

10 Nunc itaque et versus et cetera ludicra pono;

10 quid Paris? ut salvus regnet vivatque beatus

10 Pindarici fontis qui non expalluit haustus,

10 gratia, fama, valetudo contingat abunde,

10 dat veniam somnumque dies; impune licebit

10 quo cupiens pacto: pavor est utrobique molestus,

10 quod si bruma nives Albanis illinet agris,

10 cur me funesto properent arcere veterno;

10 sic ego, maioris fugiens opprobria culpae,

10 utque sacerdotis fugitivus liba recuso;

10 Neptunum procul e terra spectare furentem.

10 vel quia naturam mutare pecunia nescit,

10 Viribus uteris per divos, flumina, lamas.

10 rure ego viventem, tu dicis in urbe beatum.

10 mutandus locus est et deversoria nota

10 multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?

10 nec vixit male, qui natus moriensque fefellit.

10 alter in obsequium plus aequo pronus et imi

10 hoc simul edixi, non cessavere poetae

10 carus eris Romae, donec te deserat aetas;

quid verum atque decens curo et rogo et omnis in hoc sum;

cogi posse negat. Nestor componere litis

fastidire lacus et rivos ausus apertos, ut valet?

et mundus victus non deficiente crumina?

aestivam sermone benigno tendere noctem.

improvisa simul species exterret utrumque.

ad mare descendet vates tuus et sibi parcet

quae nocuere sequar, fugiam quae profore credam;

frontis ad urbanae descendi praemia, quod si

pane egeo iam mellitis potiore placentis.

Sed neque qui Capua Romam petit, imbre lutoque

vel quia cuncta putas una virtute minora.

victor propositi simul ac perveneris illuc,

cui placet alterius, sua nimirum est odio sors.

praeteragendus equus, “quo tendis? non mihi Cumas

dicas adductum propius frondere Tarentum,

si prodesse tuis pauloque benignius ipsum

derisor lecti sic nutum divitis horret,

nocturno certare mero, putere diurno,

contrectatus ubi manibus sordeseere volgi

condo et compono quae mox depromere possim.

inter Peliden festinat et inter Atriden;

ut meminit nostri? fidibusne Latinis

Inter spem curamque, timores inter et iras

Quo mihi fortunam, si non conceditur uti?

gaudeat an doleat, cupiat metuatne, quid ad rem,

contractusque leget; te, dulcis amice, reviset

Romae Tibur amem ventosus, Tibure Romam.

depositum laudas ob amici iussa pudorem,

Vivere Naturae si convenienter oportet,

aspersus, volet in caupona vivere; nec qui

Miramur, si Democriti pecus edit agellos

sic positum servabis onus, ne forte sub ala

stultus uterque locum immeritum causatur inique:

est iter aut Baias,” laeva stomachosus habena

fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec

te tractare voles, accedes siccus ad unctum.

sic iterat voces et verba cadentia tollit,

quid? si quis voltu torvo ferus et pede nudo

coeperis, aut tineas pasees taciturnus inertis

ac ne forte roges, quo me duce, quo lare tuter:

hunc amor, ira quidem communiter urit utrumque,

Thebanos aptare modos studet auspice Musa,

omnem crede diem tibi diluxisse supremum,

parcus ob heredis curam nimiumque severus

si, quicquid vidit melius peiusve sua spe,

cum Zephyris, si concedes, et hirundine prima.

Post haec, ut valeat, quo pacto rem gerat et se,

scribe tui gregis hunc et fortem crede bonumque.

ponendaeque domo quaerenda est area primum,

frigus collegit, furnos et balnea laudat

cultaque, dum peregre est animus sine corpore velox;

fasciculum portes librorum ut rusticus agnum,

in culpa est animus, qui se non effugit umquam.

dicet eques; sed equi frenato est auris in ore);

frigidior Thracam nec purior ambiat Hebrus,

“Si pranderet holus patienter, regibus uti

ut puerum saevo credas dictata magistro

exiguaeque togae simulet textore Catonem,

aut fugies Uticam aut vinctus mitteris Ilerdam.

nullius addictus iurare in verba magistri,

quidquid delirant reges, plectuntur Achivi.

an tragica desaevit et ampullatur in arte?

grata superveniet, quae non sperabitur hora.

adsidet insano, potare et spargere flores

defixis oculis animoque et corpore torpet?

Non quo more piris vesci Calaber iubet hospes,

ut placeat iuveni percontare utque cohorti,

novistine locum potiorem rure beato?

ut fortunatam plene praestantia vitam;

cum tu inter scabiem tantam et contagia lucri

ut vinosa glomus furtivae Pyrria lanae,

Tu mediastinus tacita prece rura petebas,

maior utrum populum frumenti copia pascat;

infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.

nollet Aristippus.” “si sciret regibus uti,

reddere vel partis mimum tractare secundas.

virtutemne repraesentet moresque Catonis?

ridebit monitor non exauditus, ut ille

15 quo me cumque rapit tempestas, deferor hospes.

15 seditione, dolis, scelere atque libidine et ira

15 quid mihi Celsus agit? monitus multumque monendus,

15 me pinguem et nitidum bene curata cute vises,

15 incipiam, patiarque vel inconsultus haberi.

15 insani sapiens nomen ferat, aequus iniqui,

15 tu me fecisti locupletem. vescere, sodes.

15 si dicet, recte, primum gaudere, subinde

15 est ubi plus tepeant hiemes, ubi gratior aura

15 nec si te validus iactaverit Auster in alto,

15 nil parvum sapias et adhuc sublimia cures:

15 ut cum pilleolo soleas conviva tribulis.

15 nunc urbem et ludos et balnea vilicus optas:

15 collectosne bibant imbres puteosne perennis

15 hae latebrae dulces, etiam, si credis, amoenae,

15 fastidiret holus qui me notat.” utrius horum

15 alter rixatur de lana saepe caprina,

15 rupit Iarbitam Timagenis aemula lingua,

15 qui male parentem in rupes protrusit asellum

nunc agilis fio et mersor civilibus undis,

Iliacos intra muros peccatur et extra.

privatas ut quaerat opes et tangere vitet

cum ridere voles, Epicuri de grege porcum.

quid non ebrietas dissignat ? operta recludit,

ultra quam satis est Virtutem si petat ipsam.

iam satis est. at tu quantum vis tolle. benigne.

praeceptum auriculis hoc instillare memento:

leniat et rabiem Canis et momenta Leonis,

idcirco navem trans Aegaeum mare vendas.

quae mare compescant causae, quid temperet annum,

neu volgo narres te sudavisse ferendo

me constare mihi scis et discedere tristem

iugis aquae (nam vina nihil moror illius orae:

incolumem tibi me praestant Septembribus horis.

verba probes et facta doce, vel iunior audi

propugnat nugis armatus: “scilicet, ut non

dum studet urbanus tenditque disertus haberi.

iratus: quis enim invitum servare laboret?

virtutis verae custos rigidusque satelles;

Rursus, quid virtus et quid sapientia possit,

scripta Palatinus quaecumque recepit Apollo,

spes iubet esse ratas, ad proelia trudit inertem,

I nunc, argentum et marmor vetus aeraque et artes

non invisa feres pueris munuscula parvis.

ut tu fortunam, sic nos te, Celse, feremus.

cum semel accepit Solem furibundus acutum?

Incolumi Rhodos et Mytilene pulchra facit quod

stellae sponte sua iussaene vagentur et errent,

carmina, quae possint oculos aurisque morari

quandocumque trahunt invisa negotia Romam,

rure meo possum quidvis perferre patique;

Tu recte vivis, si curas esse quod audis,

cur sit Aristippi potior sententia, namque

sit mihi prima fides, et vere quod placet ut non

decipit exemplar vitiis imitabile: quod si

hoc quoque te manet, ut pueros elementa docentem

nunc in Aristippi furtim praecepta relabor

utile proposuit nobis exemplar Ulixen,

ne, si forte suas repetitum venerit olim

sollicitis animis onus eximit, addocet artes.

suspice, cum gemmis Tyrios mirare colores;

tam teneor dono, quam si dimittar onustus.

est ubi divellat somnos minus invida Cura?

paenula solstitio, campestre nivalibus auris,

quid premat obscurum lunae, quid proferat orbem,

Caesaris, oratus multa prece, nitere porro,

non eadem miramur; eo disconvenit inter

ad mare cum veni, generosum et lene requiro,

iactamus iam pridem omnis te Roma beatum;

mordacem Cynicum sic eludebat, ut aiunt:

acriter elatrem! pretium aetas altera sordet.”

pallorem casu, biberent exsangue cuminum.

occupet extremis in vicis balba senectus.

et mihi res, non me rebus, subiungere conor.

qui domitor Troiae multorum providus urbes

grex avium plumas, moveat cornicula risum

fecundi calices quem non fecere disertum?

gaude quod spectant oculi te mille loquentem;

ut libet; haec porcis hodie comedenda relinques.

deterius Libycis olet aut nitet herba lapillis?

per brumam Tiberis, Sextili mense caminus.

quid velit et possit rerum concordia discors,

vade; vale; cave ne titubes mandataque frangas.

meque et te. nam quae deserta et inhospita tesqua

quod curas abigat, quod cum spe divite manet

sed vereor ne cui de te plus quam tibi credas,

“scurror ego ipse mihi, populo tu; rectius hoc et

ambigitur quid enim? Castor sciat an Dolichos plus;

o imitatores, servum pecus, ut mihi saepe

Cum tibi sol tepidus pluris admoverit auris,

20 Ut nox longa quibus mentitur amica, diesque

20 et mores hominum inspexit, latumque per aequor,

20 furtivis nudata coloribus, ipse quid audes?

20 contracta quem non in paupertate solutum?

20 navus mane forum et vespertinus pete tectum,

20 prodigus et stultus donat quae spernit et odit;

20 purior in vicis aqua tendit rumpere plumbum,

20 dum licet ac voltum servat Fortuna benignum,

20 Empedocles an Stertinium deliret acumen.

20 credis, amoena vocat mecum qui sentit, et odit

20 in venas animumque meum, quod verba ministret,

20 neve putes alium sapiente bonoque beatum,

20 splendidius multo est. equus ut me portet, alat rex,

20 Brundisium Minuci melius via ducat an Appi.

20 bilem, saepe iocum vestri movere tumultus!

20 me libertino natum patre et in tenui re

longa videtur opus debentibus, ut piger annus

dum sibi, dum sociis reditum parat, aspera multa

quae circumvolitas agilis thyma? non tibi parvum

Haec ego procurare et idoneus imperor et non

ne plus frumenti dotalibus emetat agris

haec seges ingratos tulit et feret omnibus annis,

quam quae per pronum trepidat cum murmure rivum?

Romae laudetur Samos et Chios et Rhodos absens,

Verum seu piscis seu porrum et caepe trucidas,

quae tu pulchra putas, fornix tibi et uncta popina

quod me Lucanae iuvenem commendet amicae);

neu, si te populus sanum recteque valentem

officium facio; tu poscis vilia, verum

Quem damnosa Venus, quem praeceps alea nudat,

Libera per vacuum posui vestigia princeps,

maiores pinnas nido extendisse loqueris,

pupillis, quos dura premit custodia matrum;

pertulit, adversis rerum immersabilis undis.

ingenium, non incultum est et turpiter hirtum.

invitus, ne turpe toral, ne sordida mappa

Mutus et (indignum, quod sit peioribus ortus)

vir bonus et sapiens dignis ait esse paratus,

nempe inter varias nutritur silva columnas,

tu quamcumque deus tibi fortunaverit horam

utere Pompeio Grospho et, si quid petet, ultro

incutiunt urbis desiderium, video, et quod

tractus uter pluris lepores, uter educet apros;

dictitet, occultam febrem sub tempus edendi

dante minor, quamvis fers te nullius egentem.”

gloria quem supra vires et vestit et unguit,

non aliena meo pressi pede. qui sibi fidet,

ut quantum generi demas virtutibus addas;

sic mihi tarda fluunt ingrataque tempora, quae spem

Sirenum voces et Circae pocula nosti;

seu linguam causis acuis seu civica iura

corruget naris, ne non et cantharus et lanx

hic tibi sit potius quam tu mirabilis illi.

nec tamen ignorat quid distent aera lupinis.

laudaturque domus longos quae prospicit agros.

grata sume manu, neu dulcia differ in annum;

defer; nil Grosphus nisi verum orabit et aequum,

angulus iste feret piper et tus ocius uva,

utra magis piscis et echinos aequora celent,

dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.

omnis Aristippum decuit color et status et res,

quem tenet argenti sitis importuna famesque,

dux reget examen. Parios ego primus iambos

me primis urbis belli placuisse domique,

consiliumque morantur agendi naviter id quod

quae si cum sociis stultus cupidusque bibisset,

respondere paras seu condis amabile carmen,

ostendat tibi te, ne fidos inter amicos

quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas,

dignum praestabo me etiam pro laude merentis.

Naturam expelles furca, tamen usque recurret,

ut quocumque loco fueris vixisse libenter

vilis amicorum est annona, bonis ubi quid deest.

nec vicina subest vinum praebere taberna

pinguis ut inde domum possim Phaeaxque reverti,

stultorum incurata pudor malus ulcera celat.

temptantem maiora, fere praesentibus aequum,

quem paupertatis pudor et fuga, dives amicus,

ostendi Latio, numeros animosque secutus

corporis exigui, praecanum. solibus aptum,

25 aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque,

25 sub domina meretrice fuisset turpis et excors,

25 prima feres hederae victricis praemia, quod si

25 sit qui dicta foras eliminet, ut coeat par

25 defodiet condetque nitentia, cum bene notum

25 quod si me noles usquam discedere, reddes

25 et mala perrumpet furtim fastidia victrix.

25 te dicas, nam si ratio et prudentia curas,

25 Ne tamen ignores, quo sit Romana loco res,

25 quae possit tibi, nec meretrix tibicina, cuius

25 scribere te nobis, tibi nos accredere par est.

25 Si quis bella tibi terra pugnata marique

25 contra, quem duplici panno patientia velat,

25 saepe decem vitiis instructior, odit et horret,

25 Archilochi, non res et agentia verba Lycamben.

25 irasci celerem, tamen ut placabilis essem.

aeque neglectum pueris senibusque nocebit,

vixisset canis immundus vel amica luto sus.

frigida curarum fomenta relinquere posses,

iungaturque pari. Butram tibi Septiciumque,

porticus Agrippae, via te conspexerit Appi,

forte latus, nigros angusta fronte capillos,

Non, qui Sidonio contendere callidus ostro

non locus effusi late maris arbiter aufert,

Cantaber Agrippae, Claudi virtute Neronis

ad strepitum salias terrae gravis; et tamen urges

Maenius, ut rebus maternis atque paternis

dicat et his verbis vacuas permulceat auris:

mirabor, vitae via si conversa decebit.

aut, si non odit, regit ac veluti pia mater

ac ne me foliis ideo brevi oribus ornes,

forte meum si quis te percontabitur aevum,

restat ut his ego me ipse regam solerque elementis,

nos numerus sumus et fruges consumere nati,

quo te caelestis sapientia duceret, ires. hoc opus,

et nisi cena prior potiorque puella Sabinum

ire tamen restat Numa quo devenit et Ancus.

reddes dulce loqui, reddes ridere decorum et

nescit Aquinatem potantia vellera fucum,

caelum, non animum, mutant, qui trans mare currunt,

Armenius cecidit; ius imperiumque Phraates

iampridem non tacta ligonibus arva bovemque

fortiter absumptis urbanus coepit haberi

“tene magis salvum populus velit an populum tu,

alter purpureum non exspectabit amictum,

plus quam se sapere et virtutibus esse priorem

quod timui mutare modos et carminis artem,

me quater undenos sciat implevisse Decembris,

non possis oculo quantum contendere Lynceus,

sponsi Penelopae nebulones, Alcinoique

hoc studium parvi properemus et ampli,

detinet, adsumam. locus est et pluribus umbris:

Si latus aut renes morbo temptantur acuto,

inter vina fugam Cinarae maerere protervae.

certius accipiet damnum propiusve medullis,

strenua nos exercet inertia: navibus atque

Caesaris accepit genibus minor; aurea fruges

disiunctum curas et strictis frondibus exples;

scurra vagus, non qui certum praesepe teneret,

servet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi,

quidlibet indutus celeberrima per loca vadet,

volt et ait prope vera: “meae (contendere noli)

temperat Archilochi Musam pede mascula Sappho,

collegam Lepidum quo duxit Lollius anno.

non tamen idcirco contemnas lippus inungui;

in cute curanda plus aequo operata iuventus,

si patriae volumus, si nobis vivere cari.

sed nimis arta premunt olidae convivia caprae,

quaere fugam morbi, vis recte vivere: quis non?

Forte per angustam tenuis volpecula rimam

quam qui non poterit vero distinguere falsum,

quadrigis petimus bene vivere, quod petis hic est,

Italiae pleno defudit Copia cornu.

addit opus pigro rivus, si decidit imber,

impransus non qui civem dinosceret hoste,

Iuppiter,” Augusti laudes agnoscere possis:

personamque feret non inconcinnus utramque;

stultitiam patiuntur opes; tibi parvola res est.

temperat Alcaeus, sed rebus et ordine dispar,

30 nec quia desperes invicti membra Glyconis,

30 cui pulchrum fuit in medios dormire dies et

30 Debes hoc etiam rescribere, sit tibi curae

30 tu quotus esse velis rescribe et rebus omissis

30 si Virtus hoc una potest dare, fortis omissis

30 repserat in cumeram frumenti, pastaque rursus

30 quem res plus nimio delectavere secundae,

30 est Ulubris, animus si te non deficit aequus.

30 multa mole docendus aprico parcere prato.

30 quaelibet in quemvis opprobria fingere saevus,

30 cum pateris sapiens emendatusque vocari,

30 alter Mileti textam cane peius et angui

30 arta decet sanum comitem toga; desine mecum

30 nec socerum quaerit, quem versibus oblinat atris,

nodosa corpus nolis prohibere cheragra.

ad strepitum citharae cessatum ducere curam.

quantae conveniat Munatius; an male sarta

atria servantem postico falle clientem.

hoc age deliciis. Virtutem verba putas et

ire foras pleno tendebat corpore frustra;

mutatae quatient. si quid mirabere, pones

Nunc age, quid nostrum concentum dividat audi.

pernicies et tempestas barathrumque macelli,

respondesne tuo, dic sodes, nomine? “nempe

vitabit chlamydem, morietur frigore, si non

certare.” Eutrapelus, cuicumque nocere volebat,

nec sponsae laqueum famoso carmine nectit,

est quadam prodire tenus, si non datur ultra.

Ut iugulent hominem, surgunt de nocte latrones;

gratia nequiquam coit et rescinditur? at vos

lucum ligna: cave ne portus occupet alter,

cui mustela procul, si vis, ait, “effugere istinc,

invitus, fuge magna: Meet sub paupere tecto

quem tenues decuere togae nitidique capilli,

quidquid quaesierat, ventri donabat avaro.

vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.”

rettuleris pannum. refer et sine vivat ineptus.

vestimenta dabat pretiosa: “beatus enim iam

hunc ego, non alio dictum prius ore, Latinus

Fervet avaritia miseroque cupidine pectus:

ut te ipsum serves, non expergisceris? atqui

seu calidus sanguis seu rerum inscitia vexat

ne Cibyratica, ne Bithyna negotia perdas;

macra cavum repetes artum, quem macra subisti.”

reges et regum vita praecurrere amicos.

quem scis immunem Cinarae placuisse rapaci,

hic ubi nequitiae fautoribus et timidis nil

qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut si

Res gerere et captos ostendere civibus hostis

cum pulchris tunicis sumet nova consilia et spes,

volgavi fidicen. iuvat immemorata ferentem

sunt verba et voces, quibus hunc lenire dolorem

si noles sanus, curres hydropicus; et ni

indomita cervice feros, ubicumque locorum

mille talenta rotundentur, totidem altera, porro et

hac ego si compellor imagine, cuncta resigno;

Cervus equum pugna melior communibus herbis

quem bibulum liquidi media de luce Falerni,

aut paulum abstulerat, patinas cenabat omasi,

detulerit fasces indigno, detrahet idem.

attingit solium Iovis et caelestia temptat:

dormiet in lucem, scorto postponet honestum

ingenuis oculisque legi manibusque teneri.

35 possis et magnam morbi deponere partem.

35 posces ante diem librum cum lumine, si non

35 vivitis, indigni fraternum rumpere foedus,

35 tertia succedant et quae pars quadret acervum.

35 nec somnum plebis laudo satur altilium nec

35 pellebat, donec minor in certamine longo

35 cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba;

35 vilis et agninae, tribus ursis quod satis esset;

35 pone, meum est inquit: pono tristisque recedo.

35 principibus placuisse viris non ultima laus est.

35 officium, nummos alienos pascet, ad imum

35 Scire velis, mea cur ingratus opuscula lector

laudis amore tumes; sunt certa piacula, quae te

intendes animum studiis et rebus honestis,

pascitur in vestrum reditum votiva iuvenca.

scilicet uxorem cum dote fidemque et amicos

otia divitiis Arabum Uberrima muto.

imploravit opes hominis frenum que recepit;

nec lusisse pudet, sed non incidere ludum,

scilicet ut ventres lamna candente nepotum

idem si clamet furem, neget esse pudicum,

non cuivis homini contingit adire Corinthum.

Thraex erit aut holitoris aget mercede caballum.”

laudet ametque domi, premat extra limen iniquus:

ter pure lecto poterunt recreare libello.

invidia vel amore vigil torquebere. nam cur

et genus et formam regina Pecunia donat,

saepe verecundum laudasti, rexque paterque

sed postquam victor violens discessit ab hoste,

non istic obliquo oculo mea commoda quisquam

diceret urendos correctus Bestius. idem,

contendat laqueo collum pressisse paternum,

sedit qui timuit ne non succederet. “Esto.

Arcanum neque tu scrutaberis illius umquam,

non ego ventosae plebis suffragia venor

invidus, iracundus, iners, vinosus, amator,

quae laedunt oculum festinas demere; si quid

ac bene nummatum decorat Suadela Venusque,

audisti coram nec verbo parcius absens:

non equitem dorso, non frenum depulit ore.

limat, non odio obscuro morsuque venenat:

quidquid erat nactus praedae maioris, ubi omne

mordear opprobriis falsis mutemque colores?

quid, qui pervenit, fecitne viriliter?” atqui

commissumque teges et vino tortus et ira.

impensis cenarum et tritae munere vestis;

nemo adeo ferus est, ut non mitescere possit,

est animum, differs curandi tempus in annum?

mancupiis locuples eget aeris Cappadocum rex:

inspice si possum donata reponere laetus.

sic qui pauperiem veritus potiore metallis

rident vicini glaebas et saxa moventem.

verterat in fumum et cinerem, non hercule miror,

falsus honor iuvat et mendax infamia terret

hic est aut nusquam, quod quaerimus, hic onus horret,

nec tua laudabis studia aut aliena reprendes,

non ego, nobilium scriptorum auditor et ultor,

40 si modo culturae patientem commodet aurem.

40 dimidium facti qui coepit habet; sapere aude;

40 ne fueris hic tu. chlamydes Lucullus, ut aiunt,

40 haud male Telemachus, proles parientis Ulixei:

40 libertate caret, dominum vehet improbus atque

40 cum servis urbana diaria rodere mavis;

40 aiebat, “si qui comedunt bona, cum sit obeso

40 quem nisi mendosum et medicandum ? Vir bonus est quis?

40 ut parvis animis et parvo corpore maius;

40 nec, cum venari volet ille, poemata panges.

40 grammaticas ambire tribus et pulpita dignor.

Virtus est vitium fugere et sapientia prima

incipe! qui recte vivendi prorogat horam,

si posset centum scaenae praebere rogatus,

“non est aptus equis Ithace locus, ut neque planis

serviet aeternum, quia parvo nesciet uti.

horum tu in numerum voto ruis: invidet usum

nil melius turdo, nil vulva pulchrius ampla.”

“qui consulta patrum, qui leges imaque servat,

hic subit et perfert, aut virtus nomen inane est,

gratia sic fratrum geminorum, Amphionis atque

hinc illae lacrimae. “spissis indigna theatris

stultitia caruisse, vides, quae maxima credis

rusticus exspectat dum defluat amnis; at ille

qui possum tot? ait; “tamen et quaeram et quot habebo

porrectus spatiis nec multae prodigus herbae:

cui non conveniet sua res, ut calceus olim,

lignorum et pecoris tibi calo argutus et horti,

Nimirum hic ego sum. nam tuta et parvola laudo,

quo multae magnaeque secantur iudice lites,

aut decus et pretium recte petit experiens vir.

Zethi, dissiluit, donec suspecta severo

scripta pudet recitare et nugis addere pondus,”

esse mala, exiguum censum turpemque repulsam,

labitur et labetur in omne volubilis aevum

mittam:” post paulo scribit sibi milia quinque

Atride, magis apta tibi tua dona relinquam.”

si pede maior erit, subvertet, si minor, uret.

optat ephippia bos, piger optat arare caballus.

cum res deficiunt, satis inter vilia fortis :

quo res sponsore et quo causae teste tenentur.”

Coram rege sua de paupertate tacentes

conticuit lyra. fraternis cessisse putatur

si dixi, rides, ait, “et Iovis auribus ista

quanto devites animi capitisque labore;

Quaeritur argentum puerisque beata creandis

esse domi chlamydum; partem vel tolleret omnis,

parvum parva decent: mihi iam non regia Roma,

Laetus sorte tua vives sapienter, Aristi,

quam scit uterque libens censebo exerceat artem.

verum ubi quid melius contingit et unctius, idem

sed videt hunc omnis domus et vicinia tota

plus poscente ferent : distat, sumasne pudenter

moribus Amphion: tu cede potentis amici

servas: fidis enim manare poetica mella

45 impiger extremos curris mercator ad Indos,

45 uxor, et incultae pacantur vomere silvae:

45 exilis domus est, ubi non et multa supersunt

45 sed vacuum Tibur placet aut imbelle Tarentum.

45 nec me dimittes incastigatum, ubi plura

45 vos sapere et solos aio bene vivere, quorum

45 introrsum turpem, speciosum pelle decora.

45 an rapias; atqui rerum caput hoc erat, hic fons.

45 lenibus imperiis, quotiensque educet in agros

45 te solum, tibi pulcher.” ad haec ego naribus uti

per mare pauperiem fugiens, per saxa, per ignis:

quod satis est cui contingit, nihil amplius optet.

et dominum fallunt et prosunt furibus. ergo

Strenuus et fortis causisque Philippus agendis

cogere quam satis est ac non cessare videbor,

conspicitur nitidis fundata pecunia villis.

nec furtum feci nec fugi, si mihi dicat

“indotata mihi soror est, paupercula mater,

Aetolis onerata plagis iumenta canesque,

formido et, luctantis acuto ne secer ungui,

ne cures-ea, quae stulte miraris et optas,

non domus et fundus, non aeris acervus et auri

si res sola potest facere et servare beatum,

clarus, ab officiis octavam circiter horam

imperat aut servit collecta pecunia cuique,

servus, habes pretium, loris non ureris, aio.

et fundus nec vendibilis nec pascere firmus,”

surge et inhumanae senium depone Camenae,

displicet iste locus, clamo et diludia posco,

discere et audire et meliori credere non vis?

aegroto domini deduxit corpore febris,

hoc primus repetas opus, hoc postremus omittas.

dum redit atque Foro nimium distare Carinas

tortum digna sequi potius quam ducere funem.

non hominem occidi: non pasces in cruce corvos.

qui dicit, clamat, victum date! succinit alter,

cenes ut pariter pulmenta laboribus empta:

ludus enim genuit trepidum certamen et iram,

quis circum pagos et circum compita pugnax

non animo curas; valeat possessor oportet,

Si fortunatum species et gratia praestat,

iam grandis natu queritur, conspexit, ut aiunt,

Haec tibi dictabam post fanum putre Vacunae,

sum bonus et frugi : renuit negitatque Sabellus.

et mihi! dividuo findetur munere quadra,

Romanis sollemne viris opus, utile famae

ira truces inimicitias et funebre bellum.

50 magna coronari contemnat Olympia, cui spes,

50 si comportatis rebus bene cogitat uti.

50 mercemur servum, qui dictet nomina, laevum

50 adrasum quendam vacua tonsoris in umbra

50 excepto quod non simul esses, cetera laetus.

50 cautus enim metuit foveam lupus accipiterque

50 sed tacitus pasci si posset corvus, haberet

50 vitaeque et membris; praesertim cum valeas et

cui sit condicio dulcis sine pulvere palmae?

qui cupit aut metuit, iuvat illum sic domus et res,

qui fodicet latus et cogat trans pondera dextram

cultello proprios purgantem leniter unguis.

suspectos laqueos et opertum miluus hamum,

plus dapis et rixae multo minus invidiaeque.

vel cursu superare canem vel viribus aprum

Vilius argentum est auro, virtutibus aurum.

ut lippum pictae tabulae, fomenta podagram,

porrigere: “hic multum in Fabia valet, ille Velina;

Demetri, (puer hic non laeve iussa Philippi

oderunt peccare boni virtutis amore,

Brundisium comes aut Surrentum ductus amoenum

possis, adde virilia quod speciosius arma

“o cives, cives, quaerenda pecunia primum est;

auriculas citharae collecta sorde dolentis.

cui libet hic fasces dabit eripietque curule

accipiebat) “abi, quaere et refer, unde domo, quis,

tu nihil admittes in te formidine poenae:

qui queritur salebras et acerbum frigus et imbres,

non est qui tractet; scis, quo clamore coronae

virtus post nummos!” haec Ianus summus ab imo

sincerum est nisi vas, quodcumque infundis acescit.

cui volet importunus ebur.” frater, pater adde:

cuius fortunae, quo sit patre quove patrono.”

sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.

aut cistam effractam et subducta viatica plorat,

proelia sustineas campestria; denique saevam

55 prodocet, haec recinunt iuvenes dictata senesque,

55 Sperne voluptates; nocet empta dolore voluptas,

55 ut cuique est aetas, ita quemque facetus adopta.

55 it, redit et narrat, Voltcium nomine Menam,

55 nam de mille fabae modiis cum surripis unum,

55 nota refert meretricis acumina, saepe catellam,

55 militiam puer et Cantabrica bella tulisti

laevo suspensi loculos tabulamque lacerto.

semper avarus eget; certum voto pete finem.

Si bene qui cenat bene vivit, lucet, eamus

praeconem, tenui censu, sine crimine, notum

damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto.

saepe periscelidem raptam sibi flentis, uti mox

sub duce qui templis Parthorum signa refigit

est animus tibi, sunt mores, est lingua fidesque,

invidus alterius macrescit rebus opimis;

quo ducit gula; piscemur, venemur, ut olim

et properare loco et cessare et quaerere et uti,

vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal,

nulla fides damnis verisque doloribus adsit,

nunc et, si quid abest. Italis adiudicat armis.

sed quadringentis sex septem milia desunt ;

invidia Siculi non invenere tyranni

Gargilius, qui mane plagas, venabula, servos

gaudentem parvisque sodalibus et lare certo

quandocumque deos vel porco vel bove placat,

nec semel irrisus triviis attollere curat

Ac ne te retrahas et inexcusabilis absis,

plebs eris. at pueri ludentes, rex eris, aiunt,

maius tormentum, qui non moderabitur irae,

differtum transire forum populumque iubebat,

et ludis et post decisa negotia Campo.

Line pater! clare, clare cum dixit, Apollo!

fracto crure planum, licet illi plurima manet

quamvis nil extra numerum fecisse modumque

60 si recte facies. hic murus aeneus esto,

60 infectum volet esse, dolor quod suaserit et mens,

60 unus ut e multis populo spectante referret

60 “scitari libet ex ipso quodcumque refers: dic

60 labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna,

60 lacrima, per sanctum iuratus dicat Osirim:

60 curas, interdum nugaris rure paterno:

nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.

dum poenas odio per vim festinat inulto,

emptum mulus aprum, crudi tumidique lavemur,

ad cenam veniat.” non sane credere Mena,

da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,

credite, non ludo; crudeles, tollite claudum!

partitur lintres exercitus, Actia pugna

Roscia, dic sodes, melior lex an puerorum est

ira furor brevis est: animum rege; qui nisi paret

quid deceat, quid non, obliti, Caerite cera

mirari secum tacitus, quid multa? benigne,

noctem peccatis et fraudibus obice nubem.”

quaere peregrinum, vicinia rauca reclamat.

te duce per pueros hostili more refertur;

nenia, quae regnum recte facientibus offert,

imperat; hunc frenis, hunc tu compesce catena.

digni, remigium vitiosum Ithacensis Ulixei,

respondet. neget ille mihi? “negat improbus et te

Qui melior servo, qui liberior sit avarus,

adversarius est frater, lacus Hadria, donec

et maribus Curiis et decantata Camillis?

Fingit equum tenera docilem cervice magister

cui potior patria fuit interdicta voluptas.

neglegit aut horret.” Volteium mane Philippus

in triviis fixum cum se demittit ob assem,

alterutrum velox Victoria fronde coronet,

65 isne tibi melius suadet, qui “rem facias, rem,

65 ire viam qua monstret eques; venaticus, ex quo

65 si, Mimnermus uti censet, sine amore iocisque

65 vilia vendentem tunicato scruta popello

65 non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro,

65 consentire suis studiis qui crediderit te,

si possis, recte, si non, quocumque modo, rem,”

tempore cervinam pellem latravit in aula,

nil est iucundum, vivas in amore iocisque?.

occupat et salvere iubet prior, ille Philippo

qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam,

fautor utroque tuum laudabit pollice ludum.

ut propius spectes lacrimosa poemata Pupi,

militat in silvis catulus, nunc adhibe puro

Vive, vale! si quid novisti rectius istis,

excusare laborem et mercennaria vincla,

perdidit arma, locum Virtutis deseruit, qui

Protinus ut moneam (si quid monitoris eges tu)

an qui Fortunae te responsare superbae

pectore verba puer, nunc te melioribus offer,

candidus imperti; si nil, his utere mecum.

quod non mane domum venisset, denique quod non

semper in augenda festinat et obruitur re.

quid de quoque viro et cui dicas, saepe videto,

liberum et erectum praesens hortatur et aptat ?

quo semel est imbuta recens, servabit odorem

providisset eum. “sic ignovisse putato

vendere cum possis captivum, occidere noli;

percontatorem fugito: nam garrulus idem est,

70 Quod si me populus Romanus forte roget, cur

70 testa diu. quod si cessas aut strenuus anteis,

70 me tibi, si cenas hodie mecum.” ut libet. “ergo

70 serviet utiliter; sine pascat durus aretque,

70 nec retinent patulae commissa fideliter aures,

non ut porticibus sic iudiciis fruar isdem,

nec tardum opperior nec praecedentibus insto.

post nonam venies: nunc i, rem strenuus auge.”

naviget ac mediis hiemet mercator in undis,

et semel emissum volat irrevocabile verbum,

nec sequar aut fugiam quae diligit ipse vel odit,

ut ventum ad cenam est, dicenda tacenda locutus

annonae prosit, portet frumenta penusque.

non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve

olim quod volpes aegroto cauta leoni

tandem dormitum dimittitur. Hic ubi saepe

Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu,

intra marmoreum venerandi limen amici,

respondit, referam: “quia me vestigia terrent,

occultum visus decurrere piscis ad hamum,

rector Thebarum, quid me perferre patique

ne dominus pueri pulchri caraeve puellae

75 omnia te adversum spectantia, nulla retrorsum.”

75 mane cliens et iam certus conviva, iubetur

75 indignum coges?” Adimam bona. “Nempe pecus, rem,

75 munere te parvo beet aut incommodus angat.

belua multorum es capitum, nam quid sequar aut quem?

rura suburbana indictis comes ire Latinis,

lectos, argentum: tollas licet.” “In manicis ot

qualem commendes, etiam atque etiam aspice, ne mox

pars hominum gestit conducere publica; sunt qui

impositus mannis arvum caelumque Sabinum

compedibus saevo te sub custode tenebo.”

incutiant aliena tibi peccata pudorem,

frustis et pomis viduas venentur avaras

non cessat laudare, videt ridetque Philippus,

Ipse deus, simul atque volam, me solvet. opinor,

fallimur et quondam non dignum tradimus: ergo

excipiantque senes, quos in vivaria mittant;

et sibi dum requiem, dum risus undique quaerit,

hoc sentit moriar. mors ultima linea rerum est.

quem sua culpa premet, deceptus omitte tueri,

80 multis occulto crescit res faenore. Verum

80 dum septem donat sestertia, mutua septem

80 ut penitus notum, si temptent crimina, serves

esto aliis alios rebus studiisque teneri:

promittit, persuadet uti mercetur agellum.

tuterisque tuo fidentem praesidio: qui

idem eadem possunt horam durare probantes?

mercatur. ne te longis ambagibus ultra

dente Theonino cum circumroditur, ecquid

nullus in orbe sinus Bais praelucet amoenis,

quam satis est morer, ex nitido fit rusticus atque

ad te post paulo ventura pericula sentis?

si dixit dives, lacus et mare sentit amorem

sulcos et vineta crepat mera, praeparat ulmos,

nam tua res agitur, paries cum proximus ardet,

85 festinantis eri; cui si vitiosa libido

85 immoritur studiis et amore senescit habendi.

85 et neglecta solent incendia sumere vires.

fecerit auspicium, “cras ferramenta Teanum

verum ubi oves furto, morbo periere capellae,

Dulcis inexpertis cultura potentis amici:

tolletis, fabri!” lectus genialis in aula est:

spem mentita seges, bos est enectus arando,

expertus metuit. tu, dum tua navis in alto est,

nil ait esse prius, melius nil caelibe vita;

offensus damnis media de nocte caballum

hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura.

si non est, iurat bene solis esse maritis.

arripit iratusque Philippi tendit ad aedis.

oderunt hilarem tristes tristemque iocosi,

90 quo teneant voltus mutantem Protea nodo?

90 quem simul aspexit scabrum intonsumque Philippus,

90 sedatum celeres, agilem navumque remissi;

quid pauper? ride: mutat cenacula, lectos,

durus, ait, “Voltei, nimis attentusque videris

potores bibuli media de nocte Falerni

balnea, tonsores, conducto navigio aeque

esse mihi.” “pol, me miserum, patrone, vocares,

oderunt porrecta negantem pocula, quamvis

nauseat ac locuples, quem ducit priva triremis.

si velles,” inquit, “verum mihi ponere nomen.

nocturnos iures te formidare tepores.

Si curatus inaequali tonsore capillos

quod te per Genium dextramque deosque Penatis

deme supercilio nubem: plerumque modestus

95 occurri, rides; si forte subucula pexae

95 obsecro et obtestor, vitae me redde priori!”

95 occupat obscuri speciem, taciturnus acerbi.

trita subest tunicae, vel si toga dissidet impar,

Qui semel aspexit, quantum dimissa petitis

Inter cuncta leges et percontabere doctos,

rides: quid, mea cum pugnat sententia secum,

praestent, mature redeat repetatque relicta.

qua ratione queas traducere leniter aevum,

quod petiit spernit, repetit quod nuper omisit,

metiri se quemque suo modulo ae pede verum est.

num te semper inops agitet vexetque cupido,

aestuat et vitae disconvenit ordine toto,

num pavor et rerum mediocriter utilium spes,

100 diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis?

100 virtutem doctrina paret Naturane donet,

insanire putas sollemnia me neque rides,

quid minuat curas, quid te tibi reddat amicum,

nec medici credis nec curatoris egere

quid pure tranquillet, honos an dulce lucellum,

a praetore dati, rerum tutela mearum

an secretum iter et fallentis semita vitae.

cum sis et prave sectum stomacheris ob unguem

Me quotiens reficit gelidus Digentia rivus,

105 de te pendentis, te respicientis amici.

105 quem Mandela bibit, rugosus frigore pagus,

Ad summam: sapiens uno minor est Iove, dives,

quid sentire putas? quid credis, amice, precari?

liber, honoratus, pulcher, rex denique regum,

sit mihi quod nunc est, etiam minus, et mihi vivam

praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.

quod superest aevi, si quid superesse volunt di;

sit bona librorum et provisae frugis in annum

110 copia, neu fluitem dubiae spe pendulus horae.

Sed satis est orare Iovem, qui ponit et aufert,

det vitam, det opes; aequum mi animum ipse parabo.