Phaedra — Book 1

Phaedra

Ite, umbrosas cingite silvas

summaque montis iuga, Cecropii!

celeri planta lustrate vagi,

quae saxosae loca Parnetbo

5 subiecta iacent,

5 quae Thriasiis vallibus amnis

rapida currens verberat unda;

scandite colles

semper canos nive Riphaea;

hac, Aegalei qua nemus alta

10 texitur alno, qua prata iacent

quae rorifera mulcens aura

Zephyrus vernas evocat herbas,

ubi per graciles levis Ilisos

15 labitur agros piger et steriles

amne maligno radit harenas;

vos qua Marathon tramite laevo

saltus aperit,

qua comitatae gregibus parvis

20 nocturna petunt pabula fetae;

vos qua tepidis subditus austris

frigora mollit durus Acbarneus.

alius rupem dulcis Hymetti,

parvas alius calcet Aphidnas:

25 pars illa diu vacat immunis,

qua curvati litora ponti

Sunion urget

si quem tangit gloria silvae,

vocat hunc Phlyus:

30 hic versatur, metus agricolis,

30 vulnere multo iam notus aper.

at vos laxas

canibus tacitis mittite habenas;

teneant acres lora Molossos

et pugnaces tendunt Cretes

35 fortia trito vine ala collo.

35 at Spartanos

(genus est audax avidumque ferae)

nodo cautus propiore liga:

veniet tempus,

cum latratu cava saxa sonent;

40 nunc dimissi nare sagaci

40 captent auras

lustraque presso quaerant rostro,

dum lux dubia est, dum signa pedum

roscida tellus impressa tenet.

alius raras

45 cervice gravi portare plagas,

45 alius teretes properet laqueos.

picta rubenti linea pinna

vano cludat terrore feras.

tibi vibretur missile telum,

tu grave dextra laevaque simul

50 robur lato dirige ferro,

tu praecipites clamore feras

subsessor ages; tu iam victor

curvo solves viscera cultro.

Ades en comiti, diva virago,

55 cuius regno

55 pars terrarum secreta vacat,

cuius certis petitur telis

fera quae gelidum

potat Araxen

et quae stanti ludit in Histro.

60 * tua Gaetulos dextra leones,

60 tua Cretaeas sequitur cervas;

nunc veloces figis dammas

leviore manu.

tibi dant variae pectora tigres,

tibi villosi terga bisontes

65 latisque feri cornibus uri.

quicquid solis pascitur arvis,

sive illud Arabs divite silva

sive illud inops novit Garamans

sive ferocis iuga Pyrenes

70 sive Hyrcani celant saltus,

vacuisque vagus Sarmata campis,

arcus metuit, Diana, tuos.

tua si gratus numina cultor

tulit in saltus.

75 retia vinctas tenuere feras,

nulli laqueum rupere pedes:

fertur plaustro praeda gementi;

tum rostra canes sanguine multo-

rubicunda gerunt repetitque casas

80 rustica longo turba triumpho.

en, diva, faves:

signum arguti misere canes.

vocor in silvas, hac, hac pergam

qua via longum compensat iter.

85 O magna vasti Creta dominatrix freti,

cuius per omne litus innumerae rates

tenuere † pontum quicquid Assyria tenus

tellure Nereus pervius rostris secat,

cur me in penates obsidem invisos datam

90 hostique nuptam degere aetatem in malis

lacrimisque cogis? profugus en coniunx abest

praestatque nuptae quam solet Theseus fidem,

fortis per altas invii retro lacus

vadit tenebras miles audacis proci,

95 solio ut revulsam regis inferni abstrahat;

pergit furoris socius, haud illum timor

pudorque tenuit— stupra et illicitos toros

Acheronte in imo quaerit Hippolyti pater.

Sed maior alius incubat maestae dolor,

100 non. me quies nocturna, non altus sopor

solvere curis: alitur et crescit malum

et ardet intus qualis Aetnaeo vapor

exundat antro. Palladis telae vacant

et inter ipsas pensa labuntur manus;

105 non colere donis templa votivis libet.

non inter aras. Atthidum mixtam choris.

iactare tacitis conscias sacris faces,

nec adire castis precibus aut ritu pio

adiudicatae praesidem terrae deam:

110 iuvat excitatas consequi cursu feras

et rigida molli gaesa iaculari manu.

Quo tendis. anime? quid furens saltus amas?

fatale miserae matris agnosco malum:

peccare noster novit in silvis amor.

115 genetrix, tui me miseret: infando malo

correpta pecoris efferum saevi ducem

audax amasti; torvus, impatiens iugi

adulter ille, ductor indomiti gregis—

sed amabat aliquid, quis meas miserae deus

120 aut quis iuvare Daedalus flammas queat?

non si ipse remeet, arte Mopsopia potens

qui nostra caeca monstra conclusit domo,

promittat ullam casibus nostris opem.

stirpem perosa Solis invisi Venus

125 per nos catenas vindicat Martis sui

suasque, probris omne Phoebeum genus

onerat nefandis: nulla Minois levi

defuncta amore est, iungitur semper nefas.

Thesea coniunx, clara progenies Iovis,

130 nefanda casto pectore exturba ocius,

extingue flammas neve te dirae spei

praebe obsequentem: quisquis in primo obstitit

pepulitque amorem, tutus ac victor fuit;

qui blandiendo dulce nutrivit malum,

135 sero recusat ferre quod subiit iugum.

Nec me fugit, quam durus et veri insolens

ad recta flecti regius nolit tumor,

quemcumque dederit exitum casus feram:

fortem facit vicina libertas senem.

140 Honesta primum est velle nec labi via.

pudor est secundus nosse peccandi modum,

quo, misera, pergis? quid domum infamem aggravas

superasque matrem? maius est monstro nefas:

nam monstra fato, moribus scelera imputes,

145 si, quod maritus supera non cernit loca,

tutum esse facinus credis et vacuum metu,

erras; teneri crede Lethaeo abditum

Thesea profundo et ferre perpetuam Styga:

quid ille, lato maria qui regno premit

150 populisque reddit iura centeni», pater?

latere tantum facinus occultum sinet?

sagax parentum est cura. credamus tamen

astu doloque tegere nos tantum nefas:

quid ille rebus lumen infundens suum

155 matris parens? quid ille qui mundum quatit

vibrans corusca fulmen Aetnaeum manu,

sator deorum? credis hoc posse effici,

inter videntes omnia ut lateas avos?

sed ut secundus numinum abscondat favor

160 coitus nefandos utque contingat stupro

negata magnis sceleribus semper fides:

quid poena praesens, conscius mentis pavor

animusque culpa plenus et semet timens?

scelus aliqua tutum, nulla securum tulit.

165 compesce amoris impii flammas, precor,

nefasque quod non ulla tellus barbara

commisit umquam, non vagi campis Getae

nec inhospitalis Taurus aut sparsus Scythes;

expelle facinus mente castifica horridum

170 memorque matris metue concubitus novos.

miscere thalamos patris et gnati apparas

uteroque prolem capere confusam impio?

perge et nefandis verte naturam ignibus—

cur monstra cessant? aula cur fratris vacat?

175 prodigia totiens orbis insueta audiet,

natura totiens legibus cedet suis,

quotiens amabit Cressa?

Quae memoras scio

vera esse, nutrix; sed furor cogit sequi

peiora, vadit animus in praeceps sciens

180 remeatque frustra sana consilia appetens.

sic cum gravatam navita adversa ratem

propellit unda, cedit in vanum labor

et victa prono puppis aufertur vado.

quid ratio possit? vicit ac regnat furor

185 potensque tota mente dominatur deus.

hic volucer omni pollet in- terra impotens

ipsumque flammis torret indomitis Iovem;

Gradivus istas belliger sensit faces,

opifex trisulci fulminis sensit deus,

190 et qui furentis semper Aetnaeis iugis

versat caminos igne tam parvo calet;

ipsumque Phoebum, tela qui nervo regit,

figit sagitta certior missa puer

volitatque caelo pariter et terris gravis.

195 Deum esse amorem turpis et vitio favens

finxit libido, quoque liberior foret

titulum furori numinis falsi addidit.

natum per omnis scilicet terras vagum

Erycina mittit, ille per caelum volans

200 proterva tenera tela molitur manu

regnumque tantum minimus e superis habet:

vana ista demens animus ascivit sibi

Venerisque numen finxit atque arcus dei.

quisquis secundis rebus exultat nimis

205 fluitque luxu, semper insolita appetit.

tunc illa magnae dira fortunae comes

subit libido: non placent suetae dapes,

non tecta sani moris aut vilis scyphus.

cur in penates rarius tenues subit

210 haec delicatae eligens pestis domos?

cur sancta parvis habitat in tectis Venus

mediumque sanos vulgus affectus tenet

et se coercent modica? contra divites

regnoque fulti plura quam fas est petunt?

215 quod non potest vult posse qui nimium potest.

quid deceat alto praeditam solio vides:

metue ac verere sceptra remeantis viri.

Amoris in me maximum regnum puto

reditusque nullos metuo: non umquam amplius

220 convexa tetigit supera qui mersus semel

adiit silentem nocte perpetua domum.

Ne crede Diti. clauserit regnum licet

canisque diras Stygius observet fores:

solus negatas invenit Theseus vias.

225 Veniam ille amori forsitan nostro dabit.

Immitis etiam coniugi castae fuit:

experta saevam est barbara Antiope manum.

sed posse flecti coniugem iratum puta:

quis huius animum flectet intractabilem?

230 exosus omne feminae nomen fugit,

immitis annos caelibi vitae dicat,

conubia vitat: genus Amazonium scias.

Hunc in nivosi collis haerentem iugis,

et aspera agili saxa calcantem pede

235 sequi per alta nemora, per montes placet.

Resistet ille seque mulcendum dabit

castosque ritus Venere non casta exuet?

tibi ponet odium, cuius odio forsitan

persequitur omnes? precibus haud vinci potest.

240 Ferus est? amore didicimus vinci feros.

Fugiet.

Per ipsa maria si fugiet, sequar.

Patris memento.

Meminimus matris simul.

Genus omne profugit.

Paelicis careo metu.

Aderit maritus—

Nempe Perithoi comes?

245 Aderitque genitor,

245 Mitis, Ariadnae pater.

Per has senectae splendidas supplex comas

fessumque curis pectus et cara ubera

precor, furorem siste teque ipsa adiuva:

pars sanitatis velle sanari fuit.

250 Non omnis animo cessit ingenuo pudor.

paremus, altrix. qui regi non vult amor

vincatur. haud te, fama, maculari sinam.

haec sola ratio est, unicum effugium mali:

virum sequamur, morte praevertam nefas.

255 Moderare, alumna, mentis effrenae impetus,

animos coerce, dignam ob hoc vita reor

quod esse temet autumas dignam nece.

Decreta mors est: quaeritur fati genus.

laqueone vitam finiam an ferro incubem?

260 an missa praeceps arce Palladia cadam?

proin castitatis vindicem armemus manum.

Sic te senectus nostra praecipiti sinat

perire leto? siste furibundum impetum.

haud quisquam ad vitam facile revocari potest

265 Prohibere nulla ratio periturum potest:

ubi qui mori constituit et debet mori.

Solamen annis unicum fessis, era,

si tam protervus incubat menti furor,

contemne famam— fama vix vero favet,

270 peius merenti melior et peior bono.

temptemus animum tristem et intractabilem.

meus iste labor est aggredi iuvenem ferum

mentemque saevam flectere immitis viri.

Diva non miti generata ponto,

275 quam vocat matrem geminus Cupido,

impotens flammis simul et sagittis

iste lascivus puer et renidens

tela quam certo moderatur arcu!

labitur totas furor in medullas

280 igne furtivo populante venas.

non habet latam data plaga frontem,

sed vorat tectas penitus medullas,

nulla pax isti puero: per orbem

spargit effusas agilis sagittas;

285 quaeque nascentem videt ora solem,

quaeque ad Hesperiae iacet ora metas,

si qua ferventi subiecta cancro,

si qua Parrbasiae glacialis ursae

semper errantes patitur colonos,

290 novit hos aestus, iuvenum feroces

concitat flammas senibusque fessis

rursus extinctos revocat calores,

virginum ignoto ferit igne pectus

et iubet caelo superos relicto

295 vultibus falsis habitare terras.

Thessali Phoebus pecoris magister

egit armentum positoque plectro

impari tauros calamo vocavit,

induit formas quotiens minores

300 ipse qui caelum nebulasque ducit:

Candidas ales modo movit alas,

dulcior vocem moriente cygno ;

fronte nunc torva petulans iuvencus

virginum stravit sua terga ludo,

305 perque fraternos nova regna fluctus

ungula lentos imitante remos

* pectore adverso domuit profundum,

pro sua vector timidus rapina,

arsit obscuri dea clara mundi

310 nocte deserta nitidosque fratri

tradidit currus aliter regendos:

ille nocturnas agitare bigas

discit et gyro breviore flecti,

nec suum tempus tenuere nectes

315 et dies tardo remeavit ortu.

dum tremunt axes graviore curru;

natus Alcmena posuit pharetras

et minax vasti spolium leonis,

passus aptari digitis zmaragdos

320 et^dari legem rudibus capillis;

crura distincto religavit auro.

luteo plantas cohibente socco;

et manu, clavam modo qua gerebat,

fila deduxit properante fuso:

325 Vidit Persis ditique ferox

Lydia regno

deiecta feri terga leonis

umerisque, quibus sederat alti

regia caeli,

330 tenuem Tyrio stamine pallam.

330 sacer est ignis (credite laesis)

nimiumque potens, qua terra salo

cingitur alto quaque per ipsum

candida mundum sidera currunt:

haec regna tenet puer immitis,

335 spicula cuius sentit in imis

pervius undis rex Nereidum

flammamque nequit relevare mari.

ignes sentit genus aligerum;

Venere instinctus suscipit audax

340 grege pro toto bella iuvencus;

si coniugio timuere suo,

poscunt timidi proelia cervi.

et mugitu dant concepti

signa furoris.

tunc virgatas India tigres

345 decolor horret;

tunc vulnificos acuit dentes

aper et toto est spumeus ore;

Poeni quatiunt colla leones

cum movit Amor.

350 tum silva gemit murmure saevo.

amat insani belua ponti

Lucaeque boves: vindicat omnes

natura, sibi nihil immune est,

odiumque perit, cum iussit Amor:

355 veteres cedunt ignibus irae.

quid plura canam?

vincit saevas cura novercas.

altrix, profare quid feras; quonam in loco est

regina? saevis ecquis- est flammis modus?.

360 Spes nulla tantum posse leniri malum,

finisque flammis nullus insanis erit.

torretur aestu tacito et inclusus quoque,

quamvis tegatur, proditur vultu furor;

erumpit oculis ignis et lassae genae

365 lucem recusant, nil idem dubiae placet

artusque varie iactat incertus dolor,

nunc ut soluto labitur moriens gradu

et vix labante sustinet collo caput,

nunc se quieti reddit et. somni immemor,

370 noctem querelis ducit; attolli iubet

iterumque poni corpus et solvi comas

rursusque fingi: semper impatiens sui

mutatur habitus, nulla iam Cereris subit

cura aut salutis; vadit' incerto pede,

375 iam viribus defecta: non idem vigor,

non ora tinguens nitida purpureus rubor;

populatur artus cura, iam gressus tremunt

tenerque nitidi corporis cecidit decor.

et qui ferebant signa Phoebeae facis

380 oculi nihil gentile nec patrium micant.

lacrimae cadunt per ora et assiduo genae

rore irrigantur, qualiter Tauri iugis

tepido madescunt imbre percussae nives.

Sed en, patescunt regiae fastigia.

385 reclinis ipsa sedis auratae toro

solitos amictus mente non sana abnuit.

Removete, famulae, purpura atque auro inlitas

vestes, procul sit muricis Tyrii rubor,

quae fila ramis ultimi Seres legunt:

390 brevis expeditos zona constringat sinus,

cervix monili vacua, nec niveus lapis

deducat auris, Indici donum maris;

odore crinis sparsus Assyrio vacet,

sic temere iactae. colla perfundant comae

395 umerosque summos, cursibus motae citis

ventos sequantur, laeva se pharetrae dabit,

hastile vibret dextra Thessalicum manus.

talis severi mater Hippolyti fuit.

qualis relictis frigidi Ponti plagis

400 egit catervas Atticum pulsans solum

Tanaitis aut Maeotis et nodo comas

coegit emisitque. lunata latus

protecta pelta: talis in silvas ferar.

Sepone questus: non levat miseros dolor;

405 agreste placa virginis numen deae.

Regina nemorum, sola quae montes colis

et una solis montibus coleris dea,

converte tristes ominum in melius minas,

o magna silvas inter et lucos dea

410 claramque caeli sidus et noctis decus,

cuius relucet mundus alterna vice,

Hecate triformis, en ades coeptis favens.

animum rigentem tristis Hippolyti doma:

det facilis aures: mitiga pectus ferum:

415 amare discat, mutuos ignes ferat.

inflecte mentem: torvus aversus ferox

in iura Veneris redeat, huc vires tuas

intende: sic te lucidi vultus ferant

et nube rapta cornibus puris eas,

420 sic te regentem frena nocturni aetheris

detrahere numquam Thessali cantus queant

nullusque de te gloriam pastor ferat,

ades invocata, iam fave votis, dea:

ipsum intuor solemne venerantem sacrum

425 nullo latus comitante— quid dubitas? dedit

tempus locumque casus: utendum artibus,

trepidamus? haud est facile mandatum scelus

audere, verum iussa qui regis timet,

deponat omne et pellat ex animo decus:

430 malus est minister regii imperii pudor.

Quid huc seniles fessa moliris gradus,

o fida nutrix, turbidam frontem gerens

et maesta vultu? sospes est certe parens

sospesque Phaedra stirpis et geminae iugum?

435 Metus remitte, prospero regnum in statu est

domusque florens sorte felici viget.

sed tu beatis mitior rebus veni:

namque anxiam me cura sollicitat tui,

quod te ipse poenis gravibus infestus domas.

440 quem fata cogunt, ille cum venia est miser;

at si quis ultro se malis offert volens

seque ipse torquet, perdere est dignus bona

quis nescit uti. potius annorum memor

mentem relaxa: noctibus festis facem

445 attolle, curas Bacchus exoneret graves;

aetate fruere: mobili cursu fugit,

nunc facile pectus, grata nunc iuveni Venus:

exultet animus, cur toro viduo iaces?

tristem iuventam solve; nunc cursus rape,

450 effunde habenas, optimos vitae dies

effluere prohibe, propria descripsit deus

officia et aevum per suos duxit gradus:

laetitia iuvenem, frons decet tristis senem.

quid te coherces et necas rectam indolem?

455 seges illa magnum fenus agricolae dabit

quaecumque laetis tenera luxuriat satis,

arborque celso vertice evincet nemus

quam non maligna caedit aut resecat" manus:

ingenia melius recta se in laudes ferunt,

460 si nobilem animum vegeta libertas alit.

truculentus et silvester ac vitae inscius

tristem iuventam Venere deserta coles?

hoc esse munus credis indictum viris,

ut dura tolerent, cursibus domitent equos

465 et saeva bella Marte sanguineo gerant?

providit ille maximus mundi parens,

cum tam rapaces cerneret Pati manus,

ut damna semper subole repararet nova.

excedat agedum rebus humanis Venus,

470 quae supplet ac restituit exhaustum genus:

orbis iacebit squalido turpis situ,

vacuum sine ullis piscibus stabit mare,

alesque caelo derit et silvis fera

solis et aer pervius ventis erit.

475 quam varia leti genera mortalem trahunt

carpuntque turbam, pontus et ferrum et doli!

sed fata credas desse: sic atram Styga

iam petimus ultro, caelibem vitam probet

sterilis iuventus: hoc erit, quicquid vides,

480 unius aevi turba et in semet ruet.

proinde vitae sequere naturam ducem:

urbem frequenta, civium coetum cole.

Non alia magis est libera et vitio carens

ritusque melius vita quae priscos colat,

485 quam quae relictis moenibus silvas amat.

non illum avarae mentis inflammat furor

qui se dicavit montium insontem iugis,

non aura populi et vulgus infidum bonis,

non pestilens invidia, non fragilis favor;

490 .non ille regno servit aut regno imminens

vanos honores sequitur aut fluxas opes,

spei metusque liber, haud illum niger

edaxque livor dente degeneri petit;

nec scelera populos inter atque urbes sata

495 novit nec omnes conscius strepitus pavet

aut verba fingit; mille non quaerit tegi

dives columnis nec trabes multo insolens

suffigit auro; non cruor largus pias

inundat aras, fruge nec sparsi sacra

500 centena nivei colla summittunt boves:

sed rure vacuo potitur et aperto aethere

innocuus errat, callidas tantum feris

struxisse fraudes novit et fessus gravi

labore niveo corpus Iliso fovet:

505 nunc ille ripam celeris Alphei legit,

nunc nemoris alti densa metatur loca,

ubi Lerna puro gelida perlucet vado,

sedesque mutas: hinc aves querulae fremunt

ornique ventis lene percussae tremunt

510 veteresque fagi. iuvit aut amnis vagi

pressisse ripas, caespite aut nudo leves

duxisse somnos, sive fons largus citas

defundit undas sive per flores novos

fugiente dulcis murmurat rivo sonus.

515 excussa silvis poma compescunt famem

et fraga parvis vulsa dumetis cibos

faciles ministrant, regios luxus procul

est impetus fugisse: sollicito bibunt

auro superbi; quam iuvat nuda manu

520 captasse fontem! certior somnus premit

secura duro membra versantem toro.

non in recessu furta et obscuro improbus

quaerit cubili seque multiplici timens

domo recondit: aethera ac lucem petit

525 et teste caelo vivit, hoc equidem reor

vixisse ritu prima quos mixtos deis

profudit aetas, nullus his auri fuit

caecus cupido, nullus in campo sacer

divisit agros arbiter populis lapis;

530 nondum secabant credulae pontum rates:

sua quisque norat maria; non vasto aggere

crebraque turre duxerant urbes latus;

non arma saeva miles aptabat manu

nec torta clausas fregerat saxo gravi

535 ballista portas, iussa nec dominum pati

iuncto ferebat terra servitium bove:

sed arva per se feta poscentes nihil

pavere gentes, silva nativas opes

et opaca dederant antra nativas domos.

540 rupere foedus impius lucri furor

et ira praeceps quaeque succensas agit

libido mentes; venit imperii sitis

cruenta, factus praeda maiori minor:

pro iure vires esse. tum primum manu

545 bellare nuda saxaque et ramos rudes

vertere in arma: non erat gracili levis

armata ferro cornus aut longo latus

mucrone cingens ensis aut crista procul

galeae comantes: tela faciebat dolor.

550 invenit artes bellicus Mavors novas

et mille formas mortis, hinc terras cruor

infecit omnis fusus et rubuit mare.

tum scelera dempto fine per cunctas domos

iere, nullum caruit exemplo nefas:

555 a fratre frater, dextera gnati parens

cecidit, maritus coniugis ferro iacet

perimuntque fetus impiae matres suos;

taceo novercas. mitius nil est feris

sed dux malorum femina: haec scelerum artifex

560 obsedit animos, huius incestis stupris

fumant tot urbes, bella tot gentes gerunt

et versa ab imo regna tot populos premunt.

sileantur aliae: sola coniunx Aegei,

Medea, reddet feminas dirum genus.

565 Cur omnium fit culpa paucarum scelus?

Detestor omnis, horreo fugio execror.

sit ratio, sit natura, sit dirus furor:

odisse placuit, ignibus iunges aquas

et amica ratibus ante promittet vada

570 incerta Syrtis, ante ab extremo sinu

Hesperia Tethys lucidum attollet diem

et ora dammis blanda praebebunt lupi,

quam victus animum feminae mitem geram.

Saepe obstinatis induit frenos Amor

575 et odia mutat, regna materna aspice:

illae feroces sentiunt Veneris iugum;

testaris istud unicus gentis puer.

Solamen unum matris amissae fero.

odisse quod iam feminas omnis licet.

580 Vt dura cautes undique intractabilis

resistit undis et lacessentes aquas

longe remittit, verba sic spernit mea.

Sed Phaedra praeceps graditur, impatiens

quo se dabit fortuna? quo verget furor?

585 terrae repente corpus exanimum accidit

et ora morti similis obduxit color,

attolle vultus, dimove vocis moras:

tuus en, alumna, temet Hippolytus tenet.

Quis me dolori reddit atque aestus graves

590 reponit animo? quam bene excideram mihi!

Cur dulce munus redditae lucis fugis?

Aude, anime, tempta, perage mandatum tuum.

intrepida constent verba: qui timide rogat

docet negare, magna pare sceleris mei

595 olim peracta est; serus est nobis pudor:

amavimus nefanda, si coepta exsequor,

forsan iugali crimen abscondam face:

honesta quaedam scelera successus facit—

en incipe, anime!— Commodes paulum, precor,

600 secretus aures, si quis est abeat comes.

En locus ab omni liber arbitrio vacat.

Sed ora coeptis transitum verbis negant;

vis magna vocem mittit et maior tenet,

vos testor omnis, caelites, hoc quod volo—

605 me nolle

Auimusne cupiens aliquid effari nequit?

Curae leves loquuntur, ingentes stupent.

Committe curas auribus, mater, meis.

Matris superbum est nomen et nimium potens:

610 nostros humilius nomen affectus decet;

me vel sororem, Hippolyte, vel famulam voca,

famulamque potius: omne servitium feram,

non me per altas ire si iubeas nives,

pigeat gelatis ingredi Pindi iugis;

615 non, si per ignes ire et infesta agmina,

cuncter paratis ensibus pectus dare.

mandata recipe sceptra, me famulam accipe:

te imperia regere, me decet iussa exequi

muliebre non est regna tutari urbium;

620 tu qui iuventae flore primaevo viges

cives paterno fortis imperio rege,

sinu receptam supplicem ac servam tege.

miserere viduae—

Summus hoc omen deus

avertat, aderit sospes actutum parens.

625 Regni tenacis dominus et tacitae Stygis

nullam relictos fecit ad superos viam:

thalami remittet ille raptorem sui?

nisi forte amori placidus et Pluton sedet.

Illum quidem aequi caelites reducem dabunt,

630 sed dum tenebit vota in incerto deus,

pietate caros debita fratres colam

et te merebor esse ne viduam putes

ac tibi parentis ipse supplebo locum.

O spes amantum credula, o fallax Amor!

635 satisne dixi? precibus admotis agam.

Miserere, tacitae mentis exaudi preces—

libet loqui pigetque.

Quodnam istud malum est?

Quod in novercam cadere vix credas malum.

Ambigua voce verba perplexa iacis:

640 effare aperte,

640 Pectus insanum vapor

amorque torret. intimis fervet ferus

penitus medullas atque per venas meat

visceribus ignis mersus et venas latens

ut agilis altas flamma percurrit trabes.

645 Amore nempe Thesei casto furis?

Hippolyte. sic est: Thesei vultus amo

illos priores quos tulit quondam puer.

cum prima puras barba signaret genas

monstrique caecam Gnosii vidit domum

650 et longa curva fila collegit via.

quis tum ille fulsit! presserant vittae comam

et ora flavus tenera tinguebat pudor:

inerant lacertis mollibus fortes tori;

tuaeque Phoebes vultus aut Phoebi mei.

655 tuusque potius— talis, en talis fuit

cum placuit hosti, sic tulit celsum caput:

in te magis refulget incomptus decor;

est genitor in te totus et torvae tamen

pars «aliqua matris miscet ex aequo decus:

660 in ore Graio Scythicus apparet rigor.

si cum parente Creticum intrasses fretum.

tibi fila potius nostra nevisset soror.

te te, soror, quacumque siderei poli

in parte fulges, invoco ad causam parem:

665 domus sorores una corripuit duas,

te genitor, at me gnatus. en supplex iacet

adlapsa genibus regiae proles domus.

respersa nulla labe et intacta, innocens

tibi mutor uni. certa descendi ad preces:

670 finem hic dolori faciet aut vitae dies.

miserere amantis—

Magne regnator deum,

tam lentus audis scelera? tam lentus vides?

et quando saeva fulmen .emittes manu,

si nunc serenum est? omnis impulsus ruat

675 aether et atris nubibus condat diem,

ac versa retro sidera obliquos agant

retorta cursus, tuque, sidereum caput,

radiate Titan, tu nefas stirpis tuae

speculare? lucem merge et in tenebras fuge.

680 cur dextra, divum rector atque hominum, vacat

tua nec trisulca mundus ardescit face?

in me tona, me fige, me velox cremet

transactus ignis— sum nocens, merui mori:

placui novercae, dignus en stupris ego?.

685 scelerique tanto visus ego solus tibi

materia facilis? hoc meus meruit rigor?

o scelere vincens omne femineum genus,

o maius ausa matre monstrifera malum

genetrice peior! illa se tantum stupro

690 contaminavit, et tamen. tacitum diu

crimen biformi partus exhibuit nota

scelusque matris arguit vultu truci

ambiguus infans— ille te venter tulit.

o ter quaterque prospero fato dati

695 quos hausit et peremit et leto dedit

odium dolusque— genitor, invideo tibi:

Colchide noverca maius haec, maius malum est.

Et ipsa nostrae fata cognosco domus:

fugienda petimus; sed mei non sum potens.

700 te vel per ignes, per mare insanum sequar

rupesque et amnes, unda quos torrens rapit;

quacumque gressus tuleris hac amens agar—

iterum, superbe, genibus advolvor tuis.

Procul impudicos corpore a casto amove

705 tactus— quid hoc est? etiam in amplexus ruit?

stringatur ensis, merita supplicia exigat.

en impudicum crine contorto caput

laeva reflexi: iustior numquam focis

datus tuis est sanguis, arquitenens dea.

710 Hippolyte, nunc me compotem voti facis:

sanas furentem. maius hoc voto meo est,

salvo ut pudore manibus immoriar tuis.

Abscede, vive ne quid exores, et hic

contactus ensis deserat castum latus.

715 quis eluet me Tanais aut quae barbaris

Maeotis undis Pontico incumbens mari?

non ipse toto magnus Oceano pater

tantum expiarit sceleris, o silvae, o ferae!

Deprensa culpa est. anime, quid segnis stupes?

720 regeramus ipsi crimen atque ultro impiam

Venerem arguamus: scelere velandum est scelus:

tutissimum est inferre, cum timeas, gradum.

ausae priores simus an passae nefas,

secreta cum sit culpa, quis testis sciet?

725 Adeste, Athenae! fida famulorum manus,

fer opem! nefandi raptor Hippolytus stupri

instat premitque, mortis intentat metum,

ferro pudicam terret— en praeceps abit

ensemque trepida liquit attonitus fuga.

730 pignus tenemus sceleris, hanc maestam prius

recreate, crinis tractus et lacerae comae

ut sunt remaneant, facinoris tanti notae,

perferte 4n urbem, recipe iam sensus, era.

quid te ipsa lacerans omnium adspectus fugis?

735 mens inpudicam facere, non casus solet.

Fugit insanae similis procellae,

ocior nubes glomerante Coro,

ocior cursum rapiente flamma,

stella cum ventis agitata longos

740 porrigit ignes.

Conferat tecum decus omne priscum

fama miratrix senioris aevi:

pulchrior tanto tua forma lucet,

clarior quanto micat orbe pleno

745 cum suos ignes coeunte cornu

iunxit et curru properante pernox

exerit vultus rubicunda Phoebe

nec tenent stellae faciem minores;

talis est. primas referens tenebras,

750 nuntius noctis, modo lotus undis

Hesperus, pulsis iterum tenebris

Lucifer idem.

Et tu. thyrsigera Liber ab India.

intonsa iuvenis perpetuum coma,

755 tigres pampinea cuspide territans

ac mitra cohibens cornigerum caput,

non vinces rigidas Hippolyti comas.

ne vultus nimium suspicias tuos:

omnis per populos fabula distulit,

760 Phaedrae quem Bromio praetulerit soror.

Anceps forma bonum mortalibus,"

exigui donum breve temporis,

ut velox celeri pede laberis!

Non sic prata novo vere decentia

765 aestatis calidae despoliat vapor,

saevit solstitio cum medius dies

et noctes brevibus praecipitant rotis

languescunt folio et lilia pallido:

ut gratae capiti deficiunt comae

770 et fulgor teneris qui radiat genis

momento rapitur nullaque non dies

formonsi spolium corporis abstulit.

res est forma fugax: quis sapiens bono

confidat fragili? dum licet, utere.

775 tempus te tacitum subruit. horaque

semper praeterita deterior subit.

Quid deserta petis? tutior aviis

non est forma locis: te nemore abdito,

cum Titan medium constituit diem,

780 cingent turba licens Naides improbae,

formonsos solitae claudere fontibus,

et somnis facient insidias tuis

lascivae nemorum deae

Panas quae Dryades montivagos petunt,

785 aut te stellifero despiciens polo

sidus post veteres Arcadas editum

currus non poterit flectere candidos.

et nuper rubuit, nullaque lucidis

nubes sordidior vultibus obstitit:

790 at nos solliciti numine turbido,

tractari! Thessalicis carminibus rati,

tinnitus dedimus: tu fueras labor

et tu causa morae, te dea noctium

dum spectat celeres sustinuit vias.

795 Vexent hanc faciem frigora parcius,

haec solem facies rarius appetat:

lucebit Pario marmore clarius,

quam grata est facies torva viriliter

et pondus veteris triste supercili!

800 Phoebo colla licet splendida compares:

illum caesaries nescia colligi

perfundens umeros ornat et integit;

te frons hirta decet, te brevior coma

nulla lege iacens; tu licet asperos

805 pugnacesque deos viribus audeas

et vasti spatio vincere corporis:

aequas. Herculeos nam iuvenis toros,

Martis belligeri pectore latior,

si dorso libeat cornipedis vehi,

810 frenis Castorea mobilior manu

Spartanum poteris flectere Cyllaron.

ammentum digitis tende prioribus

et totis iaculum dirige viribus:

tam longe, dociles spicula figere,

815 non mittent gracilem Cretes harundinem.

aut si tela modo spargere Parthico

in caelum placeat, nulla sine alite

descendent, tepido viscere condita

praedam de mediis nubibus afferent.

820 Raris forma viris (saecula perspice)

inpunita fuit. te melior deus

tutum praetereat formaque nobilis

deformis senii monstret imaginem.

Quid sinat inausum feminae praeceps furor?

825 nefanda iuveni crimina insonti apparat.

en scelera! quaerit crine lacerato fidem,

decus omne turbat capitis, umectat genas:

instruitur omni fraude feminea dolus.

Sed iste quisnam est, regium in vultu decus

830 gerens et alto vertice attollens caput?

ut ora iuveni paria Perithoo gerit,

ni languido pallore canderent genae

staretque recta squalor incultus coma.

en ipse Theseus redditus terris adest.

835 Tandem profugi noctis aeternae plagam

vastoque manes carcere umbrantem polum,

et vix cupitum sufferunt oculi diem.

iam quarta Eleusin dona Triptolemi secat

paremque totiens libra composuit diem,

840 ambiguus ut me sortis ignotae labor

detinuit inter mortis et vitae mala.

pars una vitae mansit extincto mihi:

sensus malorum; finis Alcides fuit,

qui cum revulsum Tartaro abstraheret canem,

845 me quoque supernas pariter ad sedes tulit.

sed fessa virtus robore antiquo caret

trepidantque gressus, heu, labor quantus fuit

Phlegethonte ab imo petere longinquum aethera

pariterque mortem fugere et Alciden sequi.

850 Quis fremitus aures flebilis pepulit meas?

expromat aliquis, luctus et lacrimae et dolor,

in limine ipso maesta lamentatio?

auspicia digna prorsus inferno hospite.

Tenet obstinatum Phaedra consilium necis

855 fletusque nostros spernit ac morti imminet.

Quae causa leti? reduce cur moritur viro?

Haec ipsa letum causa maturum attulit.

Perplexa magnum verba nescio quid tegunt.

effare aperte quis gravet mentem dolor.

860 Haut pandit ulli; maesta secretum occulit

statuitque secum ferre quo moritur malum.

iam perge, quaeso, perge: properato est opus.

Reserate clausos regii postes laris.

0 socia thalami, sicine adventum viri

865 et expetiti coniugis vultum excipis?

quin ense viduas dexteram atque animum mihi

restituis et te quicquid e vita fugat

expromis?

Eheu, per tui sceptrum imperi,

magnanime Theseu, perque natorum indolem

870 tuosque reditus perque iam cineres meos,

permitte mortem,

Causa quae cogit mori?

Si causa leti dicitur, fructus perit.

Nemo istud alius, me quidem excepto, audiet.

Aures pudica coniugis solas timet.

875 Effare: fido pectore arcana occulam.

Alium silere quod voles, primus sile.

Leti facultas nulla continget tibi.

Mori volenti desse mors numquam potest.

Quod sit luendum morte delictum indica.

880 Quod vivo.

880 Lacrimae nonne te nostrae movent?

Mors optima est perire lacrimandum suis.

Silere pergit, verbere ac vinclis opus;

altrixque prodet quicquid haec fari abnuit.

vincite ferro, verberum vis extrahat

885 secreta mentis,

885 Ipsa iam fabor. mane.

Quidnam ora maesta avertis et lacrimas genis

subito coortas veste praetenta optegis?

Te, te, creator caelitum, testem invoco

et te, coruscum lucis aetheriae iubar,

890 t ex cuius ortu nostra dependet domus:

temptata precibus restiti; ferro ac minis

non cessit animus: vim tamen corpus tulit.

labem hanc pudoris eluet noster cruor.

Quis, ede, nostri decoris eversor fuit?

895 Quem rere minime,

895 Quis sit audire expeto.

Hic dicet ensis quem tumultu territus

liquit stuprator civium accursum timens.

Quod facinus, heu me, cerno? quod monstrum intuor?

regale patris asperum signis ebur

900 capulo refulget, gentis Actaeae decus.

sed ipse quonam evasit?

Hi trepidum fuga

videre famuli concitum celeri pede.

Pro sancta Pietas, pro gubernator poli

et qui secundum fluctibus regnum moves,

905 unde ista venit generis infandi lues?

hunc Graia tellus aluit an Taurus Scythes

Colchusque Phasis? redit ad auctores genus

stirpemque primam degener sanguis refert.

est prorsus iste gentis armiferae furor,

910 odisse Veneris foedera et castum diu

vulgare populis corpus, o tetrum genus

nullaque victum lege melioris soli!

ferae quoque ipsae Veneris evitant nefas,

generisque leges inscius servat pudor.

915 ubi vultus ille et ficta maiestas viri

atque habitus horrens, prisca et antiqua appetens,'

morumque senium triste et affectus graves?

o vita fallax, abditos sensus geris

animisque pulchram turpibus faciem induis:

920 pudor impudentem celat, audacem quies,

pietas nefandum; vera fallaces probant

simulantque molles dura. silvarum incola

ille efferatus castus intactus rudis,

mihi te reservas? a meo primum toro

925 et scelere tanto placuit ordiri virum?

iam iam superno numiui grates ago,

quod icta nostra cecidit Antiope manu,

quod non ad antra Stygia descendens tibi

matrem reliqui, profugus ignotas procul

930 percurre gentes: te licet terra ultimo

summota mundo dirimat Oceani plagis

orbemque nostris pedibus obversum colas,

licet in recessu penitus extremo abditus

horrifera celsi regna transieris poli

935 hiemesque supra positus et canas nives

gelidi frementes liqueris Boreae ruinas

post te furentes, sceleribus poenas dabis.

profugum per omnis pertinax latebras premam:

longinqua clausa abstrusa diversa invia

940 emetiemur, nullus obstabit locus:

scis unde redeam, tela quo mitti haud queunt,

huc vota mittam, genitor aequoreus dedit

ut vota prono terna concipiam deo.

et invocata munus hoc sanxit Styge.

945 En perage donum triste, regnator freti!

non cernat ultra lucidum Hippolytum diem

adeatque manes iuvenis iratos patri,

fer abominandam nunc opem gnato, parens:

numquam supremum numinis munus tui

950 consumeremus. magna ni premerent mala:

inter profunda Tartara et Ditem horridum

et imminentes regis inferni minas,

voto peperci: redde nunc pactam fidem,

genitor, moraris? cur adhuc undae silent?

955 nunc atra ventis nubila impellentibus

subtexe noctem, sidera et caelum eripe,

effunde pontum, vulgus aequoreum cie

fluctusque ab imo tumidus Oceano voca.

O magna parens, Natura, deum

960 tuque igniferi rector Olympi,

qui sparsa cito sidera mundo

cursusque vagos rapis astrorum

celerique polos cardine versas,

cur tanta tibi cura perennes

965 agitare vias aetheris alti,

ut nunc canae frigora brumae

nudent silvas,

nunc arbustis redeant umbrae,

nunc aestivi colla leonis

970 Cererem magno fervore coquant

viresque suas temperet annus?

sed cur idem qui tanta regis,

sub quo vasti pondera mundi

librata suos ducunt orbes,

975 hominum nimium' securus abes,

non sollicitus

prodesse bonis, nocuisse malis?

res humanas ordine nullo

Fortuna regit sparsitque manu

980 munera caeca, peiora fovens;

vincit sanctos dira libido,

fraus sublimi regnat in aula.

tradere turpi fasces populus

gaudet, eosdem colit atque odit.

985 tristis virtus perversa tulit

praemia recti:

castos sequitur mala paupertas

vitioque potens regnat adulter:

o vane pudor falsumque decus!

Sed quid citato nuntius properat gradu

990 rigatque maestis lugubrem vultum genis?

O sors acerba et dura, famulatus gravis,

cur me ad nefandum nuntium casus vocat?

Ne metue cladis fortiter fari asperas:

non imparatum pectus aerumnis fero.

995 Vocem dolori lingua luctificam negat.

Proloquere quae sors aggravet quassam domum.

Hippolytus, heu me, flebili leto occubat.

Gnatum parens obisse iam pridem scio:

nunc raptor obiit, mortis effare ordinem.

1000 Vt profugus urbem liquit infesto gradu

celerem citatis passibus cursum explicans,

celso sonipedes ocius subigit iugo

et ora frenis domita substrictis ligat.

tum multa secum effatus et patrium solum

1005 abominatus saepe genitorem ciet

acerque habenis lora permissis quatit:

cum subito vastum tonuit ex alto mare

crevitque in astra, nullus inspirat salo

ventus, quieti nulla pars caeli strepit

1010 placidumque pelagus propria tempestas agit.

non tantus Auster Sicula disturbat freta

nec tam furens Ionius exsurgit sinus

regnante Coro, saxa cum fluctu tremunt

et cana summum spuma Leucaten ferit.

1015 consurgit ingens pontus in vastum aggerem,

tumidumque monstro pelagus in terras ruit.

nec ista ratibus tanta construitur lues:

terris minatur; fluctus haud cursu levi

provolvitur: nescio quid onerato sinu

1020 gravis unda portat, quae novum tellus caput

ostendit astris? Cyclas exoritur nova?

latuere rupes numine Epidauri dei

et scelere petrae nobiles Scironides

et quae duobus terra comprirnitur fretis.

1025 haec dum stupentes quaerimus, totum en mare

immugit, omnes undique scopuli adstrepunt;

summum cacumen rorat expulso sale.

spumat vomitque vicibus alternis aquas

qualis per alta vehitur Oceani freta

1030 fluctum refundens ore physeter capax. ,

inhorruit concussus undarum globus

solvitque sese et litori invexit malum

maius timore, pontus in terras ruit

suumque monstrum sequitur— os quassat tremor.

1035 quis habitus illi corporis vasti fuit!

caerulea taurus colla sublimis gerens

erexit altam fronte viridanti iubam;

stant hispidae auris, orbibus varius color,

et quem feri dominator habuisset gregis

1040 et quem sub undis natus: hinc flammam vomunt

oculi, hinc relucent caerula insignes nota;

opima cervix arduos tollit toros

naresque hiulcis haustibus patulae fremunt;

musco tenaci pectus ac palear viret,

1045 longum iubente spargitur fuco latus;

tum pone tergus ultima in monstrum coit

facies et ingens belua immensam trahit

squamosa partem, talis extremo mari

pistrix citatas sorbet aut frangit rates.

1050 tremuere terrae, fugit attonitum pecus

passim per agros nec suos pastor sequi

meminit iuvencos; omnis e saltu fera

diffugit, omnis frigido exsanguis metu

venator horret, solus immunis metu

1055 Hippolytus artis continet frenis equos

pavidosque notae vocis hortatu ciet.

est alta ad agros collibus ruptis via,

vicina tangens spatia suppositi maris;

hic se illa moles acuit atque iras parat.

1060 ut cepit animos seque praetemptans satis

prolusit irae, praepeti cursu evolat,

summam citato vix gradu tangens humum,

et torva currus ante trepidantes stetit.

contra feroci gustus insurgens minax

1065 vultu nec ora mutat et magnum intonat:

'haud frangit animum vanus hic terror meum:

nam mihi paternus vincere est tauros labor.'

inobsequentes protinus frenis equi

rapuere currum iamque derrantes via,

1070 quacumque rabidos pavidus evexit furor,

hac ire pergunt seque per scopulos agunt.

at ille, qualis turbido rector mari

ratem retentat, ne det obliquum latus,

et arte fluctum fallit, haud aliter citos

1075 currus gubernat: ora nunc pressis trahit

constricti frenis, terga nunc torto frequens

verbere cohercet. sequitur adsiduus comes,

nunc aequa carpens spatia, nunc contra obvius

oberrat, omni parte terrorem movens.

1080 non-licuit ultra fugere: nam toto obvius

incurrit ore corniger ponti horridus.

tum vero pavida sonipedes mente exciti

imperia solvunt seque luctantur iugo

eripere rectique in pedes iactant onus.

1085 praeceps in ora fusus implicuit cadens

laqueo tenaci corpus et quanto magis

pugnat, sequaces hoc magis nodos ligat.

sensere pecudes facinus— et curru levi,

dominante nullo, qua timor iussit ruunt.

1090 talis per auras non suum agnoscens onus

Solique falso creditum indignans diem

Phaethonta currus devio excussit polo.

late cruentat arva et inrisum caput

scopulis resultat; auferant dumi comas,

1095 et ora duras pulchra populatur lapis

peritque multo vulnere infelix decor.

moribunda celeres membra pervolvunt rotae:

tandemque raptum truncus ambusta sude

medium per inguen stipite ingesto tenet,

1100 paulumque domino currus affixo stetit.

haesere biiuges vulnere— et pariter moram

dominumque rumpunt, inde semanimem secant

virgulta, acutis asperi vepres rubis

omnisque truncus corporis partem tulit.

1105 errant per agros funebris famuli manus,

per illa qua distinctus Hippolytus loca

longum cruenta tramitem signat nota,

maestaeque domini membra vestigant canes.

necdum dolentum sedulus potuit labor

1110 explere corpus, hocine est formae decus?

qui modo paterni clarus imperii comes

et certus heres siderum fulsit modo,

passim ad supremos ille colligitur rogos

et funeri confertur.

O nimium potens,

1115 quanto parentes sanguinis vinclo tenes.

natura, quam te colimus inviti quoque:

occidere volui noxium, amissum fleo.

Gaudere non est ipse quod voluit potens.

Equidem malorum maximum hunc cumulum reor,

1120 si abominaiida casus optanda efficit.

Et si odia servas, cur madent fletu genae?

Quod interemi non, quod amisi fleo.

Quanti casus humana rotant!

minor in parvis Fortuna furit

1125 leviusque ferit leviora deus;

servat placidos obscura quies

praebetque senes casa securos.

Admota aetheriis culmina sedibus

Euros excipiunt, excipiunt Notos,

1130 insani Boreae minas

imbriferumque Corum.

Raros patitur fulminis ictus

umida vallis:

tremuit telo Iovis altisoni

1135 Caucasus ingens Plirygiurnque nemus

matris Cybeles: metuens caelo

Iuppiter alto vicina petit;

non capit umquam magnos motus

humilis tecti plebeia domus.

1140 circa regna tonat

Volat ambiguis mobilis alis

hora, nec ulli praestat velox

Fortuna fidem,

hic qui clari sidera mundi

1145 nitidumque diem morte relicta.

luget maestos tristis reditus

ipsoque magis flebile Averno

sedis patriae videt hospitium.

Pallas Actaeae veneranda genti,

1150 quod tuus caelum superosque Theseus

spectat et fugit Stygias paludes,

casta nil debes patruo rapaci:

constat inferno numerus tyranno.

Quae vox ab altis flebilis tectis sonat

1155 strictoque vaecors Phaedra quid ferro parat?

Quis te dolore percitam instigat furor?

quid ensis iste quidve vociferatio

planctusque supra corpus invisum volunt?

Me, me, profundi saeve dominator freti,

1160 invade et in me monstra caerulei maris

emitte, quicquid intimo Tethys sinu

extrema gestat, quicquid Oceanus vagis

complexus undis ultimo fluctu tegit,

o dure Theseu semper, o numquam ad tuos

1165 tuto reverse: gnatus et genitor nece

reditus tuos luere; pervertis domum

amore semper coniugum aut odio nocens.

Hippolyte, tales intuor vultus tuos

talesque feci? membra quis saevus Sinis

1170 aut quis Procrustes sparsit aut quis Cresius,

Daedalea vasto claustra mugitu replens,

taurus biformis ore cornigero ferox

divulsit? heu me. quo tuus fugit decor

oculique nostrum sidus? exanimis iaces?

1175 ades parumper verbaque exaudi mea—

nil turpe loquimur: hac manu poenas tibi

solvam et nefando pectori ferrum inseram

animaque Phaedram pariter ac scelere exuam,

et te per undas perque Tartareos lacus.

1180 per Styga, per amnes igneos amens sequar.

placemus umbras: capitis exuvias cape

laceraeque frontis accipe abscisam comam.

non licuit animos iungere, at certe licet

iunxisse fata. morere, si casta es, viro;

1185 si incesta, amori, coniugis thalamos petam

tanto impiatos facinore? hoc derat nefas,

ut vindicato sancta fruereris toro.

o mors amoris una sedamen mali,

o mors ^pudoris maximum laesi decus,

1190 confugimus ad te: pande placatos sinus.

Audite, Athenae, tuque, funesta pater

peior noverca: falsa memoravi et nefas,

quod ipsa demens pectore insano hauseram,

mentita finxi. vana punisti pater,

1195 iuvenisque castus crimine incesto iacet,

pudicus, insons— recipe iam mores tuos.

mucrone pectus impium iusto patet

cruorque sancto solvit inferias viro.

Quid facere rapto debeas gnato parens.

1200 disce a noverca: condere Acherontis plagis.

Pallidi fauces Averni vosque, Taenarei specus,

unda miseris grata Lethes vosque, torpentes lacus,

impium rapite atque mersum premite perpetuis malis,

nunc adeste, saeva ponti monstra, nunc vastum mare,

1205 ultimo quodcumque Proteus aequorum abscondit sinu,

meque ovantem scelere tanto rapite in altos gurgites,

tuque semper, genitor, irae facilis assensor meae,

morte facili dignus haud sum qui nova natum nece

segregem sparsi per agros quique, dum falsum nefas

1210 exsequor vindex severus, incidi in verum scelus.

sidera et manes et undas scelere complevi meo:

amplius sors nulla restat; regna me norunt tria.

In hoc redimus? patuit ad caelum via,

bina ut viderem funera et geminam necem,

1215 caelebs et orbus funebres una face

ut concremarem prolis ac thalami rogos?

donator atrae lucis, Alcide, tuum

Diti remitte munus; ereptos mihi

restitue manes, impius frustra invoco

1220 mortem relictam— crudus et leti artifex,

exitia machinatus insolita effera,

nunc tibimet ipse iusta supplicia irroga.

pinus coacto vertice attingens humum

caelo remissum findat in geminas trabes,

1225 mittarve praeceps saxa per Scironia?

graviora vidi, quae pati clausos iubet

Phlegethon nocentes igneo cingens vado:

quae poena memet maneat et sedes, scio.

umbrae nocentes, cedite et cervicibus

1230 bis, his repositum degravet fessas manus

saxum, seni perennis Aeolio labor-,

me ludat amnis ora vicina alluens;

vultur relicto transvolet Tityo ferus

meumque poenae semper accrescat iecur;

1235 et tu mei requiesce Perithoi pater:

haec incitatis membra turbinibus ferat

numquam resistens orbe revoluto rota.

dehisce tellus, recipe me dirum chaos,

recipe, haec ad umbras iustior nobis via est:

1240 gnatum sequor— ne metue qui manes regis:

casti venimus; recipe me aeterna domo

non exiturum, non movent divos preces;

at si rogarem scelera, quam proni forent.

Theseu, querelis tempus aeternum manet:

1245 nunc iusta nato solve et absconde ocius

dispersa foede membra laniatu effero.

Huc, huc reliquias vehite cari corporis

pondusque et artus temere congestos date.

Hippolytus hic est? crimen agnosco meum:

1250 ego te peremi; neu nocens tantum semel

solusve fierem, facinus ausurus parens

patrem advocavi. munere en patrio fruor,

o triste fractis orbitas annis malum!

complectere artus, quodque de nato est super,

1255 miserande, maesto pectore incumbens fove.

Disiecta genitor membra laceri corporis

in ordinem dispone et errantes loco

restitue partes: fortis hic dextrae locus,

hic laeva frenis docta moderandis manus

1260 ponenda: laevi lateris agnosco notas.

quam magna lacrimis pars adhuc nostris abest!

Durate trepidae lugubri officio manus,

fletusque largos sistite, arentes genae,

dum membra nato genitor adnumerat suo

1265 corpusque fingit, hoc quid est forma carens

et turpe, multo vulnere abruptum undique?

quae pars tui sit dubito; sed pars est tui:

hic, hic repone, non suo, at vacuo loco.

haecne illa facies igne sidereo nitens,

1270 inimica flectens lumina? huc cecidit decor?

o dira fata, numinum o saevus favor!

sic ad parentem natus ex voto redit?

en haec suprema dona genitoris cape,

saepe efferendus; interim haec ignes ferant.

1275 Patefacite acerbam caede funesta domum:

Mopsopia claris tota lamentis sonet,

vos apparate regii flammam rogi;

at vos per agros corporis partes vagas

inquirite. istam terra defossam premat,

1280 gravisque tellus impio capiti incubet.

Contents