πηδάλιον

A. steering-paddle, rudder, Hom., only in Od.; π. μετὰ χερσὶ . . νηὸς ἔχοντα 3.281 ; π. ποιήσατο, ὄφρ’ ἰθύνοι 5.255 ; πηδαλίῳ ἰθύνετο τεχνηέντως ἥμενος ib.270 ; π. δὲ ἐκ χειρῶν προέηκε ib.315 ; π. δὲ ἓν ποιεῦνται (sc. Αἰγύπτιοι)καὶ τοῦτο διὰ τῆς τρόπιος διαβύνεται Hdt. 2.96; Greek ships had a pair, hence in pl., of a single ship, Id. 4.110, Cratin. 139, Ar. Eq. 542, Diph. 43.11; πηδάλια ζεύγλαισι (cross-bars) παρακαθίετο E. Hel. 1536; ἀνέντες τὰς ζευκτηρίας τῶν π. Act.Ap. 27.40; πηδάλια εἶχε τέτταρα τριακονταπήχη, of the τεσσαρακοντήρης of Ptolemy IV, Callix. 1 : metaph. in Com., [γυνὴ] . . οὐδὲ μικρὸν πείθεται ἑνὶ πηδαλίῳ Theophil. 6 : prov., π. κρεμάσαι to retire from a seafaring life, Ar. Av. 711.

2. metaph., ἱππικὰ π., of reins, A. Th. 206(lyr.); νώμα δικαίῳ π. στρατόν Pi. P. 1.86 ; τὰ π. τῆς διανοίας Pl. Clit. 408b.

II. in pl., of the oars by which the nautilus is said to steer himself, Arist. HA 622b13 ; of the long hind legs of the locust and grasshopper, ib.532a29,535b12, cf. IA 710a3.

III. = πολύγονον ἄρρεν, Ps.-Dsc. 4.4.